Các quan Thứ-Sử, Thái-Thú – Phần 3 pptx

Nhân công ấy, Khản được làm Thứ-Sử Giao-Châu, rồi thăng chức Thị-Trung Thái-Úy và giữ chức Đô-Đốc các việc quân đội bảy châu Giao và Ninh và Kinh-Châu Thứ-Sử, Chinh-Nam Đại-Tướng-quân và

Các quan Thứ-Sử, Thái-Thú – Phần 3

Đào-Khản

Tự là Sĩ-Hành, người Phan-Dương, tính thông minh, siêng làm việc quan,

làm chức Thái-Thú Giang-Hạ, kiêm chức Long-Nhương tướng-quân Lúc

bấy giờ Vương-Cơ làm Thứ-Sử Giao-Châu, bị Lương-Thục chống lại, Cơ

cùng bọn Đỗ-Hồng, Ôn-Thiệu và tú-tài ở Giao-Châu là Lưu-Thẩm làm phản,

muốn chiếm cứ đất Quảng-Châu, Đào-Khản dẹp yên, chém bọn Vương-Cơ,

đem đầu về Kinh-Sư Nhân công ấy, Khản được làm Thứ-Sử Giao-Châu, rồi

thăng chức Thị-Trung Thái-Úy và giữ chức Đô-Đốc các việc quân đội bảy

châu Giao và Ninh và Kinh-Châu Thứ-Sử, Chinh-Nam Đại-Tướng-quân và

được phong tước Trường-Sa quận-công

Biện-Triển

Làm Thái-Thú quận Giao-Châu, về đời nhà Tấn

Chữ-Đào

Tự là Quí-Nhã, làm Thái-Thú quận Cửu-Chân đời nhà Tấn

Trương-Liễn

Tự là Quân-khí Xét sử-ký đời vua Thành-Đế nhà Tấn chép rằng: "trong mùa

thu năm Hàm-Hoà thứ 3 (328), Trương-Liễn làm Thứ-sử Giao-Chỉ, cứ đất

Như-Cụ làm phản, tiến công Quảng-Châu, bị Tăng-Khối đánh tan

Vương-Húc chép rằng: "Liễn làm Thứ-Sử Giao-Châu được phong Cao hầu, đi

đường ngang qua núi Cư-Sơn, thấy phong-thổ lấy làm vừa ý, bèn lập chỗ ở

tại đó" Điều nầy bất đồng với sách sử ký, chưa biết bản nào đúng

Nguyên-Phóng

Tự là Tư-Độ, em họ của Phu, giữ chức Thị-Lang Bộ-Lại Lúc Thành-Đế còn

nhỏ, họ Dũ-Thị cầm quyền, Phóng xin làm quan ở Giao-Châu Họ Dũ bèn

cho làm Thứ-Sử Giao-Châu kiêm chức Dương-Oai Tướng-quân Phóng tới

Châu, đau bịnh thình lình mà chết, được truy tặng chức Đình-Uý

Hạ-Hầu-Lãm

Trong năm Vĩnh-Hoà (345-356), đời Mục-đế nhà Tần, giữ chức Thái-Thú

quận Nhật-Nam, say rượu quá độ, làm rối loạn công-việc, dân ở quận đều

căm hờn Có người tướng mọi là Phạm-Văn giết Lãm, lấy thây mà tế trời,

rồi chiếm lấy Nhật-Nam

Chu-Phiên

Trong năm Vĩnh-Hoà thứ 3 (347), làm Thứ-Sử Giao-Châu Khi trước vua

nước Lâm-Ấp là Phạm-Văn hùng cứ đất Nhật-Nam, Phiên sai quan Đốc-Hộ

là Lưu-Hùng đi tuần cõi Nhật-Nam, Văn đánh hãm, rồi đánh luôn cả quận

Cửu-Chân, quân lính chết trận, mười phần hết tám chín Quan Đốc-Hộ là

Đằng-Tuấn đem quân Châu Giao và Châu Quảng, đánh Văn tại nơi

Lô-Dung, bị Văn đánh bại

Dương-Bình

Trong năm Vĩnh-Hoà thứ 7 (351) làm Thứ-Sử Giao-Châu, cùng với

Đằng-Tuấn hợp sức đánh nước Lâm-Ấp, vua Lâm-Ấp là Phạm-Phật-Tử đánh thua,

