Thiết kế bài giảng lịch sử 11 tập 2 part 3 pdf

Giới thiệu bài mới Cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai 1939 — 1945 đã gây nên những tổn thất lớn lao cho nhân loại, nó đã lôi cuốn 76 nước tham gia chiến, bao trùm hầu hết các châu lục, ké

e Tranh, ảnh lịch sử dùng cho bài giảng

e Tư liệu lịch sử về Chiến tranh thế giới thứ hai

II TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY ~ HỌC

4 Ổn định tổ chức lớp

2 Kiểm tra bài cũ

® Nêu mội số nét khái quát về phong trào đấu tranh giành độc lập ở các nước Đông Nam Á giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918 — 1939)

e® Trình bày phong trào chống Pháp của nhân dân Lào và Cam-pu-chia giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918 — 1939)

® Nêu ý nghĩa cuộc cách mạng 1932 ở Xiêm

3 Giới thiệu bài mới

Cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 — 1945) đã gây nên những tổn thất lớn lao cho nhân loại, nó đã lôi cuốn 76 nước tham gia chiến, bao trùm hầu hết các châu lục, kéo dài trong 6 năm, kết cục của chiến tranh đã dẫn đến sự thất bại hoàn toàn của các phe phát xít, tình hình thế giới có những chuyển biến căn bản: Hôm nay chúng ta tìm hiểu về cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 — 1945)

4 Day hoc bai mới

GV yêu cầu HS đọc mục | Trả lời L Con đường dẫn đến

doi) Sau dé GV dat cau

hoi

- Các nước đế quốc phát | - Đầu những năm 30của | 1 Các nước phát xít đẩy xít đẩy mạnh chiến tranh

xâm lược như thế nào?

thế ki XX, cdc nước đế quốc phát xít đã liên kết với nhau thành liên minh phat xit lịch sử gọi là phe Trục Béc lin — Rô-ma — Tô-ki-ô Khối này đã tăng cường hoạt động quân sự

và gây chiến tranh ở nhiều khu vực trên thế giới

mạnh xâm lược (193 — 1937)

- Đầu những năm 30 của thế kỉ XX, các nước đế quốc phát xít đã liên kết với nhau thành liên minh phát xít — Phe Truc Béc-

lin — RO ma — T6-ki-6,

khối này đã đẩy mạnh chiến tranh xâm lược nhiều nơi trên thế giới

+ Nhật xâm lược Irung Quốc (1931 — 1937)

+ I-ta-li-a xâm lược Ê-ti - 6-pi-a (1935)

+ Đức, I-ta-li-a gây chiến tranh xâm lược lây Ban Nha (1936 — 1939)

— Sau Hoà ước Véc-xaI nước Đức phát xít muốn thành lập một nước “ai Đúc” gồm tất cả các lãnh thổ có người Đức sinh sống ở châu Âu

— Trong bối cảnh đó, Liên

Xô coi kẻ thù nguy hiểm

nhất trên thế giới lúc đó là chủ nghĩa phát xít, cho nên Liên Xô chủ trương liên kết với Anh, Pháp để chống chủ nghĩa phát xít (CNPX)

— Các nước Anh, Pháp, MI đều có chung một mục đích là giữ nguyên trật tự thế giới có lợi cho mình

Ho lo so su banh trướng của CNPX, nhưng lại thù ghét chủ nghĩa cộng sản

—> Các nước Anh, Pháp,

MI không liên kết với liên

+ Nhật xâm lược Irung Quốc (1931 — 1937) + I-ta-li-a xâm lược Ê- ti 6-pia (1935)

+ Đức, I-ta-li-a xâm lược Tây Ban Nha (1936 — 1939)

— Sau Hoà ước Véc-xaI Đức có tham vọng xây dung mot nude “Dai Đức” gồm tất cả lãnh thổ

có người Đức sinh sống

ở châu Âu

— lrong bối cảnh đó, Liên Xô coi CNPX là kể thù nguy hiểm nhất của nhân loại, muốn hợp tác

với Anh, Pháp để chống

chủ nghĩa phát xít (CNPX) Nhưng các nước này không đồng ý, thậm chí họ còn muốn nhượng bộ phát xít để chĩa mũi nhọn chiến tranh về phía Liên Xô

