RƯỢU THUỐC Alcoolaturae Định nghĩa Rượu thuốc là dạng thuốc lỏng dựng để uống hay đụi khi dựng ngoài, được điều chế bằng cỏch ngõm dược liệu thảo mộc hoặc động vật trong rượu trắng hoặ
Trang 1RƯỢU THUỐC
Alcoolaturae
Định nghĩa
Rượu thuốc là dạng thuốc lỏng dựng để uống hay đụi khi dựng ngoài, được điều chế bằng cỏch ngõm dược liệu (thảo mộc hoặc động vật) trong rượu trắng hoặc ethanol loóng trong một thời gian nhất định (tuỳ theo quy định của từng cụng thức) rồi gạn hoặc lọc lấy dịch trong
Rượu thuốc phải đỏp ứng cỏc yờu cầu sau đõy:
Dược liệu: Được chế biến và chuẩn bị theo yờu cầu của từng cụng thức Cỏc vị
thuốc là thảo mộc được chia nhỏ đến kớch thước thớch hợp Dược liệu động vật cú thể dựng tươi hay sấy khụ, tỏn bột
Phương phỏp điều chế: Rượu thuốc cú thể điều chế theo phương phỏp thớch hợp
(ngõm hoặc chiết) Khi điều chế rượu thuốc từ thang thuốc, do thành phần dược liệu
đa dạng, bản chất dược liệu khỏc nhau nờn cú thể phải chiết riờng một số dược liệu
để chiết xuất được tối đa hoạt chất
Trang 2Dung mụi để ngõm thường dựng rượu trắng hoặc ethanol loóng Tỷ lệ dung mụi, hàm lượng ethanol, nhiệt độ ngõm, thời gian ngõm, tốc độ chiết theo yờu cầu quy định của từng cụng thức
Yờu cầu chất lượng
Màu sắc: Theo yờu cầu quy định trong chuyờn luận riờng
Cỏch tiến hành: Lấy ở 2 chai rượu trong mỗi lụ sản xuất, mỗi chai 5 ml, cho vào 2 ống nghiệm (thủy tinh khụng màu, đồng cỡ) Quan sỏt màu của hai ống ở ỏnh sỏng thiờn nhiờn bằng cỏch nhỡn ngang, màu sắc của hai ống phải như nhau và đỳng như màu sắc đó quy định trong chuyờn luận riờng
Mựi vị: Theo yờu cầu quy định trong chuyờn luận riờng Rượu thuốc cú thể cú mựi
thơm của dược liệu, cú vị ngọt do thờm đường hoặc mật ong
Độ trong và độ đồng nhất: Rượu thuốc phải trong, đồng nhất, khụng cú cặn bó dược
liệu và vật lạ
Cỏch tiến hành: Quan sỏt toàn chai rượu, khụng được cú vỏng mốc Hỳt 5 ml rượu
thuốc ở vị trớ cỏch đỏy chai khoảng 2 cm, cho vào ống nghiệm (thủy tinh khụng màu, dung tớch 10 - 20 ml), quan sỏt ở ỏnh sỏng thiờn nhiờn bằng cỏch nhỡn ngang Thuốc phải trong và đồng nhất Nếu khụng đạt yờu cầu, thử lại lần thứ hai với một chai thuốc khỏc Lần này khụng đạt thỡ lụ thuốc coi như khụng đạt tiờu chuẩn
Hàm lượng ethanol: Theo yờu cầu quy định trong chuyờn luận riờng Xỏc định hàm
lượng ethanol theo Phụ lục 10.12
Trang 3Tỷ trọng: Theo yờu cầu quy định trong chuyờn luận Xỏc định tỷ trọng theo Phụ lục
6.5
Độ lắng cặn: Theo yờu cầu quy định trong từng chuyờn luận
Cỏch tiến hành: Quan sỏt toàn chai rượu (thể tớch 500 ml, nếu khụng cú qui định khỏc), nếu thấy cú cặn thỡ để yờn khoảng 48 giờ, sau đú mở nỳt và thận trọng dựng ống cao su hay ống nhựa làm xiphụng, hỳt phần rượu ở phớa trờn, để cũn lại 15 - 20
ml (đối với rượu cú thể tớch cặn khụng quỏ 0,5 ml) hoặc 40 - 50 ml (đối với rượu cú thể tớch cặn trờn 0,5 ml) Lắc cặn trong chai cho tan, rút hết sang ống đong 25 ml (chia độ 0,5 ml) hoặc 50 ml (chia độ 1 ml) cú nỳt Lấy phần rượu trong đó hỳt xiphụng để trỏng chai, đổ vào ống đong rồi thờm rượu thuốc vừa đủ 25 ml hoặc 50
ml Để lắng 48 giờ, đọc kết quả trờn vạch chia của ống đong Mỗi loại rượu phải đạt được yờu cầu của tiờu chuẩn đề ra
Sau khi đọc kết quả, nghiờng ống đong nhẹ để gạn lớp rượu ở trờn, lấy lớp cặn ra bỏt
sứ trắng để quan sỏt Trong lớp cặn phải khụng được cú bó dược liệu và vật lạ
Cắn sau khi sấy khụ: Theo yờu cầu quy định trong từng chuyờn luận Tiến hành
theo 1 trong 2 phương phỏp sau đõy:
Phương phỏp 1: Áp dụng với cỏc rượu thuốc cú chứa đường hoặc mật ong
Lấy chớnh xỏc 50 ml chế phẩm vào cốc miệng rộng, bốc hơi đến khụ trờn cỏch thuỷ, chiết bằng ethanol tuyệt đối bằng cỏch thờm vào cắn lần lượt, 4 lần, mỗi lần 10 ml ethanol tuyệt đối, dựng đũa thuỷ tinh khuấy kỹ, lọc Gộp cỏc dịch lọc vào một chộn
sứ đó được xỏc định khối lượng, bay hơi trờn cỏch thuỷ đến khụ, sấy cắn ở 105oC
Trang 4trong 3 giờ, để nguội trong bỡnh hỳt ẩm 30 phỳt, cõn Xỏc định khối lượng cắn thu được
Phương phỏp 2: Áp dụng với cỏc rượu thuốc khụng chứa đường hoặc mật ong
Lấy chớnh xỏc 50 ml chế phẩm vào một chộn sứ đó được xỏc định khối lượng, bay hơi trờn cỏch thuỷ đến khụ, sấy cắn ở 105oC trong 3 giờ, để nguội trong bỡnh hỳt ẩm
30 phỳt, cõn Xỏc định khối lượng cắn thu được
Sai số thể tớch: Theo yờu cầu và cỏch thử ở Phụ lục 11.1
Methanol: Theo yờu cầu quy định trong chuyờn luận riờng Xỏc định theo Phụ lục
10.13
Định tớnh, định lượng và cỏc chỉ tiờu khỏc: Theo yờu cầu quy định trong chuyờn
luận riờng
Bảo quản
Trong đồ đựng thớch hợp, đậy kớn Để ở nơi khụ mỏt, trỏnh ỏnh sỏng