trói mình đến cửa đồn xin chịu tội, nên Dương-Bình cùng hoà-ước rồi kéo

về

Nguyễn-Phu

Trong năm Vĩnh-Hoà thứ 9 (353), làm Thứ-Sử Giao-Châu, đánh vua

Lâm-Ấp, phá được hơn 15 đồn lủy

Ôn-Phóng-Chi

Con của Ôn-Kiểu, làm chức Hoàng-Môn Thị-Lang đổi sang làm Thứ-Sử

Giao-Châu, trong năm hiệu Thăng-Bình (357-361), nhà Tấn, đem quân đánh

nước Lâm-Ấp Khi ấy, Thái-Thú Đổ-Bữu và Biệt Giá Nguyễn-Lãng không

đồng ý, Phóng-Chi sợ trở ngại việc quân-sự, nên đem giết hai người ấy, rồi

cầm quân đánh giặc Vua Lâm-Ấp là Phạm-Phật-Tử đầu hàng Ở phía đông

thành Lâm-Ấp có 3 cái đồi gọi là 3 lủy Ôn-Công

Đổ-Bữu

Làm Thái-Thú quận Giao-Châu

Đằng-Hàm

Trong thời nhà Tấn làm Thứ-Sử Giao-Châu Năm cuối cùng hiệu

Thăng-Bình (361), lại đi đánh giặc Lâm-Ấp dẹp yên được

Cát-Hồng

Tự là Trỉ-Xuyên, tuổi già, ưa luyện thuốc trường sinh để thêm thọ, nghe đất

Giao-Châu có vị thuốc đan-sa, bèn xin làm chức lệnh huyện Câu-Lậu

Khương-Tráng

Làm Thứ-Sử Giao-Châu nhà Tấn

Lý-Tốn

Về thời cuối nhà Tấn, làm Thái-Thú quận Cửu-Chân, cả hai cha con Tốn đều

có quyền lực, uy chế đất Giao-Châu, bị Đổ-Viện chém hết

Phó-Vĩnh

Con của Phó-Nha, làm Thái-Thú Giao-Châu

Đằng-Tốn

Con của Đằng-Tu, làm Thứ-Sử Giao-Châu

Vương-Huy

Trong năm Nguyên-Gia thứ 4 (427), nhà Tống, từ chức Đình-Uý thăng làm

Thứ-Sử Giao-Châu

Lưu-Nghĩa-Khang

Trong năm Nguyên-Gia (424-453) đời vua Văn-Đế nhà Tống, làm Đô-Đốc

quân-sự cả Châu Giang, Châu Giao và Châu Quảng

Nguyễn-Di-Chi

Làm Thứ-Sử Giao-Châu đời nhà Tống Trong năm hiệu Nguyên-Gia

(424-453), đi đánh nước Lâm-Ấp Vua Lâm-Ấp là Phạm-Dương-Mại xuất ngoại,

trong khi ấy có viên tướng của Di-Chi là Nguyễn-Vô-Chi lãnh 7.000 quân-sĩ

đánh úp thành Khu-Túc (?) Di-Chi vượt biển gặp gió to, đến ba ngày mà

không tìm được chỗ nghỉ hơi, đêm lại gặp giặc ở bãi Thọ-Lệnh, quân thuỷ

của Dương-Mại tới đánh đông đến 500 chiếc thuyền Di-Chi bắn trúng

người lái thuyền của Dương-Mại, nên thuyền giặc tan vỡ Có chiếc thuyền

nhỏ đến chở Dương-Mại chạy trốn Di-Chi bị gió phiêu bạt hơn 100 dặm,

liệu thế không thắng được, bèn trở về Bắc

Nguyễn-Nghiên

Làm Thứ-Sử Giao-Châu về thời nhà Tống, viết chữ thảo rất tốt

Trương-Mục-Chi

Tự là Tư-Tịnh, thân-sinh của bà Trương-Hậu nhà Lương, lúc trẻ tuổi là

người đúng đắn, và hoà nhã, làm chức Tán-Kỵ Thị-Lang, ban đầu cùng

Vương-Tuấn thân-thiện, sau xem thấy mối họa, bèn xin làm Thái-Thú quận

Giao-Chỉ, có chính tích hay (Sách sử chép được ít rõ-ràng, nói Mục-Chi làm

Thái-Thú quận Giao-Chỉ, e không đúng)

