Nghìn con mắt săm soi vũ trụ pps

Việc truy cập đến những tổ hợp này được công nhận chỉ là kết quả của sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà thiên văn học, mỗi người trong số họ sẽ mất hàng năm trời để lấy bằng cấp đầu ti

Nghìn con mắt săm soi vũ trụ

Chỉ hơn một năm, dự án online Galaxy Zoo được thành lập Hai trong số những người sáng lập ra nó, Chris Lintott và Kate Land, phản ánh câu chuyện về một trong những dự án thiên văn học sáng tạo nhất ở ngoài kia

Ngành thiên văn vật lí hiện đại là một thế giới bị thống trị bởi những đài quan sát lớn, cho

dù là nó là Kính thiên văn Rất lớn ở sa mạc Atacama ở Chile hay Kính thiên văn vũ trụ Hubble đang quay trên quỹ đạo xung quanh Trái đất Việc truy cập đến những tổ hợp này được công nhận chỉ là kết quả của sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà thiên văn học, mỗi người trong số họ sẽ mất hàng năm trời để lấy bằng cấp đầu tiên và một mảnh bằng tiến sĩ chỉ là trò chơi Trong thế giới tế nhị của nghiên cứu khoa học hiện đại, có thể thật là bất ngờ khi dự án của chúng tôi, Galaxy Zoo, đang tạo ra sản phNm khoa học từ công trình của hàng trăm nghìn người dùng web

Săm soi bầu trời

Tất nhiên, sự tham gia của đông đảo mọi người trong khoa học chẳng là điều gì mới mẻ Bất chấp hàng loạt kính thiên văn nguy nga đang dọc ngang dàn trận trên khắp địa cầu, các nhà thiên văn học nghiệp dư vẫn tiếp tục đóng góp trong các năm đã qua: phát hiện ra các sao chổi, các tiểu hành tinh và, gần đây nhất và đáng chú ý nhất, các hành tinh ngoài hệ Mặt trời Theo dõi các đám mây đang xoáy tít của Mộc tinh hay độ sáng biến thiên của các sao biến quang cũng là

một công việc đối với các nhà nghiệp dư, vì họ không phải đăng kí thời gian quan sát để tiến hành công việc Họ tiến hành nghiên cứu của mình với nhiều cống hiến như bất kì nhà chuyên nghiệp nào, bỏ hàng giờ dài ngắm vào thị kính và đi đến các địa điểm quan sát tốt hơn trong thời gian rãnh rỗi của họ với hi vọng bắt được những sự kiện thiên văn đặc biệt

Vào cuối thập niên 1990, một loại thiên văn học nghiệp dư khác đã xuất hiện không yêu cầu những bầu trời trong veo và một chiếc kính thiên văn, mà thay vào đó chỉ là một kết nối internet SETI@home, thành lập năm 1999, là dự án đầu tiên trong số một thế hệ các chương trình đưa vào sử dụng thời gian nhãn rỗi của máy tính của người dùng bằng cách khai thác screensaver của hàng triệu kẻ hăm hở tìm kiếm nền văn minh ngoài Trái đất Chương trình đã phân tích dữ liệu thu thập bởi kính thiên văn vô tuyến khổng lồ Arecibo ở Puerto Rico, sàng lọc ra những tần

số tìm những tín hiệu có thể đề xuất một trí thông minh Không có nền văn minh nào được tìm thấy, nhưng ý tưởng đã nảy sinh, và nhiều dự án tương tự sau đó – như Folding@home (protein gấp nếp) hay ClimatePrediction.net (mô phỏng sự ấm lên toàn cầu), nhiều lắm nhưng chỉ kể hai thôi

Trong khi những dự án này đã nổi tiếng, thì việc tham gia vào chúng về cơ bản là một quá trình thụ động Một bộ dự án thứ hai, đi tiên phong là Stardust@Home, đòi hỏi ít sáng kiến hơn

và ít thời gian của bạn hơn.Ý tưởng đằng sau dự án Stardust@Home là cho các tình nguyện viên sắp xếp các bức ảnh từ các mẫu thu thập bởi tàu vũ trụ Stardust và nhận ra các hạt bụi nhỏ xíu giữa các sao va chạm nhau Một dự án khác như thế với một định dạng tương tự, ClickWorkers, yêu cầu công chúng phân loại các miệng hố và các đặc điểm khác lấy từ một bộ sưu tập các bức ảnh chụp bởi các sứ mệnh sao Hỏa của NASA Cơ sở chung của những dự án này là chúng khai thác bộ não của con người là một công cụ nhận dạng mẫu đầy sức mạnh, và một con người – bất chấp các tiến bộ trong các hệ thống tự động – vẫn có thể làm việc tốt hơn một máy vi tính

