Văn bản hưỡng dẫn số 1 dành cho nhân viên liên hợp quốc trong trường hợp xảy ra đai dịch cúm gia cầm

Văn bản hưỡng dẫn số 1 dành cho nhân viên liên hợp quốc trong trường hợp xảy ra đai dịch cúm gia cầm

Liên Hợp Quốc tại Việt Nam

Văn bản hướng dẫn số 1 dành cho nhân viên Liên Hợp Quốc

trong trường hợp xảy ra đại dịch cúm gia cam

Liên Hợp quốc tại Việt Nam đang chuẩn bị biện pháp phòng chống đại dịch cúm để đảm bảo rằng trong mọi tình huống xảy ra, cán bộ, nhân viên của LHQ và người nhà của họ sẽ được bảo

vệ theo cách tốt nhất có thể được Kế hoạch hành động toàn diện của LHQ chống đại dịch cúm tại Việt Nam đã được soạn thảo và hiện tại, các kế hoạch dự phòng của toàn bộ hệ thống LHQ cũng đang được xây dựng trên phạm vi toàn cầu

Hiện nay, không có lý do gì dé quá lo lắng về đại dịch, nhưng điều quan trọng là mỗi cán bộ, nhân viên của LHQ đều hiểu biết về bệnh cúm và tham gia thực hiện các biện pháp phòng bệnh

cá nhân như nêu dưới đây (Phụ lục 2 và 3)

Những hướng dẫn và đề xuất trình bày dưới đây là kết quả hợp tác của các tổ chức FAO, WHO, Cục An toàn và An ninh của Liên Hợp Quốc (United Nations Department of Safety and Security) và Văn phòng Điều phối viên Thường trú LHQ Tài liệu này nhằm mục đích đem lại sự hiểu biết tốt hơn về bệnh cúm nói chung và bệnh cúm gia cầm nói riêng cũng như về mức độ đe dọa hiện nay Tài liệu đã được Ban Quản lý an ninh Việt Nam của LHQ (SMT) thông qua tại cuộc họp ngày 13/9/2005, và sẽ được cập nhật/bỗ sung khi cần thiết

Cúm gia cầm và cúm dịch

Cúm gia cầm và cúm dịch không phải là một Cúm dịch là do một loại vi-rút mới được hình thành từ sự biến thê của vi-rút cúm gia cam Chimg nao vi-rut cum gia cầm còn lan truyền trong gia cam, thuỷ cầm và chim chóc thì còn tổn tại nguy cơ xuất hiện vi-rút gây đại dịch cúm Cho đến tháng 11 năm 2005, chưa xuất hiện loại vi-rút gây đại dịch cúm mới Tuy nhiên, trong thế kỷ

20 đã xảy ra 3 đại dịch lớn Dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918 lây lan rất nhanh sang các nước khác và làm chết khoảng 20 triệu người Sau đó là dịch cúm Châu Á năm 1957 và dịch cúm Hồng Công năm 1968 đã làm chết một triệu người trong mỗi đại dịch

Bệnh gọi là “cúm gia cầm”, chính thức được biết đến như là HSNI, hiện nay đã xuất hiện rõ trong các đàn gia câm ở nhiều ving của Châu Á và đang lây lan theo hướng tây sang Trung Âu Các chuyên gia nhất trí cho răng bệnh cúm gia cầm, H5NI, rất có thể gây thành đại dịch tiếp theo nêu phát triển theo hướng lây từ người sang người Hiện nay, H5N1 có thể truyền từ gia cầm sang người nhưng chưa có khả năng lây lan từ người sang người một cách dễ dàng

Cho đến nay, cúm gia cầm, hay cúm gà, chủ yếu gây bệnh ở gia cầm và chim di cư, tuy nhiên cũng đã xuất hiện rải rác một số ca bệnh ở hỗ và cây giông

Đối với người, tính đến 11/11/2005, đã có tong cộng 92 trường hợp cúm được khẳng định ở Việt Nam, trong đó 42 người đã tử vong Việc tiếp xúc trực tiếp VỚI gia cầm sống, bị bệnh và chất thải hoặc môi trường sông của chúng là nguồn lây nhiễm chính đối với người Trên thế giới, trong 3 năm qua đã có 123 trường hợp cúm ở người được khẳng định, trong đó 63 người đã tử vong Những nước đã phát hiện các trường hợp cúm ở người bao gồm Căm-pu-chia, In-đô-nê- xia, Thái Lan và Việt Nam

Cần biết rằng rất khó có thể dự đoán trước nơi và thời điểm xuất phát của đại dịch cúm hay đại

dịch cúm có xảy ra hay không.

