thuc-tien-giao-duc

BÀI TẬP NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN GIÁO DỤCTên bài tập: TÌM HIỂU THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH HÓA HỌC Hóa học là một môn khoa học chuyên nghiên cứu, tìm hiểu về tính chất, đặc trư

BÀI TẬP NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN GIÁO DỤC

Tên bài tập:

TÌM HIỂU THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH HÓA HỌC

Hóa học là một môn khoa học chuyên nghiên cứu, tìm hiểu về tính chất, đặc trưng và ứng dụng của các chất trong tự nhiên

Thời gian qua, môn Hóa học trong chương trình giáo dục đã được đổi mới cùng các

bộ môn khác Ngoài những về nội dung lý thuyết, sự thay đổi còn tập trung nâng cao kỹ năng của người học trong quá trình học tập môn Hóa học như tăng khối lượng kiến thức, hướng dẫn chuyên sâu, định hướng kỹ năng tổng hợp hóa học,…

Về hình thức thực hiện, Bộ giáo dục đã thực hiện chương trình sách thí điểm, sau đó chuyển hẳn sang chương trình Sách giáo khoa mới hiện nay

Vì thế, nhiệm vụ của giáo viên là phải có những phương pháp dạy học tích cực, hướng dẫn học sinh học tập, rèn luyện khả năng tự chiếm lĩnh tri thức, hoàn thành tốt nhiệm

vụ học của mình Trong các phương pháp dạy hóa tích cực, thí nghiệm thực hành hóa học là một kỹ năng không thể thiếu ở giáo viên trong giảng dạy Thí nghiệm thực hành hóa học từng bước hình thành kỹ năng cho học sinh, giúp việc hình thành khái niệm tổng hợp hóa học một cách rõ ràng hơn khi chỉ dùng lý thuyết suông

Là sinh viên năm 3 ngành sư phạm Hóa học, với hy vọng hiểu rõ tình hình thí nghiệm thực hành hóa học ở trường phổ thông trong thời gian đi thực tập giáo dục Nay tôi chọn đề tài nghiên cứu:

TÌM HIỂU THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH HÓA HỌC

Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

2 Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng công tác thí nghiệm thực hành hóa học ở trường phổ thông ở trường trung học phổ thông Thị xã Cao Lãnh

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Đến trường trung học phổ thông Thị xã Cao Lãnh (trong chuyến đi thực tập giáo dục)

- Liên hệ giáo viên giảng dạy, cán bộ quản lý, học sinh và những người có liên quan

để tìm hiểu thông tin

- Đến phòng thí nghiệm để tìm hiểu, ghi nhận những thông tin cần thiết

- Ghi nhận thực trạng để rút ra kinh nghiệm và đề xuất giải pháp

4 Các phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp lấy ý kiến

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, sổ ghi của lớp, phòng thí nghiệm

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp đàm thoại

5 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: thực trạng thí nghiệm ở trường phổ thông

- Đối tượng nghiên cứu: phòng thí nghiệm, người làm thí nghiệm (giáo viên, học sinh…)

6 Giả thuyết khoa học

Khi biết được thức trạng thí nghiệm thực hành hóa học ở trường phổ thông, biết được khả năng vận dụng thí nghiệm thực hành hóa học trong giảng dạy và tình hình thực hiện công tác này, ta có thể nghiên cứu, tìm ra giải pháp và khả năng ứng dụng thí nghiệm

để nâng cao chất lượng dạy học

7 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Các công trình đã được nghiên cứu: chưa có (do năm 2009 trường Đại học Đồng

Tháp mới đưa ra bài tập thực tiễn giáo dục cho sinh viên thực hiện lần đầu tiên).

8 Kế hoạch thời gian nghiên cứu

4 tuần (tháng 3/2009)

Phần nội dung Chương I

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ SỞ1.1 Xu hướng áp dụng thí nghiệm thực hành trong dạy học hóa học

Trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển với tốc độ như vũ bão hiện nay đòi hỏi phải có những vật liệu mới đáp ứng cho sự phát triển của nó Khoa học kỹ thuật phát triển nâng cao tri thức và khả năng tư duy của con người, khi đó con người có nhu cầu ngày càng cao trong việc nghiên cứu, tìm ra cái mới, cái hay qua thực hành Tổng hợp hóa học là một ngành học có vai trò rất quan trọng trong việc nghiên cứu, tìm ra những chất, những vật liệu, thực phẩm…phục vụ cho đời sống, nâng cao chất lượng cuộc sống