Galaxy Zoo thuộc loại mới nhất, và nay là lớn nhất, trong số các công trình như thế Việc thành lập sáng kiến chỉ mới được công bố cách đây một năm, với một mẫu chuyện tin tức sơ lược trên chương trình Today của BBC Radio 4 Các thính giả của Today, và những ai nghe theo họ, được yêu cầu online trong thời gian nhàn rỗi của họ và giúp phân loại gần một triệu thiên hà theo hình dạng của chúng và, nếu có thể, hướng quay của chúng – công việc thực hiện đối với con người dễ hơn nhiều so với sử dụng sự ghi nhận mẫu vi tính hóa Đến tháng 7 năm nay, gần 150.000 nhà thiên văn nghiệp dư đã đưa ra hơn 50 triệu phân loại, cho phép chúng tôi tiến hành nghiên cứu khoa học nếu không sẽ không thể thực hiện được Như một hệ quả, chúng tôi đã đưa bốn bài báo khoa học ra công bố, với hai bài đầu tiên đã được tờ Monthly [otices of the Royal Astronomy (MNRAS) chấp thuận Với nhiều kết quả hơn nữa đang triển khai, đã có các kính thiên

văn sẵn sàng cho nghiên cứu tiếp theo, kể cả chính kính thiên văn Hubble, và một phiên bản thứ hai của website đang trong quá trình thử nghiệm Dự án đã thành công chưa từng thấy

Giao diện đơn giản (hình trên cùng) làm cho công việc

dễ dàng đối với bất kì tình nguyện viên Galaxy Zoo nào Trước tiên, họ phải quyết định xem thiên hà trên màn hình là (a) xoắn ốc hay (b) elip Sau đó, nếu bầu chọn cho xoắn ốc, tình nguyện viên phải quyết định xem chuyển động quay của thiên hà là (c) theo chiều kim đồng hồ hay (d) ngược chiều kim đồng hồ Ngoài các thiên hà, một số hiện tượng khác có thể xuất hiện, như (e) các sao hay (f) các vệt vệ tinh Bạn muốn chạy thử nghiệm, hãy viếng trang galaxyzoo.org/tutorial.aspx

Một loại vườn thú khác

Galaxy Zoo đã làm phát sinh công trình nghiên cứu tại trường Đại học Oxford ở Anh bởi một người trong số chúng tôi (CJL) cùng với Kevin Schawinski, bây giờ là một nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ tại trường Đại học Yale tại Mĩ Schawinski, trong khi làm việc cho DPhil, đã nghiên cứu các đặc điểm nổi trội của một bộ thiên hà elip đã phát hiện qua việc sắp xếp 50.000 ảnh chụp thiên hà cung cấp bởi kính thiên văn tự động Sloan Digital Sky Survey (SDSS) ở New Mexico

Trước đây, đa số các nhà thiên văn đã chọn ra các thiên hà elip từ SDSS bằng cách sử dụng nhiều

ủy nhiệm cho hình dạng, với điều kiện như màu sắc, kiểu mật độ hay đặc trưng phổ là phổ biến nhất Tuy nhiên, Schawinski nhận thấy các phương pháp này loại trừ mất một bộ phận nhỏ các thiên hà elip quan trọng đang chịu sự hình thành sao

Phát hiện của Schawinski đã thách thức hình ảnh truyền thống của các thiên hà elip là “già nua, đỏ thẫm và chết chóc” Các địa điểm của sự hình thành sao mới đây trong bất kì thiên hà nào được đánh dấu bởi sự có mặt của những ngôi sao màu xanh trẻ, nặng – nghĩ tới các cánh tay xoắn

