Lực hồi phục F: lực kéo về là hợp của tất cả các lực tác dụng lên vật trong quá trình dao động -Đối với con lắc lò xo nằm ngang thì lực hồi phục là lực đàn hồi -Đối với con lắc lò xo thẳ
Trang 1Chương 1: DAO ĐỘNG CƠ HỌC
1 Dao động và dao động tuần hoàn
1.1.Dao động: Là những chuyển động có giới hạn trong không gian, lặp đi lặp lại quanh một vị trí cân bằng
1.2.Dao động tuần hoàn: là dao động mà trạng thỏi chuyển động của vật được lặp lại như cũ sau những khoảng
thời gian bằng nhau
2 Dao động điều hũa và Dao động con lắc lũ xo
2.1 Khỏi niệm: Dao động điều hũa là chuyển động mà li độ của vật biến thiên theo quy luật hàm số sin hoặc
côsin theo thời gian với x = Acos(t)
2.2 Cỏc đại lượng đặc trưng của dao động điều hũa con lắc lũ xo:
b Chu kì T: là khoảng thời gian ngắn nhất để trạng thỏi chuyển động được lặp lại như cũ, đú cũng là khoản thời
gian để vật thực hiện một dao động toàn phần:
Chu kỳ: T =
2
=
f
1 (đơn vị s) Con lắc lũ xo: T =
với N là số lần dao động thực hiện trong khoảng thời gian t
c Tần số:là số dao động vật thực hiện trong một giây: f =
2
1
T hoặc
√
d Góc pha ban đầu : xác định trạng thái dao động của vật tại thời điểm ban đầu t = 0 (đơn vị rad)
Tỡm , ta dựa vào hệ phương trỡnh 0
0
cos sin
2.3 Phương trỡnh dao động, phương trỡnh vận tốc và gia tốc:
a Phương trỡnh dao động: x = Acos(t)
b Phương trỡnh vận tốc: v = x’ = -Asin(t)
-Vận tốc đạt giá trị cực đại vmax = A khi vật ở vị trí cân bằng x = 0
-Vận tốc của vật đạt giá trị cực tiểu vmin = 0 khi vật ở vị trí biên x = A
c Phương trỡnh gia tốc: a = v’ = x” = -2A cos( t ) a = -2x
-Gia tốc đạt giá trị cực đại amax = 2A khi vật ở vị trí biên x = A
-Gia tốc đạt giá trị cực tiểu amin = 0 khi vật ở vị trí cân bằng x = 0
-Gia tốc đạt giá trị cực đại khi vận tốc đạt giá trị cực tiểu và ngược lại
+ v = -Asin(t) = )
2 cos(
d Cụng thức độc lập với thời gian: x2+ 2
Trang 22.4-Lực tác dụng lên vật dao động điều hòa:
a Lực hồi phục F: (lực kéo về) là hợp của tất cả các lực tác dụng lên vật trong quá trình dao động
-Đối với con lắc lò xo nằm ngang thì lực hồi phục là lực đàn hồi
-Đối với con lắc lò xo thẳng đứng thì lực hồi phục không phải lực đàn hồi
-Biểu thức lực hồi phục F = -k.x
-Lực hồi phục đạt giá trị cực đại Fmax = kA khi vật ở vị trí biên x = A
-Lực hồi phục đạt giá trị cực tiểu Fmin = 0 khi vật ở vị trí cân bằng x = 0
-Lực hồi phục luôn hướng về vị trí cân bằng, tỉ lệ với li độ dao động
-Lực hồi phục gây ra gia tốc cho vật dao động ⃗⃗ =m , nên trong quá trình dao động gia tốc luôn hướng về vị trí cân bằng
b Lực đàn hồi: Fđh = k(l + x)
Đối với con lắc lò xo nằm ngang
Fdh max= k.A Fdh min= 0
Đối với con lắc lò xo thẳng đứng
Fdh max= k.(l + A)
-Nếu l > A thì Fdh min= k.(l – A)
-Nếu l A thì Fdh min = 0
Chú ý:
-Khi qua vị trí cân bằng gia tốc đổi chiều,lực hồi phục đổi chiều,vận tốc không đổi chiều
-Đối với con lắc lò xo nằm ngang khi qua vị trí cân bằng lực đàn hồi (hoặc lực hồi phục) đổi chiều
-Đối với con lắc lò xo treo thẳng đứng khi qua vị trí cân bằng lực đàn hồi không đổi chiều, lực đàn hồi sẽ đổi chiều
ở vị trí lò xo có chiều dài tự nhiên
-Con lắc đổi chiều chuyển động khi lực tác dụng(lực hồi phục) cực đại
c Chiều dài con lắc:l = l CB + x
-Động năng và thế năng biến đổi tuần hoàn với chu kì T/2 (tần số 2f, tần số góc 2)
-Thời gian ngắn nhất giữa 2 lần động năng bằng thế năng là T/4
Trang 3Vấn Đề 2:Con lắc đơn
3.1.Phương trình dao động:
Điều kiện để con lắc đơn dao động điều hoà:
+Chiều dài dây treo lớn hơn rất nhiều lần kích thước vật nặng ( l>> d, d là đ-ờng kính vật nặng)
+Khối lượng của con lắc tập trung chủ yếu ở vật nặng, khối lượng dây treo là không đáng kể
+Bỏ qua mọi ma sát của môi trường ( hệ con lắc dao động là hệ kín )
+Biên độ dao động của con lắc 0 100( khi đó sin )
a Tần số góc:= 2f =
T
2 =
l g
b Tần số: f =
l
g
2 1
c Chu kì T: T =
g
l
2
Vận tốc: v = 2 gl (cos cos 0)
Lực căng dây: =mg(3cos- 2cos0)
- Tại vị trí li độ góc con lắc có vận tốc v thì lực căng dây tại đó là = mg(cos 0 +
gl
v
2
3 2)
- Tại vị trí li độ góc con lắc có lực căng dây thì vận tốc tại đó là v = )
3
cos3
(
mg gl
- Con lắc đơn dao động biên độ góc 0, vận tốc cực đại của con lắc là vmax = 2 gl ( 1 cos 0)
- Con lắc đơn dao động biên độ góc 0, lực căng dây lớn nhất, nhỏ nhất là:
max
= mg(3-2cos0) min= mgcos0
- Tại VTCB con lắc đơn có vận tốc vmax , độ cao cực đại con lắc là h =
g
v
2
2 max
Vấn Đề 3:Sự thay đổi chu kỡ dao động của con lắc đơn
-Con lắc đơn có chiều dài l1 dao động tại nơi có gia tốc trọng trường g có chu kì T1 (f1)
-Con lắc đơn có chiều dài l2 dao động tại nơi có gia tốc trọng trường g có chu kì T2 (f2)
Con lắc đơn có chiều dài l1 +l2 dao động tại nơi có gia tốc trọng trường g có chu kì T (f)
Trang 4T= T12T22 f=
2 2 2 1
2 1
f f
f f
Con lắc đơn có chiều dài l1 -l2 dao động tại nơi có gia tốc trọng trường g có chu kì T (f)
T= T12T22 f=
2 1 2 2
2 1
f f
f f
a) Theo độ cao (vị trớ địa lớ):
2 0
Độ lệch trong một ngày đờm:
Nếu T > T0thì con lắc chạy chậm, ngược lại nếu T < T0 thì con lắc chạy nhanh
c) Con lắc chạy đúng chu kì T0 trên trái đất, đưa lên mặt trăng , trái đất có khối lượng gấp a lần khối lượng mặt trăng, có bán kính gấp b lần bán kính mặt trăng, chu kì trên mặt trăng là T = T0
b a
- Gia tốc trọng trường ở mặt đất g0 = 2
R
GM
ở độ cao h g = 2
)(R h
GM
= g0(
h R
R
)2
ở độ sâu h g = ( 3 )
R
h R
Lực điện trường: = q ⃗ , độ lớn F = qE; Nếu q > 0 ⃗ ; cũn nếu q < 0 ⃗
Chú ý.Với quy ước chuyển động nhanh dần đều lấy a>0,chậm dần đều lấy a<0
Chu kì con lắc phụ thuộc vào gia tốc trọng trường g khi chịu thêm lực tác dụng
Con lắc đặt trong điện tr-ờng đều có vectơ c-ờng độ điện tr-ờng E có ph-ơng :
a.Nằm ngang T=2
2 2
) (
m
qE g
l
c.Thẳng đứng hướng từ trên xuống d-ới T=2
m
qE g l
Trang 5Vấn Đề 4:Tổng hợp dao động
Dao động tổng hợp của hai dao động điều hoà cùng phương, cùng tần số là một dao động điều hoà cùng phương, cùng tần số với hai dao động đó
Điều kiện: để tổng hợp 2 dao động là 2 dao động cùng phương,cùng tần số hoặc cú độ lệch pha khụng đổi
+Nếu đề bài cho tổng hợp 2 dao động thành phần x1 = A1cos( t 1) và x2 = A2cos( t 2) đ-ợc một dao động
điều hòa có phương trình x = Acos(t) thì :
A2 = A12 + A22+2A1A2cos(1 2) A1 A2 A A1 + A2
tan=
2 2 1 1
2 2 1 1
coscos
sinsin
A A
-Biên độ cực đại Amax = A1 + A2 khi =1 2=2k k=0,1,2…
-Biên độ cực tiểu Amin = A1 A2 khi = 1 2=(2k + 1) k=0,1,2…
1 1 2
coscos
sinsin
A A
-Là dao động có biên độ giảm dần theo thời gian
-Dao động tắt dần càng nhanh nếu môi trường càng nhớt
-Tần số dao động tắt dần bằng tần số riêng của hệ
-ứng dụng trong thực tế:cánh cửa, giảm sóc ô tô
-Số dao động và quãng đường đi được trước khi dừng hẳn
-Là dao động dưói tác dụng của một ngoại lực cưỡng bức tuần hoàn với pt: f = F cos(ωt+φ)
-Có biên độ không đổi,phụ thuộc vào biên độ lực cưỡng bức
-Là dao động điều hoà
-Tần số dao động cưỡng bằng tần số dao động của lực cưỡng bức fcửụừng bửực fngoaùi lửùc
-Biên độ dao động cưỡng bức tỉ lệ thuận với biên độ ngoại lực,phụ thuộc vào tần số ngoại lực
-Có biên độ phụ thuộc vào độ chênh tần số lực cưõng bức và tần số riêng của hệ, khi độ chênh càng nhỏ thì biên độ càng lớn
Trang 6+ Trong một môi trường vật chất, sóng truyền theo các phương với cùng một tốc độ v
+ Tốc độ truyền sóng trong các môi trường: vkhí< vlỏng< vrắn
+ Khi sóng truyền đi, chỉ có pha dao động (trạng thái dao động) truyền đi, còn phần tử vật chất của môi trường thì dao động tại chổ
+ Sóng dọc truyền được trong cả chất khí, chất lỏng và chất rắn
+ Sóng ngang truyền được trong chất rắn và trên bề mặt chất lỏng
+ Sóng cơ không truyền được trong chân không
4 Bước sóng :
Đ/n 1: Bước sóng là quãng đường sóng truyền trong thời gian một chu kì
Đơn vị bước sóng là đơn vị độ dài (m)
Đ/n 2: Bước sóng là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng dao động cùng pha
+ Công thức liên hệ giữa chu kì (T), tần số (f), tốc độ (v) và bước sóng () là:
v v.T f
5 Phương trình sóng của một sóng hình sin theo trục OX:
a) Phương trình dao động của nguồn O: uo = acost
b) Phương trình dao động của điểm M cách nguồn O một khoáng x:
uM = acos( t - ) hoặc uM = acos( t - )
Phương trình sóng là một hàm vừa tuần hoàn theo thời gian vừa tuần hoàn theo không gian
Dao động của một phần tử sóng tại một điểm là một dđ điều hòa theo thời gian với chu kỳ T
- Sau một khoảng có độ dài bằng bước sóng, sóng có hình dạng lặp lại như cũ
Hai điểm cùng pha: = k thì d2 - d1 = k
Hai điểm ngược pha: = (2k+1) thì d2 - d1 = (k + ).
Hai điểm vuông pha: = (2k+1) thì d2 - d1 = (k + )
.