Muốn thực hiện được điều này, con người cần được cung cấp kiến thức thích hợp và điều kiện để rèn luyện kiến thức của mình, điều kiện để tìm tòi nắm vững kiến thức và sau

đó là bước vào quá trình nghiên cứu, phát minh, sáng chế,…

Việc rèn luyện này phải được thực hiện sớm ở học sinh ở lứa tuổi, trình độ thích hợp

Ở nước ta, môn hóa học được giảng dạy từ lớp 8 của chương trình trung học cơ sở, tạo những mầm giống từ sớm với những thí nghiệm đơn giản Sau đó được nâng dần mức độ lên theo kiến thức học lý thuyết của khoa học…

Trên thế giới hiện nay, nhiều nước đã nâng cao tỉ trọng giữa lý thuyết và thực hành lên cao trong nhiều lĩnh vực Các kỳ thi học sinh giỏi quốc tế và khu vực đã đưa thực hành làm một môn thi song song với việc thi lý thuyết Khi tham gia các kỳ thi này, học sinh, sinh viên nước ta có đạt giải, nhưng kết quả không cao và số lượng giải cũng không nhiều do còn nhiều hạn chế ở môn thí nghiệm thực hành

Nâng cao chất lượng công tác thí nghiệm thực hành là giải pháp tốt để nước ta phát triển, bắt kịp với khu vực và quốc tế, làm cho nước ta nhanh chóng thực hiện con đường Chủ nghĩa xã hội

Giáo dục là hệ thống đào tạo nguồn nhân lực cho quốc gia Muốn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ta cần tạo điều kiện cho người học tiếp cận với công nghệ tiên tiến, hiện đại, có điều kiện thực hành nhiều hơn theo phương châm “Học đi đôi với hành” mà ta

đã học từ nhỏ

Do vậy, nhu cầu nâng cao chất lượng thí nghiệm thực hành trong dạy học hóa học là một xu hướng tất yếu cho sự phát triển của nguồn nhân lực cho các ngành, các lĩnh vực nghiên cứu khoa học

1.2 Nhu cầu thiết yếu của việc áp dụng thí nghiệm thực hành hóa học trong dạy học

Hiện nay, công tác thí nghiệm thực hành Hóa học ở Việt Nam còn yếu

Tình trạng này có thể do các giáo viên giỏi hiện còn ít, một số đã đến tuổi về hưu Lực lượng giáo viên đang tham gia dạy khối thường và luôn cả khối chuyên còn trẻ và kinh nghiệm còn hạn chế nên các trường phải gấp rút có chính sách tuyển dụng và đầu tư cơ sở vật chất

Trình độ thực hành thí nghiệm của học sinh kém là do các học sinh không được làm thường xuyên, vừa học môn chuyên vừa phải lo học tất cả các môn để phục vụ mục tiêu toàn diện, lo ôn thi Đại học do không được ưu tiên như trước kia là khi đạt giải học sinh giỏi quốc gia thì được tuyển thẳng vào đại học, nay thì không được tuyển thẳng dù có đậu cao.

Thời gian dành cho thực hành hạn chế từ khâu kế hoạch nhà trường đến chương trình học những năm đầu Chỉ khi học sinh vào đội tuyển rồi mới có chương trình thực hành riêng giúp các học sinh cập nhật với trình độ thí nghiệm của thế giới

Như vậy thời gian dành cho thực hành quá ngắn, phần đông học sinh chỉ được tham gia thí nghiệm thực hành rất ít Có nhiều học sinh ở nhiều trường không có điều kiện cơ sở vật chất để tiếp cận thí nghiệm Chúng ta cần kết hợp giữa lý thuyết và thực hành đáp ứng yêu cầu vừa là bồi dưỡng năng lực chuyên môn vừa bồi dưỡng năng lực toàn diện

Học sinh làm thí nghiệm sẽ tư duy tốt hơn các hiện tượng hóa học trong lý thuyết, giải đáp được những thắc mắc khi học lý thuyết, gợi nên những ý tưởng mới và có thể nảy sinh sự tò mò, lòng ham học hỏi… để tự nâng cao kiến thức và phục vụ cho nghiên cứu sau này

