Các nhà khảo cổ đã liên kết sự khởi đầu của nền văn minh người Việt ở cuối thời kỳ Đồ đá mới và đầu thời kỳ đồ đồng.. Theo một số nguồn tin không có căn cứ chắc chắn, Việt Nam đầu tiên ở
Trang 1Lịch sử chiến tranh Vệt Nam ( sơ lược )
1
Trống đồng của người Việt cổ thời Hồng Bàng
Tiền sử
Khu vực nay là Việt Nam đã có người ở từ thời kỳ Đồ đá cũ Các nhà khảo cổ đã
tìm ra các nơi cư ngụ tại Thanh Hóa vài nghìn năm trước Các nhà khảo cổ đã liên
kết sự khởi đầu của nền văn minh người Việt ở cuối thời kỳ Đồ đá mới và đầu thời
kỳ đồ đồng Nền văn hóa Phùng Nguyên, nằm xung quanh tỉnh Vĩnh Phúc và Phú
Thọ ngày nay, xuất hiện từ năm 2000 TCN đến năm 1400 TCN Đến khoảng 1200
TCN, sự phát triển của kỹ thuật trồng lúa nước và đúc đồ đồng trong khu vực sông
Mã và đồng bằng sông Hồng đã dẫn đến sự phát triển của nền văn hóa Đông Sơn,
nổi bật với các trống đồng Các vũ khí, dụng cụ và trống đồng được khai quật của
văn hóa Đông Sơn cho thấy sự ảnh hưởng lên Đông Nam Á và cũng minh chứng
cho việc kỹ thuật đúc đồ đồng bắt nguồn từ đây Nhiều mỏ đồng nhỏ xưa đã được
khai quật ở miền Bắc Việt Nam Nền văn hóa Đông Sơn có điểm giống nhau với
những nền văn hóa được khai quật khác tại Đông Nam Á, ở đây các nhà khảo cổ
đã tìm thấy quan tài và lọ chôn hình thuyền, nhà sàn, và bằng chứng về phong tục
ăn trầu và nhuộm răng đen
Thời Hồng Bàng
Trang 2Theo một số nguồn tin không có căn cứ chắc chắn, Việt Nam đầu tiên ở miền Lĩnh
Nam, bao gồm một vùng rộng lớn phía nam dãy núi Ngũ Lĩnh của Trung Quốc
ngày nay (Động Đình Hồ, Tượng Quận, Quế Lâm, Nam Hải) và vùng lưu vực
sông Hồng (ngày nay là trung tâm miền Bắc Việt Nam) Theo tục truyền, các đời
Hùng Vương trị vì nước Văn Lang của người Lạc (tên này được ghi trong sử sách
người Trung Quốc, được cho là tên gọi đầu tiên của người Việt) Trong thế kỷ thứ
3 TCN, An Dương Vương từ nước Thục cướp ngôi vua Hùng Vương thứ 18 lập
nên nước Âu Lạc, đóng đô tại Cổ Loa, ngày nay là quận ngoại thành Hà Nội Năm
208 TCN tướng nhà Tần là Triệu Đà xâm chiếm nước Âu Lạc, lập nên Nam Việt
Thời Bắc thuộc
Nam Việt
Khi nhà Hán lên ngôi, Triệu Đà không phục và thống nhất các khu vực ông quản
lý ở miền Nam Trung Quốc và miền Bắc Việt Nam ngày nay và tạo ra một vương
quốc tên là Nam Việt (南越) Chữ Việt (越Yue) là tên được người Trung Quốc đặt
cho những người sống ở vùng đất phía nam của đế quốc nhà Hán, kể cả thổ dân
đồng bằng sông Hồng Triệu Đà chia vương quốc Nam Việt thành 9 quận quân sự,
ba quận phía nam - Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam - là phần miền Bắc Việt
Nam ngày nay Các Lạc hầu vẫn cai quản vùng châu thổ sông Hồng, nhưng với địa
vị chư hầu cho Nam Việt
Nhà Hán
Năm 111 TCN, quân của Hán Vũ Đế xâm lược nước Nam Việt và sáp nhập Nam
Việt vào đế chế Hán Người Trung Quốc muốn cai quản miền châu thổ sông Hồng
Trang 3để có điểm dừng cho tàu bè đang buôn bán với Ấn Độ và Indonesia Trong thế kỷ
thứ nhất, các tướng Lạc vẫn còn được giữ chức Trong thế kỷ thứ 1, Trung Quốc
bắt đầu chính sách đồng hóa các lãnh thổ bằng cách tăng thuế và cải tổ luật hôn
nhân để biến Việt Nam thành một xã hội phụ hệ để dễ tiếp thu quyền lực chính trị
hơn Một cuộc khởi nghĩa do Hai Bà Trưng lãnh đạo đã nổ ra ở quận Giao Chỉ,
tiếp theo sau đó là các quận Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố và các địa phương
khác của vùng Lĩnh Nam (mà theo cổ sử Việt ghi nhận là có tất cả 65 thành trì)
hưởng ứng trong năm 40 Sau đó nhà Hán phái tướng Mã Viện sang đàn áp cuộc
khởi nghĩa này Sau ba năm giành độc lập, cuộc khởi nghĩa bị tướng Mã Viện đàn
áp Do bị cô lập và quân đội chưa tổ chức hoàn thiện nên không đủ sức chống cự
