NGHIÊN CỨU HÓA TRỊ docx

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG HOÁ TRỊ LIỆU TRONG ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT UNG THƯ PHỔI KHÔNG PHẢI TẾ BÀO NHỎ Nguyễn Hoài Namα TÓM TẮT Đặt vấn đề và mục tiêu nghiên cứu: Ung thư phế quản phổi rất

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG HOÁ TRỊ LIỆU TRONG ĐIỀU TRỊ SAU PHẪU THUẬT UNG THƯ PHỔI

KHÔNG PHẢI TẾ BÀO NHỎ

Nguyễn Hoài Namα

TÓM TẮT

Đặt vấn đề và mục tiêu nghiên cứu: Ung thư phế quản phổi rất

hay gặp ở Việt Nam Có ba phương pháp điều trị chủ yếu: Phẫu trị, hoá trị và xạ trị Trong đó quan trọng nhất là phẫu trị

Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá vai trò của hoá trị sau phẫu

thuật trong điều trị ung thư phổi không phải tế bào nhỏ

Phương pháp nghiên cứu: Tiền cứu, mô tả, đoàn hệ

Kết quả và bàn luận: 11 bệnh nhân, nam 8 và nữ 3, tuổi trung

bình 60 ± 5 Chỉ số Karnofski từ 80-90 chiếm đa số, các bệnh nhân đều trọng giai đoạn II-III Có 8 bệnh nhân đáp ứng tốt với hoá trị, 2 bệnh nhân đáp ứng trung bình và một bệnh nhân đáp ứng kém Qua kết quả trên, tác giả bàn luận về vai trò và kết quả của hoá trị ø hỗ trợ sau phẫu thuật cắt phổi hoặc thùy phổi để điều trị ung thư phổi không phải tế bào nhỏ,

Kết luận: Việc hóa trị liệu hỗ trợ sau phẫu thuật cho bệnh ung

thư phổi không phải tế bào nhỏ ở giai đoạn III, có kết quả ban đầu tương đối khả quan, độ dung nạp với thuốc tốt

SUMARRY

POST OPERATIVE CHEMOTHERAPY FOR NON –

SMALL CELL LUNG CANCER

Backgrounds: In Viet Nam Lung Cancer is the most popular

There are 3 approachs of treatment for this disease: Surgery,

α Giảng viên Phân môn Phẫu thuật Lồng ngực và Tim mạch – Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh

chemotherapy and radiotherapy The Surgical treatment is the most important

Purpose of study: Evaluating the role of post-operative

chemotherapy for non small cell of lung cancer

Method of study: prospective and descriptive cohort

Result and Discusion: there are 11 patients, 8 males and 3

females, mean age 60 ± 5 Karnofski from 80-90 is prominate All patients ia stage II-III Good reponseis 8 patients, moderate reponse in 2 patients and one patrient poor reponse Through thie results, we want to evaluate the role and the result of post-operative chemotherapy

Conclusion: Post-operative chemotheray is good for the

patients in stage III and they have a good tolerance

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ung thư phế quản phổi không phải tế bào nhỏ là một bệnh lý ác tính thường gặp và hiện có kết quả điều trị rất thấp trên phạm vi toàn thế giới Ở Việt Nam, ung thư phổi đứng hàng đầu trong các loại ung thư ở khu vực phía Bắc và đứng thư hai sau ung thư gan ở khu vực phía Nam

Tỷ lệ tử vong cao do không có khả năng phát hiện và chẩn đoán sớm, có đến 75% bệnh nhân chỉ được nhập việni trong giai đoạn muộn [1]. Đại đa số các ung thư phổi là Carcinome tuyến xuất phát từ biểu mô của lòng khí phế quản Về phương diện lâm sàng, ung thư phổi được chia làm hai loại [2]: Ung thư không phải tế bào nhỏ và ung thư tế bào nhỏ, với hai loại này phương pháp điều trị cũng rất khác nhau [2].

Trong đó thường gặp hơn cả, chiếm tỷ lệ 75-80% là các ung thư phổi không phải tế bào nhỏ Loại ung thư này có diễn tiến tương đối khu trú tại chỗ và tại vùng Phẫu trị và xạ trị là những biện pháp điều trị triệt để, còn hoá trị xưa nay vẫn được xem như là phương pháp điều trị phụ trợ nhằm làm giảm bớt các triệu chứng, xoa dịu nỗi đau và kéo dài thời gian sống còn [2]. Rất ít công trình nghiên cứu vai trò của hoá trị sau phẫu trị, nhất là đối với các loại thuốc chống ung thư thế hệ mới

Trên cơ sở đó chúng tôi tiến hành nghiên cứ đề tài này, nhằm đánh giá hiệu quả của việc hoá trị phối hợp sau phẫu thuật điều trị ung thư phổi không phải là tế bào nhỏ ở bệnh viện Đại học Y dược thành phố Hồ Chí Minh