Độ lệch pha gần nhất của 2 điểm bất kì: = =
Trang 7Vấn Đề 2: Giao Thoa Súng
1.Giao thoa súng: là sự tổng hợp của hai hay nhiều sóng kết hợp trong không gian, trong đó có những chỗ cố định
biên độ sóng được tăng cường hoặc giảm bớt thậm chí triệt tiêu
Điều kiện có giao thoa: Hai sóng chỉ giao thoa khi hai sóng kết hợp Hai sóng kết hợp là hai sóng có cùng tần số, cùng phương và có độ lệch pha không đổi
2 Phương Trỡnh Giao Thoa Súng Tại M
a) Phương trỡnh 2 súng kết hợp ở nguồn S1,S2 phỏt cú dạng u a cos t
b) phương trỡnh súng giao thoa tại M :
Phương trỡnh súng tại M do nguồn S1 truyền tới: u1M = acos(t - )
Phương trỡnh súng tại M do nguồn S2truyền tới: u2M = acos(t - )
Phương trỡnh súng giao thoa tại M: uM = u1M + u2M = 2acos cos(t - )
Biờn độ dao động tổng hợp: AM = 2a│cos ( d2 d1)
nếu 2 nguồn ngược pha thỡ ngược lại
Chỳ ý: khoảng cỏch giữa 2 cực đại (hoặc 2 cực tiểu)liờn tiếp trờn đường nối 2 nguồn S 1 S 2 là
Vấn Đề 3: Súng Dừng
I/ Sự phản xạ của súng:
- Khi súng phản xạ trờn vật cản cố định thỡ súng tới và súng phản xạ ngược pha nhau tại điểm phản xạ
- Khi súng phản xạ trờn vật cản tự do thỡ súng tới và súng phản xạ cựng pha nhau tại điểm phản xạ
II/ Súng dừng:
1.Định nghĩa: Súng dừng là súng truyền trờn sợi dõy trong trường hợp xuất hiện cỏc nỳt và cỏc bụng cố định 2.Đặc điểm:
+ Khoảng cỏch giữa hai bụng súng ( hoặc hai nỳt ) liền kề là λ/2
+ Khoảng cỏch giữa một bụng súng và một nỳt súng liền kề là λ/4
3.Điều kiện để cú súng dừng trờn một sợi dõy cú hai đầu A, B cố định là:
Chiều dài của sợi dõy l = AB phải bằng một số nguyờn lần nửa bước súng:
Trang 8Vấn Đề 4: Sóng Âm
1 Định nghĩa:Sóng âm là các sóng cơ truyền trong các môi trường khí, lỏng, rắn
2.Phân loại sóng âm:
+ Âm nghe được (âm thanh) có tần số trong khoảng từ 16 Hz đến 20.000 Hz
+ Âm có tần số dưới 16 Hz gọi là hạ âm
+ Âm có tần số trên 20000Hz gọi là siêu âm
3 Sự truyền âm:
+ Tốc độ truyền âm phụ thuộc tính chất của môi trường: mật độ môi trường, tính đàn hồi, nhiệt độ của môi trường
+ Tốc độ truyền âm trong các môi trường: vkhí< vlỏng< vrắn
+ Âm truyền đi rất kém trong các chất như: bông, nhung, xốp, thủy tinh
+ Sóng âm không truyền đƣợc trong chân không
+ Trong chất rắn, sóng âm là sóng ngang và sóng dọc Trong chất khí và chất lỏng sóng âm chỉ là sóng dọc
4 Các đặc trƣng vật lí của âm: ( Tần số âm, Cường độ âm và mức cường độ âm, Đồ thị dao động của âm)
a/ Tần số âm là một trong những đặc trưng vật lí quan trọng nhất của âm
b/ Cường độ âm:
+ Cường độ âm I tại một điểm là đại lượng đo bằng lượng năng lượng mà sóng âm tải qua một đơn vị diện tích đặt tại điểm đó, vuông góc với phương truyền sóng trong một đơn vị thời gian Đơn vị cường độ âm là oát trên mét vuông, kí hiệu W/m2
Đơn vị của mức cường độ âm là Ben, kí hiệu B
hoặc đơn vị đêxiben (dB) 1 dB = 1 B
10 L(dB) = 10log
0
I
I d/ Đồ thị dao động của âm
Khi một nhạc cụ phát ra một âm có tần số f0 (gọi là âm cơ bản ) thì bao giờ nhạc cụ đó cũng đồng thời phát
ra các âm có tần số 2f0, 3f0 (gọi là hoạ âm thứ 2,3 ) Tổng hợp đồ thị dao động của tất cả các họa âm gọi là đồ thị dao động của âm
Tần số âm cơ bản: f0=
=
Tần số âm bậc k: fk = k.f0
5 Các đặc trƣng sinh lí của âm( Độ cao, Độ to, Âm sắc)
a/ Độ cao của âm là một đặc trưng sinh lí của âm gắn liền với tần số âm
b/ Độ to của âm là đặc trưng sinh lí của âm gắn liền với đặc trưng vật lí mức cường độ âm
c/ Âm sắc là một đặc trưng sinh lí của âm, giúp ta phân biệt âm do các nguồn khác nhau phát ra Âm sắc có
liên quan mật thiết với đồ thị dao động âm
+ Hộp cộng hưởng âm có tác dụng giữ nguyên độ cao của âm nhưng làm tăng cường độ âm
Trang 9Chương 3 : DÕNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
Vấn Đề 1:Dòng Điện Xoay Chiều
* Dòng điện và điện áp xoay chiều
Dòng điện xoay chiều là dòng điện có cường độ là hàm số sin hay côsin của thời gian
Điện áp xoay chiều là điện áp biến thiên theo hàm số sin hay côsin của thời gian
Tạo ra dòng điện xoay chiều bằng máy phát điện xoay chiều dựa trên cơ sở hiện tượng cảm ứng điện từ
Trong một chu kì T dòng điện xoay chiều đổi chiều 2 lần, trong mỗi giây dòng điện xoay chiều đổi chiều 2f lần
* Các giá trị hiệu dụng của dòng điện xoay chiều
Cường độ hiệu dụng của dòng điện xoay chiều bằng cường độ của một dòng điện không đổi, nếu cho hai dòng điện đó lần lượt đi qua cùng một điện trở R trong những khoảng thời gian bằng nhau đủ dài thì nhiệt lượng tỏa ra bằng nhau
Từ thông: NBS cos( t ) 0cos( t ) ( Wb )
Suất điện động tức thời: e = - ; e NBS sin( t ) ( ) V E 0sin( t )
Hiệu điện thế tức thời:u U 0cos( t u)
Cường độ dòng điện tức thời:i I 0cos( t i) (A)
+ Cường độ hiệu dụng và điện áp hiệu dụng: I = 0
Vấn Đề 2: Các Loại Đoạn Mạch Xoay Chiều
1 Đoạn mạch chỉ có điện trở thuần: uR cùng pha với i; I =
là dung kháng của tụ điện
Tụ điện C không cho dòng điện không đổi đi qua (cản trở hoàn toàn), nhưng lại cho dòng điện xoay chiều đi qua
với điện trở (dung kháng): Z C =
; với Z L = L là cảm kháng của cuộn dây
Cuộn cảm thuần L cho dòng điện không đổi đi qua hoàn toàn (không cản trở) và cho dòng điện xoay chiều đi qua với điện trở (cảm kháng): ZL = L
U = UR
+ UL
+ UC
1 Hiệu điện thế tức thời 2 đầu mạch: u = uR + uL + uC
2 Hiệu điện thế hiệu dụng 2 đầu mạch: U = UR2 ( UL UC)2 = I R2 (ZL - ZC)2 = I.Z
3.Tổng Trở Của Đoạn Mạch RLC: Z = R2 (ZL- ZC)2
Trang 104.Độ lệch pha giữa u và i xác định theo biểu thức: tan =
6.Biểu thức điện áp xoay chiều, cường độ dòng điện xoay chiều:
Nếu i = I0cos(t + i) thì u = U0cos(t + i + )
Nếu u = U0cos(t + u) thì i = I0cos(t + u - )
7.Các trường hợp góc : = u - i
Khi Z L = Z C thì u cùng pha với i ( = 0)
Khi Z L > Z C thì u nhanh pha hơn i (đoạn mạch có tính cảm kháng > 0)
Khi Z L < Z C thì u trể pha hơn i (đoạn mạch có tính dung kháng < 0)
8.Công suất của dòng điện xoay chiều: P = U.I.cos = I2.R= 2
2
Z
R U
9.Hệ số công suất: cos =
Z
R
=
Ý nghĩa của hệ số công suất cos:
Công suất hao phí trên đường dây tải (có điện trở r) là Php = rI2 =
2 2 2
Vấn Đề 4:Bài Toán Cực Trị Trên Doạn Mạch Xoay Chiều
1 Cộng hưởng trong đoạn mạch RLC: Khi ZL = ZC hay =
LC
1
Công suất cực đại trên R: R = √
Công suất trên toàn mạch cực đại: R + r = |ZL – ZC|
4 L thay đổi để ULmax thì: ZL =
U 2 C2
(L thay đổi để UCmax thìC/h)
5 C thay đổi để UCmax thì: ZC =
U 2 L2
.(C thay đổi để ULmax thìC/h)
6 Cực đại của UL theo : UL = ULmax khi = 2 2
2
2
C R
8 UL vuông pha với U (hoặc UC vuông pha với U) => cộng hưởng
9 U1 vuông pha với U2 thì : tan 1.tan 2 = -1
Trang 11Vấn Đề 5: Máy Biến Áp – Máy Phát Điện – Động Cơ Không Đồng
A.Truyền Tải Điện Năng – Máy Biến Áp
1.Truyền tải điện năng
+ Công suất hao phí trên đường dây tải: Php = rI2 = r(
+ Biện pháp giảm hao phí trên đường dây tải: giảm r, tăng U Trong thực tế để giảm hao phí tăng điện áp U
Tăng điện áp trên đường dây tải lên n lần thì công suất hao phí giảm n2 lần
2 Máy biến áp: Máy biến áp là thiết bị biến đổi điện áp (xoay chiều)
Cấu tạo
+ Một lỏi biến áp hình khung bằng sắt non có pha silic để tăng độ từ thẩm của lỏi sắt
+ Hai cuộn dây có số vòng dây N1, N2 khác nhau có điện trở thuần nhỏ và độ tự cảm lớn quấn trên lỏi biến áp Cuộn nối vào nguồn phát điện gọi là cuộn sơ cấp, cuộn nối ra các cơ sở tiêu thụ điện năng gọi là cuộn thứ cấp
Nguyên tắc hoạt động
Dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ
Nối hai đầu cuộn sơ cấp vào nguồn phát điện xoay chiều, dòng điện xoay chiều chạy trong cuộn sơ cấp tạo ra từ trường biến thiên trong lỏi biến áp Từ thông biến thiên của từ trường đó qua cuộn thứ cấp gây ra suất điện động cảm ứng trong cuộn thứ cấp
Sự biến đổi điện áp và cường độ dòng điện trong máy biến áp
Với máy biến áp làm việc trong điều kiện lí tưởng (hiệu suất gần 100%):
3.Công dụng của máy biến áp
+ Dùng để thay đổi điện áp của dòng điện xoay chiều
+ Sử dụng trong việc truyền tải điện năng để giảm hao phí trên đường dây truyền tải
+ Sử dụng trong các máy hàn điện, nấu chảy kim loại
B Máy Phát Điện Xoay Chiều
1 Máy phát điện xoay chiều 1 pha
+ Các bộ phận chính:
Phần cảm là nam châm vĩnh cữu hay nam châm điện Đó là phần tạo ra từ trường
Phần ứng là những cuộn dây, trong đó xuất hiện suất điện động cảm ứng khi máy hoạt động
Một trong hai phần đặt cố định, phần còn lại quay quanh một trục Phần cố định gọi là stato, phần quay gọi là rôto Máy có p cặp cực, rô to quay n vòng trong một phút thì f =
60
np
2 Các cách mắc mạch 3 pha
+ Mắc hình sao: ba điểm đầu của ba cuộn dây được nối với 3 mạch ngoài bằng 3 dây dẫn, gọi là dây
pha Ba điểm cuối nối chung với nhau trước rồi nối với 3 mạch ngoài bằng một dây dẫn gọi là dây trung
hòa
Nếu tải tiêu thụ cũng được nối hình sao và tải đối xứng (3 tải giống nhau) thì cường độ dòng điện
trong dây trung hòa bằng 0
Nếu tải không đối xứng (3 tải không giống nhau) thì cường độ dòng điện trong dây trung hoà khác 0
nhưng nhỏ hơn nhiều so với cường độ dòng điện trong các dây pha
Khi mắc hình sao ta có: Ud = 3Up (Ud là điện áp giữa hai dây pha, Up là điện áp giữa dây pha và dây trung hoà) Mạng điện gia đình sử dụng một pha của mạng điện 3 pha: nó có một dây nóng và một dây nguội
+ Mắc hình tam giác: điểm cuối cuộn này nối với điểm đầu của cuộn tiếp theo theo tuần tự thành ba
điểm nối chung Ba điểm nối đó được nối với 3 mạch ngoài bằng 3 dây pha
Cách mắc này đòi hỏi 3 tải tiêu thụ phải giống nhau
3.Ưu điểm của dòng điện xoay chiều 3 pha
+ Tiết kiệm được dây nối từ máy phát đến tải tiêu thụ; giảm được hao phí điện năng trên đường dây
+ Trong cách mắc hình sao, ta có thể sử dụng được hai điện áp khác nhau: Ud = 3Up
+ Cung cấp điện cho động cơ ba pha, dùng phổ biến trong các nhà máy, xí nghiệp
C Động Cơ Không Đồng Bộ Ba Pha:
Quay đều một nam châm hình chử U với tốc độ góc thì từ trường giữa hai nhánh của nam châm cũng quay với tốc
độ góc Đặt trong từ trường quay này một khung dây dẫn kín có thể quay quanh một trục trùng với trục quay của từ trường thì khung dây quay với tốc độ góc ’ < Ta nói khung dây quay không đồng bộ với từ trường
Trang 12Chương 4 : DAO ĐỘNG VÀ SÓNG ĐIỆN TỪ
Vấn Đề 1:DAO ĐỘNG ĐIỆN TỪ
1 Sự biến thiên điện tích trong mạch dao động: q Q 0cos( t ) ( ) C
2 Sự biến thiên cường độ dòng điện trong mạch dao động: i dq q '
6 Năng lượng dao động điện từ:
a Năng lượng điện trường:WC = Cu2 = = W.cos2( t + )
T T
Trang 132 Điện từ trường: Điện trường và từ trường có thể chuyển hóa cho nhau, liên hệ mật thiết với nhau Chúng là hai
mặt của một trường thống nhất gọi là điện từ trường
3 Giả thuyết Maxwell:
a Giả thuyết 1: Từ trường biến thiên theo thời gian làm xuất hiện một điện trường xoáy
b Giả thuyết 2: Điện trường biến thiên theo thời gian làm xuất hiện một từ trường xoáy
c Dòng điện dịch: Điện trường biến thiên theo thời gian làm xuất hiện một từ trường xoáy Điện trường này tương
đương như một dòng điện gọi là dòng điện dịch
4 Sóng điện từ: Sóng điện từ là quá trình truyền đi trong không gian của điện từ trường biến thiên tuần hoàn theo
thời gian
a Tính chất:
Sóng điện từ truyền đi với vận tốc rất lớn (c = 3.108
m/s)
Sóng điện từ mang năng lượng
Sóng điện từ truyền được trong môi trường vật chất và trong chân không
Sóng điện từ tuân theo định luật phản xạ, định luật khúc xạ, giao thoa, nhiễu xạ, …
Sóng điện từ là sóng ngang
Sóng điện từ truyền trong các môi trường vật chất khác nhau có vận tốc khác nhau
b Phân loại và đặc tính của sóng điện từ:
tầng điện li phản xạ
xạ nhiều lần
thụ, truyền theo đường thẳng
6 Sơ đồ khối của một máy phát thanh vô tuyến đơn giản
Trang 14Bị tách thành nhiều chùm sáng có màu khác nhau từ đỏ đến tím Trong đó chùm tia màu đỏ lệch ít nhất
và chùm tia màu tím lệch nhiều nhất
Hiện tượng ánh sáng trắng bị tách thành nhiều màu từ đỏ đến tím khi đi qua lăng kính gọi là hiện tượng tán sắc ánh sáng
Dãi sáng nhiều màu từ đỏ đến tím gọi là quang phổ của ánh sáng trắng , nó gồm 7 màu chính : đỏ ,
cam, vàng , lục , lam chàm tím đỏ > cam > > tím
Góc lệch của các tia sáng : Dđỏ < Dcam < Dvàng < < Dtím
Góc khúc xạ của các tia sáng : rđỏ > rcam > rvàng > > rtím
2 Ánh sáng trắng và ánh sáng đơn sắc :
Ánh sáng đơn sắc là á/sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính
Ánh sáng trắng là hỗn hợp của nhiều á/sáng đơn sắc từ đỏ đến tím
3 Nguyên nhân của hiện tƣợng tán sắc : Do hai nguyên nhân
như sau :
Ánh sáng trắng là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc từ đỏ đến tím
Chiết suất của chất dùng làm lăng kính đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau thì khác nhau ( n =
g() ) Chiết suất đối với áng sáng đỏ thì nhỏ nhất , đối với ánh sáng tím thì lớn nhất
Tức là : nđỏ < ncam <nvang < < ntím
4 Ứng dụng của hiện tƣợng tán sắc:
Ứng dụng trong máy quang phổ : Tách chùm sáng đa sắc thành các thành phần đơn sắc
Giải thích một số hiện tượng xảy ra trong tự nhiên như cầu vồng bảy sắc
5.Các công thức liên quan :
Phản xạ ánh sáng : i = i’
Khúc xạ ánh xáng : n1.sini = n2.sinr
Phản xạ toàn phần : sinigh = n2/n1; với n1 > n2
Lăng kính : sini1 = n.sinr1 * Trường hợp góc A và i nhỏ : i1 = n.r1
* Góc lệc giữa tia đỏ và tia tím : D = Dtím Dđỏ
* Góc lệc giữa tia đỏ và tia tím trường hợp góc chiết quang A nhỏ : D = (ntím – nđỏ)A
Công thức tính góc lệch cực tiểu:
Chú ý : Khi khảo sát với ánh sáng đơn sắc nào thì chiết suất n ứng với ánh sáng đơn sắc đó
Trong chân không , bước sóng xác định bởi công thức : ( c = 3.108 m/s )
Trong mt trong suốt có chiết suất n thì bước sóng giảm n lần so với trong chân không:
