Nhà cổ tích học Pháp nổi tiếng Cô-xcanh Cosquin trước khi chết có viết dở dang một bài nghiên cứu về các loại dị bản của một cốt truyện - mà ông gọi tên là Cô gái bị bắt được cứu thoát v
Trang 1BA CHÀNG THIỆN NGHỆ
Ngày xưa, có nhà họ Lê có một cô gái nhan sắc xinh đẹp Không những thế, nàng còn văn hay chữ tốt, lại thạo đủ các nghề Những cô gái đẹp trong vùng khó có cô nào ăn đứt Khi nàng đã đến tuổi lấy chồng, có nhiều chàng trai hoặc con quan, hoặc con nhà giàu, hoặc tú cử đến cầu hôn, nhưng ông già họ Lê đều từ chối Ông nói với mọi người: - "Con gái tôi không muốn làm bà quan, cũng không thích làm
bà phú hộ Nó chỉ muốn lấy một người chồng có nghề cầm tay mà nghề đó phải tinh thuần không ai hơn mới được Nếu không thế thì chả nên đến làm gì cho mất công!"
Tin kén rể bay ra, những tài năng bốn phương tấp nập đến xin ra mắt, nhưng chả một ai làm cho ông già họ Lê vừa ý Người ta chỉ thấy ông than vãn sau mỗi lần thử sức: - "Tài năng trong thiên hạ thực hiếm lắm thay!"
Một hôm, trong buổi sáng ông tiếp luôn một lúc ba chàng trẻ tuổi, khỏe mạnh, đẹp trai Sau khi nghe họ trình bày tên tuổi, nghề nghiệp, ông già mới biết đó là ba nhân tài quê ở ba nơi, tình cờ gặp nhau tại đây Một người tự xưng bắn giỏi có thể bắn bất cứ một vật gì dù khó đến đâu, và dù xa bao nhiêu Một người tự xưng lặn
Trang 2giỏi có thể sống dưới nước hàng tuần mà không sợ nguy hiểm, có thể tìm thấy những vật nhỏ bé ở dưới đại dương Còn người thứ ba thì tự xưng là một thầy thuốc lành nghề, có thể cải tử hoàn sinh bất kỳ một con bệnh nào,kể cả những con bệnh vừa tắt thở
Ông già Lê rất vui mừng, vội dắt người thứ nhất ra sân, trỏ một cây thông cao chót vót ở bờ giậu mà bảo:
- Tôi sẽ cho người nhà trèo lên ngọn cây đánh dấu vôi vào một cái lá, ngài cố gắng bắn thế nào cho lá đó rụng xuống trước mặt chúng ta, lúc đó tôi mới tin là thực tài Nghe nói thế, anh chàng không hề từ chối, vội chuẩn bị cung nỏ Quả nhiên, chỉ một mũi tên văng ra, ngọn lá thông có dấu vôi rơi xuống trước con mắt kinh ngạc của mọi người
Khi thử tài người thứ hai, ông già họ Lê dẫn chàng ra bờ biển trước nhà Đoạn, ông đưa cho xem một chiếc nhẫn và nói:
- Bây giờ tôi cho một người chèo thuyền ra khơi, thả chiếc nhẫn này xuống nước, ngài cứ theo hướng đó tìm hộ đưa về đây cho mọi người trông thấy
Anh chàng chẳng nói chẳng rằng cởi áo nhảy ngay xuống biển và chỉ giập bã trầu
là chàng đã nổi lên khỏi mặt nước với một vẻ đắc thắng, giơ chiếc nhẫn cho mọi người xem
Để thử người thứ ba, họ lại đem nhau ra chợ Chỉ vào một người ăn mày đang sắp sửa nhắm mắt tắt hơi, ông già bảo chàng hãy cố chữa cho người đó sống lại
Người ta thấy anh chàng cúi xuống bắt mạch rồi bỏ đi Đến một bụi cây, anh rẽ vào kiếm các thứ lá đem về sắc lên, đổ vào miệng người ăn mày Không mấy
Trang 3chốc, người ăn mày đã ngồi dậy đòi ăn, y như sau một giấc ngủ dài mê mệt vừa tỉnh
Thấy cả ba người đều thiện nghệ, ông già họ Lê bối rối không biết nên gả con gái cho ai Ông mới bảo họ:
