Phát triển du lịch sinh thái cho Ba Bể/ Na Hang

Bản báo cáo về chuyến công tác Ba Bể/ Na Hang

PARC BA BỂ / NA HANG

CỤC KIỂM LÂM (FPD)

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN (MARD)

Phát triển du lịch sinh thái cho Ba Bể / Na Hang Báo cáo về chuyến công tác thứ hai và các phụ lục

Hồ Ba Bể được coi là một trong những phong cảnh đẹp nhất Việt Nam

Dự án PARC VIE/95/G31&031 Xây dựng các Khu bảo tồn nhằm Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên

trên Cơ sở Sinh thái Cảnh quan

Tháng 6 năm 2000

Báo cáo này trình Chính Phủ Việt Nam trong khuôn khổ dự án tài trợ bởi GEF và UNDP

VIE/95/G31&031 “Xây dựng Các Khu bảo tồn nhằm Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên trên Cơ sở Sinh thái Cảnh quan” (PARC) Báo cáo được viêt bởi Cố vấn nghiên cứu khả thi lâm sản phi gỗ, Ninh Khac Ban, Viện tài nguyên sinh thái

Tên công trình: Lisa Choegyal và Les Clark, 2000, Phát triển du lịch sinh thái cho Ba Bể / Na

Hang: Báo cáo về chuyến công tác thứ hai và các phụ lục, Dự án PARC

VIE/95/G31&031, Chính Phủ Việt Nam (Cục Kiểm Lâm) /UNOPS/UNDP/IUCN,

Hà Nội

Dự án tài trợ bởi: Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF), Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc

(UNDP) và Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn

Cơ quan chủ quản: Cục Kiểm Lâm

Cơ quan thực hiện: Văn Phòng Dịch Vụ Dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS)

Cong ty Scott Wilson Asia-Pacific, The Environment and Development Group,

và FRR Ltd (Giám đốc hiện trường: L Fernando Potess)

Bản quyền: Cục Kiểm Lâm, Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn

Lưu trữ tại: www.undp.org.vn/projects/parc

Các quan điểm đưa ra trong báo cáo này là quan điểm của cá nhân tác giả chứ không nhất thiết là quan điểm của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, Cục Kiểm lâm hay cơ quan chủ quản của tác giả

Bản tiếng Việt này được dịch từ nguyên bản tiếng Anh Do số lượng báo cáo của dự án quá lớn, công tác biên dịch có thể còn thiếu chính xác hoặc sai xót Nếu có nghi ngờ, xin tham khảo bản gốc tiếng Anh

Đây là báo cáo nội bộ của dự án PARC, được xây dựng để phục vụ các mục tiêu của dự án Báo cáo

được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các thành phần của phương pháp tiếp cận hệ sinh thái mà

dự án sử dung Trong quá trình thực hiện dự án, một số nội dung của báo cáo có thể đã được thay đổi

so với thời điểm phiên bản này được xuất bản

ấn phẩm này được phép tái xuất bản cho mục đích giáo dục hoặc các mục đích phi thương mại khác không cần xin phép bản quyền với điều kiện phảI đảm bảo trích dẫn nguồn đầy đủ Nghiêm cấm tái xuất bản ấn phẩm này cho các mục đích thương mại khác mà không được sự cho phép bằng văn bản của cơ quan giữ bản quyền

Lời nói đầu

'Xây dựng khu bảo tồn tài nguyên thiên nhiên bằng phương pháp sinh thái học cảnh quan' (PARC) là một dự án hợp tác giữa chính phủ Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên hợp quốc (UNOPS) phối hợp với Cục kiểm lâm (FPD) triển khai thực hiện Dự án được thực hiện thông qua các hợp đồng phụ với Scott Wilson Asia-Pacific Ltd., Nhóm Môi trường và Phát triển, Công ty tài nguyên và tái tạo rừng Quá trình thực hiện dự án phối hợp cán bộ chính quyền cấp tỉnh, huyện, xã, và cán bộ của khu bảo tồn, nhân dân địa phương Dự án PARC được tài trợ bởi Quỹ môi trường toàn cầu (GEF) và UNDP/TRAC, nằm trong chiến lược bảo tồn đa dạng sinh học của Quỹ môi trường toàn cầu (GEF)