Trường trung học phổ thông Thị xã Cao Lãnh là một trường lớn của tỉnh Đồng Tháp,

có điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho công tác thí nghiệm cao Qua đánh giá, so sánh với tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo về phòng học bộ môn trường trung học đạt chuẩn quốc gia, có thể thấy được mức độ đạt được của phòng bộ môn Hóa học của Trường trung học phổ thông Thị xã Cao Lãnh

Thông qua chuyến đi, ta có thể tự rút ra những nhận định đúng đắn, thực trạng về tình hình công tác thí nghiệm ở trường phổ thông Thị xã Cao Lãnh Dựa vào những sự kiện tìm hiểu được, ta có thể biết được một số đặc điểm chung của thực trạng thí nghiệm ở trường phổ thông, tâm lý của học sinh và người giáo viên khi thực hiện thí nghiệm thực hành

Qua đó, ta có thể nhận định, đề xuất một số giải pháp để thay đổi, cải tiến, nâng cao chất lượng công tác thí nghiệm thực hành trong dạy học hóa học, góp phần nâng cao kỹ năng dạy học cho giáo viên và tạo điều kiện cho học sinh nắm vững lý thuyết, rèn luyện kỹ năng thí nghiệm thực hành

Chương II

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP2.1 Cơ sở vật chất của trường

2.1.1 Phòng thí nghiệm hóa học

Trường trung học phổ thông Thị Xã Cao Lãnh được thành lập từ năm 1956, là trường công lập duy nhất của tỉnh Kiến Phong cũ Nhiệm vụ trọng tâm của trường là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước và cung cấp lực lượng học sinh giỏi chủ yếu thuộc khu vực phía Bắc sông Tiền

Trường THPT TX Cao Lãnh có 1 phòng thí nghiệm hóa học

Phòng thí nghiệm Hóa học

Sơ đồ trường trung học phổ thông Thị xã Cao Lãnh

Sơ đồ phòng thí nghiệm hóa học

Đơn vị tính: cm

+ 3 dãy bàn dành cho học sinh thí nghiệm (có ngăn để cặp học sinh) có kích thước:

583 cm x 120 cm x 76 cm Mỗi dãy bàn học sinh có 3 bồn nước, mỗi bồn có 2 vòi nước Trong số đó chỉ sử dụng được 7 vòi nước của 5 bồn, nhưng lại có 2 bồn chảy nước ra sàn

+ 2 bên vách có 4 cái quạt thông gió

+ có 5 bóng đèn dài 1m 20 và 2 quạt lớn trên trần nhà

+ Cửa sổ nhỏ thông gió hai bên vách là 50 cánh (có 2 cánh không mở được)

+ 1 tủ chứa phương tiện nghe nhìn như ti vi, đầu đĩa…

+ 1 tủ y tế được đặt gần cửa vào phòng hóa chất gồm có: Cồn 700, Cồn Iot

- Kim loại Natri ngâm trong dầu hỏa, 4 hộp với khối lượng khoảng 700 – 800 g.

- Khối lượng P đỏ là ước lượng (không có ghi)

Trong số hóa chất trên, một số loại được sử dụng một phần Để dễ thống kê, tôi xem các lọ này như hóa chất mới, chưa sử dụng

Hóa chất của nhà trường nhập về, một phần do Sở giáo dục cấp theo quy định, một phần nhập theo đề nghị của giáo viên bộ môn khi cần thiết Thông thường, lượng hóa chất đưa về là trong khoảng thời gian chuẩn bị tổ chức kỳ thi “Học sinh giỏi thí nghiệm thực hành”

Danh mục hóa chất, số lượng như trên đáp ứng đủ nhu cầu thí nghiệm của trường Khi cần thêm hóa chất nào thì có thể nhập về trong thời gian ngắn nên đảm bảo lượng hóa chất cần thiết phục vụ cho công tác thí nghiệm thực hành

* Dụng cụ

2 Bình cầu cổ dài đáy tròn không nhánh cái 15 + 50 x

28 Kẹp sắt (các loại) cái 50 + 70 x

58 Ống thủy tinh hình trụ loe một đầu cái 6 + 15 + 40 x

59 Ống thủy tinh hình trụ có nhánh cái 60 x

67 Thiết bị nghe nhìn (tivi, đầu đĩa) bộ 1

Do có một số dụng cụ quá nhiều, không được phép di chuyển nên chỉ có thể tính ước lượng (đánh dấu x)

