Chất hữu cơ và mùn trong đất Việt Nam Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới ẩm, thực vật phong phú và tươi tốt quanh năm, lượng chất hữu cơ được tạo ra trên một vị diện tích hàng n
Trang 1Chất hữu cơ và mùn
trong đất Việt Nam
Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới ẩm, thực vật phong phú và tươi tốt quanh năm, lượng chất hữu cơ được
tạo ra trên một vị diện tích hàng năm rất lớn, tàn tích sinh vật để lại cho đất rất khác nhau giữa các đất hoang, đất trồng trọt và đất rừng Quá trình mùn hoá
thực hiện với tốc độ nhanh, song quá trình khoáng hoá cũng rất mạnh mẽ dẫn đến chất hữu cơ nói chung, mùn nói
riêng bị phân giải nhanh chóng Thêm vào đó, các quá trình feralit, quá trình
Trang 2xói mòn, rửa trôi và việc sử dụng đất
không hợp lý ở một số nơi đã ảnh
hưởng rất lớn tới số lượng cũng như
chất lượng hữu cơ và mùn trong đất
* Về số lượng
Hàm lượng hữu cơ và mùn biến động rất lớn giữa các loại đất, nhìn chung các loại đất nông nghiệp có hàm lượng hữu
cơ và mùn không cao Theo Thái Phiên (2000), đa số đất đồi núi của nước ta có hàm lượng chất hữu cơ từ 1 - 2%, có khoảng 20% diện tích đất có hàm lượng chất hữu cơ < 1% Ðất có hàm lượng chất hữu cơ và mùn cao nhất là các đất
Trang 3trên núi cao, quanh năm mây mù che phủ, hoặc đất lầy thụt quanh năm ngập nước, các đất này có hàm lượng OM >= 6% Ðất nghèo chất hữu cơ nhất là các đất cát hoặc đất bạc màu, các đất này
có OM=< 1%
* Về chất lượng
+ Nhiều nghiên cứu đều thống nhất là đất mùn trên núi, đất lầy thụt có lượng hữu cơ tổng số cao nhưng lại chứa
nhiều mùn thô Trong thành phần của hợp chất mùn thì tỷ lệ nhóm humin cao hơn nhiều so với tỷ lệ axit humic và axit fulvic
+ Tỷ lệ giữa cacbon của axit humic và
Trang 4cacbon của axit fulvic trong hầu hết các loại đất đều < 1, nghĩa là lượng axit
fulvic cao hơn hẳn lượng axit humic
Nguyên nhân của đặc điểm này có thể
do trong điều kiện nhiệt độ, ẩm độ cao, hàm lượng bazơ thấp đã hạn chế việc tạo thành axit humic Ðiều này cũng giải thích đất feralit vùng đồi núi thấp là nơi
có tỷ lệC.a.h/C.a.f thấp nhất, còn các
đất miền núi cao do khí hậu ôn hoà nên
tỷ số này được nâng lên Ðất lúa phù sa
do canh tác bón phân nhiều nên axit
humic có điều kiện hình thành nhiều
hơn Ðặc biệt đất macgalit-feralit có axit humic lại nhiều hơn axit fulvic vì hàm
Trang 5lượng bazơ ở đây cao
+ Nhiều nghiên cứu cũng thấy rằng các axit humic của đất Việt Nam hầu hết
thuộc nhóm axit humic di động và rất gần với axit fulvic vì nhân thơm của
chúng thể hiện kém, đó cũng là đặc
điểm chung của đất nhiệt đới (Zonn, Lý Khánh Quỳ, Nhiễu Chí Viên, Tiurin,
Fritland) Theo chiều sâu phẫu diện đất, càng xuống sâu, đất càng chứa ít bazơ hơn, nên axit humic hình thành càng ít + Tỷ số C/N của mùn trong đất Việt
Nam dao động từ 7,5 - 23,0 Tỷ lệ này càng cao mùn đất càng thô