- Cả ba vị quả có chân tài, con gái tôi mà được sánh duyên thật là một điều may mắn Nhưng ngặt vì "thuyền quyên có một mà anh hùng lại ba", biết làm thế nào bây giờ? Thôi thì chúng ta ra miếu thành hoàng làm lễ, gieo quẻ để hỏi ý Nếu quẻ chỉ nhằm người nào thì xin để cho "tiện nữ" về với người đó
Ba người bằng lòng, cùng ra miếu thành hoàng Nhưng trong lúc làm lễ, bỗng có người nhà hốt hoảng chạy tới báo tin cô gái đang cuốc cỏ ở ruộng bỗng bị chim đại bàng cắp tha đi mất Nghe nói thế, tất cả mọi người đều bỏ cuộc lễ chạy ù ra đồng thì đã thấy đại bàng đang bay thẳng ra biển Anh chàng bắn giỏi vội lắp tên vào cung, bắn luôn một phát Không đợi đến phát thứ hai, đại bàng đã bị trúng tên gãy cánh lặn xuống nước, mang theo cả cô gái xuống luôn Thấy thế, chàng giỏi lặn lập tức nhảy ngay xuống cứu Chàng lặn một mạch đến chỗ chim rơi và cuối cùng đưa được cô gái lên bờ Nhưng bây giờ cô gái chỉ là một cái xác không hồn, bụng trương phềnh những nước Đến lượt nhà danh y giở tài của mình, tìm thuốc chữa cho cô gái Chỉ một chốc, nàng đã nôn ra bao nhiêu là nước và hồi tỉnh lại Bấy giờ ba chàng cầu hôn tranh nhau kể công lao của họ vơi cha con ông già họ
Lê Người thứ nhất nói:
- Nếu không có tôi bắn con quái vật thì chưa chắc đã tìm thấy dấu vết của nàng Vậy nên gả nàng cho tôi
Trang 4Người thứ hai cãi lại:
- Hãy khoan đã, nếu không có tôi vớt nàng lên thì dù có bắn giỏi thế nào đi nữa cũng thật là vô ích
Người thứ ba cũng tiếp luôn:
- Nhưng nếu không có công tôi cải tử hoàn sinh thì dù các anh có cứu được cũng chỉ cứu một cái xác thôi Vậy tôi xứng đáng được kết duyên với nàng mới phải
Cả ba người không ai chịu ai Ông già họ Lê và những người được chứng kiến đều lấy làm bối rối, không biết nên trả lời thế nào Cuối cùng họ dắt nhau lên quan để nhờ phân xử
Sau bao nhiêu ngày suy nghĩ, quan cho đòi ba chàng cùng với hai cha con ông già tới công đường Trước mặt họ, quan phán bảo:
- Trong việc cứu cô gái này, cả ba người đều có công lao ngang nhau, nếu thiếu một người cũng khó mà thành Nhưng anh thầy thuốc, anh không thể kể công như thế được Không phải cứ cứu chữa lành cho người ra là đòi lấy người ta làm vợ Đối với anh, người được cứu sống phải coi như ân nhân chứ không bắt buộc phải coi như chồng Còn anh thợ bắn, nếu anh biết rằng không có một người nào sẽ lặn
ra cứu cô gái thì việc làm của anh chỉ có tính chất báo thù chứ không thể gọi là cứu vớt Tất nhiên, anh bắn trúng chim chứ không bắn trúng người là có dụng ý tốt Nhưng giết chết chim mà không nghĩ rằng người cũng rơi xuống nước thì dụng ý đó của anh hãy còn thiếu sót Vậy đối với anh, cô gái này cũng chỉ coi như một vị ân nhân Còn anh giỏi lặn, anh là một trong những người cứu cô gái, mà công việc cứu vớt lại bắt buộc anh phải ôm cô gái trong tay suốt buổi Sách xưa có
Trang 5nói rằng trừ vợ chồng ra, thì "nam nữ thụ thụ bất thân" Bây giờ anh đã lỡ gần gũi