Tuy nhiên, mối quan ngại ngày càng gia tăng về vi- -rút H5N1 đòi hỏi chúng ta phải biết được chúng ta có thể làm gì trên phương diện cá nhân và tổ chức để phòng ngừa va chuẩn bị sẵn sàng ứng phó với đại dịch

Cúm gia cầm đôi khi được gọi là cúm gà bởi vì thông thường nó gây bệnh ở gia cầm, chủ yếu là vịt và gà Đàn gia cầm nuôi ở Việt Nam hiện đang bị nhiễm bệnh, và kết quả khảo sát gần đây cho thấy có tới 70% trong một số đàn vịt nuôi đang hoặc đã bị nhiễm vi-rút

An toàn sinh học là rất quan trọng trong việc phòng bệnh cho gia súc, gia cầm, và tất cả những ai chăn nuôi gia súc và gia câm theo quy mô trang trại hay hộ gia đình đều phải thực hiện các nguyên tắc an toàn sinh học Đối với trường hợp cúm gia cầm, an toàn sinh học còn bao gồm cả việc đảm bảo tất cả gia cầm nhập đàn ở quy mô trang trại hay hộ gia đình đều phải là gia cầm khỏe mạnh Ban đầu, những gia cam mới đưa về phải được nhốt riêng không cho tiếp xúc với gia súc, gia cầm hiện có đến khi hết giai đoạn kiểm dịch rồi mới cho nhập đàn Cần phải ngăn không cho động vật hoang đã, mèo, chó, chuột và những động vật khác đến khu vực nuôi nhốt gia cầm

dé giảm thiểu cơ hội vi-rút tiếp xúc với những động vật đó và phát tán sang các loài khác

Nếu đang nuôi gia cầm mà thấy có dấu hiệu của bệnh hoặc sắp chết:

e _ Báo cho cơ quan thú y hay nhân viên thú y địa phương để được tư vấn và hỗ trợ

e Nếu cần phải tiêu hủy gia cầm thì việc tiêu hủy phải do những người có mặc đồ bảo hộ thực hiện (khẩu trang, kính, găng tay, áo quân bảo hộ, ủng hoặc túi ni lông bọc ngoài giày) Việc tiêu hủy phải được thực hiện tại trang trại nuôi, và gia cầm phải được chôn sâu ít nhất là 2,5m và phải phun thuốc sát trùng thích hợp

e_ Không vứt bỏ bừa bãi hoặc ném gia câm ôm, chêt xuông sông, ao, hô

e Vi-rút cúm gia cầm có thê tồn tại nhiều ngày trong phân gia cầm Vì vậy, cần lưu ý rằng

cả phân gia câm cũng phải chôn, và phải thường xuyên vệ sinh thật kỹ nơi nuôi, nhốt gia cam bang thuốc sát trùng và nước

e _ Thường xuyên rửa tay thật kỹ bằng xà phòng và nước (Phụ lục 4 và 5)

Ngoài ra, dé không làm phát tán vi-rút cúm gia cầm cần phải:

e Không di chuyển gia cầm ốm, bị bệnh cúm

e Không mua, bán gia cầm ốm, bị bệnh cúm

e _ Nhốt gia cầm ở nơi riêng biệt (dùng chuông kín và rào/lưới ngăn cách)

e_ Không bao giờ được ăn thịt gia cầm chết vì bị bệnh

Nếu Quí vị muốn biết thêm thông tin, xin vui lòng liên hệ với: FAO, ĐT: 024 41 32 05,

E-mail, Anton Rychner@fao.org, website: www.fao.org

LƯU Ý: Án thịt gà vẫn an toàn Cúm gia cầm là vẫn đê thú y chứ không phải là vẫn đề an toàn

thực phẩm Ăn thịt gà mua ở siêu thị hay cửa hàng bán thịt có uy tín thì an toàn nếu được nau chin

ky

2

Vi-rút HSNI đôi khi gây bệnh ở người Cúm gia cam gây ra những triệu chứng nghiêm trọng giống như bị bệnh cúm và có thé gay chét người Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại răng vi- rut cum gia cầm có khả năng biến thê hoặc kết hợp với vi-rút cúm ở người để tạo ra chủng vi-rút cúm mới có thể dễ dàng lây từ người sang người Điều này có thể gây ra một đại dịch cúm khi bệnh lây lan rất nhanh trên khắp thế giới và làm nhiều người mắc bệnh

Triệu chứng của bệnh cúm gia cầm là gì?

Triệu chứng mắc bệnh cúm gia cằm có thê xuất hiện sau 2 - 7 ngày kế từ khi phơi nhiễm vi-rút Triệu chứng của người nhiễm vi-rút cúm gia cầm cũng tương tự như triệu chứng bị nhiễm vi-rút cúm người, mặc dù mức độ nghiêm trọng có thể khác nhau Sốt là triệu chứng luôn xuất hiện, và

ho khan, khó thở thường là những triệu chứng đầu tiên của bệnh, kèm theo đau đầu và mệt mỏi

` Ẩ ` A op? ia 4 ˆ a 2

Làm thê nào đề giảm bớt nguy cơ mắc bệnh cúm gia cầm?