Đàn-Hoà-Chi

Người Cao-Bình, cuối niên hiệu Nguyên-Gia (453) vua nhà Tống, làm

Long-Nhượng tướng-quân, Thứ-Sử Giao-Châu, có oai danh, giặc giả đều

yên lặng Vua nước Lâm-Ấp là Phạm-Dương-Mại làm phản Hoà-Chi cùng

Tư-Mã là Tiêu-Cảnh-Hiến và Phó-Tướng là Tôn-Xác đến đánh, Hoà-Chi

làm tiên phong, đánh được thành nước Lâm-Ấp, lấy rất nhiều của quí lạ

Hoàn-Hoằng

Tự là Thúc-Duật, làm Thứ-Sử Giao-Châu nhà Tống, tiền của kể đến hàng

vạn, vì vua Hiếu-Võnhà Tống có tính tham của cải, hễ có người nào làm

quan ăn lương 2.000 thạch (3) khi bãi chức về nước, thì bắt theo hạn định

mà nạp của cải và đánh bạc

Phòng-Pháp-Thừa

Trong năm Vĩnh-Minh (483-493) nhà Tề, làm Thứ-Sử Giao-Châu, chỉ ham

đọc sách, thường có bệnh, không làm việc Vì vậy, quan Trưởng-Sử là

Phục-Đăng-Chi được chuyên quyền thay đổi các tướng lại Pháp-Thừa nổi giận bỏ

tù Đăng-Chi Đăng-Chi đem của lót với người em rễ của Pháp-Thừa là

Thôi-Cảnh-Thúc cho được khỏi ở tù, rồi đem quân tới đánh bắt Pháp-Thừa và tâu

về triều-đình, rằng: "Pháp-Thừa mắc chứng tâm-tật, không làm việc được"

Vua Tề xuống chiếu cho Đăng-Chi làm Thứ-Sử

Lưu-Bột

Ông nội của Lưu-Kỳ, làm Thứ-Sử Giao-Châu nhà Tề

Lưu-Khải

Làm Thứ-Sử Giao-Châu, đời nhà Tề Khi sắp tới Giao-Châu, nghe có người

con của cố Thứ-Sử Hoàn-Hoằng, tên là Hoàn-Thâm, đương giữ chức

Võ-Giám, người nho nhã có học thức, bèn khiến đi theo, Thâm đi chưa đến nơi

đã chết

Lý-Khải

Trong năm Thiên-Giám thứ 4 (505) nhà Lương Làm Thứ-Sử Giao-Châu,

trở làm phản

Lý-Tắc

Làm Trưởng-Sử Giao-Châu, vì dẹp yên loạn Lý-Khải, nên được thăng làm

Thứ-Sử Giao-Châu

Vương-Nhiếp

Làm Thứ-Sử đời nhà Đường

Tiêu-Tư

Tự là Thế-Thái Trong năm đầu hiệu Đại-Đồng (535) nhà Lương, làm

Thứ-Sử Giao-Châu, có tính nghiêm-khắc, sinh nhiều sự xích-mích, thất nhân-tâm

Thổ-hào là Lý-Bí (4) làm phản, Tư chạy qua đất Quảng-Châu Vua nhà

Lương sai Thứ-Sử Cao-Châu là Tôn-Quýnh và Thứ-Sử Tân-Châu là

Lô-Tử-Hùng, đem quân đánh Bí Quýnh lấy cớ đang mùa xuân, khí lam-chướng

đang thịnh, xin chờ qua mùa thu sẽ đánh Tư thúc dục khiến đi, rồi quân lính

tan rã cả, phải trở về Tư vu tấu cho Quýnh và Hùng có ý dung giặc, đều bị

tội tử hình

Dương-Phiêu

Làm Thứ-Sử Giao-Châu, đời nhà Lương, cùng với Trần-Bá-Tiên, đem binh

đánh Lý-Bí, tiến binh đến đất Gia-Ninh, Bí chạy trốn trong động Khuất-liệu,

bị người ở động ấy chém đầu đem dâng

Trần-Bá-Tiên

Tự là Hưng-Quốc, người Ngô-Hưng, chí-khí hùng kiệt, đọc hết kinh, sử;

