Tài liệu ôn thi môn tư tưởng Hồ Chí Minh

Tài liệu ôn thi môn tư tưởng Hồ Chí Minh Câu 1: Nguồn gốc hình thành tư tưởng HCM CÂU 2: Con đường cưu nước của Hồ Chí Minh. Câu 3 : Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà Nước quản lý xã hội bằng pháp luật Câu 4 : Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch, vững mạnh...

Câu 1: Nguồn gốc hình thành tư tưởng HCM

Bài Làm

ĐH Đảng lần IX khẳng định : “tư tưởng HCM là một hệ thống qua điểm

toàn diện và sâu sắc ề những vấn đề cơ bản của CM VN, là kết quả sự vận dụng và phát triển sáng tạo chũ nghĩa Mác Lênin vào điều kiện cụ thể của nước

ta, kế thưà và phát triển các giá trị truyển thống tốt ẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa VH nhân loại” và “tư tưởng HCM soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”

Nghị quyết 09 Bộ Chính trị (khoá VII) viết:”Chủ tịch HCM đã sớm nắm

bắt sâu sắc bản chất CM và KH tinh thành biện chứng và nhân đạo của học thuyết Mác-Lênin, vận dụng một cách sáng tạo học thuyết ấy phù hợp với hoàn cảnh thực tế nước ta; đồng thời Người đã kế thừa phát huy chủ nghĩa yêu nước truyền thống thống đẹp của dân tộc và tinh hoa của nhân loại Tư tưởng HCM được hình thành từ những nguồn gốc đó “

Tư tưởng HCM là sự kế thừa và phát triển những truyền thống tốt đẹp của dân tộc VN mà đỉnh cao là chủ nghĩa yêu nước

Truyền thống yêu nước ý chí độc lập tự cường là chuẩn mực cao nhất, đứng đầu bản giá trị VH tinh thần VN Mọi học thuyết đạo đức tôn giáo du nhập vào VN đều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính của tư tưởng yêu nước đó Tại ĐH II (1951) của Đảng Chủ tịch HCM nói:”dân ta có một lòng nồn nàng yêu nước Đó là truyền thống quy báu của ta Từ xưa đến nay mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ to

ớn nó lướt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước.”

Các dân tộc đều có lòng yêu nước Song truyền thống yêu nước VN có

những nét đặc sắc:một là tinh thần độc lập tự chủ, anh dũng bất khuất trong đấu tranh dựng nước và giử nước hiếm thấy một dân tộc nào trên thế giới ở vào

hoàn cảnh lịch sử phải đấu tranh trường kỳ như thế, gay go quyết liệt như thế để chống ngoại xâm, để bảo vệ độc lập tự do bản sắc và phẩm giá dân tộc như dân

tộc VN Hai là giàu tính cộng đồng, tính nhân dân, tính nhân bản trong tư tưởng

tình cảm yêu nước VN ngay thời phong kiến nước chủ yếu không phải là Vua

mà trước hết là dân là đồng bào, là phẩm giá dân tộc và phẩm giá con người Ba

là do hai dặc tính trên tư tưởng yêu nước truyền thống VN có xu hướng gắn với tiến bộ XH Tư tưởng yêu nước VN chưa đựng khát vọng về tự do công bằng

bình đẳng XH của nhân dân Các vị anh hùng dân tộc đều có đường lối ít nhiều đáp ứng khát vọng ấy Nhân dân VN yêu nước mình nhưng không ít kỷ hẹp hòi dân tộc mà tôn trọng các dân tộc khác khoan dung và quý trọng tình hoà hiếu

Dân tộc VN có truyền thống đoàn kết nhân ái tinh thần tộng đồng lá lành đùm lá rách trong hoạn nạn khó khăn Dân tộc VN có truyền thống lạc quan yêu đời trong muôn nguy ngàn khó ngươi LĐ vẫn độ viên nhau “chớ thấy sóng cã mà

ngả tay chèo” và tiếng cười vẫn không ngớt vang lên trong cuộc sống Dân tộc

VN cần cù thông minh sáng tạo trong SX và chiến đấu đồng thời cũng là dân tộc ham học hỏi và mở rộng cửa đón nhân tinh hoa VH nhân loại Người VN từ xưa

đã rất xa lạ với đầu óc hẹp hòi thủ cựu thói bài ngoại cực đoan Trên cơ sở giử vững bản sắc dân tộc nhân dân ta đã biết chọn lọc, tiếp thu cải biến những cái hay, cái tốt cái đẹp của người thành những giá trị riêng của mình

Tư tưởng HCM là sự kết tinh trọn vẹn sinh động của những giá trị truyền thống cao quý đó Chủ nghĩa yêu nước VN là nguồn gốc sâu xa của tư tưởng Hồ Chí Minh Từ tuổi thanh niên HCM đã là một trong những người con yêu nước