GV yéu cau HS doc SGK

mục 2 (cả lớp chú ý theo

đõI) Sau đó GV đặt câu

hỏi:

— Trình bày về vụ Xuy-đét,

đánh giá của em về sự kiện

này như thế nào?

kết với Liên Xô chống phát xít, mà thực hiện chính sách nhượng bộ phát xít đẩy mũi nhọn chiến tranh về phía Liên

Xô

— Với “lao luật trung lập” (8 — 1935), giới cầm quyền MI thực hiện chính sách không can thiệp vào các sự kiện xảy

ra ngoài châu MI

- Chính quyền các nước phát xít đã lợi dụng tình hình đó để thực hiện mục tiêu gây chiến tranh xâm lược của mình

Trả lời

— Sau khi sáp nhập Áo vào lãnh thổ Đức, tháng

3 — 1938, Hit-le da gay ra

vu Xuy-dét dé thon tinh Tiép Khac

+ Hit-le xii giuc dan Đức sống ở Xuy-đét nổi day doi tu tri va yêu cầu chính phủ Tiệp Khắc trao quyền tự trị cho

— MI, với “ao luật trung lập” (8 — 1935) thực hiện chính sách không can thiệp vào sự kiện xẩy ra ngoai chau Mi

- Chính quyền các nước phát xít lợi dụng tình hình đó để thực hiện gây chiến tranh xâm lược

2 Từ Hội nghị Muy — ních đến chiến tranh thế

giới

— Thang 3 — 1938, Hit-le gây ra vụ Xuy-đét để thôn tính Tiệp Khắc

— Hít-le xúi giục dân Đức sống ở Xuy-đét nổi day doi quyền tự trị và yêu cầu chính phủ Tiệp Khắc trao quyền tự trị cho Xuy-đét

— Liên Xô muốn Anh,

Pháp cùng hợp lực để

ủng hộ Tiệp Khắc chống

Đức nhưng Anh, Pháp

yêu cầu Tiệp Khắc

nhượng bộ Đức

— Ngay 29 —9 — 1938,

Hội nghị Muy-ních được

triệu tập với sự tham gia

của những người đứng

đầu 4 quốc gia Anh,

Pháp, Đức, I-ta-li-a, Anh

và Pháp đã trao vùng

Xuy-đét của Tiệp Khắc

cho Hít-le để hi vọng

rằng Hít-le sẽ chấm dứt

mọi sự thôn tính ở châu

Âu (đại biểu Tiệp Khắc

cũng được mời đến để

tiếp nhận quyết định của

Hội nghị)

— Nhưng sau khi chiếm

được Xuy-đét và thôn

tính toàn bộ Tiệp Khắc

(3 — 1939), Hít-le không

dừng lại mà chuẩn bị tấn

công Ba Lan

— Trước lúc tấn công Ba

Lan, Đức đã đàm phán

với Liên Xô (để yên ổn

mặt trận phía Đông)

Hiệp ước Xô-Đức đã

được kí kết ngày 23 — 8

— 1939 (vì Đức ngại

cùng mội lúc phải đối

chọi với 3 cường quốc

thì không chắc thắng)

— Theo em: Sự kiện Hội

— Liên Xô muốn Anh, Pháp cùng hợp lực ủng

hộ Tiệp Khắc chống Đức nhưng Anh, Pháp yêu cầu Tiệp Khắc nhượng

bộ Đức

— Ngày 29—9— 1938, Hội nghị Muy-ních được triệu tập với sự tham gia của những người đứng đầu 4 quốc gia Anh,

Pháp, Đức, I-ta-li-a

+ Trong hội nghị này, Anh và Pháp đã trao vùng Xuy-đét của Tiệp Khắc cho Hit-le với hi vọng với quyết định này Hít-le sẽ chấm dứt sự bành trướng ở châu Âu

+ Nhưng sau sự kiện Xuy-đét, Hít-le lại chuẩn

bị tấn công Ba Lan

— Trước lúc tấn công

Ba Lan, Đức đã kí hoà

ước với Liên Xô ngày

23 — 8 — 1939 (dé yên

ổn ở phương Đông) khỏi phải đối chọi với

3 cường quốc cùng một lúc

—> Như vậy, sự nhượng

Hỏi:

— Nguyên nhân chủ yếu

dẫn đến Chiến tranh thế

giới thứ hai là gì?