ốc của một thiên hà xoắn ốc như Dải Ngân hà Sự vắng mặt của những ngôi sao màu xanh này trong các thiên hà elip cho chúng ta biết rằng đa số, nếu không phải tất cả, các thiên hà này từ lâu trong quá khứ đã đạt cực đại của sự hình thành sao của chúng Bằng việc nhìn vào bộ phận phá vỡ quy luật này, Schawinski và CJL hi vọng làm sáng tỏ các quá trình chi phối sự hình thành của tất

cả các thiên hà xoắn ốc

Dẫu vậy, vấn đề trở nên rõ ràng là công trình chúng tôi muốn thực hiện sẽ cần nhiều mẫu các thiên hà hơn số lượng chúng tôi có trong tay Đặc biệt, Schawinski đã tập trung vào một lát mỏng của vũ trụ Một mẫu cục bộ hơn là cần thiết để cung cấp mục tiêu cho các kính thiên văn có thể nhìn thấy chất khí phân tử xuất hiện cùng với sự hình thành sao Điều đó nghĩa là lần ngược trở lại những bức ảnh ban đầu và phân loại nhiều thêm thiên hà nữa

Khoảng thời gian này, một trong số chúng tôi (KL) và một nhà vũ trụ học Oxford khác, Anze Slosar, đang xem xét các kết quả công bố bởi Michael Longo thuộc trường Đại học Michigan ở Mĩ Longo đã xem xét một vài nghìn thiên hà xoắn ốc và khẳng định có một xu hướng ưu tiên cho sự quay của các thiên hà xoắn ốc trong SDSS Các thiên hà có vẻ có xu hướng quay xung quanh một trục chung dường như thẳng hàng với hướng giống như “trục ma quỷ” – một hình ảnh hấp dẫn không ngẫu nhiên của các đốm nóng và lạnh trong nền vi sóng vũ trụ - mà

KL đã phát hiện hồi năm 2006 Kết quả này hơi khó chấp nhận vì nó ngụ ý một hướng ưu tiên không trông đợi trong vũ trụ cục bộ KL và Slosar vì thế đã tập trung vào nhiệm vụ này với nhiều phân tích thêm, bao gồm việc thu thập hướng quay quan sát được của hàng chục nghìn thiên hà xoắn ốc

Không cần phải vận dụng trí tuệ phức tạp mới nhận ra rằng hai vấn đề đó có thể giải phóng bằng cùng một giải pháp: xây dựng một website để đưa mẫu SDSS online và mời công chúng khảo sát các ảnh chụp Một đội nòng cốt nhanh chóng được tuyển lựa, gồm Bob Nichol, Daniel Thomas và (sau này) Steven Bamford, cả ba đều đến từ trường Đại học Portsmouth ở Anh Nichol là một người trong đội đã giúp xây dựng SDSS, và ông đã mang theo Alex Szalay đến từ

trường Đại học Johns Hopkins ở Mĩ và các tài nguyên của khoa điện toán của trường này, chúng

tỏ ra thật quan trọng Không có ngân quỹ, site đã được xây dựng bởi các tình nguyện viên Phil Murray thuộc Fingerprint Digital Media ở Belfast và Dan Andreescu, bây giờ thuộc Linklab ở New York Vào ngày thành lập, 12/07/2007, chúng tôi đã gia nhập thêm chuyên gia Jordan Raddick, cũng ở trường Johns Hopkins Cùng với việc xây dựng và đưa dự án vào online, đội nghiên cứu còn phải thường làm việc từ xa – không những toàn bộ đội nghiên cứu cho đến nay chưa gặp nhau tại cùng một nơi, mà cái hay nhất trong sự hiểu biết của chúng tôi là không một người nào từng gặp tất cả chúng tôi

Site được giữ cho rất đơn giản, với hi vọng thu được càng nhiều dữ liệu từ nhiều người càng tốt Các thiên hà được phân tách bằng phần mềm tự động của SDSS và sau đó, đối với từng ảnh, một tình nguyện viên được hỏi xem thiên hà đó là xoắn ốc hay elip Nếu nó là một thiên hà xoắn ốc, thì các tình nguyện viên được hỏi xem họ có thể phân biệt hướng của các cánh tay xoắn