Mục tiêu của dự án PARC nhằm xây dựng một mô hình trình diễn về bảo vệ tài nguyên đa dạng sinh học phong phú ở Việt Nam thông qua bảo vệ các sinh cảnh tự nhiên Sử dụng phương pháp tiếp cận sinh thái học sinh cảnh để liên hệ các mục đích sử dụng đất trong hệ thống các vùng bảo tồn nghiêm ngặt, vùng đệm, rừng tái sinh Dự án sẽ làm giảm và xóa bỏ các nguy cơ đe dọa đa dạng sinh học thông qua kết hợp mục tiêu bảo tồn và phát triển Hai địa điểm đã được chọn làm thử nghiệm mô hình dự án PARC Điểm thứ nhất là Vườn Quốc gia Yok Don, Tây nguyên Điểm thứ hai là Vườn Quốc gia Ba Bể (tỉnh Bắc cạn) và Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang (tỉnh Tuyên Quang) ở miền Bắc Việt Nam

Trọng tâm của dự án PARC là tiến hành chương trình bảo tồn và phát triển cụ thể sử dụng phương pháp tiếp cận có sự tham gia của cộng đồng và cán bộ địa phương Do đó việc tiến hành các hoạt động dự án được xem như là các công cụ để xây dựng năng lực cho cộng đồng Đáp ứng nhu cầu tăng cường năng lực tổ chức của Vườn Quốc gia Ba Bể và Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang, Dự án tập trung xây dựng năng lực kỹ thuật, quản lý và thực hiện công việc trên thực địa cho cán bộ bảo tồn Dự án cũng chú ý đến các khía cạnh lập kế hoạch, thực hiện và giám sát sinh thái, bảo tồn và các dịch vụ khuyến nông cộng đồng, bao gồm cả các hoạt động tạo thu nhập có tiềm năng Cộng đồng địa phương đóng vai trò trung tâm trong tất cả các hoạt động của dự án Vì vậy, hoạt động của dự án phải theo phương pháp tiếp cận có sự tham gia Qua đó, người dân địa phương được khuyến khích thể hiện nhu cầu, mong muốn, và những quan tâm đối với các hoạt động của dự án, do đó họ có thể tham gia lập kế hoạch và xây dựng dự án

Tài liệu này

Đây là báo cáo về “Phát triển du lịch sinh thái” cho hai điểm hiện trường của dự án PARC là Vườn Quốc gia Ba Bể và Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang Những khuyến nghị trình bày dưới đây là những hướng dẫn cơ bản cho công tác bảo tồn quản lý tổng hợp đa dạng sinh học ở "Khu liên hợp bảo tồn Ba Bể/Na Hang" Các kế hoạch công việc, khuyến nghị, gợi ý được trình bày trong báo cáo này là những chỉ dẫn cơ bản để thực hiện các hoạt động trong khuôn khổ dự án PARC Tuy nhiên, các chỉ dẫn cũng không thể tránh được sự điều chỉnh, thay đổi về quy mô, thời gian, và chiến lược thực hiện Những lý do dẫn đến điều chỉnh là do

áp dụng phương pháp tiếp cận tổng hợp bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế-xã hội của dự án PARC, nên dự án phải cân nhắc nhiều yếu tố khác nhau để đảm bền vững cho các hoạt động của dự án PARC, vì vậy mà một sự thay đổi về điều kiện vật lý, sinh học