cô gái đó thì hai người phải được kết duyên với nhau mới là hợp lẽ Tuy nhiên, đối với các ân nhân, hai vợ chồng phải nhận họ làm anh em kết nghĩa
Nghe quan phân xử có tình có lý, mọi người đều vui vẻ tuân lời Ba chàng trai kết nghĩa trở thành anh em thân mật hơn ruột thịt Còn chàng lặn giỏi kết duyên cùng
cô gái nọ Lễ cưới cử hành rất linh đình, có cả hai chàng kia cùng dự.1[1]
KHẢO DỊ
Một truyện ở Hà Tĩnh nhan đề Tứ hải giai huynh đệ cũng cùng một nội dung với
truyện trên, nhưng đáng lý có ba chàng tới cầu hôn thì ở dị bản này lại có thêm một chàng thứ tư có tài nhìn xa muôn dặm Trong truyện không có cuộc thử thách
và việc đến lễ miếu thành hoàng, nhưng cũng có tình tiết chim đại bàng tha cô gái quý, và phú ông - cha cô gái - nói với cả bốn chàng: hễ ai cứu được con thì sẽ gả cho làm vợ Anh chàng nhìn xa là người đầu tiên nhìn thấy đại bàng mang cô gái bay giữa biển cả, bèn chỉ cho chàng giỏi bắn đuổi theo bắn, và sự việc lần lượt xảy
ra như truyện vừa kể Rốt cuộc, bốn anh chàng ở bốn phương trời trở thành anh
Trang 6
em chí thân.2[2]
Các truyện trên khá phổ biến ở thế giới Nhà cổ tích học Pháp nổi tiếng Cô-xcanh (Cosquin) trước khi chết có viết dở dang một bài nghiên cứu về các loại dị bản của
một cốt truyện - mà ông gọi tên là Cô gái bị bắt được cứu thoát và những nhân vật
có tài lạ3[3] - trong quá trình di chuyển giữa các dân tộc khác nhau Nói chung, so
sánh các truyện lưu hành ở các dân tộc thì đều có những nét tương đồng, nhưng mỗi nhóm dị bản thường có một kết cục riêng, có nghĩa là cách xử lý cũng như cách đánh giá công lao của các nhân vật có tài trong truyện, ở mỗi dân tộc cũng có những sắc thái riêng biệt Chúng tôi chỉ kể ra đây một số truyện:
Truyện của người Khơ-me (Khmer), của người Lào giống với truyện của ta hơn
cả, nhất là về kết cục:
Có bốn anh chàng hăm hở đến thành phố Tắc-xi-la để học nghề Một người học về thiên văn bói toán, một người học cách dùng vũ khí, một người học bơi lặn, một người học nghề cứu chữa thiên hạ Thành tài, họ trở về quê, dọc đường nghỉ ở bãi biển Sáng hôm sau, chàng học thiên văn cho biết có công chúa con vua Pê-a-rê-an-xây bị chim đại bàng tha đi, sắp bay qua đây Cũng như truyện của ta, ba chàng kia lần lượt góp phần cứu công chúa, và sau đó cả bốn đều tranh lấy nàng làm vợ
Trang 7
Quan không xử được, đưa lên Bồ-tát, Bồ-tát xử cho người biết thiên văn là thầy của công chúa vì anh dạy cho ba người kia hướng tìm người bị nạn; người bắn nỏ
là cha vì anh có công bảo vệ công chúa; người chữa sống lại là mẹ vì anh giành lại cho công chúa cuộc sống; người nhảy xuống biển ôm công chúa vào lòng mới là chồng Nhưng lấy nhau rồi, hai vợ chồng phải ghi nhớ công ơn của những người kia.4[4]
Truyện của người Thái Lan là một câu đố do một hoàng tử đưa ra, trong đó kể câu chuyện bốn người là bà-la-môn cứu một cô gái (đại thể cũng hơi giống truyện trên) Sau đó hoàng tử đố: "Ai đáng lấy cô gái hơn cả?"
