Chống bán phá giá

Chống bán phá giá

Lời mở đầu

Hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hoá kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ, mang lại nhiều lợi ích và thúc đẩy sự phát triển kinh tế của nhiều quốc gia trên cơ sở một nền thơng mại và đầu t công bằng

Nh-ng troNh-ng khi các quốc gia thành viên WTO đaNh-ng phải dẫn dỡ bỏ các rào cản thuế quan và thuế hoá các rào cản phi thuế quan thì các biện pháp tự vệ, thuế chống phá giá và thuế đối kháng vẫn ngày càng đ ợc nhiều quốc gia phát triển áp dụng một cách triệt để, nhất là, nhiều n ớc

đang phát triển và kém phát triển phải đối mặt với tình trạng hàng hoá nhập khẩu bán phá giá tại thị trờng của mình, và gánh chịu những thiệt hại cho sản xuất trong nớc Việc tìm các biện pháp bảo đảm

th-ơng mại công bằng - biện pháp chống bán phá giá, đang đợc rất nhiều nớc quan tâm, kể cả các nớc phát triển và đang phát triển Tuy nhiên không phải nớc nào cũng áp dụng biện pháp chống bán phá giá một cách đúng đắn, đôi khi mang tính chủ quan áp đặt mang tính chính trị Hàng hoá của Việt Nam cũng đã gặp phải những biện pháp chống bán phá giá mà nớc sở tại áp dụng Sự việc đó cũng đã ảnh hởng

đến xuất khẩu hàng hoá của chúng ta Trong bài tiểu luận này em xin

đề cập tới vấn đề “Hiệp định chống bán phá giá của WTO và Luật chống bán phá giá của Hoa kỳ Những thách thức, khó khăn có liên quan trong việc xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam ” Em xin chân

thành cảm ơn các thầy, cô trong khoa Luật đã giúp em rất nhiều trong việc hoàn thành bài tiểu luận này

Nội dung

I Hiệp định chống bán phá giá của WTO và Luật chống bán phá giá của Hoa kỳ.

1 Các cách hiểu về phá giá:

Mặc dù hiện tại phá giá và chống bán phá giá đã đ ợc WTO thống nhất và đa ra các tiêu chí và thủ tục để đánh giá song khi nói

đến phá giá, giới kinh doanh vẫn có nhiều cách hiểu khác nhau:

- Phá giá là giảm giá để tranh giành thị trờng hoặc tiêu diệt đối thủ cạnh tranh

- Phá giá là bán dới giá thành

- Phá giá là bán dới mức giá bình thờng

Định nghĩa về phá giá và cách xác định phá giá của WTO đã đợc quy định tại Điều 6 của GATT: “ Phá giá là hành vi mà sản phẩm của một quốc gia đợc bán ở quốc gia khác tại mức thấp hơn giá trị thông thờng và làm thiệt hại hay đe doạ làm thiệt hại về mặt vật chất một ngành của quốc gia khác hoặc làm chậm trễ sự thiết lập một ngành ở quốc gia khác”

Hai khái niệm quan trọng quy định này là giá trị thông th ờng và thiệt hại về vật chất

Một quốc gia bị cho là đã bán sản phẩm của mình ở một quốc gia khác tại mức thấp hơn giá trị thông thờng nếu:

(1) Giá đó thấp hơn mức giá tơng đối trong điều kiện

th-ơng mại thông thờng đối với sản phẩm tth-ơng tự tại nớc xuất khẩu

(2) Nếu không thể xác định mức giá nội địa đó thì:

+ Mức giá đó thấp hơn mức giá tơng đối cao nhất đợc xuất khẩu tới một nớc thứ ba trong điều kiện thơng mại thông thờng

+ Mức giá đó thấp hơn chi phí sản xuất tại nớc xuất khẩu cộng với một tỷ lệ hợp lý chi phí và lợi nhuận bán hàng