Sự lây lan bệnh cúm gia cầm sang người co thể là đo hít phải chất tiết ra từ đường hô hấp (dưới dạng hạt nhỏ) có chứa vi-rút hoặc do tiếp xúc với động vật hay, đồ vật mang mầm bệnh và tự ủ bệnh ở đường hô hấp trên (miệng hoặc mũi), hoặc kết mạc (ở mắt) Cho tới nay, sự lây nhiễm từ gia cầm sang người là con đường lây bệnh phổ biến nhất, mặc dù cũng đã thấy sự lây lan từ môi trường sang người và lây lan rất hạn chế từ người sang người ở một số bệnh nhân

Hướng dẫn quan trọng cần thực hiện, đặc biệt vào thời điểm này (Phụ lục 2):

° Không ã ăn thịt gia cầm ốm hoặc có thể đã chết vì bị cúm

e Ăn thịt gia cầm chỉ an toàn khi được nấu chín hoàn toàn Thịt không được có màu hồng

và không còn dính máu

e Trứng cũng có thể mang vi-rút cúm gia cầm ở trong lòng hay ngoài vỏ Trứng phải được luộc/rán kỹ, lòng đỏ không được loãng hay lỏng quộc kỹ)

e Không ăn thực phẩm chế biến từ sản phẩm gia cầm sống, chẳng hạn như tiết canh vịt

e Sau khi vận chuyển trứng hay gia cầm phải rửa tay và những chỗ tiếp xúc với trứng, gia cầm thật kỹ băng nước và xà phòng/chất sát trùng nhẹ, cũng như phải thật cần thận khi vận chuyển và xử lý chất thải

e_ Để thịt sống cách xa thực phẩm hoặc rau đã nấu chín hay chuẩn bị ăn để tránh lây nhiễm

chéo

e Không dùng chung dao, thớt để chặt thái, rau, thức ăn chín và thực phẩm tươi sống Không xử lý, vận chuyền thực phẩm tươi sống sau khi thao tác với thực phẩm đã nâu chín mà chưa rửa tay và ngược lại, cũng như không để thực phẩm đã nấu chín vào chỗ đã

để thực phẩm đó khi chưa nấu

e Tránh sờ tay vào mũi, mồm và mắt

e Thường xuyên rửa tay thật kỹ bằng xà phòng và nước

e© Nếu đi thăm một bệnh nhân bị cúm gia cầm thì phải theo đúng hướng dẫn của nhân viên

bệnh viện về việc mặc đồ bảo vệ, gồm có khâu trang, áo choàng, găng tay và kính

e Khan truong xin tu van y té néu ban than cé triéu chimg 6 ém nhu sốt và/hoặc các triệu chứng giông bệnh cúm, và phải thông báo với nhân viên y tế nếu đã tiếp xúc với người nghi bị mắc bệnh cúm gia câm

Có vắc-xin phòng hay thuốc chữa bệnh cúm gia cầm không?

Hiện nay, các nhà khoa học đang nghiên cứu sản xuất một loại vắc- xin phòng cúm HSNI ở người Tuy nhiên, quá trình thử nghiệm và sản xuất cũng phải mắt một thời gian, và có thể sẽ không cung cấp được vắc-xin kịp thời hoặc đủ lượng theo yêu cầu để ngăn ngừa sự lan rộng của dịch cúm ở người nếu xảy ra đại dịch

Có thể sử dụng các loại thuốc kháng vi-rút gọi là là các chất ức chế enzym vi khuẩn neuroamioidase như oseltamivir, (Tamiflu®) va anteanamivir, _ (Relenza®) để điều trị bệnh cúm

Có thể sử dụng Tamiflu® để điều trị cho bệnh nhân từ 1 tuôi trở lên mới có triệu chứng cúm trong khoảng 1 - 2 ngày Tương tự, có thể sử dụng Relenza® cho bệnh nhân từ 7 tuổi trở lên Cũng có thể dùng Tamiflu® để giảm bớt nguy cơ nhiễm cúm khi có dịch cúm xảy ra trong cộng đồng Đối với mục đích phòng bệnh, chỉ nên sử dụng Tamiflu® cho những người từ 13 tuổi trở lên Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu Tamiflu® có tác dụng phòng ngừa và điều trị một chủng vi- rút mới có khả năng gây đại dịch hay không Độ an toàn và hiệu quả của Tamiflu® và Relenza® chưa được xác định ở người có bệnh tim và phổi mãn tính, bệnh thận, hoặc ở người có nguy cơ cao tiềm ân về các vấn đề sức khoẻ Ngoài ra, trong trường hợp dịch lây lan nhanh thì có thé không đủ thuốc để cung cấp Đó cũng là trường hợp ở Việt Nam hiện nay, thuốc Tamiflu đang được bán trên thị trường và có nguy cơ thực sự là thuốc Tamiflu giả đang được lưu hành do nhu cầu về loại thuốc này rất lớn WHO không khuyến cáo các cá nhân mua Tamiflu, va thực sự khuyên họ không nén mua Tamiflu nếu giá rẻ hơn bình thường