Một người bạn của công chúa ứng vào ống nhổ trả lời: - "Lấy người chữa cho cô gái sống lại" Công chúa đá cái ống nhổ một đá và cãi lại rằng: - "Lấy người lặn vì
nó ôm cô gái vào tay"
Một truyện của người Bê-lút-sít-xtăng (Baloutchítan) (dân tộc ở phía Đông I-răng (Iran)) cũng có kết thúc tương tự với các truyện trên, tức là giống ở quan niệm đạo đức của người phân xử:
Có ba chàng trai trẻ (không phải hoàng tử) mồ côi cha ở với cậu, người cậu đặt điều kiện cho họ nếu ai đi chơi xa tìm được vật quý và lạ thì sẽ gả con gái cho Ba vật quý mà ba người mua được là: một vật hình quả cầu có thể tiết ra nước, nước
ấy có thể làm cho người chết sống lại, một cái giường biết bay và một cái gương
Trang 8có thể nhìn xa hàng vạn dặm Trên đường về, chàng trai làm chủ cái gương chợt nhìn thấy con gái của cậu đã chết, lúc ấy người ta đang khâm liệm để chôn Anh vội báo tin cho hai người kia biết và nhờ có hai vật quý còn lại, họ trở về kịp thời, cứu cô gái sống lại
Người cậu bối rối không biết gả con cho ai, bèn đưa việc lên vua để vua phân xử Vua phán: - "Chiếu theo luật, ta xử cho người nào thấy cô gái khi người ta đang khâm liệm nàng, được lấy nàng làm vợ, vì hắn đã thấy nàng trong khi người ta rửa ráy thi hài Nếu không lấy hắn làm chồng, nàng sẽ rất xấu hổ mỗi lúc gặp hắn" Các truyện dưới đây thì cô gái hoặc không kết hôn, hoặc kết hôn với một trong những người cứu mình, nhưng không xuất phát từ quan niệm đạo đức như trên Truyện của người Đức do anh em Grim (Grimm) sưu tập:
Có bốn anh em một nhà nghèo kia từ giã cha, mỗi người đi một phương học nghề Người con đầu gặp một người ăn trộm thiện nghệ và nghe lời hắn, theo học nghề
ấy Sau ba năm hắn trở nên trộm giỏi, đến nỗi muốn lấy của ai chỉ trong nháy mắt
là lấy được ngay, mà kẻ bị mất vẫn không biết gì Người em thứ hai học nhìn xa với một thầy khác và sau ba năm thành tài, được thầy cho một cái ống nhòm, có thể nhìn thấy mọi vật ở ngoài vạn dặm Người thứ ba học bắn và sau đó với khẩu súng của thầy cho, hắn có thể bắn trúng theo ý muốn dù khó mấy cũng chẳng sai Còn người em út học nghề may, sau ba năm thầy cũng cho một cái kim có thể khâu vá tất cả mọi vật mà không thấy vết
Đúng ngày hẹn, anh em trở về quê cũ Họ trổ tài cho bố xem, người thứ hai đứng dưới đất mà biết được số trứng chim năm quả trong một cái tổ trên cây cao có con
Trang 9chim mẹ đang ấp; người anh cả trèo lên trộm lấy trứng xuống mà chim mẹ không hay biết gì cả; người thứ ba bày trứng lên mấy góc bàn bắn một phát trúng cả năm
mà trứng không vỡ; người thứ tư khâu lại lành lặn như cũ Đoạn người anh cả lại đưa đặt trứng lên tổ cũ Sau đó mấy hôm trứng nở mỗi con chim non co một vành
đỏ ở cổ, dấu vết đường chỉ khâu của người em út
Không bao lâu, có tin công chúa bị rồng bắt đi mất Bốn anh em nghe nói vua sẽ
gả công chúa cho kẻ nào cứu được, bèn đến kinh xin một chiếc tàu để đi tìm Trước tiên, người em thứ hai nhờ cái ống nhòm, nhìn thấy công chúa ở trên một núi đá, còn con rồng thì đang ngủ, đầu gối lên đùi công chúa Người anh cả một mình lên núi trộm được công chúa xuống tàu, dong buồm mà chạy Khi rồng thức dậy thấy mất công chúa, vội đuổi theo tàu Chàng thiện xạ bắn luôn ba phát, rồng rơi xuống, tàu vỡ tan từng mảnh Trong khi nguy cấp, chàng giỏi khâu vá đã làm cho tàu liền lại như cũ, cuối cùng về được đến nhà Thấy họ kể công lao của mình với mục đích giành công chúa, vua cắt nửa đất nước giao cho họ trị vì, để khỏi phải gả công chúa cho người nào cả
