GIÁO ÁN LỊCH SỬ 10_Bài 11 ppt

Kiến thức - Nắm được những thành tựu rực rỡ về văn hoá của các dân tộc Đông Nam Á trong các lĩnh vực văn tự, văn học, nghệ thuật.. Sự ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ và Trung Hoa đến văn ho

Bài 11 VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG ĐÔNG

NAM Á

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần :

1 Kiến thức

- Nắm được những thành tựu rực rỡ về văn hoá của các dân tộc Đông Nam Á trong các lĩnh vực văn tự, văn học, nghệ thuật

- Qua đó hiểu được những nét tương đồng về văn hoá và sự sáng tạo của văn hoá mỗi dân tộc

2 Tư tưởng

- Giáo dục ch HS lòng tự hào về truyền thống văn hoá của các dân tộc Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam

3 Kỹ năng

- Kĩ năng nhận biết, phân tích các tranh ảnh nghệ thuật, các công trình kiến trúc của các nước Đông Nam Á

II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY HỌC

- Các tranh ảnh về văn hoá của các nước trong khu vực thời phong kiến

- Sưu tầm những tư liệu về các công trình văn hoá tiêu biểu của khu vực

II TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1 Dẫn dắt vào bài mới

Do có nét tương đồng về địa lý và điều kiện tự nhiên, cư dân Đông Nam Á đã sáng tạo nên một nền văn hoá bản địa có cội nguồn chung thời tiền sử trước khi tiếp súc với văn hoá Ấn Độ và Trung Hoa Trong tính thống nhất của khu vực, mỗi dân tộc vẫn giữ được nguồn gốc và bản sắc của dân tộc mình Để tìm hiểu những thành tựu về truyền thống của các dân tộc Đông Nam Á như thế nào? Sự ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ và Trung Hoa đến văn hoá các nước trong khu vực ra sao chúng ta cùng vào bài học hôm nay để trả lời các câu hỏi nêu trên

2 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi 1: Sự thịnh đạt của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á được biểu hiện như thế nào?

Câu hỏi 2: Vì sao các quốc gia Đông Nam Á lại suy yếu vào thế kỉ XVIII?

3 Tổ chức các hoạt động trên lớp

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức HS cần nắm Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân 1 Tín ngưỡng và tôn giáo

- GV trình bày và phân tích: Giai

đoạn đầu tiên của mình, các cư

dân Đông Nam Á tôn sùng hình

thức tín ngưỡng nguyên thủy như

tục thờ cúng tổ tiên

- GV hỏi: Ngoài thờ cúng tổ tiên

cư dân Đông Nam Á còn thờ cúng

những gì?

- HS suy nghĩ tự trả lời câu hỏi

- Giai đoạn đầu các cư dân Đông Nam Á tôn sùng hình thức tín ngưỡng nguyên thủy như tục thờ cúng tổ tiên, thờ thần Sông, thần Đất,

- GV nhận xét và chốt ý: Người ta

còn thờ các thần: thần Núi, thần

Sông, thần Lửa, thần Đất - vị thần

bảo hộ cho nông nghiệp được đề

cao

- GV trình bày: Gắn liền với nghề

trồng lúa nước tín phồn thực với

các nghi thức cầu mong được

mùa, cầu cho các giống loài sinh

sôi, nảy nở cũng rất phát triển

- Tín ngưỡng phồn thực với các nghi thức cầu mong được mùa, cầu cho các giống lòai sinh sôi, nảy nở cũng rất phát triển

- HS có thể lấy những ví dụ ở chỗ

mình sinh sống về những nghi lễ

tín ngưỡng này

Hoạt động 2: Cá nhân

- GV nêu câu hỏi: Cùng với tín

ngưỡng nguyên thủy Đông Nam Á

còn ảnh hưởng bởi tôn giáo nào?

Quá trình du nhập ra sao?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét, trình bày và phân

tích:

+ Từ những thế kỉ đầu Công

nguyên tôn giáo lớn từ Ấn Độ và

Trung Quốc bắt đầu du nhập và

ảnh hưởng đến đời sống văn hoá

tinh thần của các dân tộc Đông

Nam Á

+ Những thế kỉ đầu Công nguyên,

Hin-du giáo có phần thịnh hành

hơn ở trong khu vực, người ta tạc

nhiều tượng và xây nhiều tháp

theo kiểu kiến trúc Hin-du Thế kỉ

XIII, dòng phật giáo Tiểu thừa

chiếm ưu thế ở nhiều nước, đền

tháp cũ bị bỏ vắng, các chùa mới

mọc lên

- Những thế kỉ đầu Công nguyên Hin du giáo truyền bá thịnh hành

ở trong khu vực, nhiều đền tháp theo kiểu kiến trúc Hin-du được xây dựng

- Thế kỉ XIII, Phật giáo truyền bá chiếm ưu thế ở nhiều nước, các chùa mới mọc lên

- GV nêu câu hỏi: Vai trò của

Phật giáo đối với đời sống xã hội

các nước Đông Nam Á?

- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: Phật

giáo đóng vai trò quan trọng trong

đời sống chính trị, xã hội và văn

hoá cư dân Đông Nam Á Tăng sư

cũng như nhà nước chú ý phổ

biến tư tưởng của Phật giáo trong

dân chúng đặc biệt là qua giáo

dục Chùa đã trở thành trung tâm

văn hoá, nơi lưu trữ và phổ biến

văn hoá trí thức cho dân chúng

- Vai trò phật giáo: Phật giáo đóng vai trò quan trọng trong đời sống chính trị, xã hội và văn hoá

cư dân Đông Nam Á, được chú ý phổ biến trong dân chúng đặc biệt

là qua giáo dục

- HS lấy ví dụ về những sinh hoạt

cộng đồng ở các ngôi chùa tại các

địa phương mình sinh sống

- GV nêu câu hỏi: Ngoài Phật

giáo thì Đông Nam Á còn ảnh

hưởng bởi tôn giáo nào?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và kết luận:

+ Thế kỉ XII - XIII Hồi giáo được

du nhập cùng với thương nhân Ả

Rập vào Đông Nam Á, chủ yếu là

ở các nước hải đảo, dẫn đến việc

hàng loạt các tiểu quốc Hồi giáo

ra đời

- Ngoài ra đạo Hồi và Ki-tô giáo cũng xâm nhập vào các nước Đông Nam Á

+ Khi người phương Tây vào

buôn bán thì đạo Ki-tô cũng dần

được xâm nhập vào

Hot động 1: Cả lớp và cá nhân 2 Văn tự và văn học

Trước hết GV trình bày và phân

tích:

Chữ Phạn của Ấn Độ du nhập vào

Đông Nam Á rất sớm, điều này

thể hiện qua các văn bia Tuy

nhiên, trên cơ sở chữ Phạn các

dân tộc Đông Nam Á đã sáng tạo

ra chữ viết riêng của mình

- Văn tự:

+ Chữ Phạn của Ấn Độ du nhập vào Đông Nam Á rất sớm, song các dân tộc Đông Nam Á đã sáng tạo ra chữ viết riêng của mình

- GV nêu câu hỏi: Nêu những

biểu hiện các dân tộc Đông Nam

Á tạo ra chữ viết riêng của mình?

- HS đọc đoạn chữ nhỏ SGK tự

trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và trình bày rõ :

Người Chăm từ thế kỉ IV còn

người Khơ-me đầu thế kỉ VII đã

có chữ viết riêng Chữ Mã Lai cổ

được tìm thấy ở Xu-ma-tơ-ra có

niên đại năm 683 Chữ Thái cổ

hình thành đầu thế kỉ XIII mang

nhiều yếu tố chữ Pê-gu, còn chữ

Pê-gu cổ lại chịu ảnh hưởng của

chữ Ấn Độ điều này cho thấy chữ

Thái chịu ảnh hưởng của chữ Ấn

Độ song có sự sáng tạo

- GV nhấn mạnh sự sáng tạo ra

chữ viết riêng và cải tiến nó từ

chữ Ấn Độ không phải là sự bắt

chước đơn giản mà là cả quá trình

lao động sáng tạo, công phu một

thành tựu đáng kể của cư dân

Đông Nam Á

+ Sự sáng tạo ra chữ viết riêng là

cả một quá trình lao động sáng tạo, công phu của các dân tộc

Hoạt động 2: Cá nhân

- GV nêu câu hỏi: Sự truyền bá

chữ Phạn đã có tác động như thế

nào đến văn học?

- HS tự trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: Tạo điều

kiện cho cư dân Đông Nam Á

sớm tiếp xúc với dòng văn học

viết

- GV nói rõ: Tuy nhiên trước khi

tiếp xúc với nền văn học viết thì ở

Đông Nam Á đã tồn tại dòng văn

học dân gian, bắt nguồn từ chính

cuộc sống lao động cần cù và đấu

tranh của các dân tộc

- Văn học:

+ Đông Nam Á hình thành dòng văn học dân gian, bắt nguồn từ chính cuộc sống lao động cần cù

và đấu tranh của các dân tộc

- HS đọc đoạn chữ nhỏ trong

SGK nói về kho tàng văn học dân

gian phong phú của các dân tộc

Đông Nam Á

- GV trình bày và phân tích:

+ Dòng văn học viết xuất hiện

muộn nhưng phát triển nhanh và

trở thành dòng văn học của dân

tộc Tuy nhiên dòng văn học viết

cũng chịu ảnh hưởng của văn học

Ấn Độ và Trung Hoa về cả mẫu

tự và đề tài thể loại, đó là những

trường ca, sử thi

+ Dòng văn học viết xuất hiện muộn và chịu ảnh hưởng của văn học Ấn Độ và Trung Hoa

+ Cùng với sự hình thành các

quốc gia dân tộc, dòng văn học

bằng tiếng dân tộc cũng phát triển

mạnh thay thế dần cho dòng văn

học vay mượn từ bên ngoài Đồng

thời văn học viết có xu hướng về

tìm với văn học dân gian

+ Cùng với sự hình thành các quốc gia dân tộc, dòng văn học bằng tiếng dân tộc cũng phát triển mạnh Đồng thời văn học viết có

xu hướng về tìm với văn học dân gian

Hoạt động: Cả lớp, cá nhân 3 Nghệ thuật kiến trúc và điêu

khắc

- Trước hết, GV nêu câu hỏi:

Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc

Đông Nam Á có ảnh hưởng bởi

kiến trúc nào?

