Thoát vị đĩa đệm ppsx

Trượt đĩa đệm có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào của cột sống, nhưng sự thật là các đĩa đệm không bị "trượt" mà nó bị rách, hoặc đứt.. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu hơn về thoát vị đĩa đệ

Thoát vị đĩa đệm

Đĩa đệm nằm giữa các xương của cột sống

Trượt đĩa đệm có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào của cột sống, nhưng sự thật là các đĩa đệm không bị "trượt" mà nó bị rách, hoặc đứt Khi đó, những chất dạng gel bên trong nó (nhân tủy) sẽ tràn ra ngoài

Hiện tượng này được gọi là thoát vị nhân tủy - hay thoát vị đĩa đệm

Những người ở độ tuổi từ 30 đến 50 là những người có nguy cơ bị thoát vị cao nhất do những thành phần nước và đàn hồi bên trong nhân tủy sẽ giảm đi theo tuổi

Chú thích hình: những vd về bệnh của đĩa đệm

Normal Disc: đĩa đệm bình thường

Degenerated Disc: đĩa đệm bị thoái hóa

Bulging Disc: lồi đã đệm

Herniated Disc: thoát vị đĩa đệm

Thinning Disc: hẹp đĩa đệm

Disc Degeneration with Osteophyte Formation: thoái hóa đĩa đệm với sự hình thành gai xương

Không phải tất cả các trường hợp đĩa đệm bị thoát vị đều gây ra triệu chứng cho bệnh nhân Thật sự, nhiều người chỉ phát hiện ra mình bị thoát vị đĩa đệm sau khi chụp X quang vì một lý do không liên quan gì đến bệnh này cả

Nếu bạn bị thoát vị đĩa đệm, bạn cần phải được điều trị phù hợp Hãy đến gặp bác

sĩ để nhận được lời khuyên và hãy đi khám bệnh nếu như bạn cảm thấy có những dấu hiệu cấp cứu sau:

 Đau ngày càng nặng hơn

 Đau đến mức không làm gì được

 Đau tay hoặc chân, yếu, tê hoặc ngứa

 Mấy cảm giác hoặc yếu ở vùng bàng quang hoặc hậu môn

 Tiêu tiểu mất kiểm soát

Để được điều trị tốt nhất, đầu tiên bạn cần phải biết nguồn gốc của vấn đề Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu hơn về thoát vị đĩa đệm và những nguyên nhân của nó Bạn

cũng sẽ được biết và những lựa chọn điều trị và những lời khuyên để phòng ngừa tránh bị tổn thương

GIẢI PHẪU

Lưng của bạn được tạo thành từ nhiều phần Xương sống, hay còn được gọi là cột sống, có chức năng chống đỡ và bảo vệ Nó bao gồm 33 đốt sống Nằm giữa các đốt sống này là các đĩa có chức năng như một tấm đệm hoặc tấm chống sốc Mỗi đĩa được tạo thành từ các dải vòng xơ bao bên ngoài và một chất dạng gel bên trong được gọi là nhân tủy Các đốt sống và các đĩa đệm hợp với nhau tạo thành một ống bảo vệ (ống sống) để chứa tủy sống và các dây thần kinh tủy sống ở bên trong Các dây thần kinh này chạy xuống trung tâm của đốt sống và đi ra đến nhiều phần khác nhau của cơ thể

Chú thích hình:

Herniated Disc: thoát vị đĩa đệm

Ngoài ra, lưng còn có các cơ, dây chằng, gân và các mạch máu Cơ là các dải mô

có tác dụng như là một nguồn lực tạo ra các chuyển động Các dây chằng là những dải mô xơ mạnh, mềm dẻo nối các xương lại với nhau và gân nối cơ với xương và đĩa đệm Các mạch máu cung cấp chất dinh dưỡng Tất cả những thành phần trên phối hợp với nhau giúp bạn có thể di chuyển qua lại được