lại quân do Mã Viện chỉ huy, Hai Bà Trưng đã tuẫn tiết trên dòng sông Hát để giữ
vẹn khí tiết Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng được coi là sự kiện đấu tranh
giành lại quyền độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam
Hai Bà Trưng
Tiểu sử
Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, hai bà nguyên là họ Lạc, con gái của Lạc tướng
huyện Mê Linh, Phong Châu[1] Mẹ 2 bà là bà Man Thiện, theo truyền thuyết và
thần tích bà là người làng Nam Nguyễn (Bà Vì,Hà Tây), có tên là Trần Thị Đoan,
chống mất sớm Bà có công dạy 2 chị em Trưng Trắc, Trưng Nhị giỏi võ, có tinh
thần yêu nước, có chí lớn Trưng Trắc là vợ của Thi Sách ở huyện Chu Diên [2]
Thi Sách cũng là con Lạc tướng, ở Mê Linh
Trang 4Tuy nhiên, theo Phó giáo sư Nguyễn Khắc Thuần trong sách Danh tướng Việt
Nam[3], thời đầu công nguyên, người Việt chưa có họ Tên Trần Thị Đoan của mẹ
hai Bà chỉ là tên thần phả đặt sau này, khoảng thế kỷ 17, 18 Cả tên Man Thiện,
theo giáo sư Thuần, nghĩa là người Man tốt, có thể do người Hán gọi Tên của ông
Thi Sách, theo một số tư liệu Trung Quốc được xác định: chồng bà Trưng Trắc tên
là Thi Sách Còn tên của hai Bà, có nguồn gốc từ nghê dệt lụa truyền thống của
Việt Nam, tương tự như cách đặt tên theo các loài cá của các vua nhà Trần sau này
vốn xuất thân từ nghề chài lưới Xưa kia nuôi tằm, tổ kén tốt gọi là kén chắc, tổ
kén kém hơn gọi là kén nhì; trứng ngài tốt gọi là trứng chắc, trứng ngài kém hơn
gọi là trứng nhì Do đó, theo sách Danh tướng Việt Nam, tên hai bà vốn rất giản dị
là Trứng Chắc và Trứng Nhì, phiên theo tiếng Hán gọi là Trưng Trắc và Trưng
Nhị
Khi hai bà Trưng khởi nghĩa chống quân Hán, bà Man Thiện luôn luôn có mặt
cùng các con bàn việc cơ mật Bà mất trong thời gian chống Mã Viện Nhân dân
địa phương lập miếu thờ bà, gọi là Miếu Mèn (Ba Vì,Hà Tây)
Sự nghiệp
Các Lạc tướng Mê Linh và Chu Diên có ý chống lại sự cai trị tàn bạo của Thái thú
Tô Định Định bèn bắt giết Thi Sách để trấn áp tinh thần người Việt
Tháng 2, năm Canh Tý (40), vì Tô Định dùng pháp luật trói buộc, lại thù Tô Định
giết chồng mình, Trưng Trắc cùng với em gái là Trưng Nhị nổi binh đánh hãm trị
sở ở châu Tô Định chạy về nước Các quận Nam Hải, Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp
Trang 5Phố đều hưởng ứng Hai bà lấy được 65 thành ở Lĩnh Nam Trưng Trắc tự lập làm
vua, xưng là Trưng Nữ Vương
Ngày 30 tháng 2 năm Tân Sửu (41), nhà Hán thấy bà xưng vương dấy quân đánh
lấy các thành ấp, các quận biên thùy, nên hạ lệnh cho các quận Trường Sa, Hợp
Phố và Giao Châu sắp sẵn xe thuyền, sửa sang cầu đường, thông các núi khe, chứa
thóc lương, cho Mã Viện làm Phục Ba tướng quân, Phù Lạc hầu Lưu Long làm
phó sang xâm lược
Tháng Giêng năm Nhâm Dần (42), Mã Viện tiến theo đường ven biển, san núi làm
đường hơn nghìn dặm, đến Lãng Bạc (ở phía tây Tây Nhai của La Thành)[4] đánh
nhau với vua Hai bà thấy thế giặc mạnh lắm, tự nghĩ quân mình ô hợp, sợ không
chống nổi, lui quân về giữ Cấm Khê (sử chép là Kim Khê) Quân cũng cho vua là
đàn bà, sợ không đánh nổi địch, bèn tan chạy
Năm Quý Mão (43), Hai Bà Trưng chống cự lại với quân nhà Hán, thế cô, bị thua,
đều tử trận[5] Mã Viện đuổi theo đánh quân còn sót lại huyện Cư Phong thì tàn
quân đầu hàng, Mã Viện bèn dựng cột đồng (tương truyền ở trên động Cổ Lâu
châu Khâm)[6] làm giới hạn cuối cùng của nhà Hán, và khắc lên đó dòng chữ thề:
"Cột đồng gãy thì Giao Chỉ diệt" (Đồng trụ chiết, Giao Chỉ diệt) Từ đây, nước
Việt lại thuộc quyền kiểm soát của nhà Hán Người dân đã dựng đền thờ Trưng
Nữ Vương ở xã Hát Giang, huyện Phúc Lộc (nay ở Hát Môn, huyện Phúc Thọ,
tỉnh Hà Tây), và ở đất cũ thành Phiên Ngung cũng có [7]