ưu tú nhất tiêu biểu nhất của dân tộc Tất cả ý nghĩa cuộc sống đối với người lúc

đó là cứu nước giải phóng dân tộc cứu đồng bào bị đọa đày đau khổ Người coi đấy là lẽ sống thiêng liêng nhất, Người nói :”tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho

tổ quốc tôi đấy là tất cả những điều tôi muốn, đấy là tất cả những đều tôi hiểu” Đối với Người tất cả mọi kế sách đều vô nghĩa nếu không nhằm tự do cho đồng bào, độc lập cho tổ quốc Cả cuộc đời Người”chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành “ HCM lúc thiếu thời rất khâm phục tinh thần yêu nước xã thân vì nước của các sĩ phu văn thân, các chiến sĩ như Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh Nhưng Người không tán thành đường lới cứu nước của các vị

Tư tưởng yêu nước của HCM thời trẻ, ngay khi chưa gặp CNXH, đã thể hiện có tầm vượt trước những quan niệm cứu nước đương thời Bởi đó là một tư tưởng yêu nước sáng suốt có tính phê phán không bảo thủ Nó hướng tới việc tìm con đường thật sự CM và KH dẫn đến mục tiêu triệt để giải phóng dân tộc Đó là tư tưởng yêu nước mang đậm tính nhân dân, tính nhân bản Cứu nước trước hết là cứu hàng triệu “đồng bào bị đoạ đày” , những “người cùng khổ” trong quan niệm

về mục tiêu cứu nước của HCM (khi chưa là người Mác xít) nước độc lập phải đi đôi với quyền tự do ấm no hạnh phúc Rõ ràng mục tiêu ấy không thể tìm thấy ở con đường cứu nước trên ập trường phong kiến và cả trân lập trường TS hay tiểu TS Ở tuổi 13 cũng như một số nhà yêu nước đương thời HCM đã sớm bị hấp dẫn bởi khẩu hiệu”tự do bình đẳng bác ái” Song khác các vị ấy HCM muốn tìm hiểu đến tận nơi “ cái gì ẩn đằng sau” những từ đẹp đẽ ấy không chỉ trên lý thuyết mà ngay trên thực tế Với một hoài bảo và lòng yêu nước như thế làm hành trang HCM ra đi tìm đường cứu nước Như vậy là chủ nghiõa yêu nước truyền thống đang đòi hỏi điược đổi mới là tiền để tư tưởng đưa HCM đến một cách tự nhiên với chủ nghĩa Mác Lênin, đáp ứng yêu cầu bức xúc của lịch sử lúc

đó là phải xác định một đường lối cứu nước đúng đắn Tư tưởng yêu nước HCM phản ánh yêu cầu giải phóng bức xúc của dân tộc VN và các dân tộc thuộc địa nói chung

Tư tưởng HCM là sự tiếp thu và phát triển tinh hoa của VH nhân loại (VH Đông tây)

Tư tưởng càng vĩ đại khi nguồn gốc của nó càng sâu xa, cơ sở của nó càng rộng lớn Tư tưởng HCM không chỉ kết tinh những giá trị dân tộc mà còn bắt nguồn từ tinh hoa VH nhân loại cả phương Đông và phương Tây mà Người đã thâu thái được HCM xuất thân trong một gia đình khoa bản, từ nhỏ đã được hấp thu một nền Nho học vững vàng Vì vậy không có gì lạ khi thấy trong tác phẩm của mình Người sử dụng khá nhiều mệnh đề của Nho giáonhưng đã đem lại cho

nó một ý nghĩa mới HCM cũng đã chỉ ra những hạn chế lớn của Nho giáo như phân chia đẳng cấp,c oi thường phụ nữ, khinh LĐ chân tay… HCM căn bản không dùng học thuyết Khổng tử để cải tạo XH song Người nói :”Tuy Khổng tử là phong kiến và tuy trong học thuyết của Khổng tử có nhiều điều không đúng song những điều hay trong đó thì chúng ta nên học” Người cho rằng để kế thừa

những cái hay trong tư tưởng các bậc tiền bối cần theo phương pháp Lênin Người nĩi :”Chỉ cĩ những người CM chân chính mới thu thái được những hiểu biết quý báu của các đời trước để lại Lênin dạy chúng ta như vậy” Tù tuổi thiếu niên, HCM đã tiếp cận những yếu tố VH phương Tây qua trường học Pháp Việt Trong cuộc đời hoạt động CM của mình Chủ tịch HCM đã sống 30 năm ở nước ngồi mà chủ yếu là ở Châu âu nên Người cũng chịu ảnh hưởng rất sâu rộng của nền VH dân chủ CM phương Tây Người đã từng sống và làm việc ở thủ đơ của các nước TB phát triển nhất như Mỹ, Anh và nhất là Pháp… Tại quê hương của tự do bình đẳng bác ái, Nguyễn Aùi Quốc đã tiếp xúc trực tiếp với các tác phẩm cũa các nhà triết học Khai sáng như Vonte, Rútxơ, Mơngtéckiơ… những lýù luận gia của CM Pháp