Bệnh cúm thông thường hay cúm dịch

Với bệnh cúm thông thường hay cúm dịch, vi-rút dễ dàng truyền từ người này sang người khác Con đường chính lây lan vi-rút từ người sang người là do chất tiết ra khi ho và hắt hơi (“lây lan giọt nhỏ qua không khí”) Trong trường hợp đại dịch cúm, thói quen hô hấp tốt và thực hành vệ sinh cá nhân tốt sẽ giảm bớt được sự lây lan của bệnh (xem Phụ lục 3)

Phải lưu ý những điều sau đây:

e Che miệng, mũi và quay mặt tránh người khác khi ho, hắt hơi Dùng giấy thắm mềm để lau miệng, mũi và vứt vào thùng rác sau khi lau Dạy trẻ em làm giông như thé

se Thuong xuyên rửa tay thật sạch bằng xà phòng và nước, đặc biệt sau khi tiếp xúc với chất tiết ra từ mũi, miệng vì những | chất này có thể chứa vi-rút (Phụ lục 3)

e Không bắt tay hoặc tiếp xúc gần với người có triệu chứng bị cảm, cúm

e Trẻ em rất hay sờ tay bẩn vào mặt, mắt và miệng Vì vậy, phải dạy cho trẻ em biết tầm quan trọng của việc rửa tay thật sạch sau khi ho, hắt hơi và sờ mó các vat ban

e Khéng so vao mat, mũi và miệng vì mầm bệnh thường lan truyền khi một người sờ vào một vật có chứa mầm bệnh và sau đó lại sờ vào mắt, mũi và miệng của mình

Cần phải làm gì khi bị cúm?

e Khong di lam và tránh tiếp xúc với người khác

Giữ khoảng cách với những người khác dé tránh lây bệnh cho họ

Nghỉ ngơi; không làm các việc căng thắng và tốn sức lực

Uống nhiều nước

Không uống rượu, hút thuốc lá

Uống thuốc để chữa các triệu chứng cúm

Những người dưới 18 tuổi KHONG BAO GIỜ ĐƯỢC uống aspirin để chữa các triệu chứng cúm vì dùng thuốc này có nguy cơ bị biến chứng, gọi là hội chứng Reyes, tuy ít khi xảy ra nhưng rất nguy hiểm

e Theo doi nhiệt độ cơ thé va khi nhiệt độ cao quá 38°C thì cần báo ngay cho bác sỹ

e Tuân thủ hướng dẫn chi tiết về hành vi và vệ sinh trong Phụ lục 3

e_ Có thể cần phải đeo khẩu trang phẫu thuật để tránh lây bệnh cho người khác

Dùng thuốc kháng vi-rút:

Khi được dùng đúng quy cách, và trong vòng 48 tiếng đồng hỗ sau khi xuất hiện các triệu chứng, thì thuốc kháng vi-rút có thể giúp người bệnh thuyên giảm các triệu chứng, nhanh khỏi và hạn chế lây bệnh cho người khác Thuốc kháng vi-rút không thê chữa khỏi ngay được bệnh cúm nhưng có thể đây nhanh thời gian hồi phục

Giai đoan 1 - đã biết về vi-rút ở

động vật, nhưng nguy cơ nhiễm

Giai đoạn 3 - Có các trường

hợp cúm ở người nhưng chưa

lây nhiễm từ người sang người,

hoặc hiếm khi xảy ra các ca

Hiện nay chúng ta đang ở giai đoạn này

Giai đoạn 4 - Xảy ra (các) cụm

dịch nhỏ với sự lây nhiễm hạn

chê từ người sang người

“0” Không có giai đoạn an ninh - nêu Việt Nam hoặc

nước láng giềng chưa có dịch

“1” Đề phòng - nếu Việt Nam hoặc nước láng giềng

có dịch (tức là Lào, Căm-pu-chia, Thái Lan, Trung

Giai đoạn 6 - Xảy ra đại dịch

Có sự lây lan dịch rộng rãi

trong cộng đông dân cư

“2” (Hạn chế vận chuyển, đi lại) - nêu Việt Nam hoặc

nước láng giềng chưa xảy ra dịch

“3” (Sơ tán cán bộ, nhân viên quốc tế không giữ những vị trí chủ chốt và người thân của họ) nêu Việt Nam hoặc nước láng giềng có dịch

Các biện pháp an nỉnh và các biện pháp khác phải thực hiện ở các giai đoạn khác nhau

