Điều Ngự nói: - Lão tăng bị ngươi hét một tiếng, thì hét hai tiếng rốt ráo thế nào?. Điều Ngự lại hét một tiếng, nói: - Con hồ tinh hoang kia vừa mới đến liến thoắng, nay ở chỗ nào rồi?.
Trang 1BÀI GIẢNG TRẦN NHÂN TÔNG
1
BÀI GIẢNG TẠI CHÙA SÙNG NGHIÊM
“Lúc đầu khai đường, Thượng hoàng lên tòa giảng, niêm hương báo ân xong, bèn đếõn tòa giảng Thượng thủ đánh bảng.v.v xin mời Điều Ngự Bèn nói: ‘Đức Thích Ca Văn Phật vì một việc lớn mà xuất hiện ở đời, 49 năm, nhúc nhích đôi mép môi, mà chưa từng nói một chữ Ta nay vì các người mà lên tòa giảng này, thì nói cái gì?’ Rồi Thượng hoàng ngồi xuống giường thiền một chốc, bèn nói:
Đỗ quyên rền rỉ, trăng ngày sáng
Đừng để tầm thường xuân luống qua
Lại đánh xuống một cái:
- Chẳng có gì cả, hãy đi ra đi, đi ra đi
Một vị tăng hỏi:
- Thế nào là Phật?
Đáp:
- Hiểu theo như trước là chẳng phải
Lại tiến lên hỏi:
- Thế nào là Pháp?
Đáp:
- Hiểu theo lối trước là chẳng phải
Lại đứng lên hỏi:
- Rốt ráo là thế nào?
Đáp:
Tám chữ mở toang trăn trối hết
Chẳng còn gì nữa để trình ông
Lại đứng lên hỏi:
- Thế nào là Tăng?
Trang 2Đáp:
- Hiểu theo lối trước lại chẳng phải
Lại đứng lên hỏi:
- Rốt ráo là như sao?
Đáp:
Tám chữ mở toang trăn trối hết
Chẳng còn gì nữa để trình ông
Lại đứng lên hỏi:
- Thế nào là một việc hướng thượng? Đáp:
- Đứng chống đầu gậy chọc trời trăng
Lại đứng lên hỏi:
- Dùng công án cũ để làm gì?
Đáp:
- Mỗi lần nêu ra mỗi lần mới
Lại đứng lên hỏi:
- Thế nào là giáo ngoại biệt truyền?
Đáp:
- Ểnh ương nhảy không ra khỏi đấu
Lại đứng lên hỏi:
- Hiện ra rồi chìm mất là thế nào?
Đáp:
- Còn tùy còn tùy bước ếch cát bùn vương Tiến lên hỏi:
- Thế còn nhảy không ra?
Điều Ngự bèn lên tiếng:
- Tên mù kia thấy cái gì?
Bèn đứng lên nói:
Trang 3- Đại tôn đức lừa người để làm gì?
Điều Ngự bèn thở dài Vị tăng ngẫm nghĩ Điều Ngự liền đánh Vị tăng lại định đi
ra hỏi Điều Ngự liền hét Vị tăng cũng hét
Điều Ngự nói:
- Lão tăng bị ngươi hét một tiếng, thì hét hai tiếng rốt ráo thế nào? Nói mau, nói mau
Tăng ngẫm nghĩ
Điều Ngự lại hét một tiếng, nói:
- Con hồ tinh hoang kia vừa mới đến liến thoắng, nay ở chỗ nào rồi?
Tăng lạy và rút lui
Hỏi:
- Đại đức siêng năng khó nhọc tu hành, lâu trải năm tháng, đối với sáu thần thông của Phật, nay chứng được thần thông nào?
Đáp:
- Cũng được sáu thần thông
Lại đứng lên hỏi:
- Năm thần thông thì hãy để đó, còn tha tâm thông thì thế nào?
Đáp:
- Đất nước chỗ ông có bao nhiêu thứ tâm, Như Lai biết hết, Như Lai thấy hết Tăng đưa thẳng nắm tay lên, nói:
- Đã có thể biết hết, thấy hết, thì có biết cái này có vật gì không ?
Đáp:
Như có như không
Chẳng không chẳng sắc
Hỏi:
- Xưa có tăng hỏi hòa thượng Lang Da rằng: Đã là “thanh tịnh bản nhiên”sao bỗng chốc sinh ra núi sông đất lớn? Ý chỉ thế nào?
Đáp:
Trang 4- Rất giống thuyền câu ra bể?
Lại đứng lên hỏi:
-Thế là ý nghĩa gì?
Đáp:
Khói sóng ai hay tránh
Riêng có việc khéo bàn
Hỏi:
- Thế nào là gia phong của Phật quá khứ? Đáp:
Rừng vườn vắng vẻ không người quản,
Mận trắng đào hồng tự nở hoa
Hỏi:
- Thế nào là gia phong của Phật hiện tại? Đáp:
Bạch thủy gia phong mê én sớm,
Đào thắm vườn tiên say gió xuân
Lại đứng lên hỏi:
- Thế nào là gia phong của Phật vị lai?
Đáp:
Bãi biển chờ triều trời đợi nguyệt,
Thôn chài nghe sáo khách mong nhà
Lại đứng lên hỏi:
- Thế nào là gia phong của hòa thượng ?
Đáp:
Áo rách ôm mây, mai húp cháo,
Bình xưa rót nguyệt, tối chưng trà
Hỏi:
- Linh Vân giác ngộ khi đào nở hoa là thế nào? Đáp:
Trang 5Tự búp tự nở theo thời tiết,
Hỏi tới Đông quân thảy chẳng hay
Lại đứng lên hỏi:
- Giết người không chớp mắt là thế nào?
Đáp:
- Toàn thân là mật
Hỏi:
- Bậc đại tu hành có còn rơi vào vòng nhân quả nữa không? Đáp:
Miệng tựa máu bồn chê Phật tổ,
Răng như cây kiếm thọc thiền lâm
Một mai chết xuống A tỳ ngục,
Cười ngất nam mô Quán Thế Âm
Hỏi:
Cò trắng xuống đồng, nghìn điểm tuyết,
Oanh vàng trong khóm, một nhành hoa
là thế nào?
Đáp:
- Lầm rồi
Lại đứng lên hỏi:
- Bậc đại tôn đức nghĩ sao?
Đáp:
Cò trắng xuống đồng, nghìn điểm tuyết,
Oanh vàng trong khóm, một nhành hoa
Lại đứng lên hỏi:
- Đó là lời của tôi
Đáp:
Nếu biết thần tiên lò lửa thuật
Viên đan nguyên ấy tử châu sa
Trang 6Hỏi:
- Thế nào là pháp thân thanh tịnh?
Đáp:
Đục vàng rớt trúng phân sư tử
Sắt núi Côn Lôn chim chá cô
Lại hỏi:
- Học nhân không hiểu
Đáp:
Không được thương Hồ biết rành thách giá Đáng cười kẻ chợ khổ lường nhau
Lại đứng lên hỏi:
- Báo thân tròn đầy là thế nào?
Đáp:
Cánh bằng gió đứng cao bay mãi
Ngọc Lệ trơn tru sóng biển trong
Tăng lạy vái
Điều Ngự nói:
Nguyên lai đầy đủ muôn công dụng
Thiên lệch vì ngươi chẳng được nên
Lại đứng lên hỏi:
- Thế nào là ngàn trăm ức hóa thân?
Đáp:
Mây mù kéo bắt lên trời lượn
Thước nước như xưa cửa ngực vây
Lại đứng lên hỏi:
- Như thế?
Điều Ngự nói:
Dưới núi nhóm mây cười chết kẻ
Bốn bề hỗn độn sắt ăn xong
Trang 7Tăng lạy vái rút lui
Hỏi:
- Bàn huyền nói diệu, đem cổ luận kim, thảy đều nhờ vào ngôn ngữ Chẳng dính ngôn ngữ một câu làm sao mà nói ra đây?
Đáp:
Gió xuân lất phất ngàn hoa nở
Gãy mất càng xe một tiếng thôi
Tăng ngẫm nghĩ, mở miệng
Điều Ngự lại nói:
Chim kêu rỉ máu đâu dùng chỗ
Như cũ mây chiều vắt núi tây
Lại đứng lên hỏi:
- Muôn dặm mây nhóm là thế nào?
Đáp:
- Mưa mênh mông
Lại đứng lên hỏi:
- Muôn dặm mây phủ là thế nào?
Đáp:
- Sáng rõ
Lại đứng lên hỏi:
- Rốt ráo là thế nào?
Đáp:
- Chớ nhúc nhích Nhúc nhích thì ba mươi gậy
Hỏi:
- Thế nào là mặt mũi xưa nay?
Điều Ngự chặp lâu, nói:
Trang 8- Hiểu không?
Đáp:
- Không hiểu
Điều Ngự liền đánh
Hỏi:
-Thế nào là ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp?
Đáp:
Nếu dùng sắc thấy ta
Dùng âm thanh tìm ta
Người ấy hành đạo tà
Chẳng thể thấy Như Lai
Hỏi:
- Thế nào là Phật?
Đáp:
- Cám trong cối
Hỏi:
- Thế nào là ý tây lai của tổ sư?
Đáp:
- Bánh vẽ
Hỏi:
- Thế nào là đại ý của Phật pháp?
Đáp:
- Cùng hầm không đất khác
Hỏi:
- Xưa có tăng hỏi Triệu Châu con chó có tính Phật không, Châu bảo không có Ý chỉ thế nào?
Đáp:
Vị muối trong nước
Trang 9Keo xanh trong màu Hỏi:
Câu có câu không Như dây bám cây Thì thế nào?
Điều Ngự bèn nói: Câu có câu không, Dây khô cây đổ
Mấy vị thầy tu,
Dập đầu trán vỡ
Câu có câu không, Gió vàng thể lộ
Vô số cát sông,
Kiếm đâm dao bổ Câu có câu không Lập chỉ lập tông
Dùi rùa đập ngói, Trèo núi lội sông Câu có câu không Chẳng có chẳng không, Khắc thuyền tìm gươm, Bản đồ kiếm ngựa
Câu có câu không, Đắp đỗi hay không Nón tuyết giày bông
Ôm cây đợi thỏ
Câu có câu không,
Trang 10Từ nay từ xưa
Quên trăng giữ ngón Chết đuối trên bờ
Câu có câu không, Như vậy như vậy, Tám chữ mở toang, Không còn mũi rẫy Câu có câu không, Ngó phải ngó trái Ráo riết hùa theo,
Ồn ào tranh cãi Câu có câu không, Rầu rầu rĩ rĩ
Cắt đứt sắn bìm,
Đó đây vui vẻ
Bèn xuống tòa