GV tổng kết thảo luận

nghị Muy-ních càng tạo điều kiện cho Hít-le hung hăng hơn trong việc chuẩn bị gây chiến tranh (vì Anh, Pháp muốn thoả hiệp với Đức)

để tránh cuộc đo sức với Đức, nhưng thực tế không diễn ra như họ mong muốn, Đức không dừng lại chỉ chiếm Tiệp Khắc, Đức muốn bành trướng thế lực khắp châu

Âu và thế giới

— Liên Xô kí với Đức hoà ước, đó là sự khôn ngoan có thể bảo vệ lợi ích quốc gia và thấy rõ

sự thất bại trò chơi hai mặt của Anh, Pháp

Thảo luận nhóm câu hỏi nay (GV gol y nội dung) sau đó các nhóm cử đại diện trình bày quan điểm của nhóm mình trước lớp cuối cùng GV nhận xét

bộ của Anh, Pháp tại Hội nghị Muy-ních càng làm cho Đức hung hăng, hiếu chiến hơn

— Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 — 1933 đã dẫn đến hậu quả là chủ nghĩa phát xít ra đời trên thế giới, đe doạ an ninh loài người

— Từ những năm 1935 —› 1939 trên thế giới đã hình thành 2 khối đế quốc đối lập nhau là: khối Đức, I-ta-li-a, Nhật và khối Anh, Pháp, MI, hai khối này mâu thuẫn với nhau về quyền lợi, thị trường thuộc địa Đồng thời hai khối này đều mâu thuẫn với Liên Xô Khối Anh, Pháp, Mĩ, muốn đẩy Đức đánh Liên Xô trước để hai bên đều kiệt quệ, sau đó họ mới nhảy vào kiếm lợi, ít tốn kém nhất, họ vừa diệt được đối thủ cạnh tranh vừa diệt được kẻ thù chính của mình

Nhưng Đức, Nhật cùng có mưu đồ riêng, họ lợi dụng chính sách chống Liên Xô của Anh, Pháp, Mĩ để tranh thủ sự giúp đỡ và nhượng bộ của các nước này

—> Như vậy, thủ phạm gây Chiến tranh thế giới thứ hai là phát xít Đức, quân phiệt Nhật và phát xít I-ta-li-a Nhưng, các cường quốc phương Tây, do chính sách hai mặt của họ đã tạo điều kiện cho phe Truc gay chiến

GV minh hoạ thêm:

Nguồn gốc sâu xa của Chiến tranh thế giới thứ hai là những mâu thuẫn của các nước đế quốc nảy sinh sau khi “hệ thống Véc-xa1I — Oa-sinh-tơn” được thành lập sau Chiến tranh thế giới thứ nhất

— Đế quốc Đức bị bại trận năm 1918, với Hoà ước Véc-xal, Đức bị bồi thường chiến phí nặng nề, biên giới lãnh thổ bị thu hẹp, thuộc địa và các vùng ảnh hưởng

bị tước đoạt Đức nuôi chí phục thù ngay từ những ngày đó, với chính sách hà hơi tiếp sức của Anh, Mĩ, nền kinh tế Đức dần dần hồi phục và phát triển với tốc độ nhanh, các nước Anh, Pháp, kinh tế phát triển tốc độ chậm hơn Đức Đến giữa những năm 30, kinh tế Đức phát triển rất nhanh chóng đã trở thành đối thủ cạnh tranh của Anh ở châu Âu và của đối thủ của Mi ở Nam Mĩ