Dụng cụ của phòng thực hành Hóa học của trường trung học phổ thông Thị xã Cao Lãnh có thể đáp ứng tốt cho việc thí nghiệm thực hành Hóa học

2.1.3 Danh mục hóa chất tối thiểu để đáp ứng nhu cầu thí nghiệm thực hành của từng khối

Bảng danh mục này được rút ra từ các bài thực hành của từng khối trong sách giáo khoa 10 – 11 – 12

Khối 10: H2SO4, HCl, HNO3, NaOH, Zn, CuSO4, FeSO4, NaCl, NaBr, CaCO3, FeS,

Na2SO3, I2, tinh bột, S, Cu, Mg, KMnO4

Khối 11: Chỉ thị, HCl, H2SO4, HNO3, NaOH, NH3, Na2CO3, AlCl3, KNO3, CaC2, (NH4)2SO4, KCl, KMnO4, AgNO3, Cu, CuO, CuSO4, Br2, glyxerol, etanol, phenol,

CH3COOH, CH3CHO, Toluen

Khối 12: HNO3, CH3COOH, H2SO4, NaOH, etanol, Glucozơ, saccarozơ, NaHCO3, tinh bột, iôt, anilin, Br2, FeSO4, Fe2(SO4)3, NaCl, CuSO4, FeCl3, KI, (NH4)2CO3, Na2CO3,

KSCN, K2Cr2O7, KMnO4

Các dụng cụ cần thiết: ống nghiệm, kẹp, ống hút nhỏ giọt, đèn cồn, giá sắt, ống

thủy tinh, nút cao su, chậu thủy tinh, (pipet, buret (lớp 12))

2.1.4 Số tiết thực hành theo quy định trong Học kỳ 1

12 20 CB 10 3 30

Tổng số tiết tính được là: 342 tiết / học kỳ 1

Tên các lớp ở trường trung học phổ thông Thị xã Cao Lãnh:

Khối 10: T, TH, H, L, SV, V, AV, A1, A2, A3, A4, CBa1, CBa2, CBa3, CBa4,

2.2 Tình hình thực hiện

2.2.1 Quy chế công nhận phòng học bộ môn trường trung học đạt chuẩn quốc gia

QUY CHẾCông nhận phòng học bộ môn trường trung học đạt chuẩn quốc gia

(ban hành kèm theo Quyết định số 32/2004/QĐ-BGDĐT ngày 24/9/2004 của Bộ trưởng Bộ

Giáo dục và Đào tạo)

Chương I QUY ĐỊNH CHUNG

Điều 1 Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Quy chế này quy định tiêu chuẩn và quy trình công nhận phòng học bộ môn đạt chuẩn quốc gia trong các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông (gọi chung là trường trung học) công lập và ngoài công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân

Điều 2 Khái niệm về phòng học bộ môn

1 Phòng học bộ môn là phòng học được trang bị hệ thống thiết bị dạy học bộ môn và hệ thống các thiết bị nghe nhìn được lắp đặt phù hợp với bộ môn để giáo viên và học sinh sử dụng thuận lợi, đảm bảo chất lượng giáo dục

2 Phòng thí nghiệm thực hành bộ môn được trang bị và sử dụng như phòng học bộ môn

Chương IITIÊU CHUẨN THỨ NHẤT:

VỀ CƠ SỞ VẬT CHẤT

Điều 3 Phòng học bộ môn

1 Phòng học bộ môn được thiết kế đúng tiêu chuẩn do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định Bàn ghế trong phòng phải là loại chuyên dụng phù hợp với lứa tuổi của từng cấp học

và từng bộ môn, đủ về số lượng cho mỗi lớp học sinh Có bảng viết theo quy định

2 Có nguồn điện ổn định, đủ ánh sáng cho học sinh học (đảm bảo tiêu chuẩn ánh sáng

do Bộ Y tế quy định)

3 Có thiết bị cấp nước đặt ở các vị trí khác nhau theo thiết kế đặc thù từng bộ môn Phòng học bộ môn Hóa học cần có thêm tủ hút khí độc, có hệ thống xử lý hóa chất sau khi thực hành thí nghiệm

