là chu k kinh doanh.
Trang 1Copyright © 2004 South-Western
33
T ng C u
và T ng Cung
Bài gi ng c a TS Ph m Th Anh pham.theanh@yahoo.com
Copyright © 2004 South-Western
Nh ng bi n ng kinh t trong ng n h n
• Ho t ng kinh t bi n ng t n m này qua
n m khác
• S n xu t hàng hoá và d ch v t ng h u h t các
n m.
• Trung bình trong 50 n m qua, s n xu t c a n n kinh
t M ã t ng kho ng 3% m t n m.
• Trong m t s n m t ng tr ng không di n ra, gây
suy thoái.
Copyright © 2004 South-Western
Nh ng bi n ng kinh t trong ng n h n
• Suy thoáilà th i k thu nh p th c t gi m, và
th t nghi p t ng
tr ng
BA S KI N CHÍNH V
• Nh ng bi n ng kinh t di n ra không th ng
xuyên và không th d báo
là chu k kinh doanh.
• H u h t các bi n s kinh t cùng bi n ng
• Khi s n l ng gi m, th t nghi p t ng
Hình 1 Bi n ng Kinh t trong Ng n h n
T ôla theo giá 1996
Real GDP
(a) GDP th c t
$10,000 9,000 8,000 7,000 6,000 5,000 4,000 3,000 2,000
1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000
Trang 2Copyright © 2004 South-Western
BA S KI N CHÍNH V
• Các bi n kinh t v mô dao ng cùng nhau
• H u h t các bi n kinh t v mô ph n ánh m t lo i
thu nh p ho c s n xu t nào ó dao ng cùng nhau.
• M c dù nhi u bi n kinh t v mô dao ng cùng
nhau nh ng chúng dao ng các m c khác
nhau.
Hình 1 Bi n ng Kinh t trong Ng n h n
T ôla theo giá 1996
(b) Chi tiêu u t
$1,800 1,600 1,400 1,200 1,000 800 600 400 200
1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000
Investment spending
Copyright © 2004 South-Western
Copyright © 2004 South-Western
BA S KI N CHÍNH V
• Khi lao ng gi m, th t nghi p t ng
• Nh ng thay i c a GDP th c t t l ngh ch v i
nh ng thay i c a t l th t nghi p.
• Trong nh ng th i k suy thoái, th t nghi p t ng
áng k
Hình 1 Bi n ng Kinh t trong Ng n h n
% L c l ng Lao ng
(c) T l Th t nghi p
0 2 4 6 8 10 12
1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000
Unemployment rate
Copyright © 2004 South-Western
TRONG NG N H N
• Ng!n h n khác v i Dài h n th nào
• H u h t m i nhà kinh t u tin r"ng lý thuy t c
i n mô t th gi i trong dài h n ch không ph i
trong ng!n h n.
• Nh ng thay i c a cung ti n nh h ng n các bi n
danh ngh a ch không nh h ng các bi n th c t trong
dài h n.
• Gi nh v tính trung l p c a ti n không phù h p khi
nghiên c u nh ng bi n ng t n m này qua n m khác
c a n n kinh t
Mô hình C b n v nh ng Bi n ng Kinh t
• Hai bi n c# b n c s$ d ng phát tri n m t
mô hình phân tích nh ng bi n ng ng!n h n
tính b"ng GDP th c t
Trang 3Copyright © 2004 South-Western
Mô hình C b n v nh ng Bi n ng Kinh t
• Mô hình C# b n v T ng C u và T ng Cung
cung gi i thích nh ng bi n ng trong ng!n h n
c a ho t ng kinh t quanh xu h ng dài h n c a
nó.
Copyright © 2004 South-Western
Mô hình C b n v nh ng Bi n ng Kinh t
• Mô hình C# b n v T ng C u và T ng Cung
• ng t ng c u ch% ra l ng hàng hoá và d ch v
mà các h gia ình, các doanh nghi p, và chính ph
mu n mua t i m&i m c giá.
Copyright © 2004 South-Western
Mô hình C b n v nh ng Bi n ng Kinh t
• Mô hình C# b n v T ng C u và T ng Cung
• ng t ng cungch% ra l ng hàng hoá và d ch v
mà các doanh nghi p l a ch n s n xu t và bán t i
m&i m c giá.