Hồ Chí Minh tiếp thu những giá trị tư tưởng VH phương Tây cũng như đối với những giá trị phương đơng vơí tinh thần phê phán Người đã trực tiếp thấy rõ ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp ở Đơng dương, những thống khổ khơng sao kể siết của đồng bào mình, đã tận mắt trong thấy tội ác dã man của bọn thực dân ở tất cả các nước thuộc địa mà Người đi qua, trực tiếp chứng kiến những bất cơng phổ biến ngay ở những nước “văn minh” Qua thực tế HCM đã sớm phát hiện ra mặt trái của nền văn minh phương Tây Song điều đĩ khơng ngăn cản Người tiếp thu kế thừa những giá trị tốt đẹp của văn minh phương Tây

Tư tưởng HCM là sự vận dụng phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin

Trên cơ sở những nhân tố tư tưởng nĩi trên đặc biệt là chủ nghĩa yêu nước Nguyễn Aí Quốc đã đến với chủ nghĩa Mác Lênin Tư tưởng HCM là kết quả sự gặp gở giữa chủ nghĩa yêu nước VN và chủ nghĩa Mác Lênin Việc Nguyễn Aùi Quốc đến với chủ nghĩa Mác Lênin, tìm thấy ở chủ nghĩa Mác Lênin “cái cần thiết” và “ con đường” giải phĩng dân tộc VN, “ngọn hải đăng soi đường cho tồn thể nhân loại bị áp bức đi tới giải phĩng” là bước quyết định trong quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Bắt gặp chủ nghĩa Mác Lênin tư tưởng yêu nước ở Nguyễn Aí Quốc cĩ bước nhảy vọt về chất-tư tưởng của Nguyễn Aùi Quốc trở thành tư tưởng Hồ Chí Minh Chủ tịch HCM luơn nhấn mạnh rằng : yêu nước anh dũng chiến đấu hy sinh vì độc lập dân tộc khơng phải phẩm chất riêng cĩ ở những người cơng sản mà là vốn cĩ ở hàng triệu người trong Đảng cũng như ngồi Đảng Song chỉ cĩ Đảng của giai cấp CN được vũ trang bằng chủ nghĩa Mác Lênin mới cĩ đường lối đúng đắn để giải phĩng dân tộc biến chủ nghĩa yêu nước truyền thống thành chủ nghĩa yêu nước hiện đại trên cơ sở kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa XH KH, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc

tế vơ sản Được tư tưởng KH của giai cấp CN quốc tế soi sáng phong trào gải phịng dân tộc VN đã tìm ra đường lối cứu nước đúng đắn Chủ nghĩa Mác Lênin

là cơ sở chủ yếu nhất hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Chính lý luận Mác Lênin

đã cung cấp cho HCM thế giới quan và phương pháp luận DVBC để tổng kết kiến thức tổng kết lịch sử và kinh nghiệm thực tiễn tìm ra con đường cứu nước đúng đưa Người vượt hẳn lên phía trước so với những người yêu nước đương thời, khắc phục căn bản khủng hoảng về đường lối giải phĩng dân tộc Theo Lênin một người “chỉ xứng đáng với danh hiệu nhà tư tưởng khi nào họ đi trước phong trào tự phát chỉ đường cho nĩ, khi nào họ biết giải quyết, trước những người khác, tất cả các vấn đề lý luận CT sách lược và các vấn đề tổ chức mà

“những yếu tố vật chất” của phong trào hút phải một cách tự phát” HCM là một nhân vật kiệt xuất trong những con người như thế

Chủ nghĩa yêu nước là cơ sở ban đầu và động lực thúc đẩy HCM đến với chủ nghĩa Mác Lênin Còn chủ nghĩa Mác Lênin đã nâng chủ nghĩa yêu nước truyền thống ở HCM lên bươ81c phát triển về chất phù hợp với thời đại mới Người nói “Lúc đầu chính là chủ nghĩa yêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa công sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo quốc tế thứ 3 Từng bước một trong cuộc đấu tranh vửa nghiên cứu lý luận Mác Lênin vừa làm công tác thực tế, dần dần tôi hiểu được rằng chỉ có CNXH CNCS mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người LĐ trên thế giới khỏi ách nô lệ” Như vậy tư tưởng HCM là thuộc hệ tư tưởng Mác Lênin Những phạm trù cơ bản của tư tưởng HCM cùng nằm trong các phạm trù cơ bản của lý luận Mác Lênin Tuy nhiên tư tưởng HCM không phải chỉ là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin vào hoàn cảnh và điều kiện VN mà còn là sự phát triển và làm phong phú chủ nghĩa Mác Lênin ở thời dại các dân tộc bị áp bức vùng lên đấu tranh giành độc lập tự do

Cuối cùng phải nói đến những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất

cá nhân của HCM là nhân tố rất quan trọng để hình thành và phát triển tư tưởng HCM