— ]-ta-li-a là nước thắng trận trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, nhưng cũng không thoả mãn với những øì họ nhận được ở hội nghị Véc-xa1, họ không những muốn biến Địa Trung Hải thành ao nhà của mình, mà còn muốn chiếm nhiều vùng

ở Bắc Phi và Đông Nam Âu

— Nhật cũng không vừa lòng với những kết quả của hệ thống Véc-xai — Oa- sinh-tơn chia cho mình, Nhật muốn làm bá chủ Thái Bình Dương, gạt Anh, Pháp,

MI ra khỏi vùng này

—> Cho nên 3 nước: Đức, I-ta-li-a va Nhat đến giữa những năm 30 đã đủ mạnh

và chủ động đập tan hệ thống Véc-xai — Oa-sinh-tơn, chuẩn bị chia lại thế giới Trong khi đó Anh, Pháp, Mĩ muốn g1ữ nguyên trật tự Véc-xaIi — Oa-sinh-tơn Mâu thuẫn hai khối đế quốc này ngày càng sâu sắc, không thể điều hoà được, chiến tranh thế giới không thể tránh khỏi

GV giới thiệu với HS Lược đồ Đức và I-ta-li-a gây chiến tranh bành trướng (10 — 1935 — 8 — 1939) — Hinh 42 SGK

GV yêu cầu HS đọc SGK Trả lời II Chiến tranh thế giới

tháng 6 — 1941)

1 Phát xít Đức tấn công

Ba Lan và xâm chiếm

— Trình bày về sự bùng

nổ của Chiến tranh thế

giới thứ hai và phát xít

Đức đã xâm chiếm châu

Âu như thế nào? GV goi

học sinh trình bày vấn đề

này bằng lược đồ (hình

42) đã phóng to treo trên

bảng

— Rang sang 1 —9 — 1939, Đức tấn công Ba Lan Hai ngày sau Anh, Pháp buộc phải tuyên chiến với Đức

—> Chiến tranh thế giới thứ hai bắt đầu

— Uu thế tuyệt đối về quân sự lúc này thuộc về Đức Quân Đức đã thực hiện chiến lược “chiến tranh chớp nhoáng” và chiếm được Ba Lan sau gần một tháng

— Trong khi đó ở phía Tây nước Đức, quân Anh, Pháp dàn trận nhưng không tấn công Đức và cũng không chi viện cho Ba Lan

+ Anh, Pháp “tuyên mà không chiến” từ tháng

0 — 1939 đến tháng 4—

1940, thời kì đó người ta thường gọi là “Cuộc chiến tranh kì quặc” Đó

là sự tiếp tục chính sách Muy-ních của Anh, pháp với h1 vọng sau khi chiếm xong Ba Lan, Đức

sẽ chuyển sang đánh

châu Âu (từ tháng 9—

1939 đến tháng 9 — 1940)

— Rang sang 1 —9 — 1939, Đức tấn công Ba Lan Ngày 3 — 9 — 1939, Anh, Pháp buộc phải tuyên chiến với Đức

—> Chiến tranh thế giới thứ hai bắt đầu

— Lúc này ưu thế quân sự thuộc về Đức, Đức đã thực hiện chiến lược “chiến tranh chớp nhoáng” chiếm được Ba Lan sau gần một tháng

— Trong khi đó, ở phía Tây nước Đức, quân Anh, Pháp dàn trận nhưng không tấn công —

“tuyên mà không chiến”

từ tháng 9 — 1939 đến tháng 4 — 1940, lịch sử thường gọi đó là “Cuộc chiến tranh kì quặc” + Anh, Pháp h1 vọng rằng sau khi chiếm xong