Còn vận tốc: v =
Trang 15Vấn Đề 2: Hiện Tượng Giao Thoa Ánh Sáng
I/ Hiện Tượng Nhiễu Xạ :
Hiện tượng nhiễu xạ là hiện tượng ánh sáng khơng tuân theo định luật truyền thẳng
Hiện tượng nhiễu xạ quan sát được khi ánh sáng truyền qua lổ nhỏ , hoặc gần mép của những vật trong suốt hay khơng trong suốt
Hiện tượng nhiễu xạ giải thích được khi coi ánh sáng cĩ tính chất sĩng Mỗi lổ nhỏ hoặc khe hẹp khi
cĩ ánh sáng truyền qua sẽ trở thành một nguồn phát sĩng ánh sáng thứ cấp
II GIAO THOA VỚI ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC
Hai sĩng ánh sáng kết hợp giao nhau sẽ tạo nên hệ thống vân sáng tối xen kẽ cách đều
nhau gọi là hiện tượng giao thoa ánh sáng
4 Khoảng cách giữa n vân sáng liên tiếp nhau là l: l = (n - 1)i
5 Khoảng cách giữa m khoảng vân liên tiếp nhau là l: l = m.i
6 Tại vị trí M mà
: Vân sáng bậc
1 : Vân tối bậc ( 1) 2
N N phần thập phân
N N phần thập phân
8 Tìm số vân sáng, vân tối giữa 2 điểm M( xM) và N (xN) khi biết loại vân ở M,N: ( M,N khác phía so với
vân sáng trung tâm)
Số vân sáng: - xM < k.i < xN Số vân tối: - xM < (k ) i < xN (trừ 2 vân ở M,N)
1 sáng – 1 tối: = n,5 ( số bán nguyên) => số vs = số vt = n ( trừ 2 vân ở M,N)
= n => số vs = n - 1 ; số vt = n ( trừ 2 vân ở M,N)
2 tối: = n => số vs = n; số vt = n - 1 ( trừ 2 vân ở M,N)
Nếu M,N cùng phía so với vân sáng trung tâm thì
9 Dịch chuyển hệ vân giao thoa:
a Đặt bản mặt song song trên một đường truyền của tia sáng: Thì tồn bộ hệ vân tiến về
phía bản mỏng nhưng i khơng đổi
Khi cĩ bản mặt song song; vân sáng trung tâm dời một đoạn: x (n 1)eD
a
e là độ dày bản mỏng
Chú ý: Vân sáng trung tâm dịch về phía khe bị chắn bỡi bản mặt song song
b Nguồn sáng S dịch chuyển theo phương song song với mặt phẳng chứa 2 khe một đoạn b rất nhỏ:
Thì hệ vân dịch chuyển theo chiều ngược lại, nhưng i khơng đổi Đoạn dịch chuyển: x0 =
Trang 16Chú ý: Vân sáng trung tâm sẽ dịch chuyển ngược chiều với chiều dịch chuyển của nguồn
III GIAO THOA VỚI ÁNH SÁNG HỖN HỢP (ÁNH SÁNG TRẮNG)
2 GIAO THOA VỚI NHIỀU ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC:
a Vị trí vân sáng bậc k1của bức xạ 1 trùng với vị trí vân sáng bậc k2của bức xạ 2: k1 1 k2 2
b Vị trí vân sáng bậc k1của bức xạ 1 trùng với vị trí vân tối bậc k2của bức xạ 2: 1 1 ( 2 1 ) 2
2
k k
Khoảng cách liên tiếp giữa 2 vân sáng cùng màu vs trung tâm:
Chú ý: Khoảng vân trong không khí là i ; trong môi trường có chiết suất n khoảng vân imt i
b.Nguyên tắc hoạt động : Dựa vào hiện tượng tán sắc ánh sáng
c.Cấu tạo: gồm 3 bộ phận chính : Ống chuẩn trực Hệ tán sắc ( lăng kính) Buồng ảnh
2.Quang phổ liên tục :
a.Định nghĩa : Quang phổ liên tục là quang phổ gồm nhiều dãi màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím
b.Nguồn phát sinh quang phổ liên tục : Các chất rắn, chất lỏng, chất khí ở áp suất lớn khi bị nung nóng sẽ phát
ra quang phổ liên tục
c.Tính chất : Quang phổ liên tục không phụ thuộc vào bản chất của vật phát sáng
-Quang phổ liên tục phụ thuộc vào nhiệt độ của vật phát sáng Khi nhiệt độ tăng dần thì cường độ bức xạ
càng mạnh và miềm quang phổ lan dần từ bức xạ có bước sóng dài sang bức xạ có bước sóng ngắn
a Định nghĩa : Quang phổ lien tục thiếu một số vạch màu do bị chất khí (hay hơi kim loại) hấp thụ , được gọi là
quang phổ vạch hấp thụ ( Như vậy : Quang phổ vạch hấp thu là những vạch tối trên nền của quang phổ liên tục)
b.Nguồn phát ra quang phổ vạch hấp thụ : Chiếu ánh sáng từ một nguồn qua khối khí hay hơi bị nung nóng rồi
chiếu qua máy quang phổ, ta sẽ thu được quang phổ vạch hấp thụ
Điều kiện để có quang phổ vạch hấp thụ là : nhiệt độ của nguồn sáng phải lớn hơn nhiệt độ của đám khi
Trang 176 Thang sóng điện từ :
Sóng vô tuyến , tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại , tia X , tia gamma đều có bản chất là sóng
điện từ Chúng có cách thu , phát khác nhau , có những tính chất rất khác nhau và giữa chúng không có ranh
giới rõ rệt
Những sóng điện từ có bước sóng dài thì dễ quan sát hiện tượng giao thoa, bước sóng càng ngắn thì tính đâm xuyên càng mạnh
Thang sóng điện từ được sắp xếp và phân loại theo thứ tự bước sóng giảm dần từ trái qua phải
Tia hồng ngoại Tia từ ngoại Tia Rơnghen (tia X) a/ Định nghĩa
đỏ
> 0,76m đến vài mm Mọi vật, dù có nhiệt độ thấp đều phát ra tia hồng ngoại
Lò than , lò sưởi điện , đèn điện dây tóc … là những nguồn phát tia hồng ngoại rất mạnh
- Bản chất là sóng điện
từ
- Tác dụng nhiệt rất mạnh
- Tác dụng lên kính ảnh, gây ra một số phản ứng hoá học
- Có thể biến điệu như sóng cao tần
- Gây ra hiện tượng quang dẫn
- Sây khô , sưởi ấm
0,001 m < < 0,38 m Các vật bị nung nóng đến nhiệt độ cao (trên
20000C) sẽ phát ra tia tử ngoại Ở nhiệt độ trên
30000C vật ra tia tử ngoại rất mạnh (như : đen hơi thuỷ ngân , hồ quang
- Bản chất là sóng điện từ
- Tác dụng mạnh lên kính ảnh
- Làm ion hoá chất khi
- Làm phát quang một số chất
- Bị nước và thuỷ tinh hấp thụ mạnh
- Có tác dụng sinh lí , huỷ diệt tế bào, làm hại mắt
- Gây ra hện tượng quang điện
- Khử trùng nước , thực phẩm , dụng cụ ytế
- Chữa bệnh còi xương
- Phát hiện vết nứt trên bề mặt kim loại
Là bức xạ có bước sóng ngắn hơn bước sóng của tia tử ngoại
1011m < < 108 m
Cho chùm tia catot có vận tốc lớn đập vào kim loại có nguyên
- Tác dụng mạnh lên kính ảnh
- Làm ion hoá chất khí
- Làm phát quang một số chất
- Có tác dụng sinh lí mạnh
- Gây ra hiện tượng quang điện
- Trong y tế dùng tia X để chiếu điện , chụp điện , chữa bệnh ung thư nông
- Trong công nghiệp dùng để dò các lỗ khuyết tật trong các sản phẩm đúc
- Kiểm tra hành lí của hành khách , nghiên cứu cấu trúc vật rắn
Trang 18Chương 6 : LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG
Vấn Đề 1 :Hiện Tượng Quang Điện
= hf 0 = hf’ ' '0
e-
I Năng lượng của photon (lượng tử năng lượng) :
h f h . c
Nội dung thuyết lượng tử:
Các nguyên tử hay phân tử vật chất hấp thụ hay bức xạ ánh sáng thành từng phần riêng biệt đứt quãng;
mỗi phần đó mang một năng lượng hoàn toàn xác định gọi là lượng tử năng lượng
II Hiện tượng quang điện :
1.Định Nghĩa : Hiện tượng quang điện ngoài là hiện tượng chiếu ánh sáng làm bật các êlectron ra khỏi
bề mặt kim loại
2 Các định luật quang điện :
Định luật 1 : Hiện tượng quang điện chỉ xảy ra khi ánh sáng kích thích chiếu vào kim loại có bước sóng
nhỏ hơn hoặc bằng bước sóng λ0 λ0 được gọi là giới hạn quang điện của kim loại đó λ≤ λ0
Định luật 2 : Đối với mỗi ánh sáng thích hợp ( có λ≤ λ0 ) cường độ dòng quang điện bão hòa tỉ lệ thuận với cường độ chùm sáng kích thích, mà không phụ thuộc vào bước sóng ánh sáng kích thích
Định luật 3 : Động năng ban đầu cực đại của electron quang điện không phụ thuộc vào cường độ chùm
sáng kích thích, mà chỉ phụ thuộc vào bước sóng ánh sáng kích thích và bản chất kim loại làm catot ( hay
λ0)
3 Giới hạn quang điện :
A
c h.
s m c
kg m
34 8 31
10 625 , 6
/ 10 3
10 1 , 9
Chú ý : Đơn vị năng lượng thường dùng là êléctron-vôn(eV) : 1eV= 1,6.10 -19J
5 Điều kiện để cường độ dòng quang điện triệt tiêu (I = 0) – Hiệu điện thế hãm:
Khi UAK Uh : không có dòng quang điện (I = 0)
Khi UAK Uh : Với e = 1,6.1019C là điện tích nguyên tố
6.Cường độ dòng quang điện : I ne e ( ne là số êléctron chuyển tử K về A trong 1s.)
7 Công suất phát xạ : (Với np là số phôtôn do nguồn phát ra trong 1s )
8 Hiệu suất lượng tử : H 100
9 Lưỡng tính sóng hạt của ánh sáng:
Ánh sáng vừa có tính chất sóng, vừa có tính chất hạt Người ta nói ánh sáng có lưỡng tính sóng hạt
Khi ánh sáng thể hiện tính chất sóng thì dễ quan sát hiện tượng giao thoa, với bước sóng dài
Khi ánh sáng thể hiện tính chất hạt thì dễ quan sát hiện tượng quang điện, với bước sóng rất ngắn
e-
Bán dẫn
Kim loại
Trang 1910 Hiện tượng quang điện trong – Hiện tượng quang dẫn:
Hiện tượng quang điện trong là hiện tượng tạo thành electron dẫn và lỗ trống trong chất bán dẫn, do tác dụng của ánh sáng có bước sóng thích hợp.( λ≤ λ0)
Hiện tượng quan dẫn là hiện tượng giảm điện trở suất, tức tăng độ dẫn điện của chất bán dẫn khi có ánh sáng có
bước sóng thích hợp chiếu vào chất bán dẫn
VẤN ĐỀ 2 : Tính Lượng Tử Tia Rơn-ghen (Tia X)
Bước sóng ngắn nhất của tia X là ( khi Q = 0): e.UAK =
= h.fmax
VẤN ĐỀ 3 : Thuyết Bo Và Quang Phổ Của Hiđrô
1 Mẫu nguyên tử Bo :
Tiên đề về trạng thái dừng : Nguyên tử chỉ tồn tại trong những trạng thái có năng lượng hoàn toàn xác định
gọi là trạng thái dừng Khi ở trạng thái dừng, nguyên tử không bức xạ năng lượng
Trạng thái cơ bản : Trạng thái dừng có mức năng lượng thấp nhất (EK với n = 1)
Năng lượng quỹ đạo dừng : (eV)
Tiên đề về sự bức xạ năng lượng của nguyên tử : Khi nguyên tử chuyển từ trạng thái dừng có năng lượng cao sang trạng thái dừng có năng lượng thấp hơn thì phát ra một photon có năng lượng đúng bằng =
h.f, và ngược lại
2.Quang phổ của hiđrô :
a Các dãy quang phổ vạch của hiđrô: gồm 3 dãy
Dãy Lai-man: Thuộc vùng tử ngoại, các vạch được hình thành do êléctrôn chuyển từ các quỹ đạo L, M , N ,
O , P về quỹ đạo K
Dãy Ban-me : Thuộc vùng tử ngoại và vùng khả kiến , các vạch này được hình thành khi êléctrôn chuyển từ các quỹ đạo dừng M , N , O , P … về quỹ đạo L Vùng nhìn thấy có 4 vạch: H (đỏ) , H (lam), H (chàm) , H(tím) , các vạch này được hình thành do êléctrôn chuyển từ quỹ đạo M , N , O , P về quỹ đạo L
Dãy Pa-sen : Thuộc vùng hồng ngoại , các vạch được hình thành do êléctrôn chuyển từ quỹ đạo N , O , P
về quỹ đạo M
b Giải thích sự tạo thành các dãy quang phổ
hiđrô :
* Để giải thích sự hình thành các dãy
quang phổ của hiđrô ta dựa vào hai tiên
đề của Bo và ý nghĩa của hai tiên đề đối
với nguyên tử hiđrô: (xem SGK)
* Khi cần tính tần số hay bước sóng
của các vạch quang phổ trong một dãy
nào đó ta sử dụng công thức :
hf = hc/ = Ecao - Ethấp và sơ đồ mô tả quá
trình chuyển quỹ đạo dừng của êléctrôn
Các năng lượng Ecao , Ethấp gọi là năng
lượng dừng
* Hình bên là sơ đồ chuyển mức năng
lượng của nguyên tử hiđrô khi tạo thành
Trang 20VẤN ĐỀ 5 : LASER
Huỳnh quang là sự phát quang có thời gian ngắn dưới 108s, thường xảy ra với chất lỏng và khí
Lân quang là sự phát quang có thời gian dài trên 108s, thường xảy ra với chất rắn
Chú ý: Thực tế trong khoảng 108s t 106s không xác định được lân quang hay huỳnh quang
Định luật Xtốc về sự phát quang: Ánh sáng kích thích có bước sóng nhỏ hơn bước sóng ánh sáng phát quang:
λ askt < λ aspq ( hay )
Đặc điểm: Tia Laser có tính đơn sắc cao Độ sai lệch tần số rất nhỏ
Chương 7: HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ
Vấn Đề 1: Cấu Tạo Hạt Nhân Nguyên Tử
1 Cấu tạo hạt nhân
Hạt nhân được cấu tạo từ các prôtôn(mang điện tích +e) và nơtron(không mang điện), gọi chung là các
3 Đơn vị khối lượng nguyên tử
Đơn vị khối lượng nguyên tử kí hiệu là u, bằng
khối lượng của một nguyên tử cácbon
c Năng lượng liên kết riêng:
Chú ý: Hạt nhân có năng lượng liên kết riêng càng lớn thì càng bền vững các hạt nhân có số khối từ 50 đến 70 lớn hơn năng lượng liên kết riêng của các hạt nhân có số khối < 50 hoặc > 70
7 Lực hạt nhân: là lực liên kết giữa các nuclon hay còn gọi là lực tương tác mạnh ( không phải lực từ,
hay lực hấp dẫn)
Trang 21Vấn Đề 2: Phóng Xạ
1 Hiện tƣợng phóng xạ: A B + C
A:Là hạt nhân mẹ B:Là hạt nhân con C:Là tia phóng xạ ( , , )
Phóng xạ là hiện tượng một hạt nhân tự động phóng ra những bức xạ rồi biến đổi thành hạt nhân khác.(Không
phụ thuộc vào môi trường bên ngoài như: nhiệt độ, áp suất, ánh sáng )
Có 3 loại tia phóng xạ
Tia α : Là hạt nhân nguyên tử hêli , điện tích +2e
Tia β:có hai loại tia β
Tia : là hạt êlectron ( ), điện tích –e
Tia : Là hạt pôzitron ( ), điện tích +e
Tia : Là sóng điện từ có bước sóng cực ngắn (ngắn hơn bước sóng tia X và có đầy đủ tính chất của tia X, nhưng đâm xuyên mạnh hơn) Khả năng đâm xuyên rất lớn, rất nguy hiểm
2.Định luật phóng xạ
Số hạt nhân còn lại: N(t) = N0. = N0 N0 là số hạt nhân ban đầu
N(t) là số hạt nhân ở thời điểm t
Khối lƣợng hạt nhân còn lại: m(t) = m0. = m0
m0 khối lượng chất phóng xạ ban đầu
m(t) là khối lượng chất phóng xạ ở thời điểm t
Phản ứng hạt nhân là mọi quá trình dẫn đến sự biến đổi hạt nhân có hai loại phản ứng hạt nhân
-Phản ứng hạt nhân tự phát:Là quá trình phân rã của một hạt nhân không bền vững thành các hạt nhân khác
A B + C
A:Là hạt nhân mẹ B:Là hạt nhân con C:Là tia phóng xạ (α,β…)
-Phản ứng hạt nhân kích thích:Là quá trình các hạt nhân tương tác với nhau thánh các hạt nhân khác
A + B C + D
2.Các định luật bảo toàn
a Đinh luật bảo toàn điện tích:Tổng đại số các điện tích của các hạt tương tác bằng tổng đại số các điện
tích của các hạt sản phẩm
Trang 22Z1 Z2 Z3 Z4
b Định luật bảo toàn số nuclôn (số khối A):Trong phản ứng hạt nhân, tổng số nuclôn của các hạt tương tác
bằng tổng số nuclôn của các hạt sản phẩm
A1 A2 A3 A4
c Định luật bảo toàn năng lƣợng toàn phần:Tổng năng lượng toàn phần của các hạt tương tác bằng tổng
năng lượng toàn phần của các hạt sản phẩm
W1 W2 W3 W4
Trong đó W là năng lượng toàn phần: W = m0c2 +Wd hay W = m0c2 +Kx
Wd = mxv2 hay Kx = mxv2 là động năng của các hạt
d Định luật bảo toàn động lƣợng :Vectơ tổng động lượng của các hạt tương tác bằng vectơ tổng động
*Chú ý: không có định luật bảo toàn khối lượng
3.Vận dụng các định luật bảo toàn vào sự phóng xạ
+Phóng xạ α: +
+Phóng xạ β
-: +
+Phóng xạ β+: +
4.Năng lƣợng trong phản ứng hạt nhân: A + B C + D
Gọi: Mtrước = MA + MB ( hay M0 = MA + MB)
Msau= MC + MD ( hay M = MC + MD)
Năng lƣợng của phản ứng
= (Mtrước - Msau).c2 Nếu > 0 Phản ứng tỏa năng lượng.
Nếu < 0 Phản ứng thu năng lượng
5.Năng lƣợng của phản ứng cũng có thể tính theo công thức
= ( ms - mt).c2 = Wlks – Wlkt
Trong đó: mt :Là tổng độ hụt khối của các hạt tương tác
ms :Là tổng độ hụt khối của các hạt sản phẩm
6 Phản ứng phân hạch dây chuyền: là phản ứng hạt nhân tỏa năng lượng, khi một hạt nhân nặng hấp thụ một
nơtron chậm vỡ thành hai hạt nhân có số khối trung bình
Phản ứng phân hạch trong nhà máy điện hạt nhân: + n X + Y + kn + 200MeV
(k: là hệ số nhân nơtron)
Nếu k < 1 phản ứng dây chuyền bị tắt
Nếu k = 1 phản ứng dây chuyền kiểm soát được, phản ứng trong nhà máy điện hạt nhân
Nếu k > 1 phản ứng dây chuyền không kiểm soát được và gây bùng nổ
7 Phản ứng nhiệt hạch: là phản ứng hạt nhân tỏa năng lượng khi hai hạt nhân rất nhẹ kết hợp thành hạt nhân
nặng hơn ở nhiệt độ rất cao
Trang 23Chương 1:DAO ĐỘNG CƠ
Câu 1: Chu kỳ dao động là:
A Số dao động toàn phần thực hiện trong một giây
B Khoản thời gian để vật đi từ vị trí bên này sang bên kia của quỹ đạo dao động
C Khoản thời gian ngắn nhất để vật trở lại vị trí ban đầu
D Khoản thời gian ngắn nhất để vật trở lại trạng thái ban đầu
Câu 2: Chọn phát biểu sai khi nói về chất điểm dao động điều hòa:
A Vận tốc trễ pha so với gia tốc B Gia tốc sớm pha so với vận tốc
C Vận tốc và gia tốc luôn ngược pha D Vận tốc luôn sớm pha so với li độ
Câu 3 Chọn câu đúng Phương trình li độ của 1 vật dao động điều hòa có dạng: x = Acos(ωt + )
A Gốc thời gian là lúc chất điểm qua VTCB theo chiều dương
B Gốc thời gian là lúc chất điểm có li độ x = A
C Gốc thời gian là lúc chất điểm có li độ x = -A
D Gốc thời gian là lúc chất điểm qua VTCB theo chiều âm
Câu 4: Chọn phát biểu đúng khi nói về dao động điều hòa:
A Gia tốc cuả vật dao động điều hòa là gia tốc biến đổi đều
B Lực tác dụng lên vật dao động điều hòa luôn cùng hướng với vận tốc của vật và tỉ lệ thuận với biên độ
C Vận tốc của vật dao động điều hòa có giá trị nhỏ nhất khi nó đi qua vị trí cân bằng
D Lực tác dụng lên vật dao động điều hòa luôn hướng về vị trí cân bằng và có độ lớn cực đại tại các vị trí biên
Câu 5: Chọn phát biểu sai:
A Vận tốc của vật dao động điều hòa có giá trị cực đại khi qua VTCB
B Khi qua VTCB lực kéo về bằng không
C Lực kéo về tác dụng lên vật dao động điều hòa luôn hướng về vị trí CB
D Lực kéo về tác dụng lên vật dao động điều hòa biến thiên khác tần số với hệ
Câu 6: Chọn phát biểu đúng khi vật dao động điều hòa thì:
A Vec tơ vận tốc v và vec tơ gia tốc a là hằng số
B Vec tơ vận tốc v và vec tơ gia tốc a đổi chiều khi vật qua VTCB
C Vec tơ vận tốc v và vec tơ gia tốc a hướng cùng chiều vật chuyển động
D Vec tơ vận tốc v hướng cùng chiều vật chuyển động và vec tơ gia tốc a hướng về VTCB
Câu 7: Một dao động điều hòa có vận tốc cực đại là 8π( cm/s) gia tốc cực đại 16π2( cm/s2) thì biên độ dao động:
Câu 8: Một chất điểm dao động điều hòa với biên độ A = 5cm, chu kỳ T = 2s Khi chất điểm thực hiện được 1 DĐ
thì vận tốc trung bình của quá trình dao động này bằng:
Câu 9: Vật dao động điều hòa với pt: x = 8cos( 2πt + )(cm,s) Tại thời điểm t = s vật đang chuyển động:
A Chậm dần theo chiều dương B Chậm dần theo chiều âm
C nhanh dần theo chiều dương D Nhanh dần theo chiều âm
Câu 10: Một con lắc lò xo gồm lò xo nhẹ và vật nhỏ dao động điều hòa theo phương ngang với tần số góc 10 rad/s
Biết rằng khi động năng và thế năng (mốc ở vị trí cân bằng của vật) bằng nhau thì vận tốc của vật có độ lớn bằng 0,6 m/s Biên độ dao động của con lắc là
Câu 11 Một vật dao động điều hòa với tốc độ cực đại là vm , tần số góc ω thì khi đi qua vị trí có tọa độ x1 sẽ có vận tốc v1 với:
Trang 24= ω2x1 2
- vm 2
2
= vm 2
– 0.5ω2x1
2
Câu 12: Một chất điểm dao động điều hòa với tần số f = 4 Hz, biên độ A = 4cm và gốc thời gian chọn lúc vật đang
chuyển động chậm dần qua vị trí x = -2cm Trong khoảng thời gian từ 0 đến 0.25s vật qua vị trí x = 2√ cm tại các thời điểm:
C Treo thẳng đứng và Đặt nằm ngang D Đặt trên mặt phẳng nghiêng
Câu 14: Một con lắc lo xo gồm vật có khối lượng m và lo xo có độ cứng k, dao động điều hòa Nếu tăng độ cứng k
lên 2 lần và giảm khối lượng m đi 8 lần thì tần số dao động của vật sẽ:
A Giảm 4 lần B giảm 2 lần C Tăng 4 lần D Tăng 2 lần
Câu 15:Một con lắc lò xo gồm vật có khối lượng m và độ cứng k không đổi, dao động điều hòa Nếu khối lượng m
= 200g thì chu kỳ dao động là 2s Để chu kì 1s thì khối lượng bằng:
Câu 16: Một con lắc lò xo dao động điều hòa theo phương thẳng đứng Có k = 40N/m, vật nặng có khối lượng m =
200g Ta kéo vật từ VTCB hướng xuống dưới 1 đoạn 5cm rồi buông nhẹ cho vật dao động Lấy g = 10m/s2 Độ lớn lực đàn hồi cực đại và cực tiểu:
A 2N và 1,2N B 4N và 2N C 2N và 0N D 4N và 0N
Câu 17: Một con lắc lò xo dao động điều hòa theo phương thẳng đứng tại nơi có g = 10m/s2 Có độ cứng k =
50N/m Khi vật dao động thì lực kéo cực đại và lực nén cực đại của lò xo lên giá trần lần lượt 4N và 2N Vận tốc cực đại là:
A 60√ cm/s B √ cm/s C 40√ cm/s D 50√ cm/s
Câu 18: Chọn câu đúng trong các câu sau khi nói về năng lượng dao động điều hòa:
A Khi vật chuyển động về VTCB thì thế năng của vật tăng
B Khi động năng của vật tăng thì thế năng của vật cũng tăng
C Khi vật dao động ở VTCB thì động năng lớn nhất
D Khi vật chuyển động về vị trí biên thì động năng vật tăng
Câu 19: Tại một nơi trên mặt đất, một con lắc đơn dao động điều hòa Trong khoảng thời gian t, con lắc thực hiện
60 dao động toàn phần; thay đổi chiều dài con lắc một đoạn 44 cm thì cũng trong khoảng thời gian t ấy, nó thực hiện 50 dao động toàn phần Chiều dài ban đầu của con lắc là
Câu 21: Một con lắc lò xo gồm: lò xo có khối lượng không đáng kể, có độ cứng 40N/m gắn với quả cầu có khối
lượng m Cho quả cầu dao động với biên độ 5cm Động năng của quả cầu khi x = 3cm
Câu 22: Một con lắc lò xo dao động điều hòa khi qua VTCB có vận tốc 0,6m/s Khi có vận tốc 0,2m/s thì tỉ số thế
năng chia động năng là:
Câu 23: Khi đưa 1 con lắc đơn lên cao theo phương thẳng đứng( coi chiều dài con lắc không đổi) thì tần số dao
động điều hòa của nó sẽ:
A Tăng vì chu kì dao động của nó giảm
B Tăng vì tần số dđđh của nó tỉ lệ nghịch với gia tốc trọng trường
C Giảm vì gia tốc trọng trường giảm theo độ cao
D Không đổi vì chu kì dđđh của nó không phụ thuộc vào gia tốc trọng trường
Trang 25Câu 24: Một con lắc đơn và 1 con lắc lò xo treo thẳng đứng cùng dđđh tại cùng 1 nơi trên mặt đất Muốn chu kỳ
dđ của con lắc đơn bằng chu kỳ dao động điều hòa con lắc lò xo thì chiều dài của con lắc đơn phải bằng:
A Chiều dài lo xo
B Độ giãn của lò xo khi vật ở VTCB
C Chiều dài dài nhất của lò xo trong quá trình dao động
D Chiều dài ngắn nhất của lò xo trong quá trình dao động
Câu 25: Tìm phát biểu sai về dđ của con lắc đơn khi bỏ qua ma sát:
A Luôn là dao động tuần hoàn khi biên độ góc α0 100
B Luôn là dao động điều hòa
C Luôn là dao động điều hòa khi biên độ góc α0 100
D Luôn là dao động tuần hoàn
Câu 26: Con lắc đơn dđđh với biên độ góc 60 thì chu kỳ dao động là 1,8s Nếu con lắc dao động với biên độ góc
100 thì chu kỳ dao động là:
Câu 27: Tại 1 nơi, chu kỳ dđđh của con lắc đơn là 2s Sau khi tăng thêm chiều dài của con lắc thêm 21cm thì chu
kì của con lắc là 2,2s Chiều dài ban đầu của con lắc này là:
Câu 28: Một con lắc đơn dao động bé với biên độ góc 0 = 80 Khi động năng bằng 7/9 thế năng thì con lắc đang đi qua vị trí có góc lệch bằng:
Câu 29: Biên độ dao động tổng hợp của 2 dao động cùng phương cùng tần số ko phụ thuộc vào:
A Biên độ 2 dao động thành phần B Pha ban đầu của 2 dao động thành phần
C Tần số của 2 dao động thành phần D Độ lệch pha giữa 2 dao động thành phần
Câu 30: Trong dao động điều hòa gia tốc biến đổi:
A Cùng pha với vận tốc B Sớm hơn π/2 so với vận tốc
C Ngược pha với vận tốc D Trễ hơn π/2 so với vận tốc
Câu 31: Một vật dao động điều hòa với biên độ A và cơ năng W Mốc thế năng của vật ở vị trí cân bằng Khi vật đi
qua vị trí có li độ A thì động năng của vật là
Câu 32: Một chất điểm có m = 2kg, thực hiện đồng thời 2 dao động đh cùng phương cùng tần số góc ω = 10 rad/s,
có biên độ lần lượt A1 = 5cm và A2 = 12cm, độ lệch pha giữa 2 dđ này là Δ = ( k + ) π Chất điểm có năng lượng dao động là:
Câu 33: Một vật thực hiện 2 dao động điều hòa cùng phương, có phương trình: x1 = 5cos(2πt+ π/4) (cm) và
x2 = 5√ cos(2πt – π/2) (cm) phương trình dao động tổng hợp là:
A x = 5cos(2πt+ π/4) B x = 5cos(2πt - π/4)
C x = 5√ cos(2πt + 3π/4) D x = 10cos(2πt - π/4)
Câu 34: Hai dao động điều hòa thành phần cùng phương, cùng tần số, có biên độ lần lượt 12cm và 5cm Biên độ
dao động tổng hợp không thể có giá trị nào trong các giá trị sau:
Câu 35:Dao động cưỡng bức là:
A Dao động có biên độ bằng biên độ của ngoại lực biến thiên điều hòa
B Dao động duy trì nhờ tác dụng của ngoại lực không đổi
C Dao động có tần số phụ thuộc tần số riêng của hệ
D Dao động có tần số bằng tần số của ngoại lực điều hòa
Câu 36: Biên độ dao động cưỡng bức không phụ thuộc vào:
A Biên độ ngoại lực biến thiên điều hòa tác dụng lên vật
Trang 26B Hệ số lực cản( của ma sát nhớt) tác dụng lên vật
C Tần số ngoại lực biến thiên đh tác dụng lên vật
D Pha dao động của ngoại lực biến thiên điều hòa tác dụng lên vật
Câu 37: Sự cộng hưởng cơ xảy ra khi:
A Không có lực cản của môi trường
B Tần số ngoại lực cưỡng bức tăng đến giá trị cực đại
C Tần số ngoại lực cưỡng bức bằng tần số riêng của hệ
D Tần số riêng của hệ tăng đến giá trị cực đại
Câu 38:Khi xảy ra hiện tượng cộng hưởng cơ thì vật tiếp tục dao động;
A Với tần số nhỏ hơn tần số dao động riêng B Với tần số lớn hơn tần số dao động riêng
C Với tần số bằng tần số dao động riêng D Không chịu tác dụng của ngoại lực
Câu 39: Nhận định nào sau đây là sai khi nói về dao động cơ học tắt dần?