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU;

Tiền cứu mô tả đoàn hệ

Tiêu chuẩn chọn bệnh:

Tất cả những bệnh nhân được chẩn đoán là ung thư phổi từ giai đoạn III A trở xuống và đã được phẫu thuật cắt thuỳ hay cắt một bên phổi tại phòng khám Lồng ngực mạch máu, bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian nghiên cứu: Hai năm từ tháng 8 năm 2004 đến tháng

8 năm 2006

Phác đồ hoá trị sử dụng Placitel phối hợp với Carboplatil, chu kỳ 21 ngày dùng một lần Sử dụng 4 chu kỳ cho những bệnh nhân phẫu thuật cắt bỏ được khối u và thuỳ hoặc một bên phổi Trong báo cáo này, chúng tôi chỉ báo cáo những kết quả bước đâu có được trong thời gian từ tháng 8/2004 đến 12/2004

Các yếu tố thu thập:

− Đặc điểm của nhóm nghiên cứu: Tuổi, giới, loại ung thư, vị trí ung thư, Giải phẫu bệnh v.v…

− Phương pháp phẫu thuật: Thăm dò sinh thiết, cắt thùy phổi, cắt một bên phổi v.v…

− Chỉ số Karnofski

− Sự đáp ứng của bệnh nhân với hoá trị: Tăng cân, giảm đau .v.v…

− Các tác dụng phụ của hoá trị liệu: Bảng tự đánh giá của bệnh nhân, bảng đánh giá của thầy thuốc

Đánh giá kết quả hoá trị:

Tốt: Bệnh nhân đáp ứng hoàn toàn, ít tác dụng phụ hoặc tác

dụng phụ chỉ thoáng qua Lên cân, ăn ngon miệng, hết đau hoặc đau ít, chỉ số Karnofski tăng lên so với trước khi hoá trị

Trung bình: Bệnh nhân đáp ứng với hoá trị, nhưng các triệu

chứng cải thiện không rõ rệt, chỉ số Karnofski không tăng

Xấu: Bệnh nhân hoàn toàn không đáp ứng với hoá trị, nhiều

tác dụng phụ, sụt cân vẫn còn đau nhiều, chỉ số Karnofski giảm so với trước khi hoá trị

Phương pháp thông kê:

Các yếu tố trên được trình bày dưới dạng bảng, biểu đồ và xử lý với phần mềm thống kê Y học SPSS 10.0

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

ĐẶC ĐIỂM CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU

Trong 3 tháng 8/2004- 12/2004 có:

− 20 bệnh nhân ung thư phổi được mổ tại bệnh viện Đại học

Y dược Trong đó có:

− 4 BN Ung thư giai đoạn I

− 6 BN Ung thư giai đoạn II

− 7 BN giai đoạn III a và 3 BN giữa IIIa & IIIb

Chúng tôi chỉ hoá trị cho một bệnh nhân của giai đoạn II vao bệnh nhân giai đoạn III

− Tuổi: 40-60 chiếm 46,6% TB: 60 ± 5

− Nam: 16 – Nữ: 04 Số bệnh nhân hoá trị: Nam 8, nữ 3

− Thời gian từ khi bị bệnh đến phẫu thuật: : 3 ±0,2 tháng

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

05 Điều trị như lao phổi 04

06 Phát hiện tình cờ 04

CHỈ SỐ KARNOFSKI TRƯỚC PHẪU THUẬT

01 100 02

VỊ TRÍ KHỐI U PHỔI

01 Thùy trên phổi trái 06 03

02 Thùy trên phổi phải 02 04

04 Thùy dưới phổi trái 03

05 Thùy dưới phổi phải 04 02

06 Thùy trên & giữa phải 02 02

07 Thùy giữa & dưới phải 03

KẾT QUẢ NỘI SOI PHẾ QUẢN

01 Khu trú trong lòng PQ 06 04

02 Khối u ăn lan & xâm lấn 04 04

03 Khối u ở PQ trung gian 04 03

04 Không thấy u trong PQ 06

TẾ BÀO HỌC

CHỈ SỐ TIFFNEAU TRƯỚC MỔ VÀ BỆNH NHÂN HOÁ TRỊ

KẾT QUẢ HOÁ TRỊ

2 Trung bình 2 1 AD1 SC III B

Ghi chú:

AD: Adenocarcinoma

SC: Squamouscell carcinoma

BÀN LUẬN

Vai trò của hoá trị:

Vai trò của hoá trị liệu trong điều trị bệnh ung thư phổi không phải tế bào nhỏ cho đến nay vẫn còn nhiều điều chưa thống nhất [1]. Việc đánh giá lợi ích lâm sàng của hoá trị liệu không chỉ đơn thuần dựa vào tỷ lệ đáp ứng của thuốc mà còn phải tính đến thời gian sống thêm mà bệnh nhân được hưởng với độc tính hoá trị có thể chấp nhận được

