XẠ TRỊ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TỬ CUNG Xạ trị điều trị ung thư bằng cách sử dụng những tia năng lượng cao để diệt các tế bào ung thư trong khi giảm thiểu nhất các tác hại lên các tế bào thường.
Trang 1XẠ TRỊ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TỬ CUNG
Xạ trị điều trị ung thư bằng cách sử dụng những tia năng lượng cao để diệt
các tế bào ung thư trong khi giảm thiểu nhất các tác hại lên các tế bào
thường
Bác sĩ xạ trị cho bạn, người lên kế hoạch điều trị, sẽ giúp bạn giải quyết các
vấn đề hoặc nhưng thắc mắc của bạn
Website này cung cấp những thông tin về xạ trị radiotherapy, trên đó cung
cấp thêm cho bạn những thông tin chi tiết về điều trị và các tác dụng phụ
Khi nào cần dùng xạ trị?
Xạ trị có thể được dùng sau mổ nếu bác sĩ phẫu thuật cảm thấy có nguy cơ
ung thư tái phát Xạ trị cũng có thể dùng để điều trị thay cho phẫu thuật nếu
khối u đã lan sang các vùng xung quanh tử cung Đôi khi xạ trị còn được
dùng để làm nhỏ khối u trước khi mổ Nó còn được dùng để điều trị nếu ung
Trang 2thư tái phát tại vùng khung xương chậu ở giai đoạn sau Xạ trị điều trị ung
thư tử cung có hai loại bức xạ trong và bức xạ ngoài, và thường dùng kết
hợp cả hai loại
Lên kế hoạch cho việc điều trị
Để đảm bảo bạn nhận đựơc tối đa lợi ích từ việc xạ trị, bạn cần lên kế hoạch
cẩn thận Trong vài lần đầu đến phòng xạ trị bạn sẽ được yêu cầu nằm dưới
một cái máy to rộng gọi là simulator, máy này sẽ đo tia xạ cho phần cơ thể
cần điều trị Trước khi chiếu tia xạ, một băng vệ sinh dạng nút sẽ được đặt
vào âm đạo của bạn và một chất lỏng có thể hiện trên tia xạ được đưa vào
trực tràng của bạn Các bước chuẩn bị này cần làm để đảm bảo có được
những hình ảnh rõ nhất về bộ phận cần điều trị
Xạ trị bên ngoài
Xạ trị bên ngoài là chiếu tia xạ năng lượng cao trực tiếp lên vùng ung thư
Việc này thương được tiến hành tại phòng khám ngoại trú của bệnh viện vào
các ngày trong tuần trừ ngay nghỉ cuối tuần Loại và thời gian điều trị sẽ phụ
thuộc vào kích thước và vị trí của khối u, nhưng nó có thể diễn tra trong
vòng vài tuần
Trang 3Lên kế hoạch điều trị là một phần rất quan trọng trong xạ trị và bạn cần đến
gặp bác sĩ điều trị vài lần cho đến khi bác sĩ đồng ý với kế hoạch này Họ sẽ
đánh dấu trên da của bạn để ngừơi trực tiếp chiếu xạ cho bạn chiếu vào
những vùng đã được đánh dấu Đôi khi có một số mực đánh dấu không thể
xoá bỏ trên da được Những vệt đánh dấu này nhỏ và sẽ chỉ được đánh dấu
nếu bạn đồng ý
Da bạn có thể sẽ loét ở những vùng được điều trị Xà phòng thơm, các loại
kem hoặc các chất khử mùi có thể làm tấy dát ra và không nên dùng trong
thời gian điều trị Nhân viên chiếu điện hoặc y tá có thể hướng dẫn bạn cách
bảo vệ da trong thời gian này
Trước mỗi lần chiếu tia xạ, nhân viên chiếu xạ sẽ đặt bạn cẩn thận lên
đivăng và đảm bảo cho bạn cảm thấy dễ chịu Trong quá trình chiếu xạ diễn
ra trong vòng vài phút, bạn sẽ được để nằm một mình trong phòng nhưng
vẫn có thể nói chuyện với nhân viên chiếu xạ, người theo dõi bạn cẩn thận từ
