Khái niệm chung: - Chất sinh dưỡng là những chất được vi sinh vật hấp thụ từ môi trường xung quanh và được chúng dùng làm nguyên liệu để cung cấp cho quá trình sinh tổng hợp tạo ra các
Trang 1Dinh dưỡng của vi sinh vật:
1 Khái niệm chung:
- Chất sinh dưỡng là những chất được vi sinh vật hấp
thụ từ môi trường xung
quanh và được chúng dùng làm nguyên liệu để cung cấp cho quá trình sinh tổng
hợp tạo ra các thành phần của tế bào hoặc để cung cấp cho các quá trình trao đổi
năng lượng
- Quá trình dinh dưỡng là quá trình hấp thụ các chất
dinh dưỡng để thoả mãn
mọi nhu cầu sinh trưởng và phát triển
2 Thành phần hoá học của tế bào vi sinh vật:
Thành phần hoá học của tế bào vi sinh vật quyết định nhu cầu dinh dưỡng
của chúng Thành phần hoá học cấu tạo bởi các
nguyên tố C, H, O, N, các nguyên
Trang 2tố khoáng đa lượng, vi lượng
a Nước:
Nước là thành phần chủ yếu của tế bào vi sinh vật, thường chiếm 70 –
90% khối lượng cơ thể Ở vi khuẩn hàm lượng nước trong tế bào thường là 70 –
85%, nấm men 73 – 82%, nấm mốc 85 – 90% Tất cả các quá trình phân giải và
tổng hợp xảy ra trong tế bào vi sinh vật đều cần nước làm môi trường, do đó nếu
mất nước đến một lượng nào đó cơ thể vi sinh vật sẽ
bị chết hoặc ngừng hoạt động
Trong tế bào, nước thường tồn tại ở 2 trạng thái:
nước tự do và nước liên kết Nước
tự do gồm các chất dịch chứa trong tế bào, nó không tham gia vào hợp chất hoá học
Trang 3của tế bào nên dễ dàng bay hơi khi sấy khô Nước liên kết tham gia vào cấu tạo các
hợp chất hữu cơ trong tế bào nên rất khó tách ra
b Các chất khoáng:
Các chất khoáng chiếm 2 – 5% khối lượng khô của tế bào Chúng
thường tồn tại dưới dạng muối sunphat, cacbonat, clorua Trong tế bào chúng
thường ở dạng các ion: dạng cation như Mg 2+, Ca 2+, K +, Na + , dạng anion như
HPO4 2-, SO4 2-, HCO3 - , Cl - Các ion trong tế bào vi sinh vật luôn luôn tồn tại ở
những tỷ lệ nhất định nhằm duy trì pH và áp lực thẩm thấu thích hợp cho từng loại
vi sinh vật
Khi sử dụng môi trường thiên nhiên để nuôi cấy vi sinh vật người ta thường
Trang 4không cần thiết bổ sung nguyên tố khoáng bởi vì
trong các nguyên liệu dùng làm
môi trường (khoai tây, nước thịt, sữa, huyết thanh, pepton, giá đậu ) thường chứa
đủ các nguyên tố khoáng cần thiết đối với vi sinh vật Tuy nhiên khi làm các môi
trường tổng hợp (dùng nguyên liệu là các hoá chất) bắt buộc phải bổ sung đủ các
nguyên tố khoáng cần thiết Những nguyên tố khoáng
mà vi sinh vật đòi hỏi phải
được cung cấp với liều lượng lớn được gọi là nguyên
tố đa lượng (nồng độ từng
nguyên tố khoảng 10-3 – 10-4), còn những nguyên tố khoáng mà vi sinh vật đòi hỏi
với những liều lượng rất nhỏ (chỉ vào khoảng 10-6 – 10-8) gọi là các nguyên tố vi
Trang 5lượng: Các nguyên tố đa lượng như: P, K, Ca, S, Mg Các nguyên tố vi lượng như:
Mn, Cu, Co, B