Đó tà tư chất bản lĩnh trí tuệ, tâm hồn, phong cáh đặc biệt được tôi luyện trong hoạt động thực tiễn lâu dài Đó là tư duy độc lập tự chủ sáng tạo cộng với đầu óc phê phán tinh tường sáng sốt trong việc nghiên cứu tìm hiểu phong trào thế giới đặc biệt là các cuộc CM TS rút ra những kết luận cần thiết để vận dụng vào điều kiện nước ta Đó là khổ công học tập nhằm chiếm lĩnh vốn tri thức phong phú của thời đại, vốn kinh nghiệm đấu tranh của phong trào giải phóng dân tộc , phong trào công nhân quốc tế đễ có thể tiếp cận với chủ nghĩa Mác Lênin KH về CM của giai cấp vô sản quốc tế và đó là tâm hồn của một chiến sĩ nhiệt thành CM một trái tim yêu nước thương dân vô bờ bến sẳn sàng chịu đựng

hy sinh cao nhât vì độc lập của tổ quốc vì tự do hạnh phúc của đồng bào Chính thông qua phẩm chất trí tuệ và năng lực đặc biệt đó mà truyền thống vẽ vang của dân tộc cùng với các giá trị kim cổ đông tây được hấp thụ chắc lọc thành một sản phẩm đặc biệt-tư tưởng Hồ Chí Minh

Tóm lại trong các nguồn gốc nói trên chủ nghĩa yêu nước là cơ sở ban đầu

và động lực thúc đẩy Người tự giác đến với chủ nghĩa Mác Lênin Còn chủ nghĩa Mác Lênin đã nâng chủ nghĩa yêu nước lên một bước phát triển mới về chất phù hợp với thời đại mới Chủ nghĩa Mác Lênin là nguồn gốc trực tiếp và chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh Tinh hoa văn hóa nhân loại đã giúp HCM hiểu sâu chủ nghĩa Mác Lênin, làm phong phú bản sắc tư tưởng của Người do kết hợp được dân tộc với thời đại, VH phương Đông và phương Tây và nâng tầm VH CT của Người ngang tầm thời đại…Sự hình thành tư tưởng HCM không phải là số cộng giản đơn ba bộ phận đó Ở đây diễn ra một quá trình tổng hợp chắc lọc qua tư duy độc lập, qua trí tuệ và nhân cách lớn của HCM trên cơ sở một bản lĩnh CT kiên định và cốt cách VH độc đáo của Người Đó cũng là kết quả tổng hợp của cả quá trình lăn lộn đấu tranh lâu dài trong thực tiễn gian khổ hiểm nguy

ở hầu khắp các châu lục; là một quá trình tự rèn luyện tự học tập tích lũy kiến thức, kinh nghiệm sống và chiến đấu của Người

CÂU 2: Con đường cưu nước của Hồ Chí Minh.

Từ giữa thế kỷ 19, khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, mặc dù các phong trào chống Pháp liên tục nổ ra, người trước ngã người sau đứng lên nhưng tất cả các cuộc nổi dậy ấy đều thất bại Nguyên nhân có nhiều nhưng suy cho cùng nguyên nhân chủ yếu là chưa có một đường lối đúng

Bằng thiên tài trí tuệ và nghị lực phấn đấu phi thường vượt qua những hạn chế của những người yêu nước cùng thời, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành không tán thành chủ trương cứu nước của cụ Phản ánh Bội Châu, cũng như cụ Phan Chu Trinh, tuy người hết sức khâm phục tinh thần yêu nước của hai cụ: “cụ Phan Chu Trinh thì yêu cầu người Pháp thực hiện cải lương … chẳng khác gì xin giặc nhủ lòng thương”, “cụ Phan Bội Châu hy vọng Nhật giup đở để đuổi Pháp, điều đó rất nguy hiểm chẳng khác

gì đưa hỗ cửa trước rướt Beo cửa sau”

Chính vì thế, Nguyễn Tất Thành quyết định tìm đường cứu nước khác

Tháng 6/1911 Nguyễn Tất Thành ra đi với mục đích: “tôi muốn đi ra nước ngoài xem nước Pháp và các nước khác Sau khi xem xét họ làm như thế nào , tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta” Khẩu hiệu “tự do, bình đẳng, bác ái” của CM tư sản Pháp đã thúc dục Nguyễn Tất Thành đi đến những nước có cuộc CM tư sản thắng lợi

Suốt nhiều năm xông pha, người đã có mặt ở nhiều nước, tiếp xúc với nhiều lớp người thuộc nhiều dân tộc khác nhau Khi đến các nước tư bản phát triển

ở Châu Âu và Bắc Mỹ, người nhìn thấy cảnh giai cấp công nhân bị áp bức bóc lột thậm tệ Khi sang các nước Châu Á, Châu Phi và Mỹ La Tinh người tận mắt thấy nhiều dân tộc , bị thực dân thống trị hết sức hà khắc, giã man Nhận ra kẽ thù chung, người đi đến kết luận quan trọng: dù màu đã có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột và giống người

bị bóc lột Mà cũng chỉ có một mối tình hữu ái là thật mà thôi: tình hữu ái vô sản” (Hồ Chí Minh toàn tập NXB chính trị QG Hà Nội 1995, tập 1, trang 266)