- HS suy nghĩ và trả lời

- GV nhận xét và chốt ý: Kiến

trúc Đông Nam Á chịu ảnh hưởng

bởi kiến trúc Ấn Độ và kiến trúc

Hồi giáo

- GV nhấn mạnh cho HS rõ: Kiểu

kiến trúc của Ấn Độ có thể chia

làm hai loại:

+ Các đền thờ Hin-du ở Nam Ấn

được xây dựng từ thời đá nguyên

khối, là những tháp có cấu trúc

hình vuông hay chữ nhật

- Kiến trúc Đông Nam Á chịu ảnh hưởng bởi kiến trúc Ấn Độ và kiến trúc Hồi giáo: cả hai kiểu kiến trúc có cấu trúc hình vuông hay chữ nhật và hình tháp đều có mặt, nhưng phổ biến là kiểu kiến trúc có cấu trúc vuông hay hình chữ nhật

+ Các đền thờ ngoài tháp chính

còn có một tháp phụ và tháp hình

núi

Cả hai loại kiến trúc này đều có

mặt ở Đông Nam Á nhưng phổ

biến là kiểu kiến trúc vuông hay

hình chữ nhật

- Tiếp theo, GV giới thiệu những

công trình kiến trúc ở Đông Nam

Á trong SGK hoặc những tranh

ảnh sưu tầm được như: Khu di

tích Mĩ Sơn ở Việt Nam, tổng

kiến trúc Bô-rô-bu-đua ở

In-đô-nê-xi-a

- Thành tựu:

+ Khu di tích Mĩ Sơn ở Việt Nam, tổng kiến trúc Bô-rô-bu-đua ở In-đô-nê-xi-a

- GV nêu câu hỏi: Kiến trúc tiêu

biểu nhất của Đông Nam Á ở là

công trình nào? Nêu những nét

hiểu biết của mình về công trình

đó?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét, trình bày và phân

tích: Thế kỉ X-XIII, khu đền Ăng

co ở Cam-pu-chia là di tích nổi

tiếng nhất ở Đông Nam Á

Ăng-co Vát được xây dựng đầu thế kỉ

XII và Ăng-co Thom được xây

dựng dưới thời Giay-a-vác-man

VII Đền Ăng-co Thom nổi tiếng

bởi những hình chân dung mặt

người đồ sộ những nụ cười hàm

súc và bí ẩn, bởi những bức phù

điêu tả lại cảnh thời

Giay-a-vác-man VII đánh thủy quân

Cham-pa, những hình ảnh nữ thần

Ap-sa-ra mềm mại uyển chuyển, đầy

sức sống

+ Nổi tiếng nhất là khu đền

Ăng-co ở Cam-pu-chia: Ăng-Ăng-co Vát được xây dựng đầu thế kỷ XII và Ăng-co Thơm được xây dựng dưới thời Giay-a-vác-man VII

- GV nêu câu hỏi: Ngoài ra kiến

trúc Đông Nam Á còn có thành

tựu nào?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và kết luận: Ngoài

ra còn có chùa được xây dựng

nhiều

- GV trình bày: Ở Mi-an-ma, chỉ

riêng khu di tích Pa-gan, hiện nay

còn 5000 ngôi chùa lớn nhỏ nằm

rải rác ở sông I-ra-oa-đi; chùa là

nơi thờ tự, thờ hình tượng của

Phật, cùng với kiến trúc tượng

thần, phật cũng chịu ảnh hưởng cả

nghệ thuật Ấn Độ nhưng có sự

sáng tạo Chủ yếu có hai loại:

tượng tròn và phù điêu

+ Ngoài ra còn có chùa được xây dựng ở nhiều nơi, tiêu chuẩn là chùa vàng ở Mi-an-ma

+ Cùng với kiến trúc là tượng thần, phật cũng chịu ảnh hưởng cả nghệ thuật Ấn Độ nhưng có sự sáng tạo

- GV gọi HS đọc đoạn chữ nhỏ

trong SGK để thấy được giá trị

kiến trúc và giá trị nghệ thuật của

chùa vàng ở Mi-an-ma

4 Sơ kết bài học

- Hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi: Những hình thức tín

ngưỡng ở Đông Nam Á? Những thành tựu chủ yếu về văn học và

kiến trúc? Sự sáng tạo về chữ viết và kiến trúc Đông Nam Á?

5 Dặn dò, bài tập về nhà

- Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK

- Đọc trước bài mới