Trước đây có quan điểm cho rằng [1] việc kéo dài thời gian sống thêm là vài tuần lễ do hoá trị mang lại không đáng để ủng hộ cho chỉ định điều trị này và hiệu quả của việc hoá trị nên được đánh giá dựa trên tỷ lệ bệnh nhân sống thêm Hiện nay, với các thuốc mới và các phối hợp hiện có, ít nhất có 35-40% bệnh nhân sống thêm qua một năm

Thêm vào đó một tỷ lệ bệnh nhân quan trọng giảm bớt các triệu chứng khó chịu do ung thư gây ra nhờ hoá trị liệu Ngay cả khi tổn thương ung thư không thu nhỏ hơn 50% kích thước ban đầu Mặc dù tỷ lệ đáp ứng khách quan thực sự chỉ khoảng 25-30%, nhưng có đến 2/3 số bệnh nhân được hoá trị có giảm bớt các triệu chứng của bệnh ung thư phổi như : ho, đau ngực, khó thở v.v…

Các chỉ định của hoá trị: [1] hoá trị trong điều trị ung thư phổi không phải tế bào nhỏ được sử dụng trong một số trường hợp sau :

− Hoá trị triệu chứng trong giai đoạn tiến xa, tái phát hoặc di căn Ý nghĩa của việc hoá trị trong tình huống này là :

ƒ Giảm bớt các triệu chứng của bệnh ung thư

ƒ Kéo dài thới gian sống còn của bệnh nhân

ƒ Mang tính hiệu quả và chi phí điều trị

− Hoá trị tân hỗ trợ trong gia đoạn ung thư phồi còn cắt được, nhằm tăng khả năng cắt rộng bướu, giảm nguy cơ tái phát

và di căn xa Vấn đề này hiện nay còn đang trong nghiên cứu

− Hoá trị hỗ trợ trong giai đoạn sớm cũng đang được nghiên cứu

Kết quả hoá trị :

Số lượng bệnh nhân còn hạn chế và thời gian nghiên cứu còn ngắn, tuy nhiên trong nghiên của chúng tôi phần lớn bệnh nhân đều đáp ứng tốt với hoá trị liệu

Các thuốc chống ung thư thế hệ mới như : Gemcitabine, Placitel, Taxotere v.v… tuy klhá đắt tiền, tuy nhiên tác dụng phụ như rụng tóc ói mửa, suy nhược cơ thể thường thấp Trong một nghiên cứu với Gecitabine, Vũ Văn Vũ cũng nhận định : [2] có tác dụng phụ nhẹ và dễ dung nạp hơn Thuốc ít gây suy tủy nặng, ít gây buồn nôn và ói, ít gây rụng tóc Đây là loại thuốc thuận lợi cho hoá trị ở nhóm bệnh nhân nhiều tuổi, ít chịu đựng được các tác dụng phụ và độc tính của cisplatin

Tỷ lệ đáp ứng chủ quan theo Vũ Văn Vũ là 68,5% [2] và thời gian đáp ứng trung bình là 5,1 tháng với độ lệc chuẩn là 2,9 Các yếu tố tiên lượng theo Vũ Văn Vũ cũng là : chỉ số Karnofski, tuổi trên hay dưới 40, giai đoạn được đánh giá chính xác sau phẫu thuật dựa trên phân loại TNM Các bệnh nhân có chỉ số Karnofski từ 90-100 có đáp ứng với hoá trị tốt hơn những bệnh nhân có chỉ số này thấp một cách có ý nghĩa thống kê Vì chỉ số Karnofski bên cạnh thể hiện đặc tính sinh học ít ác tính của bướu, chỉ số này cao còn chứng tỏ tình trạng không có xáo trộn chức năng của cơ thể và điều này thuận lợi cho hoá trị liệu sử dụng các thuốc phối hợp với liều đủ và nhiều chu kỳ hơn

KẾT LUẬN

Tuy còn nhiều vấn đề cần nghiên cứu thêm, nhưng việc hoá trị liệu sử dụng cho những trường hợp bệnh nhân ung thư phế

quản phổi ở giai đạn III, đã được phẫu thuật cắt thùy phổi hay một bên phổi Có nhiều khả năng kéo dài thêm và cải thện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân

Trong các yếu tố tham khảo để đánh giá tiên lượng của việc điều trị thì chỉ số Karnofski và việc xác định giai đạon chính xác sau phẫu thuật có vai trò rất quan trọng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 VŨ VĂN VŨ VÀ CS Hoá trị ung thư phổi Ung buớu học nội khoa, NXB Y học 2004: 224-232

2 VŨ VĂN VŨ, ĐẶNG THANH HỒNG Các yếu tố tiên lượng trong hoá trị ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đạon tiến xa Y học TP Hồ Chí Minh, phụ bản của tập 8, số 4, 2004: 237-248