4 Mỗi phòng có hệ thống tủ tường cửa kính để đựng thiết bị dạy học dùng thường xuyên trong các giờ học

5 Hệ thống nghe nhìn được lắp đặt trên bàn giáo viên và ở các vị trí thích hợp Hình ảnh các nhà khoa học bộ môn được treo ở các vị trí trang trọng trong phòng học bộ môn

6 Có hệ thống cửa sổ kính đảm bảo thông thoáng về mùa hè, kín gió về mùa đông

7 Có phòng chứa thiết bị và chuẩn bị thí nghiệm, thực hành ngay bên cạnh

8 Có hệ thống xử lý nước thải đúng quy định về việc bảo vệ môi trường

9 Có phương tiện chống ẩm, chống mối mọt, phòng cháy chữa cháy nổ Từng bước trang bị máy điều hòa không khí, máy hút bụi, máy hút ẩm để việc bảo quản và sử dụng trang thiết bị tốt hơn

Điều 4 Số phòng học bộ môn

1 Cách tính số phòng học bộ môn của từng môn học: tổng số tiết của môn học ở tất cả

các khối, lớp trong tuần chia cho 30 (lấy tròn số)

n = T : 30 (n: số lượng phòng bộ môn, T: Tổng số tiết học/ tuần)

2 Các phòng học bộ môn:

Trong điều kiện hiện nay và 10 năm tới, các trường cần có các phòng học bộ môn

- Vật lý, Hóa học, Sinh học

- Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Âm nhạc, Mỹ thuật

- Toán học, Tin học, Ngoại ngữ, Công nghệ

- Phòng truyền thống, Nhà tập đa năng (Giáo dục thể chất), phòng Y tế học đường

3 Phòng truyền thống Nhà tập đa năng (Giáo dục thể chất), phòng Y tế học đường, các phòng này hoạt động theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo

4 Diện tích tối thiểu các phòng học bộ môn:

- Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ: từ 1,65 đến 1,80 m2/ học sinh (không kể diện tích chuẩn bị)

- Phòng học bộ môn các môn lý thuyết và ngoại ngữ: từ 1,45 đến 1,50 m2/ học sinh

- Phòng học bộ môn tin học: từ 2,00 đến 2,50 m2/ học sinh

- Phòng chuẩn bị: từ 16 đến 24m2/phòng

Điều 5 Thiết bị dạy học

1 Phải đảm bảo đủ thiết bị dạy học cho từng môn học theo danh mục thiết bị dạy học tối thiểu đã ban hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo

2 Có bản hướng dẫn cách sử dụng các thiết bị chuyên dụng

3 Ngoài các thiết bị dạy học quy định, hàng năm phải bổ sung thiết bị dạy học tự làm của giáo viên bộ môn và học sinh Các trường có điều kiện có thể trang bị bổ sung thêm các

bộ thiết bị ngoài định mức quy định theo danh mục thiết bị dạy học tối thiểu của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Chương IIITIÊU CHUẨN THỨ HAI:

VỀ NHIỆM VỤ CỦA CÁN BỘ CHUYÊN TRÁCH

Điều 6 Nhiệm vụ của cán bộ chuyên trách

1 Cán bộ chuyên trách phòng học bộ môn có nhiệm vụ chuẩn bị thiết bị dạy học theo kế hoạch dạy học của trường, hướng dẫn và giúp học sinh sử dụng thiết bị

2 Hàng tháng, cán bộ chuyên trách phòng học bộ môn có kế hoạch kiểm tra toàn bộ thiết bị trong phòng để bảo dưỡng

3 Tất cả các danh mục thiết bị dạy học phải được vào sổ, mô tả, phân loại, sắp xếp có

hệ thống theo chương trình môn học

4 Mỗi năm cán bộ chuyên trách phòng học bộ môn phải được bồi dưỡng về nghiệp vụ

5 Giáo viên kiêm nhiệm cũng có nhiệm vụ và được bồi dưỡng về nghiệp vụ như cán bộ chuyên trách phòng học bộ môn

Chương IVTIÊU CHUẨN THỨ BA:

VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG

Điều 7 Tổ chức

1 Hiệu trưởng nhà trường phân công một lãnh đạo trường trực tiếp phụ trách công tác thiết bị dạy học và chỉ đạo hoạt động của phòng học bộ môn

2 Tổ trưởng chuyên môn là người trực tiếp theo dõi hoạt động của phòng học bộ môn

và báo cáo với lãnh đạo trường