Không có giai đoạn an ninh nào được công bố: Việt Nam hiên đang ở giai đoan này

Cán bộ, nhân viên quốc tế cần xem xét việc chuẩn bị danh mục đồ đạc cá nhân và nộp cho cơ quan nơi họ làm việc Tuy nhiên, cán bộ, nhân viên quốc tế và trong nước đều tuân theo chế độ làm việc bình thường Toàn thể cán bộ, nhân viên cần bảo đảm răng họ, người thân, người giup việc trong gia đình, cấp dưỡng và các gia nhân khác ý thức được sự cần thiết phải chế biến, nấu nướng gà thật kỹ (Phụ lục 2) Tránh tiếp xúc gần với gà đang còn sống Trong nhà cần phải có sẵn nhiệt kế và thuốc giảm đau, hạ sốt (ví dụ như paracetamol, nhưng không phải aspirin) Theo dõi các thông tin báo chí, truyền hình và bất kỳ ý kiến tư vấn chính thức nào, và lập kế hoạch dự trữ đủ nhu yêu phẩm và đồ dùng như lương thực/thực phẩm, nước, thuốc men, đồ y tế cá nhân, nến, pin và các thứ cần thiết khác

Ghi chú: Cán bộ, nhân viên cần biết rằng, đối với các giai đoạn tiếp theo, tùy theo tình hình

mà Cán bộ An ninh Liên Hợp Quốc (phối hợp với Ban Quản lý an ninh LHQ) có thé dé nghị Tổng Thư ký LHQ công bố gấp giai đoạn an ninh IH hoặc IV, bỏ qua giai đoạn an ninh I va I

Ngoài ra, khi giai đoạn 1 hoặc giai đoạn dịch cao hơn được công bố, bất kỳ cán bộ, nhân viên nào hoặc người thân đang đi công tác hay rời Việt Nam phải duy trì liên hệ chặt chế với cơ quan/gia đình của mình để biết ' liệu có nên trở về Việt Nam, ở nguyên tại nơi đã đến hoặc, đồi với cán bộ, nhân viên quốc tế và người nhà của họ, thì quay về nước

Giai đoạn an ninh 1: Đề phòng

Có thể phải di chuyên cán bộ, nhân viên trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam khi cần thiết Bất kỳ

sự di chuyển ra/vào khu vực trong giai đoạn an ninh của cán bộ, nhân viên quốc tế và trong nước phải được Cán bộ An ninh LHQ thông qua Kiểm tra hiệu lực của giấy tờ cá nhân (như visa, hộ chiếu), đặc biệt phải lưu ý đến thời hạn của visa Thông báo Cán bộ an ninh LHQ và cán bộ phụ trách nếu có yêu cầu đặc biệt về y tế Đảm bảo xe cộ (xe cơ quan và xe cá nhân) được dé day nhién ligu va trong tinh trang hoat dong tốt Kiêm tra lượng dự trữ lương thực/thực phẩm, nước cũng như các nhu yếu phẩm khác, kế cả thuốc men, dụng cụ y tế cá nhân Đảm bảo có đủ lương thực/thực phẩm, nước, thuốc men và các đồ dùng thiết yêu khác, v v để cho gia đình dùng trong thời gian tới 4 tuần

Điều kiện làm việc vẫn bình thường đổi với cả cán bộ, nhân viên quốc tế và trong nước, tuy nhiên, phải tuân theo tất cả các ý kiến đề xuất của Cán bộ an ninh LHQ

Vào thời điểm này, các Trưởng Đại diện của các tổ chức LHQ đã lập xong danh sách của cán bộ, nhân viên (trong nước và quộc tế) không giữ những vị trí chủ chốt Tất cả các cán bộ, nhân viên

sẽ được thông báo về vị thế của họ và chuẩn bị/chấp hành các chỉ thị, hướng dẫn nếu giai đoạn

an ninh 2 hoặc 3 được công bố Trong giai đoạn an ninh 3, cán bộ, nhân viên quốc tế không giữ những vị trí chủ chốt và toàn bộ người nhà của họ sẽ được sơ tán/di chuyên Cán bộ, nhân viên trong nước không giữ những vị trí chủ chốt sẽ không đi làm và nên ở nhà khi giai đoạn an ninh 3 được công bố

Giai đoạn an ninh 2: Hạn chế di chuyển

Không cho trẻ em đến ' trường nếu Cán bộ An ninh LHQ yêu cầu Dự trữ lương thực/thực phẩm, nước và thuốc men giống như trong giai đoạn an ninh 1 Tắt cả cán bộ, nhân viên cần phải ¿ ở nhà trừ khi có chỉ thị khác, hàng ngày kiêm tra nhiệt độ cơ thể và tuân thủ các chỉ thị, hướng dẫn của WHO trong thời gian đó

Cán bộ, nhân viên quốc tế không giữ những vị trí chủ chốt và người nhà của họ chỉ nên mang theo mỗi người một valy (trọng lượng tối đa là 15-20 kg) Cân nhắc kỹ lưỡng những thứ mình sẽ cần - kể cả những vật dụng có thể cần đột xuất Dán nhãn tên mình và tên cơ quan trên từng valy Cán bộ, nhân viên quốc tế cần có đủ tiền bằng séc du lịch hoặc tiền mặt (tối thiểu là 500 USD) Cập nhật danh mục và lên kế hoạch thu xếp vật nuôi hiện có