và kinh tế-xã hội đều ảnh hưởng đến chiến lược tổng thể thực hiện dự án PARC

Quản đốc hiện trường

Dự án PARC Ba Bể/ Na Hang

Tóm tắt báo cáo

Báo cáo này là một đóng góp của chuyến công tác thứ hai gồm các chuyên gia về du lịch sinh thái sau chuyến đi từ ngày 24 tháng 4 đến 4 tháng 6 năm 2000 của họ Báo cáo mô tả các hoạt động của đoàn, đưa ra các đề xuất và ghi lại các đề nghị thực hiện của đoàn đối với Giám đốc Hiện trường về các công việc đang diễn ra trong phần du lịch sinh thái Báo cáo được trình bày thành hai phần Phần Một là Báo cáo của Chuyến Công tác Thứ hai trình bày tóm tắt quá trình xúc tiến của các Chuyên gia Du lịch Sinh thái đối với các hoạt động có tính sự kiện của Dự Án Phần Hai là các Phụ lục trình bày các kất quả đâù ra của các Chuyên gia Du lịch Sinh thái được sắp xếp thứ tự theo từng hoạt động quan trọng có tính sự kiện đó

Trong Chuyến công tác thứ hai, một Phân tích toàn diện về Thị trường đã được hoàn thành

và Khái niệm về Phát triển Du lịch Sinh thái (EDC), vốn đã từng được trình bày một cách phác thảo trong Báo cáo về chuyến công tác có tính nhập môn của các Chuyên gia Du lịch Sinh thái, nay đã được phát triển đầy đủ thông qua một quá trình tư vấn trên diện rộng EDC đã được trình bày tại hai Hội thảo của các cơ quan hữu quan về du lịch sinh thái, một

tổ chức tại Na Hang và một tại Ba Bể, và nó đã nhận được sự tán thành của tất cả các cơ quan hữu quan Điều này được trình bày tại Phụ Lục 1 của Báo Cáo Cuối cùng EDC sẽ được đưa vào một Đề án Quản lý Du lịch Sinh thái cho hai khu bảo vệ Na Hang và Ba Bể EDC đã vạch ra một tương lai phát triển mạnh mẽ của du lịch sinh thái tại Vườn Quốc gia ba

bể, có khả năng cạnh tranh được với Vịnh Hạ Long và Sa Pa như là một điểm đến lý tưởng cho khách du lịch Chìa khoá để đạt được tiềm năng này là phải bảo vệ các đặc điểm tự nhiên của Hồ nước này và phải tổ chức một cách có trách nhiệm ngành du lịch dựa trên nguyên tắc của du lịch sinh thái EDC xúc tiến ý niệm chung về các Chuyến đi chơi bằng thuyền trên Hồ Ba Bể bằng cách sử dụng thuyền của dân địa phương và coi đây là chương trình kinh điển của ngày đầu tiên cho Hồ Ba Bể EDC cũng mô tả các sản phẩm du lịch mới như Đường mòn Du lịch Sinh thái và một Trung tâm Du lịch Sinh thái tại Đại bản doanh EDC cũng nhấn mạnh nhu cầu nâng cấp có hệ thống các nhà khách của Vườn Quốc gia và coi đó là một phần của chương trình đào tạo toàn diện bao gồm quản lý nhà khách cũng như các kỹ năng hươíng dẫn

Tại Na Hang, EDC kiến nghị thành lập một Trung tâm Bảo tồn trong phạm vi diện tích các cơ

sở mới cho khách du lịch của các cơ quan địa phương tại Pac Ban, để biến trung tâm này trở thành một tủ bày hàng của Khu Bảo tồn Thiên nhiên dành cho người dân Huyện Na Hang Trung tâm Bảo tồn cũng được coi là một tiêu điểm cho các hoạt động nhận thức về bảo tồn gắn liền với Dự án Bảo vệ loài Khỉ Mũi Hếch của Đồng bằng Bắc bộ

Với tiềm năng “nhập cuộc” mạnh mẽ của các cơ quan hữu quan trong EDC, là yếu tố làm tăng triển vọng đổi mới của phương pháp tiếp cận mang tính phối hợp mà EDC muốn có, các Chuyên gia Du lịch Sinh thái đã phát triển các chiến lược thực hiện cụ thể cho từng đường mòn tự thiên, kế hoạch đào tạo về du lịch sinh thái, các trung tâm tại Ba Bể và Na Hang, và các tài liệu thông tin Các chiến lược này được trình bày trong báo cáo này theo cách thức đã được thiết kế để sao cho chúng có tác dụng nhất đối với STM Các phụ lục bao gồm danh sách các đề xuất kiến nghị, các bản tóm tắt và các điều khoản tham chiếu, toàn bộ các phụ lục đó là những công cụ hữu ích để STM xúc tiến việc thực hiện