Thoát vị đĩa đệm thường xảy ra ở vùng thắt lưng (vùng lưng dưới) do vùng này chịu gần như toàn bộ sức nặng của cơ thể Đôi khi, thoát vị có thể chèn ép dây thần kinh gây ra cảm giác đau lan đến những vùng khác của cơ thể Mức độ của

các cơn đau do rách, vỡ đĩa đệm thường tùy thuộc vào lượng chất thoát ra ngoài

vỏ bao xơ và nó có gây chèn ép thần kinh hay không

Chú thích hình:

Ligamentum Flavum: dây chằng vàng

Facet Capsulary Ligament: dây chằng bao diện khớp

Interspinous Ligament: dây chằng gian gai

Supraspinous Ligament: dây chằng trên gai

Intertransverse Ligament: dây chằng gian mỏm ngang

Posterior Longitudinal Ligament: dây chằng dọc sau

Anterior Longitudinal Ligament: dây chằng dọc trước

TRIỆU CHỨNG

Những triệu chứng của thoát vị đĩa đệm có thể bao gồm: đau âm ỉ hoặc đau chói,

co thắt cơ hoặc vọp bẻ, yếu ớt, ngứa ran hoặc đau quy chiếu

Đau quy chiếu có nghĩa là cơn đau xuất hiện ở khu vực khác của cơ thể mà nguyên nhân lại là do đĩa đệm Chẳng hạn như nếu bạn bị lồi hoặc thoát vị đĩa đệm ở vùng lưng dưới (cột sống thắt lưng), bạn có thể sẽ bị đau quy chiếu ở chân Hiện tượng này còn được gọi là đau thần kinh tọa - một cơn đau nhói xuất phát từ mông đến cẳng chân, đôi khi có thể lan đến cả bàn chân Thông thường thì chỉ bị ở một chân

Nếu bị thoát vị đĩa đệm ở các đốt sống cổ, bạn có thể đau quy chiếu ở cẳng tay và lan đến bàn tay Đau cẳng tay và cẳng chân do thoát vị đĩa đệm còn được gọi là bệnh rễ thần kinh

Thoát vị đĩa đệm có thể gây tiêu tiểu mất tự chủ nhưng rất hiếm gặp Nếu xảy ra tình trạng này, bạn nên đi khám bệnh ngay lập tức

NGUYÊN NHÂN

Đau do thoát vị đĩa đệm thường là kết quả của sự hao mòn cột sống diễn ra mỗi ngày Tuy nhiên, nó cũng có thể do tổn thương gây ra Cơn đau đôi khi có thể là kết quả của sự đè ép các dây thần kinh do nhân tủy bị tràn ra ngoài Thoát vị đĩa đệm có thể diễn tiến từ từ theo thời gian, phải mất vài tuần hoặc vài tháng để đạt đến mức làm cho bệnh nhân cảm thấy cần phải đi khám bệnh Hoặc cơn đau có thể xảy ra đột ngột do nâng nhấc vật nặng không đúng cách hoặc do xoắn vặn các đĩa đệm đã bị yếu sẵn từ trước Trong những trường hợp này, cần phải gọi bác sĩ ngay lập tức

Có 4 giai đoạn thoát vị đĩa đệm được mô tả dưới đây:

Các giai đoạn thoát vị đĩa đệm:

Disc Degeneration: Thoái hóa đĩa đệm

mục đích xác định vị trí nguồn gốc cơn đau do thoát vị và lập kế hoạch điều trị giúp bạn kiểm soát được cơn đau và những triệu chứng khác ở cổ và lưng để giúp bạn hồi phục hoàn toàn

Các bác sĩ sẽ hỏi bạn về những triệu chứng hiện tại và những loại thuốc mà bạn đã thử dùng để điều trị

Những câu hỏi thông thường để chẩn đoán thoát vị đĩa đệm là:

 Cơn đau bắt đầu khi nào? Và ở đâu (cổ, ngực, giữa lưng hoặc thắt lưng)?

 Những công việc/hoạt động gần đây của bạn?

 Bạn đã làm gì đã đối phó với cơn đau rồi?

 Cơn đau có lan đến những phần khác của cơ thể hay không?