Cán bộ, nhân viên trong nước cũng cân dự trữ một sô nhu yêu phâm và chuân bị các phương án

sơ tán cùng với gia đình đên nơi nào đó trong nước khi giai đoạn an ninh 3 được công bồ, và thông báo cho Trưởng Đại diện của cơ quan về kê hoạch sơ tán của mình

Cán bộ An ninh LHỌQ sẽ thông báo cho cả cán bộ, nhân viên trong nước và quốc tê vê điêu kiện làm việc trong giai đoạn này

Sự di chuyển ra/vao vung trong giai đoạn an ninh này của các cán bộ, nhân viên (trong nước và quốc tế) và người thân phải được sự chấp thuận của Cán bộ An ninh LHQ

Giai đoạn an ninh 3: Sơ tán

Tắt cả cán bộ, nhân viên phải tuân thủ các chỉ thị, hướng dẫn về an ninh của cán bộ phụ trách, Căn bộ An ninh LHQ hoặc các nhân viên an ninh khác

Tắt cả cán bộ, nhân viên quốc tế phải đảm bảo có bản ghi chép/bản sao hợp đồng thuê nhà, các

khoản thanh toán và đặt cọc cho các dịch vụ tiện ích, học phí trường học, tài khoản ngân hàng v.v, cũng như phải đưa Cán bộ An ninh LHQ giấy uỷ quyên để Cán bộ này có thể thu xếp chuyên khoản qua ngân hàng cho họ khi cần thiết Thực hiện kế hoạch thu xếp cho vật nuôi vì vật nuôi sẽ không được đưa đi sơ tán

Thông thường, Liên Hợp Quốc không sơ tán cán bộ, nhân viên trong nước sang các nước khác Tuy nhiên, cán bộ, nhân viên trong nước có thê sẽ được sơ tán đến nơi khác ở Việt Nam an toàn

hơn nếu Cán bộ An ninh LHQ thấy cần thiết và hợp lý Chỉ có cán bộ, nhân viên (quốc tế và

trong nước) và người nhà của họ (những người có trợ cấp) mới được đưa đi sơ tán

Chỉ có cán bộ, nhân viên giữ những vị trí chủ chốt do Trưởng Đại diện chỉ định và được Cán bộ

An ninh LHQ cho phép mới được ở lại Văn phòng Cán bộ, nhân viên quốc tế giữ những vị trí chủ chốt phải đảm bảo lo liệu các nhu yếu phẩm để đủ dùng trong 3 tháng

Ghi chú: Trong trường hợp không phải đi sơ tán, tất cả cán bộ, nhân viên không giữ những

vị trí chủ chốt và toàn bộ người nhà của họ nên ở nhà và cố găng đảm bảo mức độ cách ly

nhất định với bên ngoài, và cần phải tuân theo các hướng dẫn của WHO/Ban Quản lý an ninh (SMT) vào thời điểm đó

Giai đoạn an ninh 4: Tạm ngừng chương trình

Những cán bộ, nhân viên còn lại cần chuẩn bị theo đúng như chỉ dẫn ở giai đoạn an ninh II Do chương trình sẽ tạm ngừng nên chỉ những cán bộ, nhân viên mà Cán bộ An ninh LHQ cho là có vai frò quan trọng trong việc duy trì các hoạt động đối phó khẩn cấp thiết yếu mới được giữ lại Chỉ những cán bộ, nhân viên (quốc tế và trong nước) được coi là có vị trí chủ chốt trong việc hỗ trợ các hoạt động khẩn cấp mới được ở lại Văn phòng

Tắt cả những cán bộ, nhân viên khác (quốc tế và trong nước) sẽ ở nhà và giữ liên lạc với cán bộ

phụ trách và các cán bộ quan trọng khác của cơ quan; sẽ có chỉ dẫn về việc thông tin cái gì và như thế nào khi chuyển sang giai đoạn an ninh này

Giai doan an ninh 5: So tan tat cả các cán bộ, nhân viên quốc tế còn lại ở Việt Nam