Các Chuyên gia Du lịch Sinh thái sẽ trở lại vaò năm sau để đánh giá kết quả và biên soạn toàn bộ các kết quả thực tế của phần du lịch sinh thái trong khuôn khổ một Đề án Quản lý

Du lịch Sinh thái cho hai khu bảo vệ Hiện tại, việc thực hiện một chương trình đào tạo về

du lịch sinh thái, hai trung tâm diễn giả và nhiều sáng kiến khác về du lịch sinh thái sẽ được tiếp tục

1 Giới thiệu

1.1 Tình hình báo cáo

Báo cáo này thể hiện kết quả đầu ra của chuyến công tác thứ hai gồm các Chuyên gia về Du lịch Sinh thái Báo cáo tóm tắt các hoạt động của hai chuyên gia tư vấn là Lisa Choegyal và Les Clark trong đó đặc biệt chú ý tới các thời điểm có tính sự kiện của phần du lịch sinh thái

Tư vấn của các chuyên gia và các quy định chi tiết mà các chuyen gia đưa ra cho công việc hiện tại sẽ được tiến hành trong năm tới đều được đưa vào các Phụ Lục

1.2 Các hoạt động của các chuyên gia du lịch sinh thái

Chuyến công tác thứ hai của các chuyên gia du lịch sinh thái đã xác định và tổng hợp các ý tưởng đã được trình bày thử trong Báo cáo của Chuyến Công tác có tính Nhập môn của họ Báo cáo này là kết quả của phương pháp tiếp cận có tính tham gia và lấy ý kiến rộng rãi của các cơ quan hữu quan ở Ba Bể và Na Hang cũng như các thành viên khác trong nhóm Lisa Choegyal đến Việt Nam ngày 24 tháng 4 năm 2000 và đã dành 2 tuần để thăm lại các địa điểm quan trọng và nhìn lại các vấn đề chính ở Ba Bể và Na Hang Les Clark đến Hà Nội ngày 6 tháng 5 năm 2000 Cùng STM, hai Chuyên gia Tư vấn về Du lịch Sinh thái này

đã thăm qua Vừơn Quốc gia Cúc Phương, sau đó là Sa Pa nhằm hiểu thêm các điểm đến

có tính cạnh tranh đó và xác định các đối tác thực hiện tiềm năng Họ đã dành phần nhiều thời gian còn lại ở Ba Bể vì sự phức tạp và tiềm năng to lớn của vấn đề du lịch sinh thái ở vùng này

Tại Ba Bể, Giám đốc Vườn Quốc gia Ba Bể, Ông Toàn, đã được chỉ định là đối tác của họ Thời gian chủ yếu được dùng để trao đổi và đào tạo trên thực địa với ông Toàn, ông Quân - Hướng dẫn viên chính, bà Hằng – Gíam đốc Nhà khách của Vừơn Quốc gia và các nhân viên khác của Vườn Một cuộc họp đã được tổ chức tại Bắc Kạn với Giám đốc Cục Thương mại và Du lịch Tỉnh để trao đổi về dự thảo Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái Hai ngày làm việc chuyên sâu đã được thực hiện ở Na Hang trong đó có việc tổ chức thành công một hội thảo với các cơ quan hữu quan và một hội thảo đào tạo nhân viên Dự thảo Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái đã được trình bày chi tiết tại Hội thảo về Du lịch Sinh thái với Cơ quan Hữu quan diễn ra 1 ngày tại Ba Bể Vài ngày đầu và cuối chuyến công tác, các chuyên gia đã ở Hà Nội trao đổi với VNAT, ngành du lịch, các NGO và các cá nhân nhằm tìm kiếm các đối tác thực hiện tiềm năng

