Trà Ðinh Trà Ðắng 1- Từ nguyên thủy, Trà Ðắng sản xuất tại Cao Bằng hoặc ở các địa danh khác cũng chỉ là lá một loại thảo mộc, được dùng làm nước uống như chè xanh, nụ vối.... Và các q
Trang 1Trà Ðinh Trà Ðắng
1- Từ nguyên thủy, Trà Ðắng sản xuất tại Cao Bằng hoặc ở các
địa danh khác cũng chỉ là lá một loại thảo mộc, được dùng làm nước uống
như chè xanh, nụ vối
Theo lời kể thì đồng bào ta ở vùng Cao Bằng thấy người Trung Hoa
sang rừng phía Việt Nam thu lượm những lá của một loại cây cao cả mấy
chục thước, lá dài tới 20 phân Họ làm công việc rất trang trọng Hỏi kỹ thì
họ cho biết, lá cây này nấu lên uống rất ngon, như nước chè Dân mình bèn
bắt chước pha uống, thấy trà cho một vị đăng đắng, rồi ngòn ngọt, uống vào
ngủ được dễ dàng thoải mái Thế là Trà đắng Cao Bằng ra đời Dân địa
phương còn gọi trà này là Ché Khôm Lá trà được cuộn nhỏ lại như cái đinh,
nên có danh từ trà đinh Cây trà này mọc hoang trên núi tại một số địa
phương miền Bắc như Hòa Bình, Hà Giang, Cao Bằng, Ninh Bình và đang
được trồng rất nhiều ở Lâm Ðồng, Ðà Lạt
Trang 2Ngày nay trà Ðắng được khai thác mạnh mẽ, xuất cảng bán khắp nơi
Giá cả tại Việt Nam có nhiều loại, từ 15.000, 40.000 đồng tới 72.000 hoặc
200.000 đồng một hộp
Thực ra, Trà Ðắng đã được người Trung Hoa dùng từ nhiều ngàn
năm Các nhà y học Trung Hoa sử dụng trà làm thuốc để điều hòa âm
dương, hỗ trợ tiêu hóa, thanh nhiệt, tiêu viêm lợi tiểu tiện Và các quốc gia
Tây phương cũng có dùng trà của nhiều loại cây tương tự như là nước uống
Bên Việt Nam, bác sĩ Trần Thúy, Viện TrưởngViện Y Học Cổ Truyền
cho rằng “chè đắng có tác dụng tăng cường hệ thống miễn dịch của cơ thể,
giảm cholesterol trong máu, kích thích tiêu hóa, an thần, trợ tim, ngủ tốt”
Trong khi đó, trên nhãn hiệu của một nhà sản xuất Trà Ðắng Cao
Bằng có ghi công dụng nguyên văn như sau:
“Chè Ðắng Cao Bằng – Búp chè đắng là chè dưỡng dụng, vừa làm chè
vừa làm thuốc, đã từng là sản phẩm để cúng tiến vua
Tác dụng: Giảm huyết áp, chữa động kinh, giảm đau, an thần; giải độc
mát gan, tiêu mỡ máu, chữa tiểu đường; chữa dạ dầy, chống ung thư, chữa
tà; kích thích tiêu hóa, giảm nhiệt, làm tỉnh rượu
Trang 3Cách dùng: Pha với nước sôi sau năm phút Nếu uống thường xuyên
có lợi cho sức khỏe sẽ tăng tuổi thọ”
Nhãn hiệu ghi tên khoa học của trà là: “Hex latifoia Thunb
Trong khi đó các tài liệu y học ghi là: Ilex Aquifoliacae
Các nhận xét, giới thiệu này có lẽ là dựa trên kinh nghiệm lâm sàng,
dịch tễ vì không thấy đưa ra các kiểm chứng thử nghiệm có tính cách khoa
học
2- Trà các loại vẫn được coi như một thứ nước thanh nhiệt, giải
khát rất phổ thông mà con người đã dùng từ nhiều ngàn năm
3- Uống trà để giải khát và thưởng thức chén trà thơm ngát để
hưởng thú thanh nhàn đều an toàn và có lợi cho sức khỏe.Các cụ ta vẫn
thường ca tụng:
“Ðàn ông biết đánh Tổ Tôm
Uống trà Mạn Hảo, ngâm nôm Thúy Kiều”
Trà có thể dùng ở tình trạng thiên nhiên với lá, nụ trà mới thu hoạch,
nấu nước uống như ta uống chè tươi, chè vối hoặc dùng trà khô hãm nước
sôi
Trang 44- Các loại trà chứa một vài hóa chất có tác dụng vào cơ thể như:
-Polyphenols bao gồm các chất flavanols (catechine), flavandiols,
flavonoids, phenolic acids Theo một số nghiên cứu, Polyphenols được coi là
chất chống oxy hóa
-Caffeine, theobromine, theophylline kích thích thần kinh khiến tinh
thần tỉnh táo; giãn nở khí quản giúp hô hấp dễ dàng, lợi tiểu, kích thích khẩu
vị ăn ngon miệng Các hóa chất này cũng được dùng trị bệnh trong y học tây
phương với liều lượng đã được nghiên cứu Caffeine có thể ảnh hưởng tới
thai nhi, xin bà mẹ có thai lưu ý
-Không có calories, có một chút chất béo, muối, chất đạm,
carbohydrates
-Có hai muối quan trọng cho cơ thể: manganese cần cho tăng trưởng
của xương và potassium duy trì nhịp tim bình thường