A Dao động cơ học là dao động có biên độ giảm dần theo thời gian
B Trong dao động tắt dần, cơ năng giảm dần theo thời gian
C Lực ma sát càng lớn thì dao động tắt dần càng nhanh
D Dao động tắt dần có động năng giảm dần còn thế năng biến thiên điều hòa
Câu 40: Một vật nhỏ có khối lượng 500 g dao động điều hòa dưới tác dụng của một lực kéo về có biểu thức F = -
0,8cos 4t (N) Dao động của vật có biên độ là
Câu 41: Một người bước đều tay xách 2 xô nước mà chu kì dao động riêng của nước trong xô bằng 0,9s Khi người
đó di với vận tốc 2,4 km/h thì xô nước bắn tung té mạnh nhất ra ngoài Vậy mỗi bước đi của người đó dài;
Câu 42: Một vật thực hiện 2 dđđh cùng phương, có phương trình: x1 = 5cos(2πt+ π) (cm) và
x2 = 5√ cos(2πt – π/2) (cm) phương trình dao động tổng hợp là:
A x = 10cos(2πt+ π/3) B x = 5cos(2πt - π/4)
C x = 5cos(2πt + 3π/4) D x = 10cos(2πt - 2π/3)
Câu 43: Một chất điểm dao động điều hòa với chu kì T Trong khoảng thời gian ngắn nhất khi đi từ vị trí biên có li độ
x = A đến vị trí x = -A/2 chất điểm có tốc độ trung bình là:
Câu 46: Một con lắc lò xo dao động điều hòa theo phương ngang với cơ năng dao động là 1 J và lực đàn hồi cực
đại là 10 N Mốc thế năng tại vị trí cân bằng Gọi Q là đầu cố định của lò xo, khoảng thời gian ngắn nhất giữa 2 lần liên tiếp Q chịu tác dụng lực kéo của lò xo có độ lớn 5√ N là 0,1 s Quãng đường lớn nhất mà vật nhỏ của con lắc
đi được trong 0,4 s là
Câu 48: Vật nhỏ của một con lắc lò xo dao động điều hòa theo phương ngang, mốc thế năng tại vị trí cân bằng Khi
gia tốc của vật có độ lớn bằng một nửa độ lớn gia tốc cực đại thì tỉ số giữa động năng và thế năng của vật là
A 1/3 B 3 C 2 D 1/2
3
Trang 27Cõu 49: Một con lắc đơn cú chiều dài dõy treo 50 cm và vật nhỏ cú khối lượng 0,01 kg mang điện tớch q = +5.10-6
C, được coi là điện tớch điểm Con lắc dao động điều hũa trong điện trường đều mà vectơ cường độ điện trường cú
độ lớn E = 104
V/m và hướng xuống dưới Lấy g = 10 m/s2, π = 3,14 Chu kỡ dao động điều hũa của con lắc là:
A 0,58 s B 1,99 s C 1,40 s D 1,15s
Cõu 50 Vật dao động tắt dần cú
A Pha dao động luụn giảm dần theo thời gian
B Li độ luụn giảm dần theo thời gian
C Thế năng luụn giảm dần theo thời gian
D Cơ năng luụn giảm dần theo thời gian
Câu 51: Một con lắc lò xo dao động với biên độ A = 2 m vị trí xuất hiện của quả nặng, khi thế năng bằng động năng của nó là bao nhiêu?
Cõu 56: Chọn phỏt biểu đỳng: chu kỡ dao động là:
A Số dao động toàn phần vật thực hiện được trong 1s
B Khoảng thời gian dể vật đi từ bờn này sang bờn kia của quỹ đạo chuyển động
C Khoảng thời gian ngắn nhất để vật trở lại vị trớ ban đầu
D Khoảng thời gian ngắn nhất để vật trở lại trạng thỏi ban đầu
Cõu 57 Một đầu của lũ xo được treo vào điểm cố định O, đầu kia treo một quả nặng m1 thỡ chu kỳ dao động là T1
= 1,2s Khi thay quả nặng m2 vào thỡ chu kỳ dao động bằng T2 = 1,6s Tớnh chu kỳ dao động khi treo đồng thời m1
và m2 vào lũ xo
A T = 2,8s B T = 2,4s C T = 2,0s D T = 1,8s
Cõu 58 Một vật nặng treo vào một đầu lũ xo làm cho lũ xo dón ra 0,8m Đầu kia treo vào một điểm cố định O Hệ
dao động điều hũa (tự do) theo phương thẳng đứng Cho biết g = 10 m/s2
Tỡm chu kỳ giao động của hệ
Cõu 60: Trong dao động điều hoà, phỏt biểu nào sau đõy là khụng đỳng ?
A Cứ sau một khoảng thời gian T (chu kỳ) thỡ vật lại trở về vị trớ ban đầu
B Cứ sau một khoảng thời gian T thỡ vận tốc của vật lại trở về giỏ trị ban đầu
C Cứ sau một khoảng thời gian T thỡ gia tốc của vật lại trở về giỏ trị ban đầu
D Cứ sau một khoảng thời gian T thỡ biờn độ vật lại trở về giỏ trị ban đầu
Cõu 61: Gắn vật vào con lắc cú chiều dài l thỡ vật dao động điều hũa với chu kỡ T1 = 2 s Để chu kỡ dao động của vật là T2 = 1 s thỡ cần phải giảm chiều dài của con lắc trờn:
A 25% B 50% C 75% D 20%
Cõu 61: Một con lắc đơn dao động điều hoà với biờn độ gúc 0 = 90 và năng lượng E = 0,02 J Động năng của con lắc khi li độ gúc = 4,50 là:
A 0,198 J B 0,225 J C 0,027 J D 0,015 J
Cõu 62: Khi gắn vật m1 vào lũ xo cú độ cứng k thỡ vật dao động điều hũa với chu kỡ T1 = 0,15 s Khi gắn vật m2
vào lũ xo trờn thỡ vật dao động điều hũa với chu kỡ T2 = 0,2s Chu kỡ dao động của vật m = m1 + m2 khi gắn vào lũ
xo trờn là:
A T = 0,25 s B T = 0,35 s C T = 0,05 s D T = 0,75 s
Trang 28Câu 63: Một vật dao động điều hoà khi qua vị trí cân bằng vật có vận tốc v = 20 cm/s Gia tốc cực đại của vật là
amax = 2m/s2 Chọn t = 0 là lúc vật qua vị trí cân bằng theo chiều âm của trục toạ độ Phương trình dao động của vật
là :
A x =4cos(10t – π/2) cm B x =4cos(10t + π/2) cm
C x =2cos(10t – π/2) cm D x =2cos(10t + π/2) cm
Câu 65: Một vật nhỏ dao động điều hòa có biên độ A, chu kì dao động T , Quãng đường lớn nhất mà vật đi được
trong thời gian T
4 là:
A A/2 B A C 2A D A√
Câu 66: Khi nói về dao động điều hòa, phát biểu nào sau đây đúng?
A Dao động của con lắc đơn luôn là dao động điều hòa
B Cơ năng của vật dao động điều hòa không phụ thuộc biên độ dao động
C Hợp lực tác dụng lên vật dao động điều hòa luôn hướng về vị trí cân bằng
D Dao động của con lắc lò xo luôn là dao động điều hòa
Câu 67: Một chất điểm dao động điều hoà theo phương trình x = 4cos (x tính bằng cm; t tính bằng s) Kể từ t
= 0, chất điểm đi qua vị trí có li độ x = -2 cm lần thứ 2013 tại thời điểm
Câu 68: Dao động của một vật là tổng hợp của hai dao động cùng phương có phương trình lần lượt là x1=Acost
và x2 = Asint Biên độ dao động của vật là
Câu 69: Một con lắc lò xo có khối lượng vật nhỏ là 50 g Con lắc dao động điều hòa theo một trục cố định nằm
ngang với phương trình x = Acost Cứ sau những khoảng thời gian 0,05 s thì động năng và thế năng của vật lại bằng nhau Lấy 2
=10 Lò xo của con lắc có độ cứng bằng
Câu 70: Một vật dao động điều hoà dọc theo trục Ox, quanh vị trí cân bằng O với biên độ 3 cm và chu kỳ T Trong
thời gian T/4, quãng đường ngắn nhất mà vật có thể đi được là:
A 4,24 cm B 3,00 cm C 0,80 cm D 1,76 cm
Câu 71: Một vật dao động điều hoà dọc theo trục Ox, quanh vị trí cân bằng O với biên độ A và chu kỳ T khoảng
thời gian ngắn nhất vật đi được quãng đường bằng A là:
t 4
t 8
Câu 72: Một chất điểm dao động điều hoà theo phương trình ( )
65cos
A 4 lần B 7 lần C 5 lần D 6 lần
Câu 73: Một vật dao động điều hòa với tần số 1 Hz, tại thời điểm t vật có vận tốc cực đại vmax = 0,1 m/s Độ lớn vận tốc của vật sau 1/3s tiếp theo là:
A v = 0,05 cm/s B v = 0,5 3 cm/s C v = 0,05 m/s D v = 0,5 3 m/s
Câu 75: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về dao động tắt dần?
A Cơ năng của vật dao động tắt dần không đổi theo thời gian
B Dao động tắt dần là dao động chỉ chịu tác dụng của nội lực
C Lực cản môi trường tác dụng lên vật luôn sinh công dương
D Dao động tắt dần có biên độ giảm dần theo thời gian
Câu 76: Chọn câu sai
A Khi tần số của lực cưỡng bức bằng tần số dao động riêng của hệ thì biên độ dao động cưỡng bức đạt giá trị cực đại
B Dao động cưỡng bức là dao động điều hòa
C Biên độ của dao động cưỡng bức không phụ thuộc vào biên độ ngoại lực
D Biên độ dao động cưỡng bức phụ thuộc vào mối quan hệ giữa tần số của lực cưỡng bức và tần số dao động riêng
của hệ
Câu 77: Khi xảy ra hiện tượng cộng hưởng cơ thì vật tiếp tục dao động
A Với tần số bằng tần số dao động riêng B Mà không chịu ngoại lực tác dụng
C Với tần số lớn hơn tần số dao động riêng D Với tần số nhỏ hơn tần số dao động riêng
Trang 29Câu 78: Khi nói về một hệ dao động cưỡng bức ở giai đoạn ổn định, phát biểu nào dưới đây là sai?
A Tần số của hệ dao động cưỡng bức bằng tần số của ngoại lực cưỡng bức
B Tần số của hệ dao động cưỡng bức luôn bằng tần số dao động riêng của hệ
C Biên độ của hệ dao động cưỡng bức phụ thuộc vào tần số của ngoại lực cưỡng bức
D Biên độ của hệ dao động cưỡng bức phụ thuộc biên độ của ngoại lực cưỡng bức
Câu 79: Một con lắc đơn có độ dài l = 16 cm được treo trong toa tàu ở ngay vị trí phía trên của trục bánh xe Chiều
dài mỗi thanh ray là 12m Lấy g = 10 m/s2
= 2
m/s2, coi tàu chuyển động đều Con lắc sẽ dao động mạnh nhất khi vận tốc đoàn tàu là:
A 15 m/s B 1,5 m/s C 1,5 cm/s D 15 cm/s
Câu 80:Chọn câu đúng Biên độ dao động tổng hợp của hai dao động điều hoà cùng phương, cùng tần số có:
A Giá trị cực tiểu khi hai dao động thành phần lệch pha
2
B Giá trị cực đại khi hai dao động thành phần cùng pha
C Giá trị bằng tổng biên độ của hai dao động thành phần
D Giá trị cực đại khi hai dao động thành phần ngược pha
Câu 81: Một vật tham gia đồng thời hai dao động điều hoà cùng phương cùng tần số có biên độ dao động thành
phần là 5cm và 12cm Biên độ dao động tổng hợp không thể nhận giá trị sau:
A 6cm B 17cm C 7cm D 8,16cm
Câu 82: Một vật thực hiện đồng thời hai dao động cùng phương: x1 = 4 3cos10 t ( cm ) và
x2 = 4sin10t ( cm ) Vận tốc của vật tại thời điểm t = 2s là:
Câu 84 Con lắc lò xo ngang dao động với biên độ A = 8 cm, chu kì T = 0,5s, khối lượng của vật là m = 0,4 kg,
(lấy 2= 10) Giá trị cực đại của lực đàn hồi tác dụng vào vật là:
Câu 85 Phát biểu nào sau đây với con lắc đơn dao động điều hoà là không đúng ?
A Động năng tỉ lệ với bình phương tốc độ góc của vật
B Thế năng tỉ lệ với bình phương tốc độ góc của vật
C Thế năng tỉ lệ với bình phương li độ góc của vật
D Cơ năng không đổi theo thời gian và tỉ lệ với bình phuơng biên độ góc
Câu 86 Phát biểu nào sau đây là không đúng ?
A Điều kiện để xảy ra hiện tượng cộng hưởng là tần số góc lực cưỡng bức bằng tần số góc dao động riêng
B Điều kiện để xảy ra hiện tượng cộng hưởng là tần số lực cưỡng bức bằng tần số dao động riêng
C Điều kiện để xảy ra hiện tượng cộng hưởng là chu kì lực cưỡng bức bằng chu kì dao động riêng
D Điều kiện để xảy ra hiện tượng cộng hưởng là biên độ lực cưỡng bức bằng biên độ dao động riêng
Câu 87: Một con lắc đơn có chiều dài l dao động điều hòa với chu kỳ T1 khi qua vị trí cân bằng dây treo con lắc bị kẹp chặt tại trung điểm của nó Chu kỳ dao động mới tính theo chu kỳ ban đầu là bao nhiêu?