2 Biện pháp chống bán phá giá trong thơng mại quốc tế

Trong thơng mại quốc tế, khi hàng hoá bị xem là bán phá giá thì chúng có thể bị áp đặt các biện pháp chống bán phá giá (antiduming)

nh thuế chống phá giá, đặt cọc hoặc thế chấp, can thiệp hạn chế định lợng hoặc điều chỉnh mức giá của nhà xuất khẩu nhằm triệt tiêu nguy

cơ gây thiệt hại cho ngành sản xuất trong nớc nhập khẩu, trong đó thuế chống bán pháp giá và biện pháp phổ biến nhất hiện nay

Về thực chất, thuế chống bán phá giá là một loại thuế nhập khẩu

bổ sung đánh vào những hàng hoá bị bán phá giá ở nớc nhập khẩu nhằm hạn chế những thiệt hại do việc bán phán giá đ a đến cho ngành sản xuất của nớc đó nhằm bảo đảm sự công bằng trong thơng mại (nói chính xác đó là một sự bảo hộ hợp lý cho sản xuất trong n ớc) Thuế này đánh vào các nhà sản xuất riêng lẻ chứ không phải là thuế áp đặt chung cho hàng hoá của một quốc gia Nguyên tắc chung nêu ra những Hiệp định của WTO là không đợc phân biệt đối xử khi áp dụng thuế chống phá giá, tức là nếu hàng hoá bị bán phá giá đ ợc xuất khẩu

từ những quốc giá khác nhau với cùng biên độ phá giá nh nhau thì sẽ

áp đặt mức thuế chống phá giá thuộc vào biên độ phá giá của từng nhà xuất khẩu chứ không phải áp dụng bình quân (ngay cả khi các nhà xuất khẩu từ cùng một quốc gia) và không đợc phép vợt quá biên độ phá giá đã đợc xác định

Tuy nhiên, không phải bất kỳ trờng hợp bán phá giá nào cũng bị

áp đặt các biện pháp chống bán phá giá Theo quy định của WTO và luật pháp của rất nhiều nớc thì thuế chống bán phá giá chỉ đợc áp đặt khi hàng hoá đợc bán phá giá gây thiệt hại đáng kể hay đe doạ gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất ở nớc nhập khẩu Nh vậy, nếu một hàng hoá đợc xác định là có hiện tợng bán phá giá nhng không gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất mặt hàng đó ở n ớc nhập khẩu thì sẽ không bị áp đặt thuế chống bán phá giá và các biện pháp chống bán phá giá khác Thiệt hại cho ngành sản xuất trong nớc đợc hiểu là tình trạng suy giảm đáng kể về số lợng, mức tiêu thụ trong

n-ớc, lợi nhuận sản xuất, tốc độ phát triển sản xuất, việc làm cho ng ời lao động, đầu t tới các chỉ tiêu khác của ngành sản xuất trong nớc hoặc dẫn đến khó khăn cho việc hình thành sản xuất trong n ớc Bán phá giá đợc xác định dựa vào 2 yếu tố cơ bản là: Một là biên độ phá giá từ 2% trở lên; hai là số lợng, trị giá hàng hoá bán phá giá từ một

n-ớc vợt quá 3% tổng khối lợng hàng nhập khẩu (ngoại trừ trờng hợp số lợng nhập khẩu của các hàng hoá tơng tự mới nớc có khối lợng dới

3%, nhng tổng số các hàng hoá tơng tự của các nớc khác nhau đợc xuất khẩu vào nớc bị bán phá giá chiếm trên 7%)

Theo quy định của WTO, biên độ phá giá đợc xác định thông qua việc so sánh với mức giá có thể so sánh đ ợc của hàng hoá tơng tự

đợc xuất khẩu sang một nớc thứ ba thích hợp, với điều kiện là mức giá

có thể so sánh đợc này mang tính đại diện, hoặc đợc xác định thông qua so sánh với chi phí sản xuất tại nớc xuất xứ hàng hoá cộng thêm khoản chi phí hợp lý cho quản trị, bán hàng, các chi phí chung khác và một khoản lợi nhuận Nh vậy, có thể hiểu rằng biên độ phá giá là mức chênh lệch giá thông thờng của hàng hoá tơng tự với mức giá xuất khẩu hiện tại Việc xác định giá thông th ờng đợc tính toán rất phức tạp dựa trên cơ sở sổ sách và ghi chép của nhà xuất khẩu hoặc nhà sản xuất là đối tợng đang đợc điều tra với điều kiện là sổ sách này phù hợp với các nguyên tắc kế toán đợc chấp nhận rộng rãi và phản ánh đợc một cách hợp lý của chi phí