-Chất Tannin có tác dụng cầm tiêu chẩy, kiết lỵ;
-Các sinh tố B1, B2, C
-Chất fluor là chất cần thiết cho răng khỏi hư
Trang 5Ngoài giá trị thanh nhiệt giải khát, trà còn được dân gian truyền tụng
như:
-Tăng cường sức đề kháng của cơ thể với nhiều bệnh;
-Tăng cường máu huyết lư thông khắp cơ thể;
-Loại bỏ các chất có hại trong cơ thể như rượu, chất béo, nicotine
thuốc lá;
-Làm trong nước tiểu và thông tiểu tiện;
-Giúp cho sự tiêu hóa thực phẩm;
-Làm tinh thần minh mẫn, sảng khoái, suy nghĩ tốt, giảm mệt mỏi;
-Tránh sâu răng;
-Tăng khả năng thị giác;
-Bớt đau nhức xương cốt;
-Tăng tuổi thọ
Ðây chỉ là những kinh nghiệm, nhận xét cá nhân, chưa hoàn toàn được
y khoa học xác định
Trang 6Ngoài ra có một số nghiên cứu cho hay chất chống oxy hóa
polyphenol trong trà có thể bảo vệ tế bào với tác dụng hủy hoại của các phần
tử gốc tự do, có thể phòng ngừa được một số bệnh ung thư, chống viêm,
tăng miễn dịch, tác dụng tốt lên trái tim, trì hoãn lão hóa; hạ cholesterol
trong máu; giảm mập phì, ngăn ngừa cơn suy tim
Các nghiên cứu thường thử nghiệm trên súc vật với liều lượng cao
hơn là con người dùng Cần có nhiều nghiên cứu khoa học nữa về các tác
dụng này cũng như độc tính có thể có của trà
5- Theo các tác giả của sách “Cây Thuốc và Ðộng vật làm thuốc ở
Việt Nam”, thì “Nếu sử dụng lâu dài với liều cao, chè có thể gây ra nhiễm
độc mãn tính, biểu hiện là mất ngủ, gây yếu, mất cảm giác ngon miệng, rối
loạn thần kinh”
Thạc sĩ chuyên về Ðông y Hoàng Khánh Toàn có ý kiến rằng chè
đắng được xếp vào nhóm thuốc thanh nhiệt nên dễ gây tổn thương khí của tì
vị Vì thế nên dùng chè đắng với liều lượng hợp lý, không nên lạm dụng
Theo Dược sĩ Trần Việt Hưng, Hoa Kỳ, người Nhật uống khoảng 750
ml nước trà xanh mỗi ngày
Trang 76- Trà bán trên thị trường đã được chế biến để chuyên chở dễ
dàng cũng như thêm hương vị Trà đen (Black tea) được để lên men cho có
hương vị đặc biệt; trà xanh không lên men; trà Ô Long được để lên men nửa
chừng
7- Cũng có nhiều giới thiệu nói rằng trà CHỮA KHỎI một số
bệnh, như lời giới thiệu Trà Cao Bằng kể trên Cho nên công chúng có bệnh
tin theo và dùng
Hy vọng rằng giới chức y tế kiểm chứng coi các giới thiệu này có
bằng chứng khoa học không Ðể giới tiêu thụ an tâm khi dùng
8-Có nhận xét rằng nhiều khi trà được cho thêm hóa chất trong khi
chế biến mà ta không biết là chất gì, ( giống như trong thuốc lá) để thêm
hương vị cho trà Ðây là điều ta cần quan tâm
Một vài loại trà Ðinh trên thị trường, sau khi chế nước sôi, ta thấy
đóng cặn mầu quanh ly, khó rửa sạch Ðây có phải là hóa chất không Ðã có
thời kỳ, người ta thêm một chất phẩm để làm trà xanh hơn
Thử nghiệm do một dược sĩ ở bên Hoa Kỳ thực hiện, cho thấy có chất
bilirubin của mật trong một loại trà đinh Chạm nhẹ trà Ðinh này vào lưỡi ta
đã thấy ngay vị rất đắng của trà Mật rất đắng
Trang 89- Nếu dùng Trà Ðắng theo chỉ dẫn ( vài đinh một ngày), thì chắc
cũng không sao Nhưng nếu dùng quá nhiều như một phụ nữ bên Ðức, uống
tới “5g buổi sáng, 10 g buổi chiều” trong thời gian lâu thì cái gì cũng có hại,
nói chi là trà
Vả lại, ngoài trà ta còn nhiều thứ nước khác rất bổ ích cho cơ thể mà
ta chẳng nên bỏ qua
Kết luận
Vậy thì xin quý vị, ta hãy tiếp tục thưởng thức vài ly trà Mạn Hảo
nóng thơm ngát, người viết xin chia bài hầu quý vị vài hội tổ tôm, rồi nghe
dọng truyền cảm của Thanh Hùng ngâm nôm Thúy Kiều
Ðể cùng mừng Thanksgiving Day Hoa Kỳ
Hoặc thong thả tận hưởng hương vị trà, như danh nhân Trà Ðạo Nhật
Bản Soshitsu Sen diễn tả: “Tôi ôm ấp ly trà với hai bàn tay và nhìn thấy tất
cả thiên nhiên trong mầu xanh của trà Nhắm mắt lại, tôi thấy rừng núi xanh
xanh và nước trong vắt trong trái tim tôi Ngồi im lặng một mình uống trà,
tôi cảm thấy tất cả trở nên một phần của cơ thể tôi”
Bác sĩ Nguyễn Ý-Ðức