Truyện của người Xla-vơ (Slave) ở Mô-ra-vi (Moravie) giống với truyện của Đức, nhưng người thợ may được thay bằng thợ vá Người con đầu đi học nghề trở về nói với bố: - "Con làm thợ vá nhưng không phải vá như người ta; hễ thấy cái gì cũ, con chỉ nói hai tiếng "chữa lại" là xong ngay" Và anh nói thử mấy tiếng, cái áo của người bố bị rách cùi tay liền lành lặn như cũ Người thứ hai nói: - "Con ăn trộm cũng vậy, chỉ nghĩ đến một vật gì đó, dù xa bao nhiêu, là có thể có trong tay rồi" Người thứ ba nói: - "Con nhìn lên trời, có thể thấy được mọi nơi trên trái
Trang 10đất" Người con út nói: - "Con là thợ săn, nhưng chỉ cần nói đến con vật nào đó là lập tức nó bị bắn chết"
Rồi đó, nhà thiên văn cũng phát hiện ra công chúa bị rồng bắt giam ở một hòn đảo trên Hồng Hải Bốn anh em đi tàu đến đảo Người ăn trộm chỉ nói: - "Công chúa đến đây", thế là công chúa có mặt trên tàu Khi bị rồng đuổi, người thợ săn nói: -
"Bắn chết" thì rồng liền rơi xuống, nhưng xác nó lại làm thủng tàu Thấy thế, người thợ vá chỉ nói một tiếng "vá" là vá xong tàu
Khi họ tranh giành công chúa, vua bảo:- "Nếu các anh còn tranh nhau, ta sẽ cắt con ta làm bốn cho mỗi người một phần, vì vua không bao giờ nói hai lời, nhưng như thế chả có lợi gì" Bốn người bằng lòng để cho cô gái chọn lấy một anh làm chồng, còn ba người kia làm quan to trong triều
Người Nùng cũng có một truyện gần giống với hai truyện trên, nhưng lại thêm một người độn thổ để có một đoạn kết với diễn biến hơi khác Ở đây có năm anh
em thiện nghệ: một người ăn trộm, một người bắn tên; một người nhìn ống nhòm (làm bằng hai trăm loại gỗ khác nhau), một người may vá, và một người do cứu con gái Long vương mà học được nghề bơi lội và độn thổ
Đúng hẹn, họ trở về và cũng có một công chúa bị rồng bắt để cho họ trổ tài, hy vọng được lấy công chúa như lời hứa của nhà vua Anh thợ vá ghép ba trăm tấm ván thành tàu ra biển Anh có ống nhòm chỉ đúng chỗ ở của rồng Anh ăn trộm đưa công chúa lên tàu.Anh bắn giỏi giết con rồng khi nó đuổi Anh thợ vá chữa lại tàu vì bị rồng làm cho vỡ tan Trong khi đó một con yêu tinh (giá chan) tới bắt công chúa mang đi mất Anh có ống nhòm lại tìm thấy công chúa ở trong hang sâu
Trang 11dưới núi Anh độn thổ chui xuống đất cõng về Anh bắn tên giết yêu tinh khi mụ đuổi theo Yêu tinh chồng lại tới bắt đưa đi nhưng cũng bị bắn chết Khi công chúa được cứu về, vì không biết gả cho ai, nhà vua bảo họ làm anh em kết nghĩa với công chúa rồi phong cho làm quan to trong triều.5[5]
Truyện của Hy Lạp (Grèce):
Bảy anh em cứu được một nàng công chúa khỏi tay quái vật, đưa về một lâu đài kín, dặn công chúa đừng nhìn qua cửa sổ Nhưng đêm lại công chúa nhìn ra ngoài
vì có tiếng nhạc hấp dẫn, nên bị con quái vật ẩn trong đám mây đen bắt đi Người giỏi bắn vội bắn thủng đám mây, quái vật chết Một trong số những người em có tài tung hứng bèn giơ cánh tay ra đón công chúa rơi xuống kịp thời Đứa công chúa về đến nơi họ tranh công, vua bảo cắt công chúa làm bảy phần chia cho họ vì xét thấy ai cũng có công ngang nhau Bảy anh em đều xin thôi, được vua thưởng rất hậu