Để xác định hàng hoá có bị bán phá giá hay không ? Việc bán phá giá có thể gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong n ớc hay không để áp đặt các biện pháp chống phá giá thì điều quan trọng nhất

và phức tạp nhất này ở quá trình điều tra về bán pháp giá ở những quốc gia khác nhau, việc điều tra sẽ đợc thực hiện bở các cơ quan chức năng khác nhau Theo quy định trong Hiệp định về chống bán pháp giá của WTO thì việc điều tra chỉ đợc tiến hành khi có đơn yêu cầu bằng văn bản của ngành sản xuất trong nớc hoặc của ngời dân dành cho ngành sản xuất trong nớc Đơn yêu cầu sẽ đợc coi là đủ t cách đại diện cho ngành sản xuất trong n ớc nếu nh đơn này nhận đợc

sự ủng hộ bởi các nhà sản xuất chiếm tối thiểu 50% tổng sản l ợng của sản phẩm tơng tự đợc bắt đầu nếu nh các nhà sản xuất bày tỏ ý kiến tán thành điều tra chiếm ít hơn 25% tổng sản lợng của sản phẩm tơng

tự đợc ngành sản xuất trong nớc làm ra

Trên thực tế, quá trình điều tra về bán phá giá của EU, Mỹ và một số nớc khác cho thấy việc xác định giá trị thông thờng của hàng hoá để làm căn cứ xác định biên độ phá giá quá phức tạp và đôi khi không minh bạch, vẫn còn rất nhiều áp đặt Theo luật pháp của Mỹ thì một khi không thể xác định đợc giá trị thông thờng tại nớc xuất khẩu,

ngời ta có thể lấy mức giá của hàng hoá tơng tự trong điều kiện thơng mại bình thờng ở một nớc thứ ba có ngời trình độ phát triển nh của

n-ớc bị điều tra bán phá giá Đây chính là cái cơ quan trọng mà trong vụ kiện phi lý về Thơng mại Mỹ đã tính toán giá trị thông thờng theo giá tại Băng - la - đét với lập luận rằng Việt Nam cha có nền kinh tế thị trờng, vì vậy các chi phí và các số liệu của các doanh nghiệp Việt Nam cung cấp là không phản ảnh trung thực và không tin cậy đ ợc Có thể nói rằng, thuế chống bán phá gía là một công cụ bảo hộ rất mạnh

và rất lợi hại

3 Cơ chế chống bán phá giá của Mỹ

Đoạn 800-801 của Đạo Luật chống bán phá giá của Mỹ quy

định: “Bất cứ ngời nào thực hiện hay giúp đỡ thực hiện việc nhập khẩu hàng hoá nớc ngoài vào Mỹ một cách phổ biến và có hệ thống để bán những hàng hoá đó ở mức giá thấp hơn đáng kể giá thực tế thị tr ờng, hay giá bán buôn của những hàng hoá đó tại thị tr ờng nơi nó đợc sản xuất hay tại thị trờng nớc ngoài khác mà các hàng hoá đó th ờng đợc xuất khẩu sau khi đã cộng giá bán buôn, chi phí vận tải, thuế, và các chi phí và lệ phí cần thiết khác đều bị coi là vi phạm pháp luật nếu những hành vi kể trên đợc thực hiện với dự định phá hoại, hay gây tổn thất một ngành của Mỹ, hay ngăn cản việc thiết lập một ngành tại Mỹ, hay tạo sự kiềm chế hoặc độc quyền về hàng hoá đó tại Mỹ”

Các thủ tục hành chính áp dụng cho việc chống phá giá đ ợc quy

định trong Đạo Luật chống phá giá 1916; Đạo luật chống phá giá 1921; Mục VII của Đạo Luật thuế 1930