Tắt cả cán bộ, nhân viên quốc tế sẽ được sơ tán Cán bộ An ninh LHQ sẽ có hướng dẫn đặc biệt cho các cán bộ cao cấp trong nước do từng tổ chức cử ra để đảm bảo an toàn và phúc lợi cho cán

bộ, nhân viên trong nước và người nhà Cán bộ, nhân viên trong nước sẽ thiết lập một Ban Quản

lý an ninh Trước những khó khăn của giai đoạn an ninh hiện tại, cán bộ, nhân viên trong nước

sẽ duy trì hoạt động của cơ quan

Cán bộ, nhân viên trong nước và người nhà ở lại cần tiếp tục theo đối nhiệt độ cơ thể hàng ngày

và thông báo cho bác sỹ của LHQ được chỉ định về bất kỳ triệu chứng hô hấp nào qua điện thoại

và tuân theo các chỉ dẫn của Cán bộ An ninh LHQ

Ghi chú: Giả sử đại dịch cúm xảy ra thật, thì các quy trình của giai đoạn an nỉnh 5 sé không phải là phương án lựa chọn Lúc đó, các cửa khẩu sẽ bị đóng và bất kỳ cán bộ, " nhân viên giữ những vị trí quan trọng/chủ chốt còn lại sẽ phải ở trong nước chờ đến khi hết đại dịch

Vì vay, điều quan trọng là các cán bộ, nhân viên được xác định có vị trí quan trọng/chủ chốt phải hoàn thành rất sớm một kế hoạch chuẩn bị kỹ lưỡng nhu yếu phẩm, đồ dùng cá nhân về nhiều mặt trước khi bước vào giai đoạn này

về loài dé gay bệnh ở người

Đối với gia cầm nuôi, bệnh cúm do nhiễm vi-rút biểu hiện ở hai thê loại chính, phân biệt theo hai thái cực là độc lực vi-rút thấp và độc lực vi-rút cao Thể vi-rút “độc lực thấp” thường chỉ gây

ra triệu chứng ở mức độ nhẹ (như rụng lông và năng suất trứng giảm) và có thê không phát hiện được Thể vi-rút “độc lực cao” thì nghiêm trọng hơn rất nhiều Bệnh cúm ở thể này lây lan rất nhanh, tác động lên nhiều cơ quan nội tạng và gây ra tỷ lệ chết có thể lên đến 100%, thường chỉ trong vòng 48 giờ

Những vi-rút nào gây bệnh cúm độc lực cao?

Vi-rút cúm A | cé 16 phân tuýp H và 9 phân tuýp NỈ Được biết chỉ có các vi-rut thuộc phân týp H5 và H7 là có thể gây bệnh ở thể độc lực cao Tuy nhiên, không phải tất cả các vi-rút thuộc phân tuýp HŠ và H7 đều có độc lực cao, và không phải tất cả các vi-rút thuộc 2 phân tuýp này đều gây bệnh cúm nghiêm trọng ở gia cầm

Theo hiểu biết hiện nay thì các vi-rút HŠ and H7 xâm nhập vào các đàn gia cầm ở dạng độc lực thấp Khi đã lưu hành trong đàn gia cầm thì vi-rút biến thể và trở thành thể độc lực cao, thường chỉ trong vòng vài tháng Đó là lý do vì sao sự xuất hiện của vi-rút H5 hay H7 trong đàn gia cam luôn là điều rất đáng lo ngại, thậm chí ngay cả khi các triệu chứng nhiễm bệnh ban đầu là rất nhẹ

Chim di cư có làm lây lan vi-rút cúm gia cầm độc lực cao không?

Việc chim đi cư làm lây lan vi-rút cúm gia cầm độc lực cao chưa được hiểu biết một cách đầy

đủ Thủy cầm hoang đã được coi là nguôn tàng trữ tự nhiên của tất cả các vi-rút cúm A Chúng

có thể đã mang vi-rút cúm qua nhiều thế kỷ mà không gây ra tác hại rõ rệt Được biết, thủy cầm hoang dã mang các vi-rút thuộc phân tuýp HŠ và H7 nhưng thường là ở thể độc lực thấp Có khá nhiều bằng chứng thực tế cho thấy là chim di cư có thể gieo rắc vi-rút H5 và H7 độc lực thấp vào các đàn gia câm, sau đó những vi-rút này đã biến thê thành thể độc lực cao

Trước đây, trong một số ít trường hợp đã phân lập được vi-rút độc lực cao từ một vài cá thể chim di cư, thường là chim bị chết trong vùng có ô dịch gia cầm Trong một thời gian dài, kết quả này khiến chúng ta cho rằng thủy cầm hoang dã không phải là tác nhân làm lan truyền vi-rút cúm

Những sự kiện gần đây cho thấy rằng CÓ nhiều khả năng chim di trực tiếp làm lây lan vi-rút H5NI dạng độc lực cao Có thể bệnh sẽ tiếp tục lan ra những khu vực mới

Có gì đặc biệt đối với những ổ dịch cúm gia cầm hiện nay?