ốc không Ngoài ra, còn có các lựa chọn “sao/không biết” và liên kết Mục tiêu khoa học cơ bản là thu được một danh mục lớn của các thiên hà được phân loại bởi hình thái học đơn giản, tức là elip hay xoắn ốc Dự án còn tìm cách kiểm tra các kết quả của Longo và thu được một danh mục các hướng quay thiên hà sẽ khảo sát các mối tương quan khả dĩ giữa mômen động lượng của các thiên

hà láng giềng, như tiên đoán bởi một số lí thuyết của sự hình thành cấu trúc

Voorwerp và các hướng ưu tiên

Một khi thành lập, website Galaxy Zoo nhanh chóng thu hút một đợt thác chú ý từ phía công chúng và các phương tiện truyền thông tương tự Một mẫu chuyện về nó trên website BBC News nhanh chóng trở thành một trong những câu chuyện được email nhiều nhất trong ngày hôm

đó và lưu lượng ban đầu như thế nhất thời làm cho server Galaxy Zoo tắc nghẽn theo kiểu thảm hại nhất không thể tưởng tượng nổi Nhờ sự làm việc cật lực của đội ngũ kĩ thuật, chúng tôi nhanh chóng trở lại online và thu được lưu lượng hơn 70.000 phân loại trong một giờ Con số này có nghĩa là một triệu truy cập mà đội nghiên cứu ban đầu hi vọng đã đạt được chỉ trong vài ngày Vào cuối tháng 11/2007, mỗi thiên hà trong mẫu đã được quan sát bởi trung bình 40 người; một tỉ

lệ tín-hiệu-so-với-nhiễu mà đội nghiên cứu chỉ nằm mơ mới đạt được

Với nhiều phân loại độc lập nhau cho hình thái học của từng thiên hà, nhờ đó chúng tôi đã thu được một sai số thống kê cho từng thiên hà – một thuận lợi vô song đối với loại dự án này Khoảng một phần ba trong số gần 900.000 thiên hà online, hơn 80% mọi người đồng ý với nhau

về hình thái Từ bộ phận đó của mẫu, khoảng 63% thiên hà được tìm thấy là elip và 34% xoắn ốc

So sánh với các mẫu hạn chế do các chuyên gia phân loại cho thấy các kết quả phù hợp tuyệt vời,

với những tình nguyện viên tâm địa xấu dễ dàng giảm bớt bằng cách chỉ cho phép mỗi người dùng chỉ một lần bình chọn cho mỗi thiên hà, làm hạn chế tác động mà một cá nhân có thể có trên các kết quả

“Voorwerp” là cái nổi danh trong Galaxy Zoo Được phát hiện bởi một thầy giáo trung học người Hà Lan, vật thể lạ đã thu được sự chú ý rộng rãi do

sự biểu hiện bất thường của nó Các nhà khoa học tin rằng vật thể đó là một đám mây khí bị ion hóa cao độ làm phản xạ ánh sáng ra khỏi một lõi thiên

hà hoạt động lân cận

Trong khi dự án ban đầu đã có một vài mục tiêu khoa học xác định, thì luôn luôn rõ ràng

là nhiều nghiên cứu khác nữa có thể xuất hiện từ các kết quả Ví dụ, khi các ảnh chụp được xem xét lần đầu tiên, luôn có cơ hội phát hiện các hiện tượng lạ, như các sự kiện thấu kính hấp dẫn, sao siêu mới và các vật thể bất thường khác Thật vậy, hóa ra có nhiều mục tiêu hơn ban đầu dự tính Điều này thu hút sự chú ý của hàng tá các nhóm nghiên cứu độc lập yêu cầu truy cập và làm phát sinh nhiều dự án spin-off đa dạng Bill Keel thuộc trường Đại học Alabama, người hiện nay

là một thành viên của đội Galaxy Zoo, đã xuất hiện trên diễn đàn của chúng tôi yêu cầu người dùng để mắt tới các thiên hà có vẻ chồng lấn lên nhau Những cặp trùng khớp ngẫu nhiên này có thể dùng để lập bản đồ chính xác sự phân bố bụi trong vùng gần nhất của hai hệ, và Keel hiện nay

đã có một danh sách các ứng cử viên dài hơn chừng 20 lần so với danh sách ông đã bắt đầu nghiên cứu