Ba Lan, Đức sẽ đánh

Liên Xô

— Nhưng trái với dự kiến

của Anh, Pháp

+ Thang 4 — 1940, Duc

chuyển từ phía đông

sang phía tây để chiếm

hầu hết các nước châu

Âu: Dan mạch, Na uy,

Bi, Ha Lan, Luych-xam-

bua va danh thang vao

nước Pháp

+ Ngày 10~6~— 1940,

Chính phủ Pháp phải rời

Pa-ri chạy về Tua Quân

Đức tràn vào đất Pháp,

nước Pháp bại trận sau 6

tuần chiến đấu và phải kí

Hiệp định đình chiến

ngày 22 —6 — 1940, sau

đó Đức chiếm đóng 3/4

lãnh thổ Pháp (gồm cả

thủ đô Pa-ri) Tại vùng

phía Nam nước Pháp

không bị chiếm đóng

Chính phủ Pháp do Pê —

tanh làm Quốc trưởng

nắm quyền tự trị và làm

tay sai cho Đức

— Tháng 7 — 1940, Đức

thực hiện kế hoạch tiến

đánh nước Anh Nhưng

do ưu thế về không

quân và hải quân của

Anh đồng thời Anh

được MI viện trợ (bắt

đầu từ 9 — 1940) Cho

nên kế hoạch đồ bộ của

Đức lên đất Anh không

— Trái với dự kiến của Anh,

Pháp, từ tháng 4— 1940,

Đức chuyển từ phía đông sang phía tây, chiếm hầu hết các nước châu Âu: Đan mach, Na uy, Bi, Ha Lan, Luých-xăm-bua và đánh thăng vào Pháp

+ Nước Pháp bại trận, sau 6 tuần chiến đấu đã phải kí hiệp định đình chiến (22 — 6 — 1940), sau

đó Đức chiếm đóng 3/4

đất Pháp

— Chính phủ Pê-tanh đầu hàng, làm tay sai cho Đức

— Tháng 7 — 1940, Đức thực hiện kế hoạch tiến đánh nước Anh Nhưng

do không quân và hải quân của Anh mạnh và được MI viện trợ (bắt dau tir 9 — 1940) Cho nên kế hoạch đổ bộ của Đức lên đất Anh không thực hiện được

| thực hiện được

GV minh hoạ thêm:

— Để đánh chiếm Ba Lan, phát xít Đức đã điều động 70 sư đoàn tinh nhuệ (có

7 sư đoàn xe tăng với 2500 xe tăng), 3000 máy bay Ba Lan chỉ có 30 sư đoàn bộ binh, 12 sư đoàn kị binh và 400 máy bay Với ưu thế tuyệt đối, bằng chiến lược

“chiến tranh chớp nhoáng” quân Đức tập trung xe tăng, nhanh chóng thọc sâu bao vây chia cắt, tiêu diệt từng bộ phận đối phương Quân đội Ba Lan chống đỡ không nổi cuộc tấn công của quân Đức Sau nửa tháng giao tranh, chính phủ Ba Lan chạy ra nước ngoài và lưu vong tại Luân Đôn Quân đội Ba Lan hầu như tan rã, nhưng vẫn còn kháng cự Từ 12 đến 16 — 9 — 1939 vòng vây xiết chặt chung quanh Vác- sa-va, quân Đức tiếp tục tiến về phía Đông, sau gần 1 tháng, Đức đã chiếm gọn Ba Lan

— Về “cuộc chiến tranh kì quặc” GV minh hoa va phân tích thêm: “Cuộc chiến tranh kì quặc” diễn ra ở phía Tây nước Đức Liên quân Anh, Pháp dàn trận ở phía Bắc nước Pháp, dọc theo biên giới Đức, nhưng không tấn công Đức và cũng không

có một hành động quân sự nào để đỡ đòn cho Ba Lan Hiện tượng “tuyên” mà không “chiến” được các nhà báo MI gọi là “cuộc chiến tranh kì quặc”, người Pháp gọi là cuộc chiến tranh “buồn cười”, còn người Đức gọi là cuộc chiến tranh “ngồi” kéo đài suốt 7 tháng (từ tháng 9 — 1939 đến tháng 4 — 1940) Trong suốt thời gian này, quân đội hai bên hầu như chi ngồi trong chiến luỹ nhìn sang nhau, thỉnh thoảng quân Pháp mở những cuộc tấn công nhỏ có tính chất “tượng trưng” rồi lại trở về vị trí cũ