Các hoạt động trong Chuyến công tác thứ hai của các chuyên gia du lịch sinh thái phần lớn đều được được xác định bằng các thời điểm có tính sự kiện của Dự án Tuy nhiên, bên cạnh đó, cũng đồng thời nhấn mạnh vào sự cộng tác làm việc với STM để xác định các chiến lược có tính thực tế để thực hiện toàn bộ kế hoạch của Dự án cùng với các du khách

và người diễn giải Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái (EDC) đã được phát triển và trình bày tới các cơ quan hữu quan nhứ là một tài liệu chiến lược quan trọng được thiết kế nhằm giúp mọi người làm việc theo cùng một hướng và nhằm xác định quy hoạch trong tương lai Các chiến lược thực hiện cụ thể đã được đặc biệt chú ý bao gồm các đường mòn tự nhiên, đào tạo, nâng cấp Nhà khách của Vườn Quốc gia và soạn thảo các tài liệu thông tin Các hội thảo, các cuộc gặp và các buổi đào tạo trên thực địa thường xuyên được tổ chức cho kết hợp với các thành viên khác của Nhóm PARC

Một bản nhật ký chi tiết của chuyến ghi lại những người đã được tư vấn và những hoạt động

đã được tiến hành đi kèm với báo cáo này làm Phụ Lục 9

1.3 Các nhận xét chung về chuyến công tác thứ hai

Mặc dù các Trung tâm Diễn giải và các Đường mòn Tự nhiên không hoàn toàn nằm trong khuôn khổ của phần Du lịch Sinh thái, thế nhưng chúng lại có vai trò sống còn đối với Dự án

và trong bức tranh tổng thể của sự phát triển du lịch sinh thái ở Ba Bể và Na Hang Vì điều này, và vì các Chuyên gia Du lịch Sinh thái có một số kinh nghiệm về lĩnh vực này, nên hai chuyên gia về du lịch sinh thái đã dành một lượng thời gian đáng kể cho các mặt này trong chuyến công tác thứ hai của mình Phải ghi nhận một nỗ lực của họ trong việc nhờ một nghệ sĩ đồ hoạ kiến trúc để minh hoạ các khái niệm thiết kế, nhưng nghệ sĩ được chọn này lại không thể có mặt đúng lúc Ở Ba Bể và Na Hang, người ta đã ra những quyết định lớn liên quan tới chức năng của các trung tâm diễn giả được Dự án tài trợ Việc xác định

phương thức tiến hành các công tác diễn giải khác cũng đã được các kết quả đáng mừng Tuy nhiên, ở đây, vẫn còn nhiều việc phải làm, đặc biệt là kỹ thuật thể hiện diễn giải

Chuyến Công tác Thú hai cũng đặc biệt tập trung vào việc xác định các nhu cầu đào tạo về

du lịch sinh thái cũng như các phương án đào tạo có thể nhận biết được Trong khi Báo cáo có tính Nhập môn của Dự án vẫn giữ nguyên lịch trình cho các hoạt động và các thời điểm có tính sự kiện cho phần Phát triển Du lịch Sinh thái của Dự án, thì thời gian giành cho các Chuyên gia Du lịch Sinh thái đã bị giảm (tổng số thời gian tham gia giảm từ 12 tháng xuống còn 8 tháng) Để điều chỉnh với thời lượng này và theo sát với thiết kế ban đầu, các chuêyn gia đã thỏa thuận với STM về việc phần lớn công việc đào tạo về du lịch sinh thái sẽ được thu xếp cho các chuyên gia tư vấn trong nước Chi tiết về các dàn xếp thực hiện được

đề xuất này được để cập tới ở dưới đây

Các Chuyên gia Du lịch Sinh thái đã cố gắng bỏ qua các tóm tắt chi tiết, các quy định và các điều khoản tham chiếu cho toàn bộ các công việc cần thiết đang tiến hành Những điều này

đã được nêu trong các Phụ lục của Báo cáo về Chuyến Công tác Thứ hai Nhiều đề xuất có tính tư vấn khác cũng đã được đưa riêng cho cá nhân STM và những người khác Tuy nhiên việc thực hiện các đề xuất có tính tư vấn đó sẽ cần rất nhiều thời gian và công sức của STM trong những tháng tới Mặc dù Phòng Dịch vụ Du lịch của Vườn Quốc gia Ba Bể, đặc biệt là ông Toàn, Ông Quân và Bà Hằng, rất sẵn lòng và nhiệt tình, song cũng phải thừa nhận những hạn chế về nguồn lực và kinh nghiệm của họ STM cần phải đứng mũi chịu sào trong việc thực hiện các đề xuất về du lịch sinh thái Để hỗ trợ, các Chuyên gia Du lịch Sinh thái đã đồng ý tư vấn trên mạng bằng email, điện thoại hoặc qua fax STM đã đồng ý gia hạn thêm hai tuần cho các Chuyên gia Du lịch Sinh thái để thực hiện việc này

Mặc dù các Chuyên gia Du lịch Sinh thái hoàn toàn đồng tình với phương pháp thực hiện chung của các chuyên gia tư vấn trong nước, nhưng trên cơ sở điều tra của mình họ cho rằng ở một số lĩnh vực chuyên ngành cụ thể không thể tìm được một chuyên gia tư vấn trong nước nào có kinh nghiệp phù hợp Vì thế các giải pháp đã được đề xuất nhằm mục đích kết hợp được kinh nghiệm chuyên môn trong nước và kinh nghiệm chuyên môn của các NGO quốc tế có trụ sở ở Việt Nam

1.4 Phân tích tình hình các thời điểm sự kiện

MẠNG CƠ SỞ HẠ TẦNG

1.4.1 Thời điểm sự kiện 1.2.1 Xây dựng các Trung tâm Diễn giải

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

cơ sở tham khảo ý kiến với phạm vi rộng ở địa phương và các thảo luận có tính quy hoạch Các cơ quan hữu quan chủ chốt đã có sự nhất trí lớn về các khái niệm phát triển này Bản tóm tắt thiết kế dự thảo cho các Trung tâm Diễn giải được trình bày ở Phụ Lục 2 Đối với Trung tâm Diễn giải ở Na Hang, một kiến trúc sư đã được xác định danh tính và một Uỷ ban Quản lý địa phương đã được chỉ định hướng dẫn việc phát triển

Nói chung, không có những trở ngại rõ rệt cho việc thực hiện Sẽ còn rất nhiều công việc liên quan tới lên kế hoạch diễn giải chi tiết và công việc thiết kế cần phải làm

1.4.2 Thời điểm sự kiện 1.4 các Đường mòn Tự nhiên, 1.4.1 Văn bản kế hoạch

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2000

Các chuyên gia đã đi qua hầu hết đoạn đường mòn tự nhiên ít nhất là một lần cùng các thành viên nhóm khác, thậm chí có một số đoạn còn đi qua một vài lần (xem Phụ Lục 9

“Nhật ký Công tác”) Các nhân viên của Vườn Quốc gia và Khu bảo tồn, đặc biệt là các đối tác du lịch sinh thái, đã phối hợp rất chặt chẽ trong việc chuẩn bị các đề xuất cụ thể cho các đường mòn tự nhiên ở Ba Bể và Na Hang

1.4.3 Thời điểm sự kiện 1.4.2 Ít nhất một con đường mòn đã được hình thành

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Không

¾ Hoàn thành: Trước năm 2001

¾ Trách nhiệm: Phụ (cùng STM)

Kết quả

Ý kiến tư vấn về khía cạnh phát triển đường mòn có liên quan tới du khách đã được đưa ra cho STM dưới hình thức các quy định về đường mòn tự nhiên và các tiêu chí ưu tiên của chúng trong “Dự thảo các quy định cho các Đường mòn Tự nhiên” của Phụ Lục 4 Các đường mòn ưu tiên được chọn cho Dự án Cơ sở hạ tầng là:

• Lối đi Hồ Pac Ban

• Lối đi Động Puong

• Đường mòn đến Thác Ta Ken

• Đường mòn đến Ao Tiên

• Đường mòn du lịch sinh thái

• Đường vòng Hin Dam

PHẦN PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI

6.1 ĐÁNH GIÁ CÁC TRIỂN VỌNG CỦA DU LỊCH SINH THÁI

1.4.4 Thời điểm sự kiện 6.1.1 Phân tích các con số thống kê du khách và dữ liệu

quy hoạch

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2000

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng SON)