Từ tấm lòng yêu nước thương dân, đến sự phân biệt XH có hai giống người,

ở người đã có sự chuyển biến sâu sắc , hình thành ý thức giai cấp rõ rệt khiến người đến một cách rất tự nhiên với chủ nghĩa Lê nin, chủ nghĩa Mác -

Lê nin đỉnh cao của trí tuệ nhân lọai, khi được đọc luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa

Những năm hoạt động trong phong trào cộng sản , phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc , tiếp tục nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lê nin , học tập kinh nghiệm của các Đảng cộng sản , kinh nghiệm của Liên xô quê hương của CM tháng 10 Nga, người đã tích lũy những kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn phong phú, hình thành dần đường lối cứu nước Luận cương của Lê nin đã giải đáp trúng những vấn đề mà Bác Hồ đang tìm hiểu

và người đi đến khẳng định: “muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường CM vô sản” Có thể nói đây là bước ngoặc căn bản sau 10 năm đi tìm chân lý để giải phóng đồng bào, kết thúc một quá trình chuyển biến trong nhận thức tư tưởng của Bác Hồ từ chủ nghĩa yêu nước sang chủ nghĩa Mác - Lê nin

Tìm thấy cẩm nang thần kỳ cho sự nghiệp giải phóng của dân tộc Việt Nam, ngày 3/2/1930 người chủ trì thành lập Đảng cộng sản Việt Nam Theo Hồ Chí Minh: muốn thực hiện thành công CM giải phóng dân tộc , điều kiện đầu tiên đảm bảo phải có Đảng cộng sản Việt Nam – đội tiên phong của giai cấp vô sản, người đại diện cho dân tộc Việt Nam.

Các văn kiện của Hội nghị thành lập Đảng do người trực tiếp sọan thảo như: chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt là mẫu mực của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê nin vào hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của nước ta, trở thành cương lĩnh đầu tiên của Đảng ta Đó là chủ trương làm CM tư sản dân quyền, CM và thỗ địa CM để đi tới XH cộng sản

Nhva ngay từ khi thành lập Đảng , tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa XH đã được thể hiện rất rõ ràng Đây là luận điểm trung tâm xuyên suốt trong tòan bộ tư tưởng Hồ Chí Minh

Tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lê nin nhận thức được xu thế phát triển của thời đại , Hồ Chí Minh sớm chỉ ra CM giải phóng dân tộc phải đi theo con đường của CM vô sản và CM Việt Nam là một bộ phận khắng khít của CM thế giới

Từ luận điểm coi chủ nghĩa đế quốc là con đĩa 2 vòi, CM ở chính quốc và CM giải phóng dân tộc ở thuộc địa là hai cánh của một con chim, là hai dòng thác của trào lưu CM thế giới phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê nin vào điều kiện cụ thể một nước thuộc địa , Hồ Chí Minh đã di đến một luận điểm mới:

CM thuộc địa không phụ thuộc vào CM ở chính quốc , mà cần được tiến hành với tinh thần chủ động sáng tạo, tự lực đứng lên đem sức ta mà tự giải phóng cho ta Hơn nữa lại còn có thể giúp đỡ được người anh em mình ở phương Tây trong nhiệm vụ giải phóng hòan tòan Do vậy ở những nước thuộc địa phải đặt lên hàng đầu CM giải phóng dân tộc để đi tới chủ nghĩa XH Đây là bài học lịch sử lớn, có ý nghĩa nguyên tắc nói lên nguyên lý: thực tiễn là tính chất của chân lý , CM là sáng tạo giáo điều , rập khuôn sẽ dẫn tới thất bại.Luận điểm các dân tộc đứng lên tự giải phóng , được Hồ Chí Minh quán triệt trong suốt quá trình lãnh đạo CM Việt Nam Trong CM tháng 8, Hồ Chí Minh đòi hỏi phải “đem sức ta ra mà tự giải phóng cho ta” trong kháng chiến chống

mỹ là tinh thần “tự lực cánh sinh”, “dựa vào sức mình là chính” … với tinh thần đó Hồ Chí Minh luôn luôn đề cao sức mạnh động lực dân tộc , xây dựng lực lượng CM trong nước là yếu tố quyết định thắng lợi cuộc CM Mặt khác người vẫn hết sức tranh thủ sự đồng tình , giúp đỡ của các lực lượng CM , lực lượng tiến bộ trên thế giới

Người xác định CM giải phóng dân tộc là của tòan dân , nghĩa là Sĩ, Nông , Công, Thương đều chống lại cường quyền , không phân biệt giai cấp Đảng phái, địa vị XH , giàu nghèo Tuy vậy trong tòan dân , Hồ Chí Minh và Đảng ta khẳng định: CM Việt Nam do giai cấp công nhân lãnh đạo dựa trên nền tảng liên minh Công-Nông và Trí thức

Hồ Chí Minh đánh giá cao tinh thần yêu nước của bộ phận tư sản dân tộc Việt Nam Theo người , công nhân, nông dân, tiểu tư sản , tư sản dân tộc cùng với các thân sĩ yêu nước hợp thành lực lượng CM trong CM giải phóng dân tộc Sắp xếp lực lượng CM của Hồ Chí Minh vừa đúng với quan điểm của

chủ nghĩa Mác - Lê nin , vừa phù hợp với đặc điểm của dân tộc, đất nước Việt Nam.