Một số vật thể riêng lẻ cũng thu được rất nhiều sự chú ý; nổi tiếng nhất trong số này là Voorwerp (tiếng Hà Lan, nghĩa là “vật”), do người thầy giáo trung học người Hà Lan Hanny van Arkle phát hiện Các quan sát với nhóm Isaac Newton của các kính thiên văn trên quần đảo Canary (do Peter Herbert và Matt Jarvis đến từ trường Đại học Hertfordshire) và Dan Smith (đến

từ trường Đại học Liverpool John Moores) và với một kính thiên văn tại Đài quan sát Lick ở Mĩ (Nicola Bennert đến từ trường Đại học California Riverside) đã đưa chúng tôi đến kết luận rằng vật thể này gồm một chất khí bị ion hóa cao Với không có nguồn rõ ràng nào của sự ion hóa có mặt trong Voorwerp, hay trong thiên hà lân cận, chúng tôi tin rằng nó phải có nguồn gốc từ một tiếng vọng ánh sáng – sự phản xạ của ánh sáng khỏi lõi hoạt động trong thiên hà đồng hành của Voorwerp cách nay chừng 40.000 năm Nếu như chúng tôi đúng, thì sự phản xạ khỏi những phần khác nhau của Voorwerp ghi lại hành trạng của lỗ đen tại những thời điểm khác nhau, cho nên lịch sử kết thúc của lỗ đen phơi bày trên nền trời cho chúng ta xem xét

Trong số các thiên hà xoắn ốc, chừng 36% có khuynh hướng thuận của chúng được nhận dạng, ở mức độ phù hợp 80%, mang lại một danh mục 35.000 thiên hà khảo sát có tính thuận bất thường Khá bất ngờ, các kết quả ban đầu của nghiên cứu này cho thấy có nhiều thiên hà quay ngược chiều kim đồng hồ hơn các thiên hà quay theo chiều kim đồng hồ (so với hướng nhìn) Cho

dù chỉ bao quát một phần bầu trời (SDSS bao quát chừng một phần tư bầu trời), nhưng kết quả này tỏ ra phù hợp với kết quả của một hướng ưu tiên

Để kiểm tra kết quả, chúng tôi đã đưa các bức ảnh đối chiếu của hàng nghìn thiên hà vào

dữ liệu mẫu để theo dõi bất kì sự lệch nào trong các kết quả Phép kiểm tra này không xác nhận kết quả ban đầu, nó xác nhận sự tồn tại của những xu hướng rất tinh vi trong điều tra ban đầu Hiệu ứng lệch này hoàn toàn giải thích cho sự không bằng giữa số lượng đếm được của các thiên

hà đang quay theo chiều kim đồng hồ và ngược chiều kim đồng hồ, và những kết quả này bây giờ được công bố trên tờ M[RAS (388 1686) Nguồn gốc của hiệu ứng nghiêng về một phía này vẫn chưa rõ ràng và có thể do thiết kế của site và sự sắp xếp của các nút nhấn hay, có khả năng, nó là một hiệu ứng mang tính con người

Eền khoa học công dân

Một trong những khía cạnh đáng giá và thành công nhất của Galaxy Zoo là sức mạnh của

nó với tư cách một dự án vượt trội Chúng tôi nhận được phản hồi từ những tình nguyện viên cuồng nhiệt, với cảm giác át trội rằng người ta yêu thích thiên văn học và hào hứng đến mức khó tin tham gia vào một dự án khoa học thật sự Một đặc điểm hấp dẫn khác của dự án là những thiên

hà này đúng là chưa bao giờ được xem xét trước đây với mắt người, cho nên người ta thật sự cảm

Thoạt đầu, chúng tôi đã cố gắng giữ lại tất cả email, câu hỏi và truy vấn về site và thiên văn học nói chung mà chúng tôi nhận được Nhưng với lưu lượng hàng nghìn email mỗi giờ, chúng tôi không thể giữ đủ không gian Cho nên, thay vào đó, chúng tôi đã thành lập một diễn đàn web trong đó các “Zooite” có thể chia sẻ kinh nghiệm, hình ảnh và kiến thức của họ, và trong

đó các “Zookeepers” có thể trả lời chung các câu hỏi và cập nhật cho tình nguyện viên những tin tức quan trọng Một số box trưng bày hình ảnh của những thiên hà kì lạ nhất và tuyệt vời nhất, còn những bài viết khác là tình nguyện viên tự dạy cho nhau về phổ thiên hà! Do mod Alice Sheppard quản lí, có thể nói các Zooite sử dụng diễn đàn bây giờ đã hình thành nên một cộng đồng thật sự Họ thường xuyên gặp gỡ tại những buổi hội thảo thiên văn học nghiệp dư, các chuyến đi nhóm có sắp xếp, với một số người đến từ bên kia đại dương Họ còn có cơ hội gặp gỡ một số đội nghiên cứu khoa học Galaxy Zoo