Thủ tục chủ đạo đó là: thay vì dựa trên hành động của chính phủ hay cá nhân trớc toà án, luật chống phá giá cho phép thực hiện các thủ tục tố tụng Cụ thể là, những ngời đại diện cho một ngành ở Mỹ có thể lấy các lá phiếu biểu quyết và trình cho Bộ Thơng Mại Mỹ (DOC) DOC sẽ quyết định có tồn tại việc phá giá hay không và ITC có trách nhiệm tìm kiếm bằng chứng và chứng minh sự tồn tại các tổn thất Yêu cầu về việc có dự định hay không có dự định từ phía bên bị không quan trọng Nếu ITC phát hiện ra tồn tại phá giá và tổn thất phá giá, thuế chông phá giá sẽ đợc áp dụng Bên bị sẽ không phải chịu các trừng phạt dân sự hay hình sự nào

II những thách thức và khó khăn có liên quan trong việc xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam

Việc bán phá giá đang diễn ra ngày càng nhiều ở hầu hết các quốc gia kể cả các quốc gia phát triển và đang phát triển Mặc dù là n

-ớc đang phát triển ở trình độ thấp, nhng vài năm trở lại đây hàng hoá của Việt Nam đã dần thâm nhập vào các thị trờng khác nhau và các doanh nghiệp Việt Nam cũng đã bị nớc ngoài tiến hành điều tra bán phá giá tới 8 lần (tính từ 1994 - 2002) Trong số 8 vụ các doanh nghiệp Việt Nam bị áp đặt thuế chống phá giá Vụ kiện bán phá giá cá tra, các ba - sa của Việt Nam tại Mỹ (năm 2002) đ ợc coi là một vụ kiện có quy mô lớn và có rất nhiều áp đặt bất công từ phía Mỹ Các ngành đã từng bị kiện phá giá của Việt Nam là tỏi, giày dép, bột ngọt, cá tra, cá basa, bật lửa gas

Canada kiện Việt Nam hai vụ liên quan tới giày dép và tỏi Thuế chống phá giá áp dụng cho tỏi của Việt Nam là 1,48 CAĐ/kg

EU kiện Việt Nam hai vụ liên quan tới giày dép và bột ngọt Mức thuế chống phá đối với bột ngọt là 16,8% Riêng đối với mặt hàng giày dép, EU đã không đánh thuế chống bán phá giá đối với Việt Nam vì tốc độ tăng trởng xuất khẩu của Việt Nam thấp hơn các quốc gia khác là Trung Quốc, Inđônêxia và Thái Lan

Ba Lan kiện Việt Nam một vụ về bật lửa gas Thuế chống phá giá là 0,09 EUR/chiếc

Mỹ kiện Việt Nam một vụ về cá tra, cá basa Thuế chống phá giá áp đặt cho Việt Nam từ 38% đến 64% Phơng thức mà Hiệp hội cá tra, cá ba sa (CFA) của Mỹ đã thực hiện trong vụ tranh chấp với Việt Nam có thể tóm tắc nh sau:

+ Trớc hết, CFA đã gây sức ép bắt các nhà xuất khẩu Việt Nam phải thay đổi tem dán để phân biệt các của Việt Nam với cá của Mỹ

+ Sau đó, CFA kiện Việt Nam đã phá giá cá tra, cá basa trên thị trờng Mỹ

Gạo của Việt Nam đã từng bị Columbia kiện vào năm 1994 với biên phá giá là 9,7% nhng sau đó Columbia quyết định rằng Việt Nam

đã không gây thiệt hại về vật chất với việc sản xuất gạo của Columbia nên không áp dụng thuế chống bán phá giá