Thấu hiểu sâu sắc chính sách thuộc địa tàn bạo của chủ nghĩa đế quốc và

từ những kết luận rút ra qua khảo sát , nghiên cứu phong trào giải phóng dân tộc ở một số nước thuộc địa , Hồ Chí Minh chỉ rõ: muốn giải phóng dân tộc phải thực hiện con đường CM bạo lực

Trong quá trình lãnh đạo CM , người biết kế thừa truyền thống và kinh nghiệm đánh giặc giữ nước của dân tộc, vận dụng sáng tạo lý luận bạo lực

CM của chủ nghĩa Mác - Lê nin , tiếp thu tinh hoa lý luận và những kinh nghiệm quân sự của thế giới , Hồ Chí Minh đã đề ra và dần dần hoàn chỉnh lý luận bạo lực CM Đó là sự tổng hợp các yếu tố chính trị , quân sự , với nhiều bước đi, nhiều biện pháp , hình thức đấu tranh cụ thể để đạt được mục tiêu của từng chặng đường tiến tới mục đích cuối cùng là đánh đổ thực dân, giành độc lập dân tộc tự do hạnh phúc cho nhân dân

Khẳng định giải phóng dân tộc phải bằng con đường bạo lực CM, song Hồ Chí Minh luôn chủ động , tích cực đưa ra giải Pháp để tranh thủ khả năng hòa bình và phát triển của CM Thực tiễn CM Việt Nam đã chứng minh tư tưởng này của Hồ Chí Minh là đúng đắn

Tóm lại, Đảng cộng sản Việt Nam và nhân dân Việt Nam khẳng định: công lao to lớn nhất của Hồ Chí Minh là người đã tìm con đường cứu nước đúng đắn , gắn mục tiêu độc lập dân tộc với mục tiêu chủ nghĩa XH và cống hiến suốt đời cho mục tiêu đó Với tư tưởng này, Hồ Chí Minh chẳng những đã đưa nước Việt Nam đến độc lập tự do, thống nhất tòan vẹn mà còn góp phần

to lớn vào sự nghiệp giải phóng các dân tộc thuộc địa trên thế giới chính vì thế Hồ Chí Minh đã được nhân lọai tôn vinh là anh hùng giải phóng dân tộc, đẩy nhanh nhân văn hóa thế giới

Ngày nay Đảng ta và nhân dân ta vẫn kiên định con đường CM với mục tiêu

ma Hồ Chí Minh đã lựa chọn: “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường XHCN trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê nin

và tư tưởng Hồ Chí Minh … tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi , là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta” (VKĐH 9 trang 20, 21)

Đảng ta xác định mục tiêu CM: dân giàu, nước mạnh, XH công bằng, dân chủ, văn minh

Xây dựng Nhà nước XHCN của dân, do dân và vì dân mục đích để phát huy sức mạnh toàn dân tộc để xây dựng đất nước

Các dân tộc Việt Nam đều có quyền bình đẳng tạo điều kiện giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

Giữ vững độc lập tự chủ đi đôi với mở rộng quan hệ quốc tế

Kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc

Tổ quốc Việt Nam XHCN

Câu 3 : Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà Nước quản lý xã hội bằng pháp luật

Bài Làm

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và dân tộc Tư tưởng đó là sự kế thừa có chọn lọc những tinh hoa nhân loại và của dân tộc, là sự tiếp thu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện Việt Nam Trong toàn bộ nội dung tư tưởng của Người thì tư tưởng về nhà nước chính là sự kế thừa và phát triển của Hồ Chí Minh về các kiểu nhà nước trong lịch sử, là sự vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về nhà nước vào điều kiện nước ta

Xây dựng một nhà nước do nhân dân lao động làm chủ là tư tưởng nhất quán trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh Xuất phát từ lòng yêu nước thương dân, Người đã ra đi tìm đường cứu nước và đã tìm thấy con đường cách mạng vô sản, đồng thời Hồ Chí Minh cũng lựa chọn xây dựng một nhà nước kiểu mới ở Việt Nam, một nhà nước của dân do dân, vì dân khác về bản chất so với nhà nước thực dân phong kiến Người đã nhận thức được tất cả các nhà nước trước cách mạng vô sản đều chỉ là nhà nước của một số ít người, nhà nước của giai cấp bóc lột Vì thế Hồ Chí Minh đã chỉ rõ : “Chúng ta đã hy sinh làm cách mạng thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm xong cách mạng rồi thì quyền giao cho dân chúng, chớ để trong tay một bọn ít người”

