KHÁNG SINH BÊTA-LACTAM pptx

Phổ tác dụng của một số penicillin nhóm I Chủng vi khuẩn Peni... Cơ chế tác dụng: - Ức chế sinh tổng hợp peptidoglycan màng tế bào vi khuẩn; - Thâm nhập nội bào, gắn với PFP protein gắ

KHÁNG SINH BÊTA-LACTAM

- Các penicillin

- Các cephalosporin

- Monobartam

Cấu trúc: Vòng cơ sở là azetidin-2-on, gọi là bêta-lactam

 

HOOC- CH2-CH2-NH2

Acid -aminopropionic

Vòng -lactam

N H O

1

2 3

4

H2O

O

H N

4 3 2 1

O

N

S

5 6

7

4

3 2 1

O

5 6 7

N S

8

Monobactam Khung penam Khung 3-cephem

(  -lactam) (azetidin-2-on + thiazolidin) (azetidin-2-on +

CÁC PENICILLIN CÁC CEPHALOSPORIN

* KS bêta-lactam BTH thế hệ mới:

Thay S = O hoặc C:

- Thay S bằng O: Các khung oxapenam và oxacephem

- Thay S bằng C: Các khung carbapenam và carbacephem

A CÁC PENICILLIN

Là dẫn chất acyl của acid 6-amino penicillanic (A6AP):

Công thức chung:

6 AP A N

S

CH3

CH3

COOH

R CO NH

O

Gèc acyl

1 2 3

4 5 6

7

S

Penam

Bảng 4-KS I/dh

Cấu tạo gồm:

- Khung penam

- Một mạch ngang cấu trúc amid: -NH-CO-R

Các penicillin khác nhau ở gốc thế R, ví dụ:

Tên penicillin R

Penicillin G

Penicillin V

Meticillin

Ampicillin

CH 2

O CH2

OMe OMe

CH

NH2

CH

NH2 HO

Amoxicillin

* Sản xuất kháng sinh penicillin:

1- Phương pháp nuôi cấy vi sinh:

Nuôi cấy Penicillium notatum hoặc Penicillium chrysogenum

2- Bán tổng hợp (BTH): Acyl hoá A6AP với các acid carboxylic

Sản xuất A6AP:

- Nuôi cấy nấm penicillium chrysogenum không thêm tiền chất

- Thủy phân penicillin G rồi tách lấy A6AP

PHÂN LOẠI: Các penicillin được chia 3 nhóm: I, II và III

* Penicillin nhóm I

- Penicillin thiên nhiên: Penicilin G, Penicilin V

- Penicilin BTH: Xuất phát từ penicillin V

Công thức chung: Penicillin Z

Pheneticillin -Me

CH

S Me Me COOH

CONH

Z

O

Propicillin -Et

Phenbenicillin -Ph

Bảng 5-KS I/dh Penicillin nhóm 1- tiếp

Đặc điểm hoạt tính:

- Dễ bị  -lactamase phá hủy Thời gian bán thải ngắn ( 1 h)

- Penicillin G (TN): Không bền/acid, chỉ dùng đường tiêm

- Penicillin V và dẫn chất: Bền/acid, uống được

Bảng Phổ tác dụng của một số penicillin nhóm I

Chủng vi khuẩn Peni G Peni V Pheneticilin

Gram (+)

Liên cầu (B) ++

Liên cầu (D) + + +

Streptococcus viridans ++

Tụ cầu vàng

(không sinh  -lactamase)

Trực khuẩn than ++

Clostridium perfringens ++

Gram (-)

H influenzae ++ + +

Nhận xét: Tác dụng chủ yếu trên VK gram (+)

Cơ chế tác dụng:

- Ức chế sinh tổng hợp peptidoglycan màng tế bào vi khuẩn;

- Thâm nhập nội bào, gắn với PFP (protein gắn penicillin), ức chế sinh tổng hợp protein vi khuẩn

Tác dụng không mong muốn:

- Dị ứng thường xuyên và nặng, phải thử (test) trước khi tiêm

- Tiêm bắp, đau nơi tiêm; tiêm tĩnh mạch có thể viêm mạch

Đường dùng:

Tiêm IM, truyền: Penicillin G natri (kali)

Uống: Penicillin V và dẫn chất

* Penicilin nhóm II

Gồm các penicilin BTH, chất đầu tiên là meticillin, với đặc trưng là kháng

 -lactamase, nên nhóm này còn được gọi là "nhóm M"

Bảng 6-KS I /dh Penicillin nhóm 2- tiếp

Công thức chung penicillin nhóm II:

- Meticillin

- Các isoxazolylpenicillin:

Danh mục isoxazolylpenicillin

S

Me Me COOH

CONH

R

OMe

OMe

N O

X

Tên penicilin X Y Kháng

 -lactamase

Đường dùng

Phổ tác dụng: Như penicilin nhóm I

Đặc điểm:

- Không bị  -lactamase phân hủy (do gốc R cồng kềnh)

- Meticillin không bền/H+, chỉ tiêm; d/c oxacillin uống được

- Thời gian bán thải:  1 h ( penicilin nhóm I)

Chỉ định: Thay thế khi penicilin nhóm I đã bị vi khuẩn kháng

Tác dụng không mong muốn:

- Meticilin gây viêm thận, chảy máu tan huyết, giảm bạch cầu

- Các d/c oxacillin gắn halogen độc với thần kinh, thận và gan

* Penicilin nhóm III: Penicillin BTH, chia thành 4 phân nhóm:

1 Aminopenicilin

- Công thức chung penicillin, R chứa nhóm amin

Bảng 7-penicillin/dh Penicillin nhóm III-tiếp

Bảng Danh mục và dược động học các aminopenicillin

Tên kháng

sinh

t 1/2 (h)

HT

Hấp thu

ở ruột

Kháng

acid

Đường dùng

Ampicilin > 1h 30-40% + Uống, IM

Amoxicilin > 1h > 90% + Uống, IV

Pivampicin > 1h 70% + Uống

Phổ tác dụng: Như penicillin nhóm I và II;

Mở rộng sang VK gram (-) với hiệu lực trung bình

Chỉ định:

Nhiễm VK gram (+): Như penicillin nhóm I, II

Nhiễm VK gram (-): E.coli, Shigella, Salmonella, H influenzae

Amoxicilin nhạy cảm với H pylori

Ampicillin + cloramphenicol và T.M.: Lựa chọn điều trị nhiễm khuẩn tuyến giáp và cận giáp

2 Carboxybenzylpenicilin

Công thức chung penicillin, với R =

Các chất khác nhau ở Ar và nhóm Y

Bảng Danh mục và dược động học của carboxybenzylpenicillin

Tên kháng sinh Y Hấp thu

ở ruột

Kháng

acid

Đường dùng

Đặc điểm tác dụng:

- Nhạy cảm vi khuẩn gram (-), đặc biệt Ps aeruginosa

- Không bền trong acid nên phải tiêm bắp hoặc tĩnh mạch

- Thời hạn tác dụng: ngắn (1-2 h)

Tác dụng phụ: Thường xuyên dị ứng (chung của kháng sinh -lactam)

3 Ureidopenicilin: Công thức chung penicillin, với R:

R =

Bảng 8-penicillin/dh Penicillin nhóm III-tiếp

Z: Là các amid đóng vòng, ví dụ:

Azlocillin Mezlocillin Piperacillin

Danh mục: Apalcilin, mezlocilin, azlocilin, piperacilin

Đặc điểm tác dụng:

- Không nhạy cảm tụ cầu vàng, không chắc chắn trên liên cầu

- Bị enzym  -lactamase phân hủy

- Hoạt tính trung bình với VK gram (-), trừ màng não và lậu cầu

- Thuốc tập trung nồng độ cao ở gan, mật, thận (thải trừ) t1/2 ≥ 1 h

Chỉ định: Nhiễm vi khuẩn nhạy cảm gan, mật và thận

T/d phụ (ngoài dị ứng): Huyết khối, giảm bạch cầu; độc với gan, thận

CO NH

CH

Z

N

N

H O

N N C 2 H5

N N

O

SO2CH3

4 Amidinopenicilin

Công thức chung:

Danh mục: Mecilinum R' = Na

Pivmecilinam R' = -CH2-OCO-C(CH3)2

Phổ tác dụng:

- Không nhạy cảm với vi khuẩn gram (+)

- Vi khuẩn gram (-):

+ Rất nhạy cảm với E coli;

+ Nhạy cảm: Shigella, Salmonella, dịch hạch, Klebciella

Thải trừ: Qua thận 40-50% hoạt tính, đủ hiệu lực diệt khuẩn; t1/2 1 h

Chỉ định: Tiêm IM, IV chống nhiễm khuẩn tiết niệu do E coli

Tương tác thuốc:

Probenecid làm giảm thải trừ hầu hết các penicillin ở ống thận, được dùng phối hợp để duy trì nồng độ penicillin lâu hơn trong máu

N CH N

H H

COOR'

N S

Aspirin, indomethacin, sulfamid gây giảm thải trừ các penicillin ở ống thận, nhưng yếu hơn probenecid