Việt Nam còn rất ít kinh nghiệm trong việc đơng đầu với các vụ kiện phá giá và vận dụng cơ chế chống bán phá giá Qua các vụ kiện phá giá chúng ta có cơ hội nhìn nhận rõ hơn thực trạng th ơng mại quốc tế hiện nay EU đã bác bỏ vụ kiện DN Việt Nam bán phá giá bật lửa gas vào thị trờng này với lý lẽ, DN Việt Nam hoạt động trong nền kinh tế thị trờng Trong khi đó, Hoa Kỳ lại kết luận Việt Nam có nền kinh tế phi thị trờng Việc xem xét Việt Nam là nền kinh tế thị tr ờng hay phi thị trờng hoàn toàn mang tính chính trị, không phụ thuộc vào yếu tố kỹ thuật, mặc dù phía Mỹ có đ a ra 5 yếu tố kỹ thuật để xem xét Nh vậy, kinh tế thị trờng chỉ là cái cớ mà nguyên nhân sâu xa chính là giá bán Với mức giá 1kg các basa khoảng 3USD thì các DN Hoa Kỳ cạnh tranh nổi, khi đó hình thức kiện phá giá đợc sử dụng nhiều nhất Chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch Hoa Kỳ đã phát triển đến một mức tinh vi với các nớc có nền kinh tế phát triển, đôi khi lại trắng trợn theo lối đơn phơng - áp đặt, nhất là với các nền kinh tế nhỏ bé Cách tốt nhất là chúng ta không không để xảy ra kiện cáo bán phá giá Thực

tế chúng ta không bán phá giá nhng không tìm hiểu xem đối tác của ta

ở nớc sở tại chi phí sản xuất nh thế nào, bán gía bao nhiêu Nếu chúng

ta nghiên cứu kỹ, sẽ đa đợc mức giá phù hợp, không gây mâu thuẫn về lợi ích với DN Hoa kỳ thì chắc chắn việc kiện cáo sẽ ít sảy ra Mặt khác, ngay cả trong tình hình xuất khẩu thuận lợi, chúng ta cũng nên san sẻ sang các thị trờng khác, bởi cứ gia tăng sản lợng xuất khẩu vào một thị trờng sẽ bị DN nớc sở tại phản ứng một cách tiêu cực

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ mới đây đã có báo cáo kết luận rằng luật chống bán phá giá trên thực tế đã gây tổn hao cho nền kinh tế Mỹ nhất là qua vụ kiện tôm đợc nhiều nớc quan tâm hiện nay, John McQuaid công tác tại tờ “The Times picayune” đã tập hợp ý kiến của các nhà kinh tế nhằm chỉ ra những điểm phi lý trong luật chống bán phá giá của Mỹ

“Bán phá giá” gợi lên hình ảnh Công ty nớc ngoài theo đuổi chiến lợc có chủ ý, có sự phân phối hợp nhằm cản trở DN trong n ớc bằng hàng NK giá rẻ tràn ngập thị trờng Đây chính là điệp khúc mà

ngành côngnghiệp đánh bắt tôm ở Mỹ viện làm lý do khơi kiện Ng dân đánh bắt tôm ở Mỹ nói riêng họ bị áp đảo bởi xu hơng hàng NK bán phá giá từ 6 nớc nuôi tôm đang gia tăng, khiến mặt hàng tôm rơi giá Liên minh tôm miền nam nớc Mỹ (SSA), đại diện cho 8 bang trong đó Louisiana, đã đệ đơn theo luật chống phá giá, yêu cầu chính phủ Mỹ áp thuế đối với mặt hàng tôm NK và trợ giá sản phẩm của họ

Trên thực tế, luật chống phá giá của Mỹ không đòi hỏi bằng chứng cho thấy các Công ty nớc ngoài bị cáo buộc bán phá giá đang phối hợp hành động hay có ý định đẩy mặt hàng của họ tràn ngập thị trờng Mỹ Các nhà kinh tế nói rằng luật chống phá giá đợc soản thảo khái quát và nhiều trình tự cho luật nàylà thủ tục hoạt động tiêu chuẩn

đổi mới các DN tại Mỹ và trên thế giới Sự khác biệt giữa văn bản luật

và thực tiễn là điều bình thờng trong thế giới của chống phá mà những ngời đánh bắt tôm ở Mỹ bớc vào