Hình 2 T ng C u và T ng Cung
S n l ng
M c giá
0
T ng cung
T ng c u
S n l ng cân b ng
M c giá cân b ng
Copyright © 2004 South-Western
NG T NG C U
• B n thành ph n c a GDP (Y) thi t l p lên t ng
c u v hàng hoá và d ch v
Y = C + I + G + NX
S n l ng
M c giá
0
T ng c u
P
P2
1 S gi m sút
c a m c giá
Trang 4Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng t ng c u l i d$c xu$ng
• M c giá và Tiêu dùng: Hi u ng C a c i
• M c giá và ' u t : Hi u ng Lãi su t
• M c giá và Xu t kh(u ròng: Hi u ng T giá
Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng t ng c u l i d$c xu$ng
• M c giá và Tiêu dùng: Hi u ng C a c i
• S gi m sút c a m c giá làm cho ng i tiêu dùng
c m giác giàu h#n, nó kích thích h chi tiêu nhi u h#n.
• S gia t ng chi tiêu c a ng i tiêu dùng hàm ý m t
l ng c u l n h#n v hàng hoá và d ch v
Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng t ng c u l i d$c xu$ng
• M c giá và ' u t : Hi u ng Lãi su t
• M c giá th p h#n làm gi m lãi su t, nó kích thích
chi tiêu v hàng hoá u t
• S gia t ng chi tiêu cho u t này hàm ý m t
l ng c u l n h#n v hàng hoá và d ch v
Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng t ng c u l i d$c xu$ng
• M c giá và Xu t kh(u ròng: Hi u ng T giá
• Khi giá Vi t Nam gi m khi n cho lãi su t c a
Vi t Nam gi m, t giá h i oái th c t gi m, kích thích xu t kh(u ròng c a Vi t Nam.
• S gia t ng chi tiêu cho xu t kh(u ròng hàm ý m t
l ng c u l n h#n v hàng hoá và d ch v
T i sao ng t ng c u có th% d"ch chuy%n
• S d c xu ng c a ng t)ng c u ch% ra s
gi m sút c a m c giá làm t ng t ng l ng c u
v hàng hoá và d ch v
• Tuy nhiên nhi u nhân t khác có nh h ng n
l ng c u hàng hoá và d ch v t i m i m c giá
• Khi m t trong nh ng nhân t này thay i,
ng t ng c u s* d ch chuy n
T i sao ng t ng c u có th% d"ch chuy%n
• S d ch chuy n phát sinh do
• Tiêu dùng
• ' u t
• Chi tiêu chính ph
• Xu t kh(u ròng
Trang 5Copyright © 2004 South-Western
S d"ch chuy%n c a ng t ng c u
S n l ng
M c
giá
Copyright © 2004 South-Western
NG T NG CUNG
• Trong dài h n, ng t ng cung là th ng ng.
• Trong ng!n h n, ng t ng cung là d c lên.
Copyright © 2004 South-Western
NG T NG CUNG
• ' ng T ng Cung Dài h n
• Trong dài h n s n xu t hàng hoá và d ch v c a m t
n n kinh t ph thu c vào cung c a nó v lao ng,
t b n, và tài nguyên thiên nhiên và công ngh s+n
có dùng chuy n nh ng nhân t s n xu t này
thành hàng hoá và d ch v
• M c giá không nh h ng n nh ng bi n này
trong dài h n.
S n l ng
M c s n l ng
t nhiên
M c giá
0
T ng cung dài h n
P2
1 S thay i
c a m c giá
2 không nh h & ng
n l ng cung hàng hoá
và d " ch v # trong dài h n
P
Copyright © 2004 South-Western
NG T NG CUNG
• ' ng T ng Cung Dài h n
• ' ng t ng cung dài h n th,ng ng t i m c s n
l ng t nhiên.
• M c s n xu t này c-ng ph n ánh s n l ng ti m
n ng hay s n l ng t i m c toàn d ng.
T i sao ng t ng cung dài h n
có th% d"ch chuy%n
• B t k s thay i nào c a n n kinh t làm thay
i m c s n l ng t nhiên s* làm d ch chuy n
ng t ng cung dài h n
• S d ch chuy n này có th c phân lo i theo các nhân t nh h ng n s n l ng khác nhau trong mô hình c i n
Trang 6Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng t ng cung dài h n
có th% d"ch chuy%n
• S d ch chuy n phát sinh do
• Lao ng
• T b n
• Tài nguyên thiên nhiên
• Ki n th c công ngh
S n l ng
Y1980
AD1980
AD1990
T ng C u,AD2000
M c giá
0
T ng cung dài h n
LRAS1980
Y1990
LRAS1990
Y2000
LRAS2000
P1980
1 Trong dài h n
ti n b công ngh '
làm d " ch chuy % n
ng t ng cung dài h n…
4 và
l m phát x y ra
3 d ( n n t ! ng
tr & ng s n l ng .
P1990
P2000
2 và t ! ng tr & ng cung ti n làm d " ch chuy % n ng t ng c u
Copyright © 2004 South-Western
Copyright © 2004 South-Western
M t cách v) T!ng tr &ng và L m phát
trong Dài h n m*i
• Nh ng bi n ng trong ng!n h n c a s n l ng
và m c giá c coi là s dao ng so v i xu
h ng dài h n
Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng T ng cung D$c lên
trong Ng n h n
• Trong ng!n h n, s gia t ng c a m c giá chung trong n n kinh t có xu h ng làm t ng l ng cung hàng hoá hoá và d ch v
• S gi m sút c a m c giá có xu h ng làm gi m
l ng cung hàng hoá và d ch v
S n l ng
M c
giá
0
T ng cung
ng n h n
1 S gi m
sút c a m c
giá…
2 làm gi m l ng cung hàng hoá và d " ch v # trong
ng n h n
Y P
Y2
P2
T i sao ng T ng cung D$c lên
trong Ng n h n
• Lý thuy t v s nh n th c sai l m
• Lý thuy t ti n l #ng c ng nh!c
• Lý thuy t v giá c c ng nh!c
Trang 7Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng T ng cung D$c lên
trong Ng n h n
• Lý thuy t v s nh n th c sai l m
• S thay i c a m c giá chung t m th i làm cho
các nhà cung ng nh n th c sai v nh ng gì ang
di n ra trên các th tr ng s n ph(m c a h :
• M c giá gi m gây ra nh n th c sai l m v giá c
t #ng i.
• Nh ng nh n th c sai l m này khi n cho các nhà cung
ng gi m l ng cung hàng hoá và d ch v
Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng T ng cung D$c lên
trong Ng n h n
• Lý thuy t v ti n l #ng c ng nh!c
• Ti n l #ng danh ngh a ch m i u ch%nh, hay “c ng nh!c” trong ng!n h n:
• Ti n l #ng không i u ch%nh ngay i v i s gi m sút
c a m c giá.
• M c giá th p h#n làm cho vi c tuy n d ng và s n xu t mang l i ít l i nhu n h#n.
• 'i u này khi n cho các doanh nghi p c!t gi m l ng cung hàng hoá và d ch v
Copyright © 2004 South-Western
Lý thuy t giá c c ng nh c
• Giá c c a m t s lo i hàng hoá và d ch v i u
ch%nh ch m ch p i v i nh ng thay i c a tình
hình kinh t :
S gi m sút không d tính c c a m c giá làm cho m t
s doanh nghi p có m c giá cao h#n m c mong mu n.
• 'i u này làm gi m l ng bán, và khi n cho doanh
nghi p ph i c!t gi m l ng hàng hoá và d ch v s n xu t
ra.
Copyright © 2004 South-Western
T i sao ng t ng cung ng n h n
có th% d"ch chuy%n
• D d ch chuy n n y sinh do
• Lao ng
• V n
• Tài nguyên thiên nhiên
• Công ngh
• Chi phí s n xu t
• M c giá k v ng
T i sao ng t ng cung ng n h n
có th% d"ch chuy%n
• S gia t ng chi phí s n xu t ví d nh ti n
l #ng và giá các nguyên v t li u u vào làm
gi m l ng cung hàng hoá và d ch v và d ch
chuy n t ng cung ng!n h n sang trái
• S gia t ng c a m c giá k v ng làm gi m
l ng cung hàng hoá và d ch v và d ch chuy n
ng t ng cung ng!n h n sang trái
• S gi m sút c a m c giá k v ng làm t ng
l ng cung hàng hoá và d ch v và d ch chuy n
Hình 7 Cân b ng Dài h n
M c giá
T ng cung
ng n h n
T ng cung dài h n
T ng c u
A
M c giá cân b ng
Trang 8Hình 8 S Gi m sút c a T ng c u
S n l ng
M c
giá
0
T ng cung
ng n h n,AS 1
T ng cung
dài h n
T ng c u,AD
A
P
Y
AD2
AS2
1 S gi m sút
c a t ng c u
2 khi n cho s n l ng gi m trong ng n h n
3 tuy nhiên theo th i gian,
ng t ng cung
ng n h n d " ch chuy % n…
4 và s n l ng
tr & l i m c t nhiên.
C
P3
B
P2
Y2
Copyright © 2004 South-Western Copyright © 2004 South-Western
HAI NGUYÊN NHÂN GÂY RA
• S D ch chuy n c a T ng C u
• Trong ng!n h n, s d ch chuy n c a t ng c u gây ra
bi n ng s n l ng hàng hoá và d ch v c a n n kinh t
• Trong dài h n, s d ch chuy n c a t ng c u tác
ng n m c giá chung nh ng không nh h ng
n s n l ng.
