Kỹ năng lựa chọn và vẽ biểu đồ

Bđ cột chồng, tròn, miền có ưu thế trong việc thể hiện cơ cấu; Bđ đường có ưu thế trong thể hiện tốc độ phát triển của sự vật và hiện tượng; Bđ cột thể hiện qui mô, độ lớn... Của sự vật

KĨ NĂNG LỰA CHON VÀ VẼ BIÊU ĐỎ

- Bđ cột chong, tròn, miên có ưu thê trong việc

thê hiện cơ câu

- Bđ đường có ưu thê trong thê hiện tốc độ

phát triên của sự vật và hiện tượng

- Bđ cột thê hiện qui mô, độ lớn Của sự vật

BIEU DO DUONG

- Yêu câu của đê bài là vẽ biêu đô biểu diễn tốc độ phát

triên cua sự vật địa lí so với một môc xã định trước

- Cách vẽ:

+ có một sô bài sô liệu tuyệt đôi phải chuyển sang sô

liệu tương đôi

+ Trục Ox : năm

+ Truc Oy: t6c độ tăng trưởng

+ Đường biêu diễn có gốc nằm trên truc Oy

+ Nêu có nhiêu đường biêu diễn, các đường đêu chung

gôc 100% trén Oy

—e— Tổng số ——e—— Nhà nước

——s—— Ngoài Nhà nước ——+—— Đầu tư nước ngoài

Hình 1.2 GDP theo gia so sánh 1994 phân theo thành phản kinh tế

VD2: Cho BSSL sản lượng gia súc của nước ta

a Tinh tốc độ tăng trưởng đàn trâu, lợn, bò (lây năm 1980 là 100%)

b Vẽ biêu đô thê hiện tốc độ tăng trưởng đàn gia súc nước ta trong giai đoạn

trên

HƯỚNG DAN

- Xử lí số liệu: lây năm sau chia cho

năm 1980 x 100% (năm 1980 = 100%)

- Cách vẽ: cả 3 đường biêu diễn đều

xuat phat tu 100% trên trục Ox

- Khoảng cách năm phù hợp

* Tiên trình vẽ:

° ~ Chọn tỉ lệ thích hợp (phù hợp với số liệu và khổ giây)

+ Kẻ hệ trục vuông góc, trục đứng thê hiện các đôn vị đại lượng

của đối tượng (tân, người ), trục ngang thường là năm hay các đại lượng khác

+ Tính độ cao của từng cột cho đúng tỉ lệ rồi thê hiện lên giây

* Chu y: Các cột chỉ khác nhau vệ độ cao còn vê chiêu ngang thì hoàn toàn bằng nhau Nếu có 2 đồi tượng trong một năm thì can

vẽ hai cột liên kê nhau

°© - Hoàn thiện biêu đồ:

+ Ghi các số liệu tương ứng vào các cột (Có liệu ở đỉnh và năm ở

chân

+ Vẽ kí hiệu vào cột và thành lập bảng chú giải

+ Ghi tên biểu đồ

Vd: cho BSL gia tri sản xuât công nghiệp

phan theo thanh phan kinh té cua vung DNB

thành phân kinh tê của

DNB qua cac

nam tren

BIEU DO COT CHONG

Số lượng trang trại

SAN LUONG DAU KHAI THAC O DONG NAM BO QUA MOT SO NAM

Đông Nam Á Thế giới Đông Nam Á Thế giới

CAO SU CÀ PHÊ 7] Năm 1985 [——] Năm 1995 [1 Năm 2005

© 7 ®

San lượng cao su, cà phé cua DNA va của thê giới

BIÊU ĐỎ CỘT THÊ HIỆN SỐ LƯỢT KHÁCH

TRONG DU LỊCH NƯỚC TA

Hình 27.2 Sản lượng than, dầu mỏ và điện của nước ta

BIÊU ĐỎ KẾT HỢP

- Yêu câu: vẽ biểu đồ thê hiện ba đại lượng trên cùng một biêu đô thì:

+ Nêu 3 đại lượng có quan hệ với nhau,

trong đó một đại lượng là hiệu SỐ của 2 đại lượng kia (bd thé hién ti suat sinh, ti suất tử và tỉ lệ gia tăng dân sô tự nhiên) +Nêu chỉ có 2 đại lượng quan hệ với nhau

mà phải thê hiện cả 3 đại lượng thì dùng

bđ kết hợp

Hình 27.2 Sản lượng than, dầu mỏ và điện của nước ta

VD: Cho BSL: gia tri xuat nhập khẩu của nước ta

giai doan 1990 — 2005 (ti USD)