A T1(1+ 2) B T1/ 2 C T1/ 2 D T1 2
Câu 88: Một vật nhỏ dao động điều hòa theo một trục cố định Phát biểu nào sau đây đúng?
A Quỹ đạo chuyển động của vật là một đoạn thẳng
B Quỹ đạo chuyển động của vật là một đường hình sin
C Li độ của vật tỉ lệ với thời gian dao động
D Lực kéo về tác dụng vào vật không đổi
Câu 89: Một con lắc lò xo gồm một lò xo khối lượng không đáng kể, một đầu cố định và một đầu gắn với viên bi
nhỏ, dao động điều hòa theo phương ngang Lực đàn hồi của lò xo tác dụng lên viên bi luôn hướng
A Theo chiều dương qui ước B Về vị trí cân bằng của viên bi
C Theo chiều chuyển động của viên bi D Theo chiều âm qui ước
Trang 30Câu 90: Một vật treo vào con lắc lò xo Khi vật cân bằng lò xo giãn thêm một đoạn l Tỉ số giữa lực đàn hồi cực
đại và lực đàn hồi cực tiểu trong quá trình vật dao động là: hmax
Câu 91: Khi nói về dao động cưỡng bức, phát biểu nào sau đây là đúng?
A Dao động cưỡng bức có tần số nhỏ hơn tần số của lực cưỡng bức
B Biên độ của dao động cưỡng bức là biên độ của lực cưỡng bức
C Dao động của con lắc đồng hồ là dao động cưỡng bức
D Dao động cưỡng bức có tần số bằng tần số của lực cưỡng bức
Câu 92: Một con lắc lò xo dao động điều hòa với chu kì 2s và biên độ 10cm Khoảng thời gian trong một chu kì
Câu 93: Xét con lắc đơn treo trên thang máy Chu kì con lắc tăng lên khi thang máy chuyển động:
A Đều tăng lên B Nhanh dần đều lên trên với gia tốc a < g
C Chậm dần đều lên trên với gia tốc a < g D Rơi tự do
Câu 94: Treo con lắc đơn có độ dài l = 100cm trong thang máy, lấy g = 2
=10m/s2 Cho thang máy chuyển động nhanh dần đều đi lên với gia tốc a = 2m/s2
thì chu kỳ dao động của con lắc đơn:
A Tăng 11,8% B Giảm 16,67% C Giảm 8,71% D Tăng 25%
Câu 95: Treo con lắc đơn vào trần một ôtô tại nơi có gia tốc trọng trường g = 9,8 m/s2 Khi ôtô đứng yên thì chu kì dao động điều hòa của con lắc là 2 s Nếu ôtô chuyển động thẳng nhanh dần đều trên đường nằm ngang với gia tốc 2m/s2 thì chu kì dao động điều hòa của con lắc xấp xỉ bằng:
A 2,02 s B 1,98 s C 2,00 s D 1,82 s
Câu 97: Một con lắc đơn chiều dài l được treo vào điểm cố định O Chu kì dao động nhỏ của nó là T Bây giờ, trên
đường thẳng đứng qua O, người ta đóng 1 cái đinh tại điểm O’ bên dưới O, cách O một đoạn 3l/4 sao cho trong quá
trình dao động, dây treo con lắc bị vướng vào đinh Chu kì dao động bé của con lắc lúc này là:
Câu 99: Một con lắc đơn dao động điều hoà, nếu tăng chiều dài 25% thì chu kỳ dao động của nó:
A Tăng 25% B Giảm 25% C Tăng 11,80% D Giảm 11,80%
Câu 100: Một con lắc đơn gồm dây treo có chiều dài 1 m và vật nhỏ có khối lượng 100 g mang điện tích 2.10-5 C Treo con lắc đơn này trong điện trường đều với vectơ cường độ điện trường hướng theo phương ngang và có độ lớn 5.104 V/m Trong mặt phẳng thẳng đứng đi qua điểm treo và song song với vectơ cường độ điện trường, kéo vật nhỏ theo chiều của vectơ cường độ điện trường sao cho dây treo hợp với vectơ gia tốc trong trường g một góc 54o
rồi buông nhẹ cho con lắc dao động điều hòa Lấy g = 10 m/s2 Trong quá trình dao động, tốc độ cực đại của vật nhỏ là
A 0,59 m/s B 3,41 m/s
C 2,87 m/s D 0,50 m/s
Câu 101: Một vật dao động điều hòa với li độ cực đại A = 10cm Li độ của vật khi vật có vận tốc bằng là:
A x = 5cm B x = 5√ cm C x = 5√ cm D x = √ cm
Câu 102: Con lắc lò xo nằm ngang gồm vật nặng khối lượng m = 100 g gằn vào đầu lò xo có khối lượng không
đáng kể Hệ thực hiện dao động điều hòa với chu kì T = 1 s và cơ năng W = 0,18 J Tính biên độ dao động của vật
và lực đàn hồi cực đại của lò xo? Lấy π2
= 10:
Trang 31A 5 B 2 C 0,5 D 0,2
Câu 104: Một con lắc đơn đang dao động điều hoà với biên độ góc α 0 tại nơi có gia tốc trọng trường là g Biết lực căng dây lớn nhất bằng 1,02 lần lực căng dây nhỏ nhất Giá trị của α0 là
A 6,6 0 B 3,3 0 C 9,6 0 D 5,6 0
Câu 105: Một chất điểm dao động điều hoà trên trục Ox Trong thời gian 31,4 s chất điểm thực hiện được 100 dao
động toàn phần Gốc thời gian là lúc chất điểm đi qua vị trí có li độ 2 cm theo chiều âm với tốc độ là 40√ cm/s Lấy π = 3,14 Phương trình dao động của chất điểm là
A x = 6cos( 20t + π/6) (cm) B x = 6cos( 20t -π/6) (cm)
C x = 4cos( 20t + π/3) (cm) D x = 4cos( 20t - π/3) (cm)
Câu 107: Một chất điểm dao động điều hòa với chu kì T Gọi vTB là tốc độ trung bình của chất điểm trong một chu
kì, v là tốc độ tức thời của chất điểm Trong một chu kì, khoảng thời gian mà
v vTB là:
Câu 108: Một con lắc lò xo gồm lò xo nhẹ có độ cứng 100 N/m và vật nhỏ khối lượng m Con lắc dao động điều
hòa theo phương ngang với chu kì T Biết ở thời điểm t vật có li độ 5cm, ở thời điểm t+ vật có tốc độ 50cm/s Giá trị của m bằng:
Câu 109: Một vật nhỏ dao động điều hòa dọc theo trục Ox với biên độ 5 cm, chu kì 2 s Tại thời điểm t = 0, vật đi
qua cân bằng O theo chiều dương Phương trình dao động của vật là
Câu 115: Một con lắc lò xo gồm lò xo có độ cứng k và vật nhỏ có khối lượng 250 g, dao động điều hòa dọc theo
trục Ox nằm ngang (vị trí cân bằng ở O) Ở li độ -2cm, vật nhỏ có gia tốc 8 m/s2 Giá trị của k là
Trang 32Câu 116: Một vật nhỏ dao động điều hòa dọc theo trục Ox (vị trí cân bằng ở O) với biên độ 4 cm và tần số 10 Hz
Tại thời điểm t = 0, vật có li độ 4 cm Phương trình dao động của vật là
Câu 118 : Tại nơi có gia tốc trọng trường g, một con lắc đơn có chiều dài l dao động điều hòa với chu kì 2,83 s
Nếu chiều dài của con lắc là 0,5l thì con lắc dao động với chu kì là
Câu 119: Một con lắc lò xo được treo thẳng đứng tại nơi có gia tốc trọng trường g Khi vật nhỏ ở vị trí cân bằng, lò
xo dãn 4 cm Kéo vật nhỏ thẳng đứng xuống dưới đến cách vị trí cân bằng 4 2 cm rồi thả nhẹ (không vận tốc ban đầu) để con lắc dao động điều hòa Lấy 2
= 10 Trong một chu kì, thời gian lò xo không dãn là
A 0,05 s B 0,13 s
C 0,20 s D 0,10 s
Câu 120: Hai dao động cùng phương lần lượt có phương trình x1 = A1cos(πt + π/6 ) (cm) và x2 = 6cos(πt - π/2 ) (cm) Dao động tổng hợp của hai dao động này có phương trình x= Acos(πt + ) (cm) Thay đổi A1 cho đến khi biên độ A đạt giá trị cực tiểu thì bằng:
Câu 122: Chuyển động của một vật là tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương Hai dao động này có
phương trình lần lượt là x1 4 cos(10t )
Câu 123: Treo con lắc đơn vào trần một ôtô tại nơi có gia tốc trọng trường g = 9,8 m/s2 Khi ôtô đứng yên thì chu
kì dao động điều hòa của con lắc là 2 s Nếu ôtô chuyển động thẳng nhanh dần đều trên đường nằm ngang với giá tốc 2 m/s2
thì chu kì dao động điều hòa của con lắc xấp xỉ bằng
Câu 124: Chuyển động của một vật là tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương Hai dao động này có
phương trình lần lượt là x1 = 3cos10t (cm) và x2 =4sin(10 )
2
t
(cm) Gia tốc của vật có độ lớn cực đại bằng
A 7 m/s2 B 1 m/s2 C 0,7 m/s2 D 5 m/s2
Câu 125: Một con lắc lò xo gồm một vật nhỏ và lò xo nhẹ có độ cứng 100 N/m Con lắc dao động đều hòa theo
phương ngang với phương trình x A cos(wt ). Mốc thế năng tại vị trí cân bằng Khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp con lắc có động năng bằng thế năng là 0,1 s Lấy 2
10
Khối lượng vật nhỏ bằng
Trang 33Chương 2: SÓNG CƠ HỌC
Câu 1: Phát biểu nào sau đây là sai về quá trình truyền sóng?
A Sóng cơ học là lan truyền trạng thái dao động trong môi trường đàn hồi
B Tốc độ truyền pha dao động là tốc độ truyền sóng
C Khi sóng truyền đi thì năng lượng không truyền đi vì năng lượng được bảo toàn
D Khi sóng truyền đi, các phần tử vật chất trong mt có sóng truyền qua, dđ cùng tần số
Câu 2: Khi nói về sự truyền sóng cơ trong một môi trường, phát biểu nào sau đây đúng?
A Những phần tử của môi trường cách nhau một số nguyên lần bước sóng thì dao động cùng pha
B Hai phần tử của môi trường cách nhau một phần tư bước sóng thì dao động lệch pha nhau 900
C Những phần tử của môi trường trên cùng một hướng truyền sóng và cách nhau một số nguyên lần bước sóng thì dao động cùng pha
D Hai phần tử của môi trường cách nhau một nửa bước sóng thì dao động ngược pha
Câu 3: Phát biểu nào sau đây về đại lượng đặc trưng của sóng cơ học là không đúng?
A Chu kì của sóng chính bằng chu kỳ dao động của các phần tử dao động
B Tần số của sóng chính bằng tần số dao động của các phần tử dao động
C Tốc độ của sóng chính bằng tốc độ dao động của các phần tử dao động
D Bước sóng là quãng đường sóng truyền đi được trong một chu kì
Câu 4: Để phân loại sóng ngang, sóng dọc người ta căn cứ vào:
A Phương dao động và phương truyền sóng B Phương dao động và tốc độ truyền sóng
C Phương truyền sóng và bước sóng D Tốc độ truyền sóng và bước sóng
Câu 5: Sóng nào sau đây là sóng ngang:
A Có phương dao động là phương ngang
B Có phương truyền sóng là phương ngang
C Có phương dao động là phương ngang và phương truyền sóng cũng là phương ngang
D Có phương dao động là phương ngang và phương truyền sóng là phương thẳng đứng
Câu 6: Thế nào là 2 sóng kết hợp ?
A Hai sóng chuyển động cùng chiều và cùng tốc độ
B Hai sóng luôn đi kèm với nhau
C Hai sóng có cùng tần số và có độ lệch pha không đổi theo thời gian
D Hai sóng có cùng bước sóng và có độ lệch pha biến thiên tuần hoàn
Câu 7: Tốc độ truyền sóng giảm theo thứ tự nào khi truyền lần lượt qua các môi trường:
A Rắn, lỏng, khí B Rắn, khí, lỏng C Khí, rắn, lỏng D Khí, lỏng, rắn
Câu 8: Điều nào sau đây là chưa chính xác khi nói về bước sóng bước sóng là:
A Khoảng cách giữa 2 điểm trên phương truyền sóng cùng pha
B Quãng đường mà sóng truyền đi được trong một chu kì dao động của sóng
C Quãng đường mà pha dao động lan truyền đi được trong một chu kì dao động
D Khoảng cách giữa 2 đỉnh sóng liên tiếp trong 1 hệ thống sóng
Câu 9: Hai điểm gần nhất trên phương truyền sóng dao động ngược pha cách nhau đoạn bằng:
A Một bước sóng B Nửa bước sóng C ¼ bước sóng D ¾ bước sóng
Câu 10: ) Sóng cơ có tần số 80 Hz lan truyền trong một môi trường với vận tốc 4 m/s Dao động của các phần tử
vật chất tại hai điểm trên một phương truyền sóng cách nguồn sóng những đoạn lần lượt 31 cm và 33,5 cm, lệch pha nhau góc
Câu 11: Một người ngồi trên thuyền thấy thuyền dập dềnh lên xuống tại chỗ 15 lần trong thời gian 30s và khoản
cách giữa 4 đỉnh sóng liên tiếp nhau bằng 18m Tốc độ truyền sóng là:
A v = 4,5 m/s B v = 12 m/s C v = 2,25 m/s D v = 3 m/s
Trang 34Câu 12: Một nguồn phát sóng dao động theo phương trình u = acos(20πt) (cm,s) Trong khoảng thời gian 2s, sóng
ngày truyền đi được quãng đường bằng bao nhiêu lần bước sóng?
