Ở Việt Nam và một số nước châu Phi, châu Mỹ, dừa cạn được trồng cảnh và làm thuốc thông tiểu, điều kinh, trị tăng huyết áp, đái tháo đường, sốt rét, kiết lị, tiêu hoá kém… Bộ phận dùng l
Trang 1Dừa cạn có trị được ung
thư?
Dừa cạn (tên khoa học catharanthus roseus, vinca
rosea, thuộc họ trúc đào – Apocynaceae) là một loại
cây thân thảo ưa nắng, tồn tại được trong các điều
kiện khô hạn và thiếu dinh dưỡng, nên dễ dàng trồng
trọt ở các nước ôn đới và nhiệt đới Hoa có thể là màu
Trang 2hồng tím, trắng, hồng đào, đỏ cam, đỏ pha trắng,…
Cây ra hoa quanh năm nên còn có tên gọi là trường
xuân hoa, tứ thời hoa, nhật nhật tân
Cây cảnh “kiêm” thuốc quý
alkaloid được tìm
Trang 3Ở Việt Nam và một số nước châu
Phi, châu Mỹ, dừa cạn được trồng
cảnh và làm thuốc thông tiểu, điều
kinh, trị tăng huyết áp, đái tháo
đường, sốt rét, kiết lị, tiêu hoá
kém… Bộ phận dùng làm thuốc là
rễ, hoặc lá, hoặc cả cây Thường thì người ta nhổ nguyên
cả bụi cây đem về phơi khô, chặt nhỏ, có thể sao qua cho
thơm trước khi nấu nước uống Tuỳ vào mục đích trị liệu
và kinh nghiệm địa phương, có thể dùng độc vị dừa cạn
hoặc phối hợp với những vị thuốc khác
thấy trong dừa cạn,
là nguyên liệu bào
chế thuốc điều trị
Sg.Photog
Trang 4Dừa cạn trồng ở Việt Nam chứa khoảng 0,1 – 0,2%
alkaloid toàn phần Trong đó, loại hoa trắng có tỷ lệ hoạt
chất cao nhất Tỷ lệ alkaloid trong rễ (0,7 – 2,4%) cao hơn
trong thân (0,46%) và lá (0,37 – 1,15%) Hơn mười loại
alkaloid được tìm thấy trong dừa cạn, chủ yếu là
vinblastin, vincristin, tetrahydroalstonin, pirinin, vindolin,
catharanthin, vindolinin, ajmalicin… Trong đó, ajmalicin có
hiệu quả tốt trong điều trị rối loạn thần kinh tim Còn
vinblastin và vincristin có tác dụng làm ngừng sự phân
chia tế bào ở pha giữa do có khả năng liên kết đặc hiệu
với tubulin, protein ống vi thể ở thoi phân bào Vì thế,
Trang 5chúng được sử dụng làm nguyên liệu bào chế thuốc điều
trị ung thư
Thuốc hay nhưng phải có thầy giỏi
Trong điều trị ung thư, thường sử dụng dạng muối sufat
để chế tạo dạng chế phẩm tiêm truyền tĩnh mạch
Vincristin sulfat được sử dụng khá rộng rãi để điều trị ung
thư máu, đặc biệt là bệnh bạch cầu lympho cấp Trong khi
đó, vinblastin sulfat lại có tác dụng tốt trong điều trị ung
thư biểu mô tinh hoàn, hodgkin, ung thư nhau, ung thư
biểu mô da đầu và ung thư biểu mô thận, u nguyên bào
Trang 6thần kinh, ung thư vú, ung thư cổ tử cung,… Một đặc tính
của vinblastin là chưa phát hiện sự đề kháng chéo với các
loại thuốc chống ung thư khác
Bên cạnh việc sử dụng các alkaloid thiên nhiên chiết xuất
từ dừa cạn, các chuyên gia dược học đã nghiên cứu bán
tổng hợp một số alkaloid để mở rộng phạm vi và hiệu quả
của điều trị ung thư Vindesin, navelbin là những sản
phẩm phối hợp những tính năng của cả vinblastin và
vincristin có nhiều hứa hẹn trong lĩnh vực điều trị u thần
kinh đệm mạn tính, u hắc sắc tố, u lympho bào, ung thư
Trang 7biểu mô trực tràng, đại tràng, vú, thực quản Tương tự các
loại thuốc kháng ung thư khác, các chế phẩm alkaloid của
dừa cạn cũng gây một số phản ứng bất lợi như: buồn nôn,
nôn, nhức đầu, tiêu chảy, táo bón, tắc ruột, liệt, chán ăn,
viêm miệng, rụng tóc, giảm bạch cầu, viêm thần kinh Sử
dụng liều cao và kéo dài có thể gây mù, tử vong Thuốc có
thể gây độc cho thai, nên tránh dùng cho thai phụ và
người đang nuôi con bằng sữa mẹ
Dừa cạn là cây thuốc quý, nhưng hiệu quả điều trị phụ
thuộc nhiều vào thể trạng của người dùng, diễn tiến của
Trang 8bệnh, các thuốc dùng kèm, Việc tự theo dõi sức khoẻ,
khám sức khoẻ định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh là yếu tố
quan trọng hàng đầu Các chuyên gia y tế sẽ thăm khám
và hướng dẫn phương pháp điều trị thích hợp với từng đối
tượng cụ thể Dù “thuốc hay” đến đâu cũng cần phải có
“thầy giỏi” và sự hợp tác tích cực của chính bản thân
người bệnh để quá trình điều trị đạt được hiệu quả cao
nhất