Truyện của người Can-đê ở I-răng (Iran) thì kết cục lại để cô gái kết hôn với nhà thiên văn:
Có ba anh em cùng yêu một cô em họ Người bố không biết xử trí ra sao, bèn bảo
họ đi học mỗi người một nghề, ai tài giỏi hơn sẽ gả Một người học nghề thiên văn, một người học nghề kỹ sư, và một người học nghề thầy thuốc Cả ba cùng gặp nhau ở một địa điểm Nhà thiên văn cho biết cô gái đang bệnh nặng, nhà kỹ sư
Trang 12tính toán ngay đường sá, chế một cái xe để đi, và cuối cùng đưa được người thầy thuốc về kịp thời, nhờ đó chữa cho cô gái bình phục
Khi họ ra sức tranh công, bố mẹ và bạn bè quyết định: người thầy thuốc chữa bệnh thì sẽ trả tiền, nhà kỹ sư thì trả lương, nhưng nếu không có nhà thiên văn bói ra sự việc để về chữa chạy thì cô gái chết Bèn cho nhà thiên văn được lấy cô gái làm
vợ
Một trong mấy truyện của Ấn Độ kể trong sách Hai mươi lăm truyện quỷ (Vêtala
pantachavincati) (những truyện này đều là những trường hợp khó xử do một con
quỷ nêu ra để hỏi ý kiến vua Vi-krâ-ma) thì công lao lại không thuộc về nhà thiên văn hay nhà kỹ sư:
Có ba nhân vật trẻ đẹp, có tài nghệ, cùng một lúc đến hỏi một cô gái làm cho cô và
bố mẹ cô bối rối không biết nên như thế nào Giữa lúc đó thì bỗng quỷ bắt mất cô gái Người thứ nhất giỏi thiên văn biết quỷ đã đưa lên núi Vin-đi-a Người thứ ba chế ra chiếc xe mang tới núi Người thứ hai giết con quỷ và cứu cô gái Vua phân xử: người thứ hai đáng làm chồng cô gái.6[6]
Truyện của người Mô-rơ (Maures) (châu Phi) cũng có kết cục như trên:
Một cô gái bị yêu tinh bắt Một bà mẹ có bảy đứa con trai, láng giềng nhà cô gái, nhận sẽ bảo mấy đứa con mình đi cứu Khi các con bà về, đã thấy bày sẵn giữa sân một cỗ yên cương nạm vàng, ở giữa nhà bày một bộ áo quần đẹp có cả mũ và giày
Trang 13Họ hỏi mẹ những thứ ấy để làm gì? Mẹ đáp: - "Để thưởng cho đứa nào cứu được
cô gái hàng xóm mất tích" Bảy con cùng hăm hở nhận lời
Trong bảy ngày, một người có tài "nghe được tiếng sương rơi", liền phát hiện ra lâu đài của yêu tinh, báo cho những người kia biết yêu tinh hiện đang ngủ, răng quỷ cắn lấy tóc cô gái Người thứ hai có tài "tay đặt vào cửa là khóa mở ra", mở liên tiếp bảy cái cửa Người thứ ba có tài "gỡ rối những sợi tơ vướng vào bụi gai",
đã giật được tóc cô gái ra khỏi miệng yêu tinh mà nó không biết
Người thứ tư có tài " tung hứng và đuổi nhanh như gió" đã lần lượt ném cô gái lên trời qua bảy lớp cửa, rồi lần lượt chạy vụt ra hứng cô trong cánh tay Khi họ lên ngựa phi về, thì người thứ nhất báo tin yêu tinh đã biến thành diều hâu đang đuổi theo Các anh em xúm nhau bắn chết Sau đó, cô gái lấy người đã gỡ tóc mình ra khỏi miệng yêu tinh
Một truyện xứ Nga cũng xử cho cô gái lấy người ăn trộm:
Một nông dân có bảy đứa con đều cùng một tên là Xi-mê-ông Họ trẻ khỏe nhưng lười và đủ tật xấu Người cha đưa các con đến làm đầy tớ cho vua Vua hỏi mỗi người: - "Biết làm gì?" Một đứa trả lời: - "Tôi biết ăn trộm" Một đứa khác: - "Tôi biết rèn những vật quý" Người thứ ba "có thể bắn trúng chim bay" Người thứ tư
"nếu chim rơi xuống nước, có thể lội ra lấy về" Người thứ năm "trèo lên một chỗ cao nào đó có thể thấy hết cả nước" Người thứ sáu "có thể đóng một chiếc tàu chạy rất nhanh" Người thứ bảy "có thể chữa lành mọi bệnh"