Khi toàn cầu hoá gây ra làn sóng đổ vỡ xuyên suốt nền kinh tế

Mỹ Thơng mại quốc tế đã trở thành vấn đề chính trị tại Lousiana, cũng nh với nhiều bang khác phải chống chọi với nguy cơ mất việc làm do sự cạnh tranh từ nớc ngoài Luật chống phá giá mở ra phơng thức giúp các ngành công nghiệp gặp khó khăn có đợc khoản trợ cấp kinh tế tạm thời Luật này cũng đợc xem xét là một chiếc van an toàn

về chính trị Mặc dù các quyết định về chống phá giá có ảnh h ởng trên toàn thế giới, nhng chúng lại đợc quyết định trong phạm vi một nhóm nhỏ, thiển cận ở Oashinhtơn Những ý kiến chỉ trích nói rằng các vụ kiện bị chi phối bởi những quy định mà ít ng ời bên ngoài có thể hiểu

đợc và đầy rẫy những mâu thuẫn

Những ngời đề xớng việc kiện tụng nói rằng luật chống phá giá

có thể “làm cân bằng sân chơi” thơng mại quốc tế, nơi làm các Công

ty nớc ngoài thờng không chơi công bằng và cách chơi của họ đe dạo việc làm của Mỹ Luật chống phá giá mà Quốc hội Mỹ ban hành đ ợc xem nh một vũ khí tự vệ của các ngành công nghiệp Mục tiêu của luật này là để cân bằng thơng mại bất công Khái niệm luật chống phá giá cũng tơng tự nh luật chống độc quyền, nó có tác dụng sắp xếp lại thị trờng nhằm duy trì khả năng cạnh tranh và bảo vệ ngời tiêu dùng về lâu dài

Nhiều ý kiến chỉ trích, trong đó có những ngời ủng hộ thơng mại

tự do và nhiều nhà kinh tế chủ đạo, đồng tình rằng th ơng mại toàn cầu thờng không công bằng Nhng họ cũng nói rằng luật chống phá giá và các quy định của luật này, đặc biệt là những công thức phức tạp mà Chính phủ áp dụng để tính thuế, là mang tính độc đoán và gây trở ngại cho các Công ty đang hoạt động theo các nguyên tắc thông th ờng tại thị trờng quốc tế Họ nói rằng về cơ bản luật này là một hình thức bảo

hộ và do đó nó là kẻ thù của thơng mại tự do

Vụ kiện chống phá giá tôm chỉ là một trong cả chục vụ kiện xẩy

ra mỗi năm Bên nguyên đơn cáo buộc sáu nớc, Trung Quốc, Ecuađo,

ấn Độ, Thái Lan và Việt Nam - đã xuất ồ ạt sản phẩm và thị trờng Mỹ với giá thấp hơn giá thành sản xuất Những ng ời đánh bắt tôm ở Mỹ

đòi hỏi chính phủ áp thuế tôm NK từ 25,76% (mức thấp nhất đối với Việt Nam) đến 349% (mức cao nhất đối với Braxin) Chính phủ Mỹ

đã sử dụng hệ thống hai cấp, phức tạp để phân tích vụ kiện bán phá giá Bộ Thơng mại Mỹ (DOC) có quyền quyết định liệu vấn đề bán phá giá có xảy ra trên thực tế hay không và mức thuế nào sẽ đ ợc áp

đặt Uỷ ban Thơng mại quôc tế Mỹ (USITC) là cơ quan đa ra phán quyết cuối cùng, quyết định xem liệu DN Mỹ - trong vụ kiện này là các DN tôm có bị “thiệt hại vật chất” do hàng NK hay không Cho tới nay của DOC và USITC đều có những phán quyết sơ bộ ủng hộ ng ời