 Có yếu tố nào giúp cơn đau giảm đi hoặc làm cơn đau tăng lên hay không?

Bác sĩ sẽ khám bệnh, quan sát tư thế, phạm vi chuyển động, và tình trạng cơ thể ở

cả trạng thái đứng và nằm Những chuyển động gây đau sẽ được ghi nhận lại Nghiệm pháp Laségue, còn được gọi là nghiệm pháp nâng chân thẳng, có thể sẽ được thực hiện Bạn sẽ được yêu cầu nằm xuống, sau đó nhấc chân lên bằng cách

co khớp hông mà đầu gối vẫn giữ thẳng Nếu động tác này gây đau hoặc làm cho cơn đau nặng hơn có thể là biểu hiện của thoát vị đĩa đệm

Nếu bị thoát vị đĩa đệm, bạn có thể cảm thấy cứng hoặc mất độ cong bình thường của cột sống do co thắt cơ Các bác sĩ sẽ sờ cột sống bệnh nhân, ghi nhận độ cong

và sự thẳng hàng cũng như cảm nhận sức căng của nó

Các chuyên gia cột sống cũng có thể sẽ khám thần kinh để khảo sát phản xạ, sức

cơ, những thay đổi thần kinh và mức độ lan rộng của cơn đau Cơn đau rễ thần kinh (viêm dây thần kinh tủy sống) có thể tăng cường độ khi khu vực đó bị đè ép trực tiếp

Các bác sĩ cũng có thể cho thực hiện một số khảo sát cận lâm sàng để chẩn đoán bệnh, bạn có thể sẽ cần đến trung tâm chẩn đoán hình ảnh để thực hiện các khảo sát này X quang có thể giúp phát hiện những đĩa đệm bị hẹp, gãy, gai xương, hoặc viêm khớp, có thể giúp loại trừ thoát vị đĩa đệm Chụp cắt lớp điện toán cắt ngang (CT hoặc CAT scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể giúp nhìn thấy mô mềm của đĩa đệm bị lồi Những khảo sát này giúp xác định giai đoạn và vị trí của thoát vị đĩa đệm nhờ đó bạn có thể nhận được sự điều trị thích hợp Nếu nghi ngờ bạn bị tổn thương thần kinh, bác sĩ có thể sẽ yêu cầu bạn thức hiện điện cơ đồ (EMG - Electromyography) để đo tốc độ đáp ứng của các dây thần kinh

Để có được chẩn đoán chính xác hơn, các bác sĩ có thể sẽ cho thêm các xét nghiệm khác như:

 Chụp đĩa gian đốt sống: là một thủ thuật vô trùng, người ta sẽ tiêm thuốc nhuộm vào một trong những đĩa sống của bạn sau đó xem bằng cách soi huỳnh quang Mục đích là để xác định xem đĩa nào là thủ phạm gây ra cơn đau

 Xạ hình xương: là kỹ thuật tạo ra hình ảnh vi tính hoặc hình phim của xương Một lượng nhỏ chất phóng xạ được tiêm vào mạch máu sau đó đi vào tuần hoàn Nó sẽ tích tụ bên trong xương và có thể phát hiện được bằng máy scan Thủ thuật này giúp các bác sĩ xác định được những vấn đề của cột sống như viêm khớp, gãy, khối u, hoặc nhiễm trùng

 Các xét nghiệm: thông thường máu sẽ được lấy ra (qua đường tĩnh mạch)

để xét nghiệm xem các tế bào máu bình thường hay bất thường Những thay đổi hóa học của máu có thể giúp xác định những rối loạn chuyển hóa có thể góp phần gây ra đau lưng