nhơn làm Tham-quân ở Quảng-Châu, thăng lên chức Tư-Mã Giao-Châu hợp

với Dương-Phiêu đánh Lý-Bí Phiêu tập hợp các tướng lại đất Giang-Tây,

hỏi kế-hoạch đánh giặc, Bá-Tiên nói rằng: "Ông vâng mệnh đi đánh giặc, thì

dầu chết, dầu sống, cũng liều mình đánh cho tới kỳ cùng, không nên để hoãn

đãi cho quân giặc bành trướng, mà quân lính ta lại tan rã hư việc" Phiêu cử

Bá-Tiên làm Tiên-phong Tiên đi đến đâu là đánh tan hết Nhờ có công ấy,

Tiên được thăng Thái-Thú quận Cao-Yêu, đốc suất quân-sự cả bảy quận

Đầu năm Đại-Bửu (550) vua Giản-Văn-Đế nhà Lương, làm Thứ-Sử

Giao-Châu, sau lên làm Hoàng-đế

Âu-Dương-Hột

Trong năm đầu Thái-Kiến (569) vua Tuyên-Đế nhà Trần, làm chức Đô-Đốc,

quản lãnh quân-sự 19 châu gồm cả Giao-Châu và Quảng-Châu, oai vang

toàn cõi Bách-Việt hơn 10 năm Vua Cao-Tông (5) sinh lòng nghi, ra lời

chiếu vời về triều Hột sợ, bèn làm phản

Dương-Tấn

Làm Đô-Đốc cả hai châu Giao và Ái đời Trần, được phong tước là

Võ-Khang quận-công

Dương-Hựu-Phố

Tự là Vệ-Khanh, trong thời kỳ nhà Tấn mất nước, làm chức Đô-Đốc

Giao-Châu

Lý (?): (không rõ tên)

Trong năm đầu Nhơn-Thọ (601-604) nhà Tuỳ, làm Thứ-Sử Giao-Châu

Khâu-Hoà

Người Lạc-Dương, cuối năm Đại-Nghiệp, (605-616) nhà Tuỳ, làm Thái-Thú

quận Giao-Chỉ, hết lòng giữ gìn cho nhân-dân trong quận được yên ổn Vua

Dượng-Đế nhà Tuỳ mất, Hoà chưa kịp biết, bề tôi của Dượng-Đế như quan

Hồng-Lô là Nịnh-Trường-Chân đem quận Uất-Lâm phụ thuộc Tiêu-Tiễn,

Phùng-Áng đem hai quận Châu-Nhai và Phiên-Ngu, phụ thuộc

Lâm-Sĩ-Hồng Tiêu-Tiễn và Sĩ-Hồng đều sai người đến chiêu dụ Hoà, nhưng Hoà

không theo Các nước Lâm-Ấp hay cho Hoà những đồ châu báu như ngọc,

sừng tê, vàng bạc, của báu thật nhiều, cho nên Hoà giàu muốn hơn vua Tiễn

nghe được, sai Trường-Chân suất quân ở Nam-Việt đánh Hoà Hoà sợ, muốn

ra hàng, Thư-Tá Tư-Pháp là Cao-Sĩ-Liêm can rằng: "đạo hùng binh của

Trường-Chân đến công thành, lương-thực thiếu-thốn, xem chừng không thể

ở lâu, mà quân ta trong thành còn mạnh, đủ sức chống cự, lẽ nào chịu cho

người áp-chế?" Khi ấy Hoà sai Sĩ-Liêm làm chức Hành-Quân Tư-Mã, suất

quân đánh Trường-Chân thua chạy Nhà Tuỳ mất nước, Hoà về làm tôi nhà

Đường Vua Đường cho làm Tổng-Quản Giao-Châu

An-Nam Chí-Lược Quyển Đệ Bát Chung

Chú Thích:

1 Ấn-thọ (tức là dãi) chế-độ nhà Hán:

a) Các vua chư-hầu, chức Ngự-Sử đại-phu, chức Thừa-Tướng, Tướng-quân,

đều được cho ấn vàng, có khắc chữ chỉ định chức tước và địa-điểm của

mình

b) Có một cái dãi bằng tơ, dài một thước hai, thêu rất đẹp để đeo ngọc

2 Xét niên-hiệu Vĩnh-Hưng chỉ có 2 năm (304-305) chứ không có năm thứ

3, đây có lẽ chép sai

3 Tức chức Thái-Thú

4 Lý-Bí hoặc đọc là Lý-Bôn cũng một chữ, viết như nhau Lý-Bí làm vua 7

năm, quốc-hiệu là Vạn-Xuân Sử-chép: là Tiền-Lý-Nam-Đế, người ở tỉnh

Thái-Bình

5 Xét Âu-Dương-Hột làm quan đời nhà Trần thuộc Nam-triều Trung-Quốc

Suốt cả đời Nam-triều, không có ông vua nào, hiệu là Cao-Tông, mãi đến

nhà Đường mới có vua Cao-Tông làm vua vào khoảng 650-685, cách

thời-đại Thái-kiến hơn 80 năm Như vậy, có lẽ nhà chép sử nói sai