Trong suốt dự án, chúng tôi đã nhận thức sâu sắc rằng quá trình khoa học rõ ràng đã được sáng tỏ và giải thích, và rằng các tình nguyện viên đã và đang duy trì cho đến nay với cách thức

dự án đang triển khai Để làm như vậy, chúng tôi đã thiết lập một blog trong đó các cập nhật về các phân tích, các bài báo, quá trình chứng thực và các đề xuất quan sát được đăng tải Các cuộc gặp được truyền đi trực tiếp và phiên bản ít mang tính kĩ thuật hơn của các bài báo đã được cung cấp Các tình nguyện viên đưa lên các bài báo trong đó dữ liệu vào của họ tác động trực tiếp lên nghiên cứu, và trong mọi trường hợp luôn có một link đến trang cảm tạ

Một phiên bản mới của dự án hiện đang trong giai đoạn phát triển, và sẽ bao gồm một sự phân loại cụ thể hơn của một tập hợp nhỏ hơn của các thiên hà cộng với một tìm kiếm thận trọng nhắm tới các vật bất thường hơn Nhìn xa về phía trước, các thế hệ khảo sát bầu trời mới đang chạy theo gót chân của SDSS, và có lẽ dữ liệu của chúng sẽ được đưa lên online để đánh giá tức thời bởi các tình nguyện viên có kinh nghiệm Cơn lũ dữ liệu từ các thí nghiệm hiện đại là một thách thức đối với các nhà khoa học trong một phạm vi rộng các phân ngành, và sự xem xét thị giác online cho phép chúng ta mang lại điều tốt nhất của cả hai thế giới: chú ý đến chi tiết của sự phân loại riêng lẻ và sức mạnh thống kê của những khảo sát lớn Khi chúng tôi phát triển nền khoa học công dân cung cấp sức mạnh cho Galaxy Zoo, chúng ta có thể trông đợi nhiều khám phá mới theo sau đó Sau hết thảy, có 150.000 đồng tác giả là một sự khích lệ tuyệt vời khi chuyển sang các bài báo viết

Ehững người đóng góp nói gì về Galaxy Zoo

“Việc dễ dàng biết rằng chúng ta có thể biết đôi điều về các vật mà chúng ta đang nhin trong dự án bất ngờ này đã làm nhục tôi”

“Rất, rất, rất tuyệt vời Cho dù là còn nhiều xa lạ Và rất ít khi bạn thu được sự thật tuyệt đối Hay tuyệt!”

“Nó cho phép tôi sử dụng kiến thức của mình về vũ trụ một cách có ít, nó góp phần cho một nghiên cứu khoa học quan trọng, và thật là rất vui!”

“Kể từ khi tôi còn là một đứa trẻ và đứng gần một cái tivi xem người ta lần đầu tiên đi bộ trên Mặt trăng, tôi đã có hứng thú với sự thám hiểm không gian Và bây giờ đã gần 50 tuổi, tôi vẫn không đánh mất nỗi sợ hãi đó và tự hỏi cái gì ở ngoài kia Cảm ơn rất nhiều (mặc dù chồng tôi rất tiếc chẳng bảo tôi được điều gì về site của các bạn) đã cho tôi tham gia và thấy một số nghi vấn ở ngoài kia Đã nhiều năm trôi qua kể từ khi tôi được nhìn ngắm qua một chiếc kính thiên văn, nhưng không ai trong số tôi có được nó làm của riêng và có thể nhìn mọi thứ như thế này Cảm ơn!!!”

“Dự án này cho tôi cơ hội đóng góp cho lĩnh vực khoa học mà tôi yêu thích, và tôi có được cơ hội nhìn thấy những thiên hà không ai từng thấy trước đây (nhất định không phải tôi!).”

“Dự án này thật đáng sợ, trong mỗi ý nghĩa của từ Giống như những người khác, tôi có lòng yêu thích khoa học, thiên văn học và quan sát từ lâu, và việc là người đầu tiên thật sự đặt mắt vào một thiên hà xa xôi là một giấc mơ thật tuyệt vời đã trở thành hiện thực”

Chris Lintott, Kate Land Nguồn: Eyeballing the Universe (Physics World, tháng 9/2008)

hiepkhachquay dịch