Phân tích và tìm hiểu Chiếu Cầu Hiền pptx

2.VĂN BẢN *Hoàn cảnh và mục đích sáng tác -Chiếu cầu hiền được viết vào khoảng năm 1788 và 1789 khi tập đoàn Lê –Trịnh tan rã, Một số sĩ phu, tri thức của triều đại cũ kẻ thì ở ẩn để giữ

Phân tích và tìm hiểu Chiếu Cầu Hiền

* Tác giả

Ngô Thì Nhậm (1746-1803)

Người làng Tả Thanh Oai (làng Tó), huyên Thanh Oai,

tỉnh Hà Đông nay là huyện Thanh Trì, Hà Nội

Ông sinh trưởng trong một gia đình giàu truyền thống thơ

văn Cha ông, Ngô Thì Sĩ,

từng làm quan trong phủ chúa Trịnh

-Năm 1775 (29 tuổi), ông đỗ tiến sĩ

-Từng làm quan dưới triều Lê Cảnh Hưng (ông Lê Chiêu

Thống), từng được chúa Trịnh giao cho chức Đốc đồng

trấn Kinh Bắc

-Năm 1786 Nguyễn Huệ đem quân ra bắc

“phù Lê diệt Trịnh’

-Năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế

lấy niên hiệu là Quang Trung, đánh tan 20 vạn quan

Thanh xâm lược, mở ra một trang sử mới của nước ta

-Ngô Thì Nhậm đi theo phong trào Tây Sơn, được vua

Quang Trung phong làm Lại bộ tả thị lang, sau thăng chức

Binh bộ thượng thư

ông có nhiều đóng góp cho phong trào Tây Sơn Nhiều

văn kiện, giấy tờ quan trọng của triều Tây Sơn do ông

soạn thảo Chiếu cầu hiền do Ngô Thì Nhậm viết theo

lệnh của Quang Trung

2.VĂN BẢN

*Hoàn cảnh và mục đích sáng tác

-Chiếu cầu hiền được viết vào khoảng năm

1788 và 1789 khi tập đoàn Lê –Trịnh tan rã,

Một số sĩ phu, tri thức của triều đại cũ kẻ thì ở ẩn để giữ

lòng trung, kẻ thì tự vẫn, người thì hoang mang chưa tin

vào tân triều Không ít nhà Nho bất hợp tác, thậm chí

chống lại Tây Sơn vì cho Quang Trung là người Nam Hà ít

hiểu biết về lễ nghi, chữ nghĩa thánh hiền Cũng có một

ngươi sáng suốt ủng hộ triều Tây Sơn

-Bài chiếu ra đời nhằm mục đích thuyết phục đội ngũ tri

thức của triều đại cũ ra cộng tác với triều đại Tây Sơn

-Bài chiếu thể hiện quan điểm đúng đắn, tấm lòng yêu

nước thương dân, khao khát người hiền tài của Quang

Trung

* BỐ CỤC: 3 phần

Phần 1:

Từ đầu đến sinh ra người hiền

(Mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử)

Phần 2:

Tiếp đó đến chính sự buổi đầu cho trẫm

(Thái độ của Nho sĩ Bắc Hà với triều đại mới Tây Sơn,

tấm lòng khiêm nhường nhưng

cương quyết của Quang Trung trong việc cầu hiền

Phần 3 còn lại

(Con đường cầu hiền của vua Quang Trung)

* CHỦ ĐỀ

Tác giả khẳng định mối quan hệ giữa người hiền tài và

thiên tử Nêu rõ thái độ của Nho sĩ Bắc Hà trước sự kiện

Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc diệt Trịnh, đồng thời thể

hiện tấm lòng khao khát người hiền tài của Vua Quang

Trung

II ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN

1.MỐI QUAN HỆ GIỮA NGƯỜI HIỀN VỚI THIÊN TỬSao

sáng trên trời <=>Người hiền

Sao Bắc thần (Bắc Đẩu) <=> Thiên Tử

Sao ->chầu về Bắc đẩu <=>Người hiền tài phải quy thuận

về với nhà Vua

-Sử dụng ý của Khổng Tử trong sách Luận ngữ (đối

tượng thuyết phục là tri thức- lấy ý trong loại sách Kinh

điển của Nho sĩ Bắc hà)

+Đặt vấn đề ngắn gọn, có hình ảnh

+Lí lẽ giàu sức thuyết phục: người hiền không để đời

dùng thì không đúng ý trời, phụ lòng người

+Tác giả đứng trên quyền lợi của dân tộc, của đất nước

để cầu hiền

2.THÁI ĐỘ CỦA NHO SĨ BẮC HÀ KHI NGUYỄN HUỆ

ĐEM QUÂN RA BẮC DIỆT TRỊNH VÀ TẤM LÒNG CỦA

VUA QUANG TRUNG

-Thực tế được tác giả nêu rõ:

+Người cố chấp vì chữ Trung với triều đại cũ

thì bỏ đi ở ẩn

+Người ở lại triều chính thì im lặng như những con ngựa

bắt xếp hàng làm nghi trượng

+Các quan lại cấp dưới làm việc cầm chừng

+Có kẻ tự vẫn: ra bể vào sông

Dùng hình ảnh ẩn dụ:

Lấy hình ảnh trong tứ thư, ngũ kinh (lấy ý từ kinh dịch: da

bò bền )

Lấy hình ảnh đánh mõ giữ cửa, hàng trượng mã

\Right.không nói thẳng, nhưng đủ để giới Nho sĩ Bắc hà

hiểu và giật mình vì thực tế xác đáng

+Những người chống lại

(Tấm lòng của Quang Trung)

-Mong đợi người hiền thiết tha: trẫm đang ghé chiếu lắng

nghe, ngày đêm mong mỏi

-Hay trẫm ít đức (rất thành tâm, chân thực, khiêm

nhường)

-Giãi bày tâm sự:

+Tình hình đất nước mới được tạo lập

+Kỉ cương còn nhiều thiếu sót

+Lại lo toan chuyện biên ải

+Dân chưa hồi sức, lòng người chưa được thấm nhuần

+Làm nên nhà lớn không phải chỉ một cây gỗ, xây nền thái

bình không chỉ dựa vào mưu lược của kẻ sĩ

*Chủ trương chiến lược đúng đắn: tập hợp tri thức xây

dựng đất nước, xuất phát từ quyền lợi của dân và ý thức

trách nhiệm của người đứng đầu vương triều Tây Sơn

3.CON ĐƯỜNG CẦU HIỀN CỦA QUANG TRUNG

-Lời cầu hiền mang tính dân chủ: ban chiếu xuống cho

phép dâng sớ tiến cử

-Không trách cứ những người có lời lẽ không dùng được,

những người viển vông

-Các quan được tiến cử những người có tài

-Những người ở ẩn cho phép được dâng thư tự cử, chớ

nghĩ là đem ngọc bán rao

*Cách tiến cử dễ thực hiện: ba cách tiến cử

1 Tự mình dâng thư tỏ bày công việc

2 Các quan tiến cử

3 Dâng thư tự cử

+Phân tích cơ hội: Thời vận ngày nay là lúc thanh bình,

lúc người hiền gặp hội gió mây

+Ra làm việc để cùng nhau cung kính, cùng nhau hưởng

phúc lành tôn vinh

*Tác phẩm xuất sắc, tiêu biểu cho loại văn bản nghị luận

trung đại

*Các luận điểm được đưa ra:

+Người hiền có mối quan hệ với thiên tử

+Thái độ hành động của tri thức Bắc hà

+Thái độ của nhà vua

+Tình hình đất nước, yêu cầu với người hiền

+Cầu hiền

+Tấm lòng thành tâm của người cầu hiền

-Lập luận chặt chẽ, lời văn ngắn gọn

-Vừa đề cao, vừa thuyết phục người hiền

-Vừa châm biếm, vừa ràng buộc, vừa mở con đường cho

người hiền ra giúp đời

-Quang Trung

+ Hết lòng vì dân

+Lo củng cố xã tắc

+Lo chống giặc ngoại xâm

+Thể hiện tư tưởng dân chủ tiến bộ

+Tầm nhìn chiến lược

+ Chân thành cầu hiền

III.CỦNG CỐ

+Bài chiếu thể hiện tầm nhìn chiến lược của Quang Trung

trong việc nhận thức về vai trò của người hiền tài với đất

nước

+Ngô Thì Nhậm đã nắm được tư tưởng chiến lược đó của

vua Quang Trung và đã thể hiện xuất sắc tư tưởng đó

trong một bài chiếu ngắn gọn, súc tích

IV LUYỆN TẬP

+Cầu hiền gần như là một quy luật với một triều đại mới ra

đời

+Văn học trung đại Việt Nam có những bài chiếu nổi tiếng:

Chiếu dời đô (Thiên đô chiếu) của Lí Thái Tổ; Chiếu để lại

trước khi chết (Di chiếu) của Lí Nhân Tông

+Về tính chất: Chiếu cầu hiền thuộc loại văn nghị luận-

chính trị xã hội

+Về nghệ thuật: Chiếu coi trọng các yếu tố lập luận, luận

cứ thuyết phục người đọc người nghe,ngôn từ và cảm xúc

của tác giả