 Châm cứu: y học Trung Hoa xưa dựa trên niềm tin rằng mọi người đều có

một loại năng lượng được gọi là Khí Khi Khí bị tắc nghẽn hoặc mất cân bằng, bạn

có thể sẽ bị đau hoặc bệnh tật Kỹ thuật châm cứu cổ truyền nhằm giải phóng các đường Khí này, hay còn được gọi là các đường kinh, bằng cách đâm những cây kim rất mỏng vào những điểm đặc biệt trên đường kinh trên người bạn Dựa vào chẩn đoán của bạn, các bác sĩ y học cổ truyền sẽ đâm vào cơ thể bạn nhiều cây kim và để nó ở đó trong vòng từ 20-40 phút Người ta cũng cho rằng châm cứu kích thích cơ thể tiết ra endorphin vào máu Endorphin là chất giảm đau tự nhiên của cơ thể do đó nó cũng làm cho bạn giảm cảm giác đau Tương tự, thuyết Cổng Kiểm Soát cũng có thể có vai trò trong hiệu quả giảm đau của châm cứu Thuyết này cho rằng tín hiệu đau được truyền chậm từ vùng bị tổn thương đến tủy sống rồi lên não do trong cùng một lúc các dây thần kinh chỉ có thể truyền tín hiệu với một số lượng có giới hạn Người ta cho rằng châm cứu tạo ra những tín hiệu đi nhanh hơn và làm che lấp đi những tín hiệu đau di chuyển chậm, do đó nó ngăn được cảm giác đau

 Ấn huyệt: ấn huyệt cũng tương tự như châm cứu Cả 2 kỹ thuật này đều

nhằm mục đích khôi phục lại dòng chảy bình thường của nguồn năng lượng của cơ thể bằng cách kích thích các điểm đặc biệt trên đường kinh Nhưng kỹ thuật ấn huyết chỉ dùng ngón tay, bàn tay, và khuỷu tay để day ấn chứ không dùng kim như châm cứu Ấn huyệt dành cho mọi độ tuổi nhưng không dành cho những phụ nữ đang có thai (một số huyệt có thể gây sảy thai) và những người bị tăng huyết áp

 Massage: khi được thực hiện thường xuyên, massage có thể làm giảm

những cơn đau mạn tính ở vùng thắt lưng Massage bao gồm những động tác đánh, xoa bóp trên lưng Những động tác này làm tăng lưu thông máu nên cũng làm tăng cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho cơ Tăng lượng máu lưu thông cũng giúp loại bỏ đi những chất thải có thể bị tích tụ theo thời gian Tuy massage không được chứng minh là có thể điều trị được thoát vị đĩa đệm nhưng nó thường an toàn

và không có tác dụng phụ Tuy nhiên, massage không phải là phương pháp dành cho những người bị loãng xương, huyết khối tĩnh mạch sâu, nhiễm trùng da, có vết thương hở, hoặc bị viêm khớp gần khu vực massage Có hơn 100 loại kỹ thuật massage khác nhau.Ví dụ như massage kiểu Thụy Điển dùng những cú đánh dài

để tác động lên lớp bề mặt của các cơ Ngược lại, massage các lớp mô sâu bằng cách tạo áp lực trực tiếp và những cú đánh chậm để làm dịu các lớp sâu của cơ và làm giảm độ căng cơ mạn tính

Khi bắt đầu thực hiện bất kỳ một phương pháp điều trị mới nào, hãy nói cho người điều trị của bạn biết bất kỳ vấn đề sức khỏe nào của bạn ngoài những cơn đau do thoát vị đĩa đệm Ngoài ra, cũng cần nên nhớ rằng những các điều trị này sẽ cho hiệu quả cao nhất khi được phối hợp với các cách điều trị quy ước

Nắn xương

Nắn xương là một phương pháp điều trị bảo tồn, có nghĩa là không cần phẫu thuật cũng không cần dùng thuốc Trong những trường hợp trượt đĩa đệm thắt lưng, hầu

hết các chuyên gia cột sống đồng ý rằng nên điều trị bảo tồn trước khi xem xét khả năng phẫu thuật, trừ trong trường hợp nặng Kỹ thuật nắn xương có một lịch sử lâu đời điều trị bảo tồn thành công cho những bệnh của đĩa đệm và các kỹ thuật này cũng không phải nhằm mục đích đẩy đĩa đệm quay trở lại vị trí cũ

Thuốc

Đĩa đệm bị thoát vị thường đè ép lên các rễ thần kinh xung quanh gây đau và phù

nề Độ nặng của triệu chứng giúp xác định loại thuốc cần dùng và có nhiều khả năng để lựa chọn Nhưng cần phải lưu ý rằng thuốc không giúp chữa hết thoát vị đĩa đệm mà nó chỉ làm giảm đau mà thôi

Cũng như đối với tất cả các loại thuốc khác, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng Bạn thường sẽ dùng những thuốc thông dụng trước rồi sau đó mới tiến tới dùng các thuốc được kê toa nếu cần thiết Nếu bạn vẫn cần phải giảm đau, kỹ thuật tiêm tủy sống sẽ giúp đưa thuốc thẳng đến nơi xuất phát cơn đau

Những thuốc thông dụng:

 Acetaminophen: chẳng hạn như Panadol, Tylenol là những thuốc phòng vệ đứng hàng đầu Tuy nhiên, nó không dành cho tất cả mọi người Tuy acetaminophen giúp giảm đau tốt nhưng nó không làm giảm viêm

 NSAID (thuốc kháng viêm không steroid) thông dụng: khác với Acetaminophen, NSAID giúp làm giảm đau và giảm viêm Một số thuốc NSAID

thường gặp là aspirin, ibuprofen (Advil) hoặc Aleve Một số thuốc NSAID không

sử dụng được đối với những người bị bệnh tim mạch hoặc loét dạ dày

Những thuốc được kê toa:

 NSAID được kê toa: được sử dụng nếu các loại NSAID thông dụng không

có hiệu quả Ví dụ như thuốc ức chế COX-2 (Celebrex)

 Thuốc dãn cơ: thoát vị đĩa đệm thường đi đôi với co thắt cơ cột sống Trong những trường hợp này, có thể bác sĩ sẽ cho bạn uống thuốc dãn cơ, chẳng hạn như thuốc Valium

 Corticoid đường uống: có thể giảm phù nề hiệu quả Những loại thuốc này được cho dùng trong một thời gian ngắn do nếu dùng dài sẽ có nhiều tác dụng phụ xuất hiện Một số ví dụ của corticoid đường uống là Decadron và methylprednisone

 Thuốc gây nghiện: những thuốc gây nghiện có tác dụng giảm đau như codeine hoặc morphine có tác dụng là dịu bớt những cơn đau nặng Cũng cần lưu

ý rằng có nhiều bệnh nhân sẽ trở nên dung nạp thuốc và cần phải sử dụng liều cao hơn nữa mới cho tác dụng giảm đau Những thuốc này có tác dụng gây nghiện do

đó chỉ được sử dụng dưới sự giám sát chặt chẽ

 Thuốc chống trầm cảm: có tác dụng chặn tín hiệu đau đi lên não và tăng hiệu quả của endorphin (là chất giảm đau tự nhiên cơ bản của cơ thể) Một lợi ích khác của thuốc là giúp bạn ngủ ngon hơn

Tiêm tủy sống:

 Tiêm corticoid ngoài màng cứng: corticoid có tác dụng kháng viêm làm giảm nhanh chóng những cơn đau do các dây thần kinh bị chèn ép Do được tiêm gần các dây thần kinh tủy sống nên thuốc có thể làm giảm đau đáng kể chỉ với liều đầu tiên, nhưng cần phải mất vài ngày để có tác dụng Thường không tiêm quá 3 lần trong 1 năm

Cảnh báo:

Các loại thuốc thường có những tác dụng phụ mà bạn nên quan tâm Hãy trao đổi với bác sĩ về tất cả những loại thuốc - ngay cả đối với những loại thuốc thông dụng và không cho các nguy cơ nhìn thấy được - trước khi sử dụng Cũng cần nên nhớ rằng bạn không chỉ đơn thuần dựa vào thuốc giảm đau và tiêm tủy sống để có thể điều trị được thoát vị đĩa đệm mà cần phải phối hợp với vật lý trị liệu và tập thể dục để cho kết quả tốt nhất

Tập thể dục