Nhà nước kiểu mới theo Hồ Chí Minh là một nhà nước của dân, do dân

“Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam Việc nước là việc chung, mỗi một người con rồng cháu tiên, bất kỳ già trẻ gái trai, giàu nghèo, nồi giống, tôn giáo đều phải gánh vác một phần …” Nhân dân là người bầu ra nhà nước, bầu ra quốc hội và chính phủ Hồ Chí Minh nhấn mạnh “tổng tuyển cử

là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài có đức để gánh vác công việc nước nhà” và “hễ là công dân đều có quyền đi bầu cử” Nhân dân có quyền kiểm soát, góp ý, phê bình chính phủ, dân có quyền bãi miễn đại biểu quốc hội, hội đồng nhân dân nếu họ không còn xứng đáng, làm hại dân.Nhà nước kiểu mới là phải coi việc đưa lại quyền lợi chính đáng cho nhân dân là mục tiêu hoạt động của mình Đó là nhà nước vì dân, phải đặt quyền lợi của nhân dân lên trên hết “Việc gì có lợi cho dân ta phải hết sức làm Việc gì có hại cho dân ta phải hết sức tránh” Nhà nước phải chịu trách nhiệm trước dân, nhà nước là công bọc, là đầy tớ của nhân dân, phải yêu dân, kính dân

Như vậy nhà nước kiểu mới theo Hồ Chí Minh là nhà nước của dân do dân

vì dân, thể hiện rõ quan điểm : “Nước lấy dân làm gốc” Đó là nhà nước xây dựng trên khối liên minh công nông, trí thức do Đảng CS lãnh đạo là nhà nước quản lý xã hội bằng hiến pháp và pháp luật Vấn đề xây dựng một nhà nước pháp quyền dựa trên cơ sở phục vụ nhân dân, đã đượ thể hiện rõ trong tư tưởng

Hồ Chí Minh Người có ý thức rất sớm về tầm quan trọng của pháp luật trong việc quản lý xã hội, trong bảng yêu sách của nhân dân An Nam do Người soạn thảo gởi đến hội nghị Vecsây 1919 đã thể hiện tư tưởng pháp quyền của Hồ Chí Minh Người đã yêu cầu “Cải cách nền pháp lý ở Đông Dương bằng cách cho người bản xứ cũng được quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu Châu” “Thay chế độ ra sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, pháp luật phải là ý chí của giai cấp công nhân đồng

thời là ý chí của nhân dân lao động, là văn kiện của một giai cấp thống trị Luật pháp của chế độ thực dân phong kiến, đặt ra là để bảo vệ lợi ích cho giai cấp bóc lột … còn hiến pháp, pháp luật của ta là bảo vệ quyền lợi cho nhân dân lao động Pháp luật là phải lấy chữ nhân làm trọng và phải thấy mối quan hệ giữa đức trị và pháp trị Đây là điểm rất đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh, một tư tưởng thắm đượm chủ nghĩa nhân đạo, chủ nghĩa nhân văn, luôn chú trong đến con người, vì sự nghiệp giải phóng con người, luôn tìm cách hướng con người đến cái chân thiện mỹ Người đã bao giờ cũng nhấn mạnh đến cả hai yếu tố “có

lý có tình” Người đã kết hợp nhuần nhuyễn cả “đức trị” và “pháp trị” Người dùng sức cảm hóa để ngăn ngừa tiêu cực có thể xảy ra với phương châm phòng bệnh hơn chữa bệnh Hồ Chí Minh có tấm lòng độ lượng bao dung, nhân hậu nhưng Người cũng rất nghiêm khắc không bỏ qua sai lầm, khuyết điểm, không bao che, luôn đòi hỏi sự bình đẳng trước pháp luật

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền Người đã có ý trước hết tính hợp hiến, hợp pháp của quyền lực nhà nước Khi nhà nước Việt Nam mới ra đời năm 1945, Người muốn làm nhanh “càng sớm càng tốt” cuộc tổng tuyển cử để bầu ra quốc hội và sau đó lập ủy ban soạn thảo hiến pháp đầutiên của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa Trong 24 năm làm chủ tịch nước (1945 – 1969) Hồ Chí Minh đã chủ trì soạn thảo hai hiến pháp năm 1946 và 1959 Đó

là cơ sở pháp lý của quyền lực nhà nước Trong thời kỳ chống Pháp 1945 –

1954, do không có điều kiện họp đoàn thể quốc hội, Hồ Chí Minh với tư cách là chủ tịch nước, buộc phải ra những sắc lệnh nhưng Người luôn tôn trọng tính hợp hiến của các sắc lệnh bằng cách xin ý kiến ban thường trực quốc hội Người cũng thường xuyên nhắc nhỡ hoạt động của bộ máy hành pháp, tư pháp phải dựa trên cơ sở vững chắc của hiến pháp và pháp luật

Hồ Chí Minh không theo thuyết “tam quyền dân lập”, đây là lý luận xây dựng nhà nước tư sản được nhiều nước áp dụng từ trước đến nay Quan điểm của

Hồ Chí Minh là không có sự chia sẻ quyền lực mà quyền lập pháp (quốc hội) hành pháp (chính phủ), tư pháp (viện kiểm sát tòa án) phải thống nhất chặt chẽ với nhau để tất cả quyền lực đều thống nhất là quyền lực của nhân dân Nhưng giữa các quyền đó có sự phân công, phối hợp nhau, tránh chòng chéo và phản quyền