phòng bên cạnh
Xạ trị không gây đau nhưng bạn phải nằm im trong vong vài phút trong thời
gian chiếu xạ Việc chiếu tia xạ sẽ không làm cho người bạn phóng xạ và
bạn hoàn toàn an toàn khi tiếp xúc với người khác kể cả trẻ em sau khi chạy
tia xạ
Trang 4Xạ trị bên trong
Xạ trị bên trong (đôi khi còn được gọi là chạy sóng ngắn) được sử dụng điều
trị cho những phụ nữ không có khả năng phẫu thuật, hoặc điều trị sau phẫu
thuật trong trường hợp ung thư tái phát Nó có thể được dùng để điều trị một
mình hoặc kết hợp với xạ trị bên ngoài Biện pháp điều trị này bao gồm việc
gắn một dụng cụ giống như một cái nút bằng kim loại có tính phóng xạ vào
bên trong tử cung hoặc phía trên âm đạo và được tiến hành bằng biện pháp
gây mê Thông thường các ống được nối vào một máy gọi là nguồn phóng
xạ thông qua ống tĩnh điện (là những quả bóng kim loại phóng xạ nhỏ) Các
ống này được để nguyên ở vị trí trong khoảng từ một đến hai ngày
Xạ trị bên trong nhằm đưa một lượng nhiều chất phóng xạ vào vùng cạnh
chỗ đặt thiết bị trong tử cung, nhưng chỉ một lượng nhỏ được đưa vào các
mô và bộ phận cách đó hơn vài centimét Khi miếng kim loại phóng xạ được
dùng, bạn sẽ có thể phải nằm ở một phòng riêng biệt với phòng hậu phẫu và
thường là nằm sau một tấm chắn bằng chì Nếu chất tĩnh điện được sử dụng
thì khi có người khác vào phòng của bạn, nguồn phóng xạ được đưa vào
trong máy chiếu bức xạ Việc này giúp cho lượng chất phóng xạ ảnh hưởng
đến khách thăm và y tá ở mức thấp nhất có thể Thường thì khách thăm và
trẻ em hạn chế vào thăm bệnh nhân Trong khi dụng cụ được đặt trong người
Trang 5bạn, bạn sẽ được yêu câu nằm trên giường để đảm bảo cho thiết bị này luôn
ở đúng vị trí Cũng để đảm bảo cho thiết bị luôn ở đúng vị trí, nước tiểu sẽ
được dẫn ra ngoài qua một ống nhỏ gọi là ống thông được nối với bàng
quang
Các biện pháp an toàn cũng như hạn chế người vào thăm sẽ khiến bạn cảm
thấy bị cô lập, sợ hãi và thất vọng vì chính lúc này bạn rất muốn có mọi
người quanh mình Nếu bạn có cảm giác này bạn có thể cho các nhân viên
săn sóc bạn biết Có thể giúp ích nếu bạn mang theo nhiều tạp chí để đọc
khiến bạn chú tâm vào đó và quên đi việc mình đang phải nằm một mình
Việc cách ly này chỉ kéo dài khi thiết bị còn được đặt trong người bạn Khi
thiết bị được tháo ra, chất phóng xạ cũng biến mất và bạn hoàn toàn có thể
tiếp xúc với mọi người một cách an toàn
Thiết bị này sẽ được bác sĩ hoặc y tá chăm sóc bạn tháo ra tại phòng hậu
phẫu và có thể gây cho bạn khó chịu Bạn sẽ được uống thuốc giảm đau
trước khi tháo các ống ra và đôi khi thuốc an thần hoặc bình xịt sẽ được sử
dụng để giúp cho việc tháo các thiết bị này ra dễ dàng hơn
Đôi khi một lượng chất phóng xạ nhiều hơn được dùng cho bạn và việc này
chỉ kéo dìa trong vòng vài giờ hoặc vài phút Việc điều trị trong khoảng thời
gian ngắn này được tiến hành với một loại máy gọi là ống tĩnh điện nhỏ và
Trang 6cần được lặp đi lặp lại vài lần tại phòng điều trị ngoại trú Với biện pháp