GV yêu cầu HS đọc SGK

mục 2 (cả lớp chú ý theo

doi) sau dé GV dat cau

hoi:

— Trinh bay vé su banh

trướng của phe phát xít

ở Đông và Nam Âu (từ

thang 9- 1940 > 6-

1941)

Trả lời

— Thang 9 — 1940, nhằm củng cố khối liên minh phát xít Hiệp ước Tam cường: Đức — I-ta-li-a — Nhật Bản đã được kí kết tai Béc-lin

+ Hiệp ước quy định:

Nếu mội trong ba nước

bị đối phương tấn công thì hai nước kia phải trợ giúp nước đó về mọi mặt

và công khai phân chia thế giới: Đức, I-ta-li-a ở

2 Phe phat xit banh trướng ở Đông và Nam

Âu (từ tháng 9 — 1940

đến tháng 6 — 1941)

— Để củng cố lực lượng của phe phát xít, tháng

9 — 1940, Hiệp ước Tam cương: Đức — I-ta- li-a — Nhat Ban đã được

ki két tai Béc-lin

® Hiệp ước quy định nếu một trong ba nước bị tấn công thì hai nước kia phải lập tức trợ giúp nước đó về mọi mặt

® [ lên minh phát xít công khai phân chia thế

5 Củng cố:

châu Âu, Nhật ở Viễn Đông

— Từ tháng I0— 1940, Hít-le chuyển sang thôn tính các nước Dong va Nam châu Âu: Ru-ma-

ni, Hung-ga-ri, Bun-ga-

ri, Nam Tu, Hi Lap

— Đến mùa hè 1941, phe phát xít đã thống trị phần lớn châu Âu

— Phát xí Đức đã chuẩn

bị xong mọi điều kiện cần thiết để tấn công

giới (Đức và I-ta-li-a chiếm châu Âu, Nhật chiếm Viễn Đông)

— Tr thang 10 — 1940, Đức thôn tính các nước Đông và Nam châu Âu

— He 1941, phe phat xit

đã thống trị phần lớn châu Âu, phát xít Đức đã chuẩn bị xong mọi điều kiện để tấn công Liên

Xô

— Nguyên nhân nào dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ hai (chia nhóm thảo luận vấn đề này, sau đó cử đại diện trình bày quan điểm của nhóm mình trước lớp, cuối

cùng GV tổng kết thảo luận)

+ GV tổng kết thảo luận:

Sau cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1922 — 1933, các nước đế quốc bị thiệt hại nặng nề, để thoát khỏi cuộc khủng hoảng này, các nước Đức, I-ta-li-a và Nhật Bản đã phát xít hoá bộ máy chính quyền, muốn gây chiến tranh để chia lại thế giới, cho nên chủ nghĩa phát xít đã ra đời trên thế giới, đe doa an ninh loài người Trong khi đó, các nước Anh, Pháp, MI lại muốn giữ nguyên trạng thế giới có lợi cho mình Các nước đế quốc phát xít và Anh, Pháp, Mĩ mâu thuẫn với nhau rất gay gắt về quyền lợi, thị trường và thuộc địa Nhưng cả hai khối đế quốc này đều có chung một kẻ thù là Liên Xô

Anh, Pháp, Mi thực hiện chính sách thoả hiệp với các nước phát xít để tiêu điệt Liên Xô, mà đỉnh cao của sự thoả hiệp này là Anh, Pháp đã nhượng bộ cho Đức thôn tính Tiệp Khắc, thông qua việc kí hiệp ước Muy-ních Nhưng sau đó, Hít-le thấy rằng: chưa đủ sức để đánh Liên Xô Cho nên Đức đã quyết định tấn công châu Âu trước Chính vì lẽ đó, ngày I — 9 — 1939, chiến tranh thế giới đã bùng nổ với sự kiện Đức tấn công Ba Lan