Một hôm, vua muốn lấy một công chúa nước khác nhưng không có cách gì bắt về, bèn giao việc đó cho bảy người Bọn họ lên tàu do một người đóng tàu, đóng xong
Trang 14trong một thời gian rất ngắn Đến nơi, một người trèo lên cột cao nhìn và báo tin rằng lúc này công chúa đang ngồi một mình, có thể bắt trộm được Người thợ rèn rèn ngay hai món đồ đẹp cùng đi với người ăn trộm vào cung để bán Cuối cùng, người sau tìm được công chúa đem về đến tàu rồi nhổ neo Công chúa ở đây không bị bắt trở lại mà hóa thành chim thiên nga bay đi Người đi săn bắn ngay một phát vào đầu cánh trái, chim rơi xuống nước Người lặn giỏi vớt lên lại hóa nguyên hình cô gái đẹp, nhưng tay cô bị thương Đến lượt người thầy thuốc chữa lành ngay
Sau khi đưa công chúa về, vua tự thấy mình quá già Vua hỏi: - "Nàng muốn lấy ai trong bảy anh em?" Công chúa chọn người ăn trộm Bèn gả cho và nhường luôn ngai vàng, lại cho các em của người ăn trộm làm chức quan to (bôi-a)
Truyện của người Ý (Italia) ở Vơ-ni-dơ (Venise) thì cái may mắn thuộc về người
vá tàu
Một người có bốn con trai và nuôi đỡ đầu một cô gái Anh nào cũng muốn lấy cô làm vợ Người cha bảo chúng hãy đi học mỗi đứa một nghề, lúc trở về ai tài giỏi vào bậc thầy sẽ gả cho Khi họ trở về, cha báo cho biết là cô gái đã bị mất tích Anh chàng học nghề thầy pháp cho biết cô gái hiện ở trong vườn của hoàng tử Anh chàng học nghề ăn trộm lẻn vào vườn bắt ngay cô gái rồi nhảy ra rất lẹ, đưa
về thuyền
Người làm vườn sai một con rồng gác vườn đuổi theo Rồng toan chụp bắt cô gái, nhưng anh chàng bắn giỏi đã cho một phát súng Rồng ngã xuống đè lên thuyền, thuyền muốn vỡ tan, nhưng anh chàng học nghề thợ mộc đã nhảy ngay xuống
Trang 15nước, trong nháy mắt chữa được thuyền lành lặn như cũ, và đưa được cô gái về yên lành Kết quả, người cha gả cô cho anh chàng thợ mộc
Những truyện dưới đây, nhân vật trung tâm là cô gái, không lấy một trong những người cứu mình, mà lại lấy người cha của họ
Truyện trong sách Pen-ta-mơ-ron của Ba-di-lơ (Basile)
Một người có năm đứa con Thấy con không làm nghề ngỗng gì mà chỉ ăn hại, bèn bảo đi tìm học mỗi đứa một nghề, và dặn vào một ngày nhất định thì cả năm phải
về nhà
Đúng hẹn, năm anh em cùng về Người anh cả là bợm trộm không ai ăn đứt, người thứ hai biết đóng tàu, người thứ ba có thuốc cải tử hoàn sinh, người thứ tư có tài bắn nỏ và người thứ năm biết tiếng chim Anh chàng út tỏ tài bằng cách báo tin: anh vừa nghe một con chim đậu ở gần đó cho biết, có một con yêu cướp một công chúa đưa đến núi đá, và vua cho rao ai cứu được sẽ phong làm phò mã Người thứ hai làm ngay một chiếc tàu, trên đó năm người cùng đi với người cha đến núi đá Cũng như truyện của Đức, yêu tinh cũng đang ngủ say, đầu kê lên đùi công chúa Người anh cả khiêng một hòn đá cho con yêu kê đầu, rồi trộm công chúa về tàu Yêu cũng hóa thành mây đuổi theo, và cũng bị một phát tên rơi xuống tàu; công chúa chết ngay cùng với yêu, nhưng được người thứ tư làm cho sống lại Lúc về,
ai nấy đều tranh công Vua giao cho người cha phân xử Cuối cùng, vua gả công chúa cho người cha của họ là người quan trọng trong việc cứu công chúa
Cũng như truyện của người Bê-lút-sít-xtăng đã kể trên kia, một truyện khác của người Hy-lạp (Grèce), của người Xu-a-hi-li ở đảo Dăng-di-bar (Zanzibar) đều có