điều trị này, không cần dùng đến ống dẫn nước tiểu ra ngòai Liệu pháp chạy
điện trong tời gian ngắn và dài có hiệu quả như nhau
Tác dụng phụ
Bình thường bạn sẽ chảy máu nhe hoạc đại tiện sau khi kết thúc xạ trị Nếu
chảy máu tiếp diễn hoặc chảy máu nhiều hơn, hãy báo cho bác sĩ điều trị
hoặc y tá chuyên môn của bạn
Xạ trị ở vùng khung xương chậu có thể gây ra các tác dụng phụ như mệt
mỏi, ỉa chảy và cảm giác đau rát khi đi tiểu Các tác dụng phụ này có thể ở
mức vừa phải hoặc làm cho bạn khó chịu tuỳ theo độ mạnh của chất phóng
xạ và thời gian chiếu điện Bác sĩ xạ trị có thể tư vấn cho bạn những tác
dụng phụ sẽ gặp
Hầu hết các tác dụng phụ này có thể đối phó được khá dễ dàng nhờ thuốc và
bác sĩ chạy điện cho bạn sẽ giúp bạn việc này Các tác dụng phụ thông
thường sẽ hết sau một vài tuần sau điều trị
Điều quan trọng là bạn phải uống nhiều nước và duy trì một chế độ ăn uống
khoẻ mạnh trong suốt quá trình điều trị Bạn có thể cảm thấy ốm, mệt mỏi
nhưng điều đó là bình thường Nếu bạn không muốn ăn, bạn có thể thay thế
Trang 7bữa ăn bằng các loại nước uống dinh dưỡng, giàu calo, các loại nước uống
này có bán ở các hiệu thuốc và phải do bác sĩ riêng của bạn kê đơn Phần chế
độ ăn uống và bệnh nhân ung thư trên trang web Website này cung cấp cho
bạn một số hướng dẫn ăn thế nào cho tốt khi bạn cảm thấy ốm, mệt
Trong thời gian điều trị, bạn nên nghỉ ngơi càng nhiều càng tốt, đặc biệt
trong trường hợp bạn phải đi một đoạn đường dài hàng ngày
Đôi khi xạ trị gây hẹp âm đạo khiến bạn cảm thấy khó chịu khi giao hợp
Một số phụ nữ giảm hưng phấn trong quan hệ tình dục và cho biết âm đạo
của họ bị khô Bạn hãy xem phần "Xạ trị ảnh hưởng đến cuộc sống tình dục
và khả năng sinh sản như thế nào" để biết cách kiểm soát các tác dụng phụ
của việc điều trị đến cuộc sống tình dục và khả năng sinh sản của bạn
Những tác dụng phụ lâu dài
Chạy điện cho vùng khung xương chậu đôi khi gây ra những tác dụng phụ
lâu dài Tuy nhiên kế hoạch điều trị và công nghệ điều trị tốt đã giúp giảm
bớt các tác dụng phụ lâu dài này
Ở một số ít người, ruột hoặc bàng quang có thể bị ảnh hưởng vĩnh viễn bởi
việc chạy điện Nếu điều này xảy ra, tăng nhu động ruột và ỉa chảy có thể
kéo dài, hoặc bạn có thể đi tiểu nhiều hơn trước Các mạch máu ở ruột và
Trang 8bàng quang dễ bị vỡ hơn sau điều trị chạy điện gây đi tiểu ra máu và chảy
máu ruột Triệu chứng này có thể diễn ra trong nhiều tháng hoặc nhiều năm
Nếu bạn thấy bị chảy máu, hãy cho bác sĩ của bạn biết để họ làm xét nghiệm
cho bạn và có cách điều trị hợp lý
Website này có thể cung cấp cho bạn những thông tin về việc đối phó với
các tác dụng phụ trong xạ trị cho vùng khung xương chậu
Một số người thấy việc xạ trị ảnh hưởng đến các tuyến bạch huyết trong
vùng khung xương chậu và gây sưng ở chân Triệu chứng này gọi là phù nề
bạch huyết và là một tác dụng phụ không bình thường
Website này cung cấp các thông tin về phù nề bạch huyết (lymphoedema),
trong đó trao đổi các cách để giảm bớt và đối phó với tác dụng phụ này