Nhà nước quản lý xã hội bằng hiến pháp và pháp luật là tư tưởng nhất quán của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền Tư tưởng này được thể hiện rất sớm qua bản yêu sách 8 điểm gởi đến hội Nghị Vec-sây 1919 Người chú trọng đặc biệt đến việc xây dựng pháp luật và việc đưa pháp luật vào thực hiện có kết quả trong cuộc sống Theo Người, phải tuyên truyền giáo dục pháp luật cho nhân dân, làm cho dân nắm được pháp luật, hiểu được luật và làm theo uật Người yêu cầu các cơ quan nhà nước, cán bộ viên chức kể cả cán bộ chủ chốt phải gương mẫu chấp hành Ngay cả Đảngcầm quyền cũng phải hoạt động trong khuôn khổ hiến pháp và pháp luật Bản thân Hồ Chí Minh là một tấm gương về chấp hành hiến pháp và pháp luật, không có ngoại lệ nào dù đó là chủ tịch nước

Về xây dựng bộ máy nhà nước, Hồ Chí Minh nhất quán quan điểm xây dựng ở Việt Nam Quốc hội lthực sự là cơ quan quyền lực cao nhất ; chính phủ

là cơ quan hành chính cao nhứt Với một nền hành chính quốc gia hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của nhân dân

Hồ Chí Minh chủ trương xây dựng tổ chức tư pháp hiện đại và dân chủ Tòa án được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc của cơ quan tài phán nghĩa là độc lập với cơ quan hành chính, trong xét xử cóphụ thẩm nhân dân tham gia, thẩm phán do chính phủ bổ nhiệm, phiên tòa xét xử công khai, quyền bào chữa của các bị cáo được bảo đảm trong xét xử Thẩm phán chỉ tuân theo pháp luật, các

cơ quan khác không có quyền can thiệp Tóm lại, một bộ máy nhà nước kiểu mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ máy nhà nước hiện đại, dân chủ, có hiệu lực, phải cấu tạo luôn luôn từ yêu cầu khách quan của từng thời kỳ cụ thể, tránh tùy tiện, tránh chủ quan Hồ Chí Minh cũng coi trọng vấn đề cán bộ, công chức nhà nước, đề cao vị trí và vai trò của họ Người cho rằng : “Cán bộ là dây chuyền của bộ máy Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt,

dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt Cán bộ là những người đem chính sách của chính phủ, của đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dỡ thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được” Người có quan điểm nhất quán về tiêu chuẩn cán bộ – viên chức nhà nước là phải vừa có đức, có tài, vừa hồng “vừa chuyên” Hai mặt đó phải luôn luôn đi đôi với nhau mà đức phải là gốc Theo Hồ Chí Minh tiêu chuẩn người cán bộ – công chức nhà nước có những yêu cầu là : phải tuyệt đối trung thànhvới sự nghiệp cách mạng (là yêu cầu đầu tiên phải có), thành thạo công việc, phải có mối liên hệ mật thiết với dân, phải dám phụ trách, dám quyết đoán, dám chịu trách nhiệm nhất là trong những tình huống khó khăn, thất bại không hoang mang, thắng lợi không kiêu ngạo, phải trung thực, luôn có chí tiến thủ, luôn luôn tự phê bình và phê bình, biết người, biết việc, không thành kiến, không bao che

Trong việc lựa chọn người vào đội ngũ cán bộ – công chức nhà nước, Hồ Chí Minh coi trọng biện pháp thi tuyển đội ngũ cán bộ – công chức Điều này thể hiện rõ trong hai sắc lệnh do Người ký 1948, 1950 hoặc sắc lệnh năm 1946 qui định tiêu chuẩn chuyên môn hóa cán bộ tư pháp Những qui định về thi tuyển, về tiêu chuẩn hoá đội ngũ viên chức nhà nước của Người vẫn có ý nghĩa quan trọng trong quá trình cải cách hành chính hiện nay

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng nhà nước và pháp luật trong giai đoạn hiện nay, chúng ta phải xây dựng một nhà nước và đảm bảo cho nhà nước thật sự là của dân do dân, vì dân, phát huy hơn nữa vai trò và quyền lực của nhân dân trong xây dựng nhà nước của mình Bộ máy nhà nước phải hoạt động có hiệu lực từ quốc hội đến chính phủ và cơ quan tư pháp Xây dựnghệ thống pháp luật hoàn chỉnh, khắc phục tình trạng pháp luật thiếu, sơ hở, bất cập đồng thời đưa pháp luật vào thực thi có kết quả, tuyên truyền giáo dục phápluật cho nhân dân Tiếp tục đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công chức nhà nước, nâng cao trình độ mọi mặt để không bị “đuối tần”, trước yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa Tổ chức thi tuyển công chức, phòng ngừa và khắc phục tình trạng một bộ phận cán bộ công chức tham

ô, nhũng nhiễm, thoái hóa, biến chất