Câu 13: Nguồn phát sóng co phương trình u = 3cos(20πt) (cm,s) Vận tốc truyền sóng là 4m/s Tìm phương trình
sóng tại điểm M cách nguồn 20cm
Câu 15: Sóng dừng có các đặc điểm nào sau:
A Khoảng các giữa 2 nút sóng hoặc 2 bụng sóng là
B Có số nút và các bụng giảm dần theo thời gian
C Khoản cách giữa 2 nút hoặc 2 bụng kế nhau là
D Có các nút và các bụng cố định trong không gian
Câu 16: Khi có sóng dừng trên sợi dây đàn hồi thì khoảng cách giữa 2 bụng sóng liên tiếp bằng:
A Một bước sóng B Nửa bước sóng C ¼ bước sóng D Hai bước sóng
Câu 17: Trong hiện tượng sóng dừng trên dây đàn hồi, nếu gọi T là chu kì sóng thì khoản thời gian liên tiếp giữa 2
lần dây duổi thẳng là:
Câu 18: Trên sợi dây dài 2m đang có sóng dừng với tần số 100Hz, người ta thấy ngoài 2 đầu dây cố định còn có 3
điểm khác luôn đứng yên Tốc độ truyền sóng trên dây
Câu 19: Một sợi dây AB căng, thẳng dài 1m, đầu A và B cố định rung với tần số 100Hz Biết vận tốc truyền sóng
trên sợi dây là 50m/s Khi có sóng dừng, thì tren dây có số điểm dao động bằng nửa biên độ bụng sóng là:
Câu 20: Xét 1 dây đàn hồi 2 đầu cố định Khi dây rung với tần số f = 10Hz thì trên dây có sóng dừng với 5 nút( kể
cả 2 đầu dây) Để trên dây có sóng dừng với 5 bụng thì phải tăng hay giảm tần số:
A Tăng thêm lượng 12,5Hz B Giảm lượng 2,5Hz
C Tăng thêm lượng 2,5Hz D Giảm lượng 12,5Hz
Câu 21: Chọn phát biểu sai Trong hiện tượng giao thoa sóng trên mặt nước với 2 nguồn giống nhau luôn quan sát
thấy
A Số vân dao động mạnh luôn nhiều hơn số vân đứng yên 1 vân
B Đường trung trực của đoạn thẳng nối 2 nguồn là vân dao động mạnh
C Số vân dao động mạnh luôn là số nguyên lẻ
D Số vân đứng yên luôn là số vân chẳn
Câu 22: Khi nói về sóng âm, phát biểu nào sau đây là sai?
A Ở cùng một nhiệt độ, tốc độ truyền sóng âm trong không khí nhỏ hơn tốc độ truyền sóng âm trong nước
B Sóng âm truyền được trong các môi trường rắn, lỏng và khí
C Sóng âm trong không khí là sóng dọc
D Sóng âm trong không khí là sóng ngang
Câu 23: Trong thí nghiệm giao thoa trên mặt nước 2 nguồn kết hợp S1 và S2 dao động với tần số 15Hz Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 30 cm/s Tại điểm nào sau đây dao động có biên độ cực đại ( với d1 và d2 lần lượt là khoản cách đến 2 nguồn S1 và S2 )
A M ( d1 = 25cm và d2 = 20cm) B N( d1 = 24cm và d2 = 21cm)
C O( d1 = 25cm và d2 = 21cm) D P( d1 = 26cm và d2 = 27cm)
Câu 24: Trên mặt nước có 2 nguồn sóng cơ giống hệt nhau dđđh với tần số 25Hz theo phương thẳng đứng Tại
điểm M nằm trên đượng cong gần trung trực của AB nhất, mặt nước dao động với biên độ cực đại Khoảng cách từ
M đến A và B lần lượt là 18cm và 21cm Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là:
Trang 35A v = 75 cm/s B v = 50 cm/s C v = 100 cm/s D v = 120 cm/s
Câu 25: Trong thí nghiệm giao thoa trên mặt nước 2 nguồn kết hợp S1 và S2 dao động cùng tần số, cùng pha và
S1S2 = 3,5 Số đường cực đại và cực tiểu là:
A 6 cực đại, 7 cực tiểu B 7 cực đại, 6 cực tiểu
C 7 cực đại, 8 cực tiểu D 8 cực đại, 7 cực tiểu
Câu 26: Hai nguồn kết hợp S1 và S2 trên mặt thoáng chất lỏng, cách nhau 18cm, dao động cùng pha với tần số 20Hz Tốc độ truyền sóng là 1,2m/s Giữa S1 và S2 có số gợn sóng hình hypebol mà tại đó dao động cực tiểu là:
Câu 27: Trong cùng khoản thời gian một âm truyền trong không khí, nước, thép lần lượt S1, S2 , S3 khi đó:
A S1 > S2 > S3 B S2 > S1 > S3 C S2 < S3 < S1 D S1 < S2 < S3
Câu 28:Một điểm A trên mặt nước dao động với tần số 100Hz Trên mặt nước người ta đo được khoảng cách giữa
7 gợn lồi liên tiếp là 3cm Khi đó vận tốc truyền sóng trên mặt nước là
A v = 50cm/s B v = 50m/s C v = 5 cm/s D v = cm/s
Câu 29: Khi âm truyền từ không khí vào nước, bước sóng của nó tăng hay giảm bao nhiêu lần? Biết vận tốc âm
trong nước là 1530m/s, trong không khí là 340m/s
A không đổi B tăng 4,5 lần C giảm 4,5 lần D giảm 1190 lần
Câu 30: Một người quan sát một chiếc phao trên mặt biển thấy nó nhô lên cao 10 lần trong 18s, khoảng cách giữa
hai ngọn sóng kề nhau là 2m Vận tốc truyền sóng trên mặt biển là
Câu 31: Sóng cơ có tần số 80 Hz lan truyền trong một môi trường với vận tốc 4 m/s Dao động của các phần tử vật
chất tại hai điểm trên một phương truyền sóng cách nguồn sóng những đoạn lần lượt 31 cm và 33,5 cm, lệch pha nhau góc
A /2 rad B rad C 2 rad D /3 rad
Câu 32: Trên mặt một chất lỏng, tại O có một nguồn sóng cơ dao động có tần số30Hz Vận tốc truyền sóng là một giá trị nào đó trong khoảng 1,6m/s < v < 2,9 m/s Biết tại điểm M cách O một khoảng 10cm sóng tại đó luôn dao động ngược pha với dao động tại O Giá trị của vận tốc đó là
A 2m/s B 3m/s C.2,4m/s D.1,6m/s
Câu 33: Sóng truyền trên dây với vận tốc 4 m/s tần số sóng thay đổi từ 22 Hz đến 26 Hz Điểm M cách nguồn một
đoạn 28 cm luôn dao động lệch pha vuông góc với nguồn Bước sóng truyền trên dây là
A.160 cm B.1,6 cm C.16 cm D.100 cm
Câu 34: Một điểm O trên mặt nước dao động với tần số 20 Hz, vận tốc truyền sóng trên mặt nước thay đổi từ 0,8
m/s đến 1 m/s Trên mặt nước hai điểm A và B cách nhau 10 cm trên phương truyền sóng luôn dao động ngược pha nhau Bước sóng trên mặt nước là
Câu 35: Một sóng cơ học lan truyền trên một phương truyền sóng với vận tốc v = 50cm/s Phương trình sóng của
một điểm O trên phương truyền sóng đó là : u0 = 4cos(50t ) cm Phương trình sóng tại điểm M nằm trước O và cách O một đoạn 10 cm là
A uM = 4cos(50 t – 10 ) cm B uM = 4cos(50 t + 10 ) cm
C uM = 4cos(50 t -3/4) cm D uM = 4cos(50 t -/4)cm
Câu 36: Sóng lan truyền từ nguồn O dọc theo 1 đường thẳng với biên độ không đổi Ở thời điểm t = 0 , điểm O đi
qua vị trí cân bằng theo chiều (+) Ở thời điểm bằng 1/2 chu kì một điểm cách nguồn 1 khoảng bằng 1/4 bước sóng
có li độ 5cm Biên độ của sóng là
A 10cm B 5√ cm
Câu 37: Một sóng cơ học lan truyền dọc theo một đường thẳng với biên độ sóng không đổi có phương trình sóng
tại nguồn O là: u = A.cos(t - /2) (cm) Một điểm M cách nguồn O bằng 1/6 bước sóng, ở thời điểm t = 0,5/ có
li độ 3 cm Biên độ sóng A là
Câu 38: Sóng cơ truyền trong môi trường có vận tốc
A Phụ thuộc vào bản chất môi trường và tần số sóng
B Phụ thuộc vào bản chất môi trường và biên độ sóng
C Chỉ phụ thuộc vào bản chất môi trường
D Chỉ phụ thuộc vào biên độ sóng
Câu 39 Chọn các phát biểu đúng sau đây:
Trang 36A Sóng âm và sóng cơ học có cùng bản chất
B Sóng âm và sóng cơ học không cùng bản chất
C Sóng âm có tần số từ 16 Hz đến 20000Hz
D Sóng hạ âm là sóng có tần số nhỏ hơn 20000 Hz
Câu 40: Âm sắc là một đặc tính sinh lí của âm cho phép phân biệt được hai âm
A Có cùng độ to phát ra bởi hai nhạc cụ khác nhau
B Có cùng tần số phát ra bởi hai nhạc cụ khác nhau
C Có cùng biên độ phát ra bởi hai nhạc cụ khác nhau
D Có cùng biên độ được phát ra ở cùng một nhạc cụ tại hai thời điểm khác nhau
Câu 41: Một dao động lan truyền trong môi trường liên tục từ điểm M đến điểm N cách M một đoạn 0,9(m) với
vận tốc 1,2(m/s) Biết phương trình sóng tại N có dạng uN = 0,02cos2t(m) Viết biểu thức sóng tại M:
Câu 42: Một dây AB dài 1,8m căng thẳng nằm ngang, đầu B cố định, đầu A gắn vào một bản rung tần số 100Hz
Khi bản rung hoạt động, người ta thấy trên dây có sóng dừng gồm 6 bó sóng, với A xem như một nút Tính bước sóng và vận tốc truyền sóng trên dây AB
A = 0,3m; v = 60m/s B = 0,6m; v = 60m/s
C = 0,3m; v = 30m/s D = 0,6m; v = 120m/s
Câu 43: Chọn câu sai trong các câu sau :
A Cường độ âm là đại lượng đặc trưng cho độ to của âm
B Đại lượng đặc trưng cho độ cao của âm là tần số
C Độ to của âm khác với cường độ âm
D Đơn vị của cường độ âm là W/m2
Câu 44: Chu kì của âm có giá trị nào sau đây mà tai con người không thể nghe được?
A T = 6,25.10-5s B T = 6,25.10-4s C T = 6,25.10-3s D T = 625.10-3s
Câu 45: Các đặc tính nào sau đây là đặc tính sinh lý của âm:
A Độ cao, âm sắc, độ to B Độ cao, âm sắc,cường độ
C Độ cao, âm sắc, năng lượng D Độ cao, âm sắc, biên độ
Câu 46: Khi sóng âm truyền từ môi trường không khí vào môi trường nước thì
A chu kì của nó tăng B tần số của nó không thay đổi
C bước sóng của nó giảm D bước sóng của nó không thay đổi
Câu 47: Hai nhạc cụ khác nhau phát ra 2 âm có cùng tần số và cùng cường độ nhưng tai vẫn nghe thấy sắc thái
hoàn toàn khác nhau bởi vì 2 âm này có:
A Độ to khác nhau B Độ cao khác nhau
C Mức cường độ âm khác nhau D Âm sắc khác nhau
Câu 48: Tai người chỉ nghe được những âm có mức cường độ âm trong khoảng:
A Từ 0 dB đến 1000dB B Từ 10 dB đến 100dB
C Từ 10 dB đến 130dB D Từ 0 dB đến 130dB
Câu 49 Với I0 là cường độ âm chuẩn, I là cường độ âm Khi mức cường độ âm L = 2 Ben thì:
A I = I0 B I = 0,5I0 C I = 102 I0 D I = 10-2 I0
Câu 49: Khi cường độ âm tăng gấp đôi thì mức cường độ âm:
A Tăng gấp đôi B Tăng 0,3 dB C Tăng 3 dB D Giảm nửa
Câu 51: Một sóng âm có tần số xác định truyền trong không khí và trong nước với tốc độ lần lượt là 330m/s và
1452m/s Khi sóng này truyền từ nước ra không khí thì bước sóng của nó sẽ:
A Tăng 4,4 lần B Tăng 4 lần C Giảm 4,4 lần D Giảm 4 lần
Câu 52 Trong thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn AB cách nhau 11cm dao động cùng pha cùng
tần số 20Hz, tốc độ truyền sóng trên mặt nước 80cm/s Số đường dao động cực đại và cực tiểu quan sát được trên mặt nước là:
Trang 37A 4 cực đại và 5 cực tiểu B 5 cực đại và 4 cực tiểu
C 5 cực đại và 6 cực tiểu D 6 cực đại và 5 cực tiểu
Câu 53: Một dây đàn hồi rất dài có đầu A dao động theo phương vuông góc với sợi dây Vận tốc truyền sóng trên
dây là 4 (m/s) Xét một điểm M trên dây và cách A một đoạn 40 (cm), người ta thấy M luôn luôn dao động lệch pha
so với A một góc = (n + 0,5) với n là số nguyên Tính tần số, biết tần số f có giá trị trong khoảng từ 8 Hz đến 13
Hz
A 8,5 Hz B 10 Hz C 12 Hz D 12,5 Hz
Câu 54: Sóng truyền với vận tốc 5 (m/s) từ điểm O đến điểm M nằm trên cùng một phương truyền sóng Biết
phương trình sóng tại O là u = 5.cos(5t - /6) (cm) và phương trình sóng tại điểm M là uM = 5.cos(5t + /3) (cm) Xác định khoảng cách OM và cho biết chiều truyền sóng
mm, t tính bằng đơn vị s) Xét sóng truyền theo một đường thẳng từ O đến điểm M với tốc độ không đổi 1m/s
Trong khoảng từ O đến M có bao nhiêu điểm dao động cùng pha với dao động tại nguồn O? Biết M cách O một khoảng 45cm
A 4 B 3 C 2 D 5
Câu 56: Trong môi trường đàn hồi có một sóng cơ có tần số f =50 Hz, vận tốc truyền sóng là v =175 cm/s Hai
điểm M và N trên phương truyền sóng dao động ngược pha nhau, giữa chúng có 2 điểm khác cũng dao động ngược pha với M Khoảng cách MN là:
A d = 8,75cm B d = 10,5 cm C d = 7,0 cm D d = 12,25 cm
Câu 57: Trong thí nghiệm về sóng dừng trên một sợi dây đàn hồi dài 1,2m với hai đầu cố định, người ta quan sát
thấy ngoài 2 đầu dây cố định còn có hai điểm khác trên dây không dao động Biết khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp sợi dây duỗi thẳng là 0,05s Tốc độ truyền sóng trên dây là
A 12 m/s B 8 m/s C 16 m/s D 4 m/s
Câu 58: Đầu một lò xo gắn vào một âm thoa dao động với tần số 240(Hz) Trên lò xo xuất hiện một hệ thống sóng
dừng, khoảng cách từ nút thứ 1 đến nút thứ 4 là 30(cm) Tính vận tốc truyền sóng:
A 12(m/s) B 24(m/s) C 36(m/s) D 48(m/s)
Câu 59: Đầu O của một sợi dây đàn hồi nằm ngang dao động điều hoà theo phương thẳng đứng với biên độ 3cm
với tần số 2Hz Sau 2s sóng truyền được 2m Chọn gốc thời gian là lúc điểm O đi qua VTCB theo chiều dương Li
độ của điểm M cách O một khoảng 2m tại thời điểm 2s là
A xM = 0cm B xM = 3cm C xM = - 3cm D xM = 1,5 cm
Câu 60: Một sợi dây đàn hồi dài 60 cm , hai đầu cố định ,dao động tạo ra sóng dừng với tần số 100Hz , quan sát
sóng dừng thấy có 3 bụng sóng Tại một điểm trên dây cách một trong hai đầu 20cm sóng sẽ có biên độ