Vé Bd thé hiện gia tri xuat nhập khâu

của nước ta giai đoạn 1990 — 2005

BIÊU ĐỎ THÊ HIỆN CƠ CÂU

a Biêu đồ hình tròn hay hình vuông

- TRON: thé hién qui mô và cơ câu của một hiện

tượng địa li

+ Với 3 năm trở xuỗng

+ Chu y ban kinh cua bd:

° Thông thường lây 1năm nào đó có R1 = 1DVBK

° R2 = Căn Của tổng năm 2 chia cho tổng năm lây

qui ước là 1

> R3 = Can cua tong nam 3 chia cho tong cua

năm lây qui ước là 1

* -Duoc dung đề thê hiện cơ câu các thành phân trong một tổng thê

¢ -Khi vẽ biêu đồ tròn cần tiễn hành theo các bước:

+ Xử lí số liệu đưa về % ( % thành phân = số liệu thành phân/

tông x 100%)

* Chu y: Khi tinh toán có thé lam tròn số đến hàng chục của số thập phân nhưng tổng phải bằng 100%

+Xác định bán kín hình tròn: Có mấy hình tròn (to hay nhỏ)

+ Chia hình tròn thành những nan quạt theo đúng tỉ lệ và trật tự của các thành phần trong đề bài ( Nên bắt đầu vẽ từ mũi 12h

và thứ tự các thành phân ở tất cả các biêu đồ đều phải giỗng nhau)

+ - Hoàn thiện biêu đồ:

Ghi tỉ lệ các thành phần vào biểu đồ

+ Chọn kí hiệu và lập bảng chú giải

+ Ghi tên biêu đồ

fits

Đồng bằng sông Hồng

-) Đất nông nghiệp ~~ Ì Đất lâm nghiệp | Đất chuyên dùng ›

45:2 ẤXÊ) Đất chưa sử dụng,sông suối 2

\ ieee

44: Ol 02000 11

| | nam 2005 (%) Hình 41.3 Cơ cấu sủ dụng đất của hai đồng bảng lớn nhất nước ta

veh

Sea

Năm 1996 Năm 2005

[EE_] công nghiệp chế biến | Công nghiệp khai thác

TT] công nghiệp sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước

Hình 28.1 Cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp theo giá thực tế phân theo 3 nhóm

ngành (%)

- _ Nếu bảng số liệu vừa có thê vẽ biêu đồ cột chồng vùă có thé vé biéu đồ miên thì: + Nêu có 2 hoăc 3 năm thì lựa chọn bđ cột

chong

+ Néu nhiéu nam thi lwa chon bd mién(thé

hiện sự chuyên dịch cơ câu nhưng từ 4

năm trở lên)

=1

- BÀI TẠP ĐE2 |

Cho BSL tỉ suât sinh và tí suât tử ở nước ta

giai đoạn 1979 — 2006 (don vi%0)

Vé biéu do phu hop nhat the hién ti suat sinh, ti suat

tử và tí suât gia tăng tự nhiên nước ta giai đoạn

1979 - 2006

Tỉ suất gia tăng tự nhiên

VD: Cho BSL: gia tri xuat nhập khẩu của nước ta

giai doan 1990 — 2005 (ti USD)

Vé Bd thé hiện gia tri xuat nhập khâu

của nước ta giai đoạn 1990 — 2005

Biêu đô thể hiện giá trị xuât khâu, nhập khẩu nước ta giai đoạn 1990 - 2005

Cán cân thương mại

BT3: Cho BSL: cơ câu giá trị sản

xuât nông nghiệp (ĐÐV: %)

Vẽ biêu đô thê hiện su chuyén dich co cau

giá trị sản xuât NN của nước ta trong 2 năm

17,9

79,3

2,8

To HCM 11931 1686 245

Vé biéu dé thé hiện lượng mưa, lượng bốc

hơi và cân băng âm của 3 địa điềm trên

Biêu đô cột gộp nhóm

mm

Dia diem

VD2: Cho BSSL: Cơ câu sản lượng điện phân theo nguồn

Vẽ biểu đô thích hợp nhất thê hiện sự thây đổi cơ cau san

lượng điện phân theo nguôn của nước ta