Copyright © 2004 South-Western
HAI NGUYÊN NHÂN GÂY RA
• S D ch chuy n B t l i c a T ng Cung
• S gi m sút c a m t trong nh ng nhân t quy t
sang trái:
• S n l ng gi m xu ng d i m c s n l ng t nhiên.
• Th t nghi p t ng.
• M c giá t ng.
S n l ng
M c giá
0
T ng c u
3 và
m c giá
t ! ng.
2 khi n cho s n l ng gi m
1 S d " ch chuy % n b + t l i c a
ng t ng cung ng n h n
T ng cung
ng n h n AS 1
T ng cung dài h n
Y
A
P
AS2
B
Y2
P2
Copyright © 2004 South-Western
Hi'u ng c a s d"ch chuy%n t ng cung
• L m phát i kèm suy thoái
S d ch chuy n b t l i c a t ng cung gây ra suy thoái
i kèm l m phát.
• S n l ng gi m và giá c t ng.
• Các nhà ho ch nh chính sách - nh ng ng i có th tác
ng n t ng c u – không th cùng lúc lo i b c hai
hi u ng b t l i này.
Hi'u ng c a s d"ch chuy%n t ng cung
• Ph n ng Chính sách i v i Suy thoái
• Các nhà ho ch nh chính sách có th i phó v i suy thoái theo m t trong nh ng cách sau:
• Không làm gì c và i giá c và ti n l #ng i u ch%nh.
• Hành ng b"ng cách t ng t ng c u thông qua vi c s$
d ng chính sách tài khoá và ti n t
Trang 9Hình 11 Thích nghi s d " ch chuy % n b + t l i
c a t ng cung
S n l ng
S n l ng
t nhiên
M c
giá
0
T ng cung
ng n h n
AS
T ng cung dài h n
T ng c u,AD 1
P2
A
P
AS2
3 nó
khi n cho
m c giá
t ! ng cao
h n n a 4 nh ng s n lc duy trì t i m c ng
t nhiên
2 các nhà ho ch " nh chính sách thích nghi s
gi m sút này b ng cách
m & r ng t ng c u
1 Khi t ng cung ng n h n
gi m
AD2
C
P3
Copyright © 2004 South-Western Copyright © 2004 South-Western
Tóm t t ch ng
• M i xã h i u tr i qua nh ng bi n ng kinh
t ng!n h n quanh xu h ng dài h n
• Nh ng bi n ng này là không th ng xuyên
và h u nh không th d báo
• Khi các cu c suy thoái x y ra, GDP th c t và các th c o khác v thu nh p, chi tiêu, và s n
xu t gi m, th t nghi p t ng
Copyright © 2004 South-Western
Tóm t t ch ng
• Các nhà kinh t phân tích nh ng bi n ng kinh
t trong ng!n h n s$ d ng mô hình t ng c u và
t ng cung
• Theo mô hình t ng c u và t ng cung, s n l ng
hàng hoá và d ch v và m c giá chung i u
ch%nh cân b"ng t ng c u và t ng cung
Copyright © 2004 South-Western
Tóm t t ch ng
• ' ng t ng c u d c xu ng vì ba lý do: hi u
ng c a c i, hi u ng lãi su t, và hi u ng t giá
• B t k s ki n hay chính sách nào làm thay i tiêu dùng, u t , chi tiêu chính ph , hay xu t kh(u ròng t i m t m c giá nh t nh s* làm
d ch chuy n ng t ng c u
Tóm t t ch ng
• Trong dài h n, ng t ng cung là th,ng ng
• Trong ng!n h n, ng t ng cung d c lên
• Có ba lý thuy t gi i thích s d c lên c a ng
t ng cung ng!n h n: lý thuy t v s nh n th c
sai l m, lý thuy t ti n l #ng c ng nh!c, và lý
thuy t giá c c ng nh!c
Tóm t t ch ng
• Các s ki n làm thay i kh n ng s n xu t c a
n n kinh t s* làm d ch chuy n ng t ng cung ng!n h n
• V trí c a ng t ng cung ng!n h n c-ng ph thu c vào m c giá k v ng
• M t lý do có th gây ra nh ng bi n ng kinh
t là s d ch chuy n c a t ng c u
Trang 10Copyright © 2004 South-Western
Tóm t t ch ng
• M t nguyên nhân có th gây ra nh ng bi n
ng kinh t là s d ch chuy n c a t ng cung
• L m phát i kèm suy thoái là th i k s n l ng
gi m và giá c t ng