A Cực đại B Không thể kết luận C Cực tiểu D Bằng nửa cực đại
Câu 61: Một sợi dây căng giữa hai điểm cố định cách nhau 75cm Người ta tạo sóng dừng trên dây Hai tần số gần
nhau nhất cùng tạo ra sóng dừng trên dây là 150Hz và 200Hz Tần số nhỏ nhất tạo ra sóng dừng trên dây đó là
A 50Hz B 125Hz C 75Hz D 100Hz
Câu 62: Tại hai điểm A và B trên mặt nước có 2 nguồn sóng, biên độ lần lượt là 4cm và 2cm, bước sóng là 10cm
Điểm M trên mặt nước cách A 25cm và cách B 30cm sẽ dao động với biên độ là
A 2cm B 4cm C 6cm D 8cm
Câu 63: Trên mặt thoáng của chất lỏng có hai nguồn kết hợp A và B dao động với phương trình
uA=uB=cos(80 t).Tại điểm M trên đoạn AB, M cách trung điểm I của đoạn AB đoạn 5 cm ta thấy sóng có biên độ cực tiểu giữa M và I có hai gợn sóng Bước sóng và vận tốc truyền sóng trong chất lỏng là:
Câu 65 Hai nguồn kết hợp AB dao động cùng pha,cùng biên độ a với tần số 50Hz Tại một điểm M cách các nguồn
lần lượt là 20cm và 25cm sóng dao động mạnh nhất, giữa M và đường trung trực không có điểm cực đại nào Tại điểm N cách các nguồn lần lượt 20cm và 22,5cm hai sóng thành phần dao động
Trang 38Câu 66: Trên mặt nước có hai nguồn phát sóng kết hợp A, B có cùng biên độ a = 2(cm), cùng tần số f = 20(Hz),
ngược pha nhau Coi biên độ sóng không đổi, vận tốc sóng v = 80(cm/s) Biên độ dao động tổng hợp tại điểm M có AM=12(cm), BM=10(cm) là:
A 4(cm) B 2(cm) C.2 2(cm) D 0
Câu 67: Người ta đo được mức cường độ âm tại điểm A là 60 dB và tại điểm B là 80 dB Hãy so sánh cường độ
âm tại A và cường độ âm tại B:
Câu 68: Một sóng âm truyền trong không khí Mức cường độ âm tại điểm M và tại điểm N lần lượt là 40 dB và 80
dB Cường độ âm tại N lớn hơn cường độ âm tại M
A 10000 lần B 1000 lần C 40 lần D 2 lần
Câu 69: Ở bề mặt một chất lỏng có hai nguồn phát sóng kết hợp S1 và S2 cách nhau 20 cm Hai nguồn này dao động theo phương thẳng đứng có phương trình lần lượt là u1= 5cos40πt(mm) u2=5cos(40πt + π)(mm) Tốc độ truyền sóng trên mặt chất lỏng là 80 cm/s Số điểm dao động với biên độ cực đại trên đoạn thẳng S1 S2 là
A 11 B 9 C 10 D 8
Câu 70: Một sóng âm truyền trong thép với tốc độ 5000 m/s Nếu độ lệch pha của sóng âm đó ở hai điểm gần nhau
nhất cách nhau 1 m trên cùng một phương truyền sóng là π/2 thì tần số của sóng bằng
A 1000 Hz B 1250 Hz C 5000 Hz D 2500 Hz
Câu 71: Ba điểm O, A, B cùng nằm trên một nửa đường thẳng xuất phát từ O Tại O đặt một nguồn điểm phát sóng
âm đẳng hướng ra không gian, môi trường không hấp thụ âm Mức cường độ âm tại A là 60 dB, tại B là 20 dB Mức cường độ âm tại trung điểm M của đoạn AB là
A 40 dB B 34 dB
C 26 dB D 17 dB
Câu 72: Một sợi dây AB dài 100 cm căng ngang, đầu B cố định, đầu A gắn với một nhánh của âm thoa dao động
điều hòa với tần số 40 Hz Trên dây AB có một sóng dừng ổn định, A được coi là nút sóng Tốc độ truyền sóng trên dây là 20 m/s Kể cả A và B, trên dây có
C Có cùng pha ban đầu và cùng biên độ
D Cùng tần số, cùng phương và có hiệu số pha không đổi theo thời gian
Câu 74: Trên một sợi dây đàn hồi dài 1m, hai đầu cố định, đang có sóng dừng với 5 nút sóng (kể cả hai đầu dây)
Bước sóng của sóng truyền trên đây là
Câu 75: Ở mặt thoáng của một chất lỏng có hai nguồn sóng kết hợp A và B cách nhau 20 cm, dao động theo
phương thẳng đứng với phương trình uA = 2cos40t và uB = 2cos (40t + ) (uA và uB tính bằng mm, t tính bằng s) Biết tốc độ truyền sóng trên mặt chất lỏng là 30 cm/s Xét hình vuông AMNB thuộc mặt thoáng chất lỏng Số điểm dao động với biên độ cực đại trên đoạn BM là:
A 19 B 18 C 17 D 20
Câu 76: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về sóng cơ?
A Bước sóng là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên cùng một phương truyền sóng mà dao động tại hai điểm đó cùng pha
B Sóng cơ truyền trong chất lỏng luôn là sóng ngang
C Sóng cơ truyền trong chất rắn luôn là sóng dọc
D Bước sóng là khoảng cách giữa hai điểm trên cùng một phương truyền sóng mà dao động tại hai điểm đó cùng pha
Câu 77: Ở mặt chất lỏng có hai nguồn sóng A, B cách nhau 18 cm, dao động theo phương thẳng đứng với phương
trình là uA = uB = acos50t (với t tính bằng s) Tốc độ truyền sóng ở mặt chất lỏng là 50 cm/s Gọi O là trung điểm của AB, điểm M ở mặt chất lỏng nằm trên đường trung trực của AB và gần O nhất sao cho phần tử chất lỏng tại M dao động cùng pha với phần tử chất lỏng tại O Khoảng cách MO là
A 10 cm B 2 cm C 2√ cm D 2√ cm
Trang 39Câu 78: Một sóng hình sin truyền theo chiều dương của trục Ox với phương trình dao động của nguồn song (đặt tại
O) là uO = 4cos100t (cm) Ở điểm M (theo hướng Ox) cách O một phần tư bước sóng, phần tử môi trường dao động với phương trình là
A uM = 4cos(100t + ) (cm) B uM = 4cos(100t) (cm)
C uM = 4cos(100t – 0,5) (cm) D uM = 4cos(100t + 0,5) (cm)
Câu 79: Một nguồn điểm O phát sóng âm có công suất không đổi trong một môi trường truyền âm đẳng hướng và
không hấp thụ âm Hai điểm A, B cách nguồn âm lần lượt là r1 và r2 Biết cường độ âm tại A gấp 4 lần cường độ
âm tại B Tỉ số bằng
A 2 B C 4 D
Câu 80: Một sóng hình sin truyền theo phương Ox từ nguồn O với tần số 20 Hz, có tốc độ truyền sóng nằm trong
khoảng từ 0,7 m/s đến 1 m/s Gọi A và B là hai điểm nằm trên Ox, ở cùng một phía so với O và cách nhau 10 cm Hai phần tử môi trường tại A và B luôn dao động ngược pha với nhau Tốc độ truyền sóng là
A 90 cm/s B 80 cm/s C 85 cm/s D 100 cm/s
Câu 81: Khi nói về sự truyền sóng cơ trong một môi trường, phát biểu nào sau đây đúng?
A Những phần tử của môi trường cách nhau một số nguyên lần bước sóng thì dao động cùng pha
B Hai phần tử của môi trường cách nhau một phần tư bước sóng thì dao động lệch pha nhau 900
C Những phần tử của môi trường trên cùng một hướng truyền sóng và cách nhau một số nguyên lần bước sóng thì dao động cùng pha
D Hai phần tử của môi trường cách nhau một nửa bước sóng thì dao động ngược pha
Câu 82: Trong một thí nghiệm về giao thoa sóng nước, hai nguồn sóng kết hợp dao động cùng pha được đặt tại A
và B cách nhau 18 cm Sóng truyền trên mặt nước với bước sóng 3,5 cm Trên đoạn AB, số điểm mà tại đó phần tử
nước dao động với biên độ cực đại là
Câu 83: Trong hiện tượng giao thoa sóng nước, hai nguồn dao động theo phương vuông góc với mặt nước, cùng
biên độ, cùng pha, cùng tần số 50 Hz được đặt tại hai điểm S1 và S2 cách nhau 10cm Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 75 cm/s Xét các điểm trên mặt nước thuộc đường tròn tâm S1, bán kính S1S2, điểm mà phần tử tại đó dao động với biên độ cực đại cách điểm S2 một đoạn ngắn nhất bằng
Câu 84: Trên một sợ dây đàn hồi dài 100 cm với hai đầu A và B cố định đang có sóng dừng, tần số sóng là 50 Hz
Không kể hai đầu A và B, trên dây có 3 nút sóng Tốc độ truyền sóng trên dây là
Câu 85: Trên một sợi dây căng ngang với hai đầu cố định đang có sóng dừng Không xét các điểm bụng hoặc nút,
quan sát thấy những điểm có cùng biên độ và ở gần nhau nhất thì đều cách đều nhau 15cm Bước sóng trên dây có giá trị bằng
Câu 86: Tại một điểm trên mặt chất lỏng có một nguồn dao động với tần số 120 Hz, tạo ra sóng ổn định trên mặt
chất lỏng Xét 5 gợn lồi liên tiếp trên một phương truyền sóng, ở về một phía so với nguồn, gợn thứ nhất cách gợn thứ năm 0,5 m Tốc độ truyền sóng là
Câu 87: Trong một thí nghiệm về giao thoa sóng nước, hai nguồn sóng kết hợp dao động cùng pha tại hai điểm A
và B cách nhau 16cm Sóng truyền trên mặt nước với bước sóng 3cm Trên đoạn AB, số điểm mà tại đó phần tử nước dao động với biên độ cực đại là
Câu 88: Một sợi dây đàn hồi căng ngang, đang có sóng dừng ổn định Trên dây, A là một điểm nút, B là một điểm
bụng gần A nhất, C là trung điểm của AB, với AB = 10 cm Biết khoảng thời gian ngắn nhất giữa hai lần mà li độ dao động của phần tử tại B bằng biên độ dao động của phần tử tại C là 0,2 s Tốc độ truyền sóng trên dây là
A 0,25 m/s B 0,5 m/s C 2 m/s D 1 m/s
Câu 89: Trong một thí nghiệm về giao thoa song nước, hai nguồn sóng kết hợp được đặt tại A và B dao động theo
phương trình uA = uB = acos25t (a không đổi, t tính bằng s) Trên đoạn thẳng AB, hai điểm có phần tử nước dao động với biên độ cực đại cách nhau một khoảng ngắn nhất là 2 cm Tốc độ truyền sóng là
Câu 90 : Hai điểm M, N cùng nằm trên một hướng truyền sóng và cách nhau một phần ba bước sóng Biên độ sóng
không đổi trong quá trình truyền Tại một thời điểm, khi li độ dao động của phần tử tại M là 3 cm thì li độ dao động của phần tử tại N là -3 cm Biên độ sóng bằng
A 6 cm B 3 cm C 2√ cm D 3√ cm
Trang 40Chương 3: ĐIỆN XOAY CHIỀU
Câu 1: Chọn phát biểu sai: cường độ hiệu dụng của dòng điện xoay chiều:
A Bằng trung bình của dòng điện xoay chiều
B Bằng cường độ của dòng điện không đổi nếu cho chúng lần lượt đi qua cùng 1 điện trở, trong cùng thời gian thì chúng tỏa nhiệt lượng bằng nhau
C Bằng cường độ cực đại chia cho √
D Được xây dựng trên tác dụng nhiệt của dòng điện
Câu 2: Đặt điện áp xoay chiều của u = U0cos2πft (U0 không đổi, f thay đổi được) vào hai đầu đoạn mạch chỉ có tụ
điện Phát biểu nào sau đây đúng?
A Điện áp giữa hai đầu đoạn mạch sớm pha so với cường độ dòng điện trong đoạn mạch
B Cường độ dòng điện hiệu dụng trong đoạn mạch càng lớn khi tần số f càng lớn
C Dung kháng của tụ điện càng lớn thì f càng lớn
D Cường độ dòng điện hiệu dụng trong đoạn mạch không đổi khi tần số f thay đổi
Câu 3: Đặt điện áp xoay chiều vào hai đầu đoạn mạch X mắc nối tiếp chứa hai trong ba phần tử: điện trở thuần,
cuộn cảm thuần và tụ điện Biết rằng điện áp giữa hai đầu đoạn mạch X luôn sớm pha so với cường độ dòng điện trong mạch một góc nhỏ hơn Đoạn mạch X chứa:
A Cuộn cảm thuần và tụ điện với cảm kháng lớn hơn dung kháng
B Điện trở thuần và tụ điện
C Cuộn cảm thuần và tụ điện với cảm kháng nhỏ hơn dung kháng
D Điện trở thuần và cuộn cảm thuần
Câu 4: Một khung dây phẳng có diện tích S = 100 cm2 gồm 200 vòng dây quay đều trong một từ trường đều có cảm ứng từ B vuông góc trục quay của khung và có độ lớn B = 5.10-3T Giá trị cực đại của từ thông là:
Câu 5: Một khung dây dẫn quay đều quanh trong một từ trường đều có cảm ứng từ B vuông góc trục quay của
khung với vận tốc 150 vòng/phút Từ thông cực đại gửi qua khung là (Wb) Suất điện động hiệu dụng trong khung là
Câu 6: Một khung dây có diện tích S = 200cm2 và N = 100 vòng dây Cho khung quay đều với vận tốc góc = 10 rad/s trong một từ trường đều B = 2T có cảm ứng từ vuông góc với trục quay của khung Tại thời điểm ban đầu, pháp tuyến của khung hợp với cảm ứng từ một góc π/6 Khi đó, biểu thức suất điện động tức thời trong khung tại thời điểm t là:
Câu 7: Số đo của vôn kế xoay chiều chỉ:
A Giá trị tức thời của hiệu điện thế xoay chiều
B Giá trị trung bình của hiệu điện thế xoay chiều
C Giá trị cực đại của hiệu điện thế xoay chiều
D Giá trị hiệu dụng của hiệu điện thế xoay chiều
Câu 8: Đặt vào hai đầu một tụ điện một hiệu điện thế xoay chiều có giá trị hiệu dụng U không đổi và tần số f thay
đổi Khi f = 50Hz thì cường độ hiệu dụng qua tụ là 2,4A Để cường độ hiệu dụng qua tụ bằng 3,6A thì tần số của dòng điện phải bằng:
Câu 9: Cho mạch điện xoay chiều như hình vẽ Hộp kín X chứa một trong ba phần tử R, L, C Biết dòng điện qua
mạch nhanh pha so với hiệu điện thế hai đầu mạch Hộp X chứa phần tử nào?
A L B R C C D L hoặc C
Câu 10: Cho dòng điện xoay chiều i = I0cos(t) chạy qua đoạn mạch gồm R và cuộn dây thuần cảm L mắc nối
tiếp Kết luận nào sau đây là đúng?
A Hiệu điện thế uL sớm pha hơn uR một góc
B Hiệu điện thế uL cùng pha với u giữa hai đầu đoạn mạch
C Hiệu điện thế u giữa hai đầu đoạn mạch nhanh pha hơn i
X
R