đánh bắt tôm ở Mỹ Theo luật hiện nay, khoản tiền thuế sẽ đ ợc dành

để trợ cấp cho ngành công nghiệp tôm nội địa

Nhìn chung, Chính phủ Mỹ thờng có xu hớng đứng về phía các ngành công nghiệp Mỹ Theo nhà kinh tế Bruce Blonigen của Đại học tổng hợp bang Oregon, một chuyên gia nghiên cứu lĩnh vực chống phá giá, có tới 80% vụ kiện có kết luận là xảy ra tình trạng bán phá giá, khoảng 60% vụ kiện kết luận rằng các DN nội địa bị ảnh h ởng bởi hàng NK Thomas Prusa, nhà kinh tế của Đại học tổng hợp Rutgers chuyên nghiên cứu về các vụ kiện thơng mại và chống phá giá nói:

“DOC gần nh không bao giờ kết luận là không xảy ra tình trạng bán phá giá”

Các nhà kinh tế còn nhiều quan tâm đến khác biệt về mục tiêu chính sách cơ bản của luật chống phá giá Một số coi luật này là ph

-ơng thức nuôi dỡng chủ nghĩa bảo hộ Một số khác bảo vệ khái niệm này nh một công cụ giữ gìn việc làm và giúp giảm bớt tại hoạ của kinh

tế toàn cầu Clyde Prestowitz, Chủ tịch Viện chiến lợc kinh tế, một nhóm nghiên cứu thiên tả có trụ sở tại Oasinhtơn, nói: “Khái niệm chống phá giá là hoàn toàn hợp pháp và đã đợc đa vào các quy định của tổ chức Thơng mại thế giới (WTO) bởi đây là công cụ để đối phó với một số vấn đề thực tế” Nhng nhiều nhà kinh tế nói rằng cách thức

mà DOC phân xử vụ kiện tôm đã bị “bóp méo” nhằm chống lại các Công ty nớc ngoài và thiên vị các ng dân đánh bắt tôm ở Mỹ

Theo các nhà kinh tế, yếu tố gây tranh cãi nhất về luật chống phá giá là cách thức DOC tính thuế chống phá giá Các nhà kinh tế của DOC sẽ xem xét sự khác biệt giữa giá của sản phẩm NK với giá trị thị trờng hợp lý Nếu giá NK thấp hơn, có nghĩa là các Công ty n ớc ngoài đang bán sản phẩm vào Mỹ với giá quá rẻ, nh vậy xuất hiện hiện tợng bán phá giá Tuy nhiên, theo Michael Moore và một số nhà kinh

tế khác, khó khăn chính ở đây là làm sao so sánh giá NK thực tế với

“giá thị trờng hợp lý” giả thuyết, ở một số trờng hợp việc so sánh nh vậy gần nh là điều không thể, bởi hầu nh chẳng ai biết rõ “giá thị tr-ờng hợp lý” Tuỳ thuộc vào tình huống vụ kiện chính phủ Mỹ xác định giá thị trờng hợp lý theo những phơng thức khác nhau Trong trờng hợp đơn giản nhất, Chính phủ Mỹ so sánh giá tại n ớc XK với giá tại

Mỹ Nhng trong hầu hết các vụ kiện chống phá giá, ph ơng thức xác

định không đơn giản nh vậy: Trong số sáu nớc bị kiện, SSA nói rằng chỉ duy nhất Braxin có thị trờng nội địa đáng kể về mặt hàng tôm, các nớc khác hoặc không có thị trờng lớn về mặt hàng này hoặc là những nớc bị quy vào diện không có nền kinh tế thị trờng Trong những trờng hợp nh vậy, DOC có khả nhiều lựa chọn phụ, lập danh sách giá tôm tại một nớc thứ ba mà DOC cho rằng có thể so sánh với nớc XK DOC cũng quyết định xem xét liệu các Công ty nớc ngoài có bán tôm dới mức chi phí sản xuất, cộng thêm tỷ lệ lợi tức đ ợc quy định Đây là lý

lẽ đợc viện dẫn chống lại tôm NK từ Việt Nam và Trung Quốc Chính phủ Mỹ sẽ tiến hành điều tra và thu thập số liệu theo cách điều tra và thu thập số liệu theo cách của mình, nh lý lẽ mà các luật của nguyên

đơn đa ra không phải là lý lẽ cuối cùng Nhng lý lẽ này những phần nào cho thấy cách thức tiến hành vụ kiện