Những ổ dịch cúm gia cầm độc lực cao hiện nay bắt đầu xảy ra ở Đông Nam Á từ giữa năm

2003 là những ổ dịch lớn nhất và nghiêm trọng nhất từ trước đến nay Trong lịch sử, chưa bao giờ căn bệnh này lại xảy ra đồng thời ở nhiều nước như hiện nay với hậu quả là rất nhiều gia câm đã bị chết và tiêu hủy

10

Tác nhân gây bệnh, vi-rút H5N1, đã chứng tỏ khả năng tồn tại rất đặc biệt Mặc dù đã có khoảng

150 triệu gia cằm đã bị chết hoặc tiêu hủy, vi-rút cúm này hiện vẫn được xem là nguyên nhân gây dịch bệnh ở nhiều địa phương của In-đô-nê-xia và Việt Nam, cũng như ở một số địa phương của Căm-pu-chia, Trung Quốc, Thái Lan, và có thể cả CHDCND Lào nữa Dự kiến phải mất một vài năm mới khống chế được bệnh dịch cúm gia cầm

Vi-rút H5N1 cũng là vấn đề đặc biệt đáng lo ngại đối với sức khỏe con người như trình bày dưới đây

~ z 3 ~ v7 ° r 2, + A

Những nước nào đã xảy ra dịch cúm ở gia câm?

Từ giữa tháng 12/2003 đến đầu tháng 2/2004, các ổ dịch cúm gia cầm do vi-rút H5N1 gay ra được phát hiện ở § nước Châu Á (được liệt kê theo trình tự báo cáo): Hàn quốc, 'Việt Nam, Nhật Bản, Thái Lan, Căm-pu-chia, CHDCND Lào, In- đô-nê-xia và Trung Quốc Hầu hết các nước này từ trước đến nay chưa bao giờ có dịch cúm gia cầm độc lực cao

Vào đầu tháng 8/2004, Ma-lai-xia thông báo ô 6 dich HSN1 dau tién 6 gia cầm và trở thành nước thứ 9 ở Châu Á có dịch cúm gia cam Nga thong bao 6 dich H5NI đầu tiên vào cuối tháng 7/2005, và sau đó là thông báo có dịch ở các vùng lần cận của Ka- zắc-xtan vào đầu tháng § Cả hai nước này đều phát hiện có chim hoang dã chết vì nhiễm vi-rút H5N1 độc lực cao Gần như đồng thời, Mông Cổ cũng phát hiện có vi-rút H5N1 trong xác chim di cư bị chết Tháng 10/2005, vi-rút HSNI được khẳng định có ở gia cầm của Thô Nhĩ Kỳ va Ru-ma-ni Cac 6 dich & chim hoang dã và gia cầm nuôi hiện đang được điều tra ở những nơi khác

Nhật Bản, Hàn Quốc và Ma-lai-xia công bố đã kiểm soát được các ổ dịch cúm gia cầm ở nước

họ và hiện được coi là không có dịch Ở những vùng có dịch khác, các ổ dịch vẫn tiếp tục xây ra với mức độ nghiêm trọng khác nhau

oar A Ky Ke _ re + 2 x,°

Có tác động như thê nào doi với sức khỏe con người?

Sự tồn tại dai dang trén diện rộng của vi-rút HSN1 trong các đàn gia cằm gây ra hai nguy cơ chính đối với sức khỏe con người

Thứ nhất là nguy cơ lây nhiễm vi-rút trực tiếp từ gia cầm sang người làm cho bệnh nhân bị cúm rất nặng Trong số ít các vi-rút cúm gia cầm đã vượt qua giới hạn về loài để lan truyền sang người thì H5NI đã gây ra số ca bệnh nghiêm trọng và tử vong lớn nhất ở người Không giông như bệnh cúm theo mùa thông thường chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ về hô hấp ở phần đông người nhiễm, bệnh cúm do HSN] gây kiệt sức rất nhanh và tỷ lệ tử vong cao sau khi xuất hiện các triệu chứng lâm sàng cấp tính ở mức bất bình thường Triệu chứng phô biến của bệnh cúm HSN1 là viêm phỗi tiên phát do vi-rut va suy giảm chức năng của nhiều Cơ quan nội tạng Trong dịch cúm hiện nay, hơn một nửa số người nhiễm vi-rút đã bị chết Hầu hết các ca bệnh đều là trẻ

em và thanh niên trước đó rất khỏe mạnh

Nguy cơ thứ 2, thậm chí còn đáng lo ngại hơn, là vi-rút này, nếu có đủ các điều kiện, sẽ biến thể thành một dạng vi-rút khác có khả năng truyền nhiễm cao ở người và dễ dàng lây lan từ người này sang người khác Sự biến thể đó có thể đánh dấu sự khởi đầu của một đại dịch cúm toàn cầu Các ca cúm ở người xảy ra ở đâu?

Trong đợt dịch hiện nay, các ca cúm ở người đã được khẳng định qua xét nghiệm xảy ra ở bốn nước: Căm-pu-chia, In-đô-nê-xia, Thái Lan và Việt Nam

Trước đây, Hồng Công cũng đã trải qua 2 đợt dịch Năm 1997, đã phát hiện các trường hợp nhiễm H5NI đầu tiên với 18 người bị nhiễm bệnh trong đó 6 người đã tử vong Vào đầu năm

11