Giải phẫu phân thùy gan potx

Tĩnh mạch trên gan phải chia gan phải làm hai phần là phần hay các phân thùy trước và sau.Tĩnh mạch trên gan trái chia gan trái làm hai phần là phần hay các phân thùy giữa và bên.. Tĩnh

Giải phẫu phân thùy gan

Giải phẫu gan được phân thành hai loại : giải phẫu hình thái và giải phẫu chức

năng

Ngành giải phẫu học hình thái cổ điển dựa trên hình thể bên ngoài của gan, không

để cập đến mối liên quan của các cấu trúc bên trong gan (đó là các nhánh mạch máu và đường mật) có vai trò rất quan trọng trong phẫu thuật gan

C Couinaud (1957) đã phân chia gan thành 8 phân thùy độc lập Mỗi phân thùy có đường dẫn máu vào và ra và đường dẫn mật riêng Ở trung tâm của mõi phân thùy

có một nhánh của tĩnh mạch cửa, động mạch gan và ống mật Ở ngoại biên mỗi phân thùy có một nhánh mạch máu chảy ra, đổ vào tĩnh mạch trên gan

Mỗi phân thùy có thể được cắt bỏ riêng biệt mà không ảnh hưởng đến chức năng

và sự sống còn của những phân thùy còn lại Phân thùy gan theo Couinaud là cơ

sở cho ngành phẫu thuật gan hiện đại

Phân thùy gan theo Couinaud

Gan được chia thành hai phần là gan phải và gan trái Tĩnh mạch trên gan phải chia gan phải làm hai phần là phần (hay các phân thùy) trước và sau.Tĩnh mạch trên gan trái chia gan trái làm hai phần là phần (hay các phân thùy) giữa và bên

Tĩnh mạch cửa chia gan thành nhóm các phân thùy trên và dưới Từ nhánh phải hay trái của tĩnh mạch cửa có các nhánh đi lên hay hướng xuống để vào trung tâm của mỗi phân thùy

Do tính "tự chủ" về sự tưới máu và thoát máu và sự dẫn mật, mỗi phân thùy có thể được cắt bỏ mà không làm tổn thương các phân thùy còn lại Để đảm bảo cho

phần gan còn lại sống, đường cắt phải đi dọc theo các nhánh mạch máu giới hạn ranh giới giữa các phân thùy, đồng thời cuống gan (tĩnh mạch cửa, động mạch gan, đường mật) ở trung tâm phải được giữ nguyên

Các phân thùy gan được đánh số theo chiều kim đồng hồ

Có 8 phân thùy gan Các phân thùy được đánh số theo chiều kim đồng hồ Phân thùy 4 đôi khi được chia thành 4a và 4b theo Bismuth Phân thùy 1 (thùy đuôi) nằm ở phía sau Phân thùy này không quan sát được trên mặt phẳng trán

Trên mặt phẳng trán các phân thùy nằm phía sau (6,7) không được quan sát thấy

Hình trên mô tả sơ đồ hiện diện các phân thùy gan Trên thực tế các tỉ lệ có đôi chút khác biệt

Ở mặt phẳng trán phân thùy 6,7 nằm ở phía sau nên không được quan sát thấy Bờ phải của gan được tạo thành bởi phân thùy 5 và 8

Mặc dù phân thùy 4 thuộc gan trái, nó định vị ở bên phải nhiều hơn

Couinaud chia gan làm hai phần chức năng là gan phải và gan trái Hai phần này ngăn cách nhau bởi rãnh chính, trong đó có tĩnh mạch trên gan giữa Rãnh này đi

từ giường túi mật đến bờ trái của tĩnh mạch chủ bụng, còn gọi là đường Cantlie

Phân thùy giữa và phân thùy bên của gan phân cách với nhau bởi dây chằng liềm Thực tế phân thùy giữa (4) và phân thùy bên (2,3) phân cách nhau bởi tĩnh mạch trên gan trái

Trong hình trên, hình bên trái mô tả giải phẫu cắt ngang của các phân thùy gan Các phân thùy được phân cách bởi tĩnh mạch trên gan Hình bên phải là hình cắt ngang ở ngang mức tĩnh mạch cửa trái Ở mức này tĩnh mạch cửa trái chia gan trái thành nhóm phân thùy trên (4a và 2) và nhóm phân thùy dưới (4b và 3) Một sang thương hiện diện ở mức này có thể "bắc cầu" từ phân thùy 4a sang 4b hoặc từ 2 sang 3

Tĩnh mạch cửa trái ở mức cao hơn tĩnh mạch cửa phải

Hình bên trái mô tả cắt ngang của các phân thùy gan ở ngang mức tĩnh mạch cửa phải Ở mức này, tĩnh mạch cửa phải chia gan phải làm nhóm phân thùy trên (7,8)

và nhóm phân thùy dưới (5,6) Một sang thương hiện diện ở mức này có thể "bắc cầu" từ phân thùy 5 sang 8 hoặc từ 6 sang 7 Tĩnh mạch cửa phải ở mức thấp hơn tĩnh mạch cửa trái

Tại mức tĩnh mạch lách (nằm thấp hơn mức tĩnh mạch cửa phải), chỉ có các phân thùy dưới được quan sát thấy

Sự phì đại của thùy đuôi ở một bệnh nhân bị xơ gan Ghi nhận thùy gan phải bị teo nhỏ

Thùy đuôi (phân thùy 1) độc lập về mặt giải phẫu với thùy phải và trái Các tĩnh mạch gan của thùy đuôi đổ trực tiếp vào tĩnh mạch chủ bụng, không không qua ba tĩnh mạch trên gan chính nói trên Thùy đuôi có thể được cung cấp máu từ tĩnh mạch cửa phải hoặc trái

Ngoài phân thùy gan theo Couinaud còn có một số phân thùy gan khác, trong đó phải nói đến phân thùy gan theo Bismuth Phân thùy gan theo Bismuth được áp dụng phổ biến tại Hoa Kỳ, trong khi phân thùy gan theo Couinaud được áp dụng phổ biến tại Châu âu và Châu Á

Về mặt căn bản, phân thùy gan theo Bismuth không khác biệt gì lắm so với phân thùy gan theo Couinaud

Theo Bismuth, ba tĩnh mạch trên gan chia gan làm 4 phần (sector), mỗi phần sau

đó được phân thành các phân thùy (segment) Mỗi phần được gọi là phần cửa bởi

vì nó được cung cấp máu bởi các nhánh cửa ở trung tâm của mỗi phần

Ba tĩnh mạch trên gan và 4 nhánh tĩnh mạch cửa xen kẽ với nhau giống như các ngón tay của hai bàn tay lồng vào nhau

Rãnh cửa trái chia gan trái làm hai phần: trước trái và sau trái

Phần trước trái bao gồm hai phân thùy: phân thùy 4 (thùy vuông) và phân thùy 3 (phần trước của thùy gan trái) Phần sau trái chỉ bao gồm một phân thùy: phân thùy 2 (phần sau của thùy gan trái)

Tác giả: Robin Smithuis, khoa X-quang Bệnh viện Rijnland, Leiderdorp, Nerthelands

Người dịch: Lê Hùng Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch