Thiên thể được vẽ bên trái bức tranh là Mặt trăng hay Mặt trời.. Và tại sao người ta không thấy ánh sáng phản xạ của thiên thể này xuống mặt nước?. Các thiên thể nhìn thấy được trong vùn
Trang 1Vật lý và những sự thật
thú vị
Vật lý luôn có cách riêng để thể hiện mình thật ấn tượng trong tự nhiên.
Và đây là một số ít trong số đó trong vô vàn cách thể hiện đó.
1 Khi một con bọ chét nhảy, gia tốc của nó lớn hơn 20 lần gia tốc của tàu con thoi tại thời điểm phóng
2 Nếu tất cả các ngôi sao trong dải Ngân hà có kích cỡ bằng hạt muối, chúng
sẽ lấp đầy một bề bơi tiêu chuẩn Olympic
3 12 nhà du hành đã đặt chân lên mặt trăng, mang về 382 kg đá, thạch anh, cát và bụi!
4 Những con cá voi nói chuyện với nhau bằng cách tạo ra những tiếng lách cách lớn Vì sóng âm ở những tần số này truyền rất tốt trong nước nên chúng có thể nghe thấy nhau ở những khoảng cách cỡ 200 km
Trang 25 Một màn hình TV cho 24 hình ảnh trong một giây Vì một con ruồi có thể nhìn thấy 200 hình ảnh trong một giây, nó sẽ thấy trên TV là những hình ảnh đứng yên
6 Mèo có thể nhìn rõ ánh sáng với cường độ bằng 1/6 cường độ mà còn người có thể cảm nhận Đó là nhờ một lớp tế bào đặc biệt ở sau võng mạc, hoạt động như các gương, phản xạ ánh sáng lại các tế bào võng mạc
Trang 37 Năm 1936, giáo sư Alfred Gaydon phải phẫu thuật mắt sau một tai nạn Khi mà thị lực của ông trở lại, ông phát hiện ra ông nhìn được cả ánh sáng cực tím, trong khi cảm giác của ông về các màu thông thường không hề bị ảnh hưởng!
8 Tháp Eiffel mùa hè cao thêm 15cm do giãn nở vì nhiệt
9 Một số người có 2 hay nhiều hơn các mối hàn ở răng có thể nghe được sóng AM cường độ lớn khi ở cách trạm phát cỡ 100m Trong trường hợp này, những mối hàn ở răng chuyển giao động của sóng điện từ thành những dao động
cơ học trong đầu người đó
10.Năng lượng mà mặt truyền cho Trái Đất lớn gấp 6000 lần lượng năng lượng tiêu hao bởi con người Lượng năng lượng từ nhiên liệu hoá thạch được sử dụng kể từ buổi đầu của nền văn minh tương đương với 30 ngày nắng đẹp
Mặt trăng không phản chiếu
ánh sáng
Trang 4Phải chăng Edward Munch đã đãng trí khi bỏ quên ánh sáng phản chiếu của trăng trong nhiều bức tranh của ông? Không, ông đã tuân theo các quy luật quang học.
Edward Munch (1863-1944), họa sĩ tiên phong của trường phái biểu hiện trong hội họa, ngay từ khi mới khởi nghiệp vào cuối thế kỷ XIX, đã để lại rất nhiều
bức tranh in đậm nỗi buồn và hoài niệm như: Đứa trẻ ốm, Tiếng kêu, Đêm Đây
đều là những bức tranh khá nổi tiếng và gây được sự chú ý nhất định Tuy nhiên, phải bước sang thế kỷ XX, ông mới đạt đến “thời hoàng kim” của mình Thời kỳ này tranh của ông sống động và mạnh mẽ hơn, mà điển hình là bức Thiếu nữ trên bờ
đê Ông vẽ cảnh này trong mùa hè năm 1901 ở Asgardstrand, một bãi tắm ở bờ Tây của Vịnh Oslo Năm 1933, giám đốc Trung tâm triển lãm mỹ thuật Quốc gia Oslo đã coi bức Thiếu nữ trên bờ đê là “bức tranh lớn nhất và nổi tiếng nhất trong các bức tranh của Munch” Bức tranh đặt ra hai câu hỏi khó cho các nhà thiên văn học
Thiên thể được vẽ bên trái bức tranh là Mặt trăng hay Mặt trời? Lúc bắt đầu mọc hay lúc đang lặn? Hay phải chăng đó là Mặt trời giữa đêm? Và tại sao người ta
không thấy ánh sáng phản xạ của thiên thể này xuống mặt nước? Donald Olson và các đồng nghiệp của ông tại ĐH Texas đã tìm ra câu trả lời
Mặt trời mọc giữa đêm bị loại ngay từ đầu, bởi Asgardstrand nằm ở phía Nam của Bắc Cực Ở khu vực này, vào thời điểm hạ chí, Mặt trời không xuất hiện Còn về câu hỏi đó là Mặt trăng hay Mặt trời, một số người bảo đó là Mặt trăng, nhưng một
số người lại khẳng định đó là Mặt trời Vậy chỉ còn cách đến tận nơi họa sĩ đã từng
vẽ bức tranh
Các nhà thiên văn học đã dễ dàng tìm thấy chỗ Munch đặt giá vẽ, và họ đã đưa ra được rất nhiều thông số Họ đã chứng tỏ rằng Munch đã vẽ một thiên thể mà ông nhìn thấy ở một phương vị 63 độ Các thiên thể nhìn thấy được trong vùng trời này, nhìn từ Asgardstrand có một độ lệch (góc giữa một vật và xích đạo Mặt trời)
khoảng -18 đến – 20 độ Kết quả là, thiên thể không thể là Mặt trời (vì Mặt trời
luôn nằm ở phía Bắc của xích đạo Mặt trời vào mùa hè, nghĩa là có độ lệch dương) Thiên thể được vẽ vì vậy phải là Mặt trăng
Trang 5Bây giờ chúng ta còn cần phải giải thích tại sao Mặt trăng không toả ánh sáng
xuống mặt nước vịnh Oslo? Một số người đã đưa ra cách giải thích rằng Mặt trăng
mà họa sĩ vẽ chỉ mang tính tượng trưng Thực tế hoàn toàn không phải như vậy Khi vẽ bức tranh này, Munch ngồi cách mặt nước 3,4 mét và tầm nhìn của ông hướng xuống phía dưới bức tường bao quanh nhà màu trắng phía trên đầu các cô gái Ngôi nhà dưới trăng cách chỗ họa sĩ ngồi vẽ 100 mét và cao hơn mặt nước biển
15 mét Hình minh họa bên cho chúng ta biết rằng đường thẳng nối họa sĩ với mái nhà tạo thành một góc 6,6 độ so với đường chân trời Hình ảnh của mái nhà như vậy được nhìn thấy dưới mặt nước biển 15 mét, tức là 18,4 mét (15+3,4) “dưới” đường chân trời của họa sĩ (tức là với một góc 10,4 độ) Bằng tính toán người ta có thể xác định được rằng Mặt trăng được nhìn ở góc 8 độ phía trên đường chân trời, tức là phía trên ngôi nhà Phản ảnh của Mặt trăng cũng sẽ phải được nhìn ở góc tương tự, nhưng hướng nhìn này đã bị phản ảnh của ngôi nhà choán mất Như vậy, bóng trăng không thể xuất hiện Hiện tượng này cũng giải thích tại sao mái nhà và phản ảnh của nó không giống nhau
Mặc dù cuộc sống của Munch phải trải qua đầy những bi kịch nhưng như chúng ta vừa thấy ông không vì thế mà đánh mất khả năng suy xét
Chú thích hình vẽ: Các định luật về phản xạ giải thích tại sao không có bóng trăng xuống mặt nước Họa sĩ ngồi cao hơn mặt nước biển 3,4 mét Vì Mặt trăng nằm ở khoảng cách (gần như) vô hạn, nên góc phản xạ trong nước bằng với đường chân trời (màu đỏ) của người quan sát Tuy nhiên, hình ảnh được phản chiếu của ngôi nhà, được nhìn dưới một góc độ khác với góc mà ngôi nhà thật tạo thành, đã khiến họa sĩ không thấy Mặt trăng tỏa bóng xuống nước