Kết quả

“Báo cáo Phân tích Thị trường” được trình bày trong Phụ lục 9 Báo cáo được soạn thảo dựa trên nghiên cứu và phân tích về du khách đã được dự kiến trong chuyến Công tác Nhập môn và hoàn thành trong chuyến Công tác Thứ hai Báo cáo Phân tích Thị trường cuối cùng

sẽ trở thành một phần của Kế hoạch Quản lý Du lịch Sinh thái (EMP)

1.4.5 Thời điểm sự kiện 6.1.2 Đánh gía có sự phối hợp các tài nguyên, kể cả EIA

và SIA

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2000

¾ Trách nhiệm: Không có (SON cùng LUE)

Kết quả

Mặc dù đây không phải là một thời điểm sự kiện về du lịch sinh thái, nhưng các Chuyên gia

Du lịch Sinh thái dã xem xét các báo cáo PRA và các kế hoạch cho các công việc tiếp tục ở các làng Các đề xuất chi tiết đã được đưa ra liên quan tới các công việc về xã hội, kinh tế

và môi trường cần tiếp tục làm cùng với các ý tưởng phát triển du lịch sinh thái

1.4.6 Thời điểm sự kiện 6.1.3 Xác định các địa điểm tiềm năng – phân tích kinh tế

và xã hội

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2000

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng STM và REE, RAE, SON)

Kết quả

EDC bao gồm ý kiến tư vấn của các Chuyên gia Du lịch Sinh thái về biện pháp cân nhắc các địa điểm chủ chốt, và các chiến lược cùng các ý tưởng phát triển phù hợp với các địa điểm này EDC đã tham chiếu tới các vấn đề kinh tế xã hội cụ thể có thể được điều tra một cách

có ích

Để tiếp tục hỗ trợ cho công việc tiếp tục, Phụ Lục 5 kèm theo báo cáo đưa ra các “Kiến nghị cho quá trình Phân tích hiện tại về các Ảnh hưởng Kinh tế và Xã hội của những ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”

1.4.7 Thời điểm sự kiện 6.1.4 Hội thảo các cơ quan hữu quan (kết hợp Ba Bể với

Na Hang)

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2000

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng FOA)

Kết quả

Một hội thảo đặc biệt dành cho các cơ quan hữu quan về du lịch sinh thái của Na Hang đã được tổ chức ngày 22 tháng 5 năm 2000 và một Hội thảo Phối hợp của các Cơ quan hữu quan về du lịch sinh thái cũng đã được tổ chức vào ngày 26 tháng 5 năm 2000 tại trụ sở của Vườn Quốc gia Ba Bể Các đại biểu của Na Hang cũng đã tham dự vào Hội thảo Ba Bể tại đây toàn bộ Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái đã được trình bày và được các đại biểu tham dự thỏa thuận

Ngoài ra còn một số các hội thảo về các vấn đề cụ thể khác có liên quan cũng đã được bố trí hoặc tổ chức hoặc có sự tham gia của Các chuyên gia Du lịch Sinh thái tham dự bao gồm:

• Hội thảo về Cơ sở Hạ tầng Na Hang Ba Bể

• Hội thảo Du lịch Sinh thái Na Hang

• Lớp đào tạo cho Bộ phận Quản lý Du lịch Sinh thái Na Hang Pac Ban

• Hội thảo của các Cơ quan hữu quan về Du lịch Sinh thái Ba Be

• Lớp đào tạo và Hội thảo dành cho các lái thuyền Ba Bể

• Lớp đào tạo và Hội thảo về Du lịch Sinh thái Làng Pac Ngoi

1.4.8 Thời điểm sự kiện 6.1.5 Quan trắc các hệ thống đã được thiết lập

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2000

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng DBN)

Kết quả

Một “Báo cáo Quan trắc Du khách” được kết hợp ở Phụ Lục 6 Khảo sát về Du khách

1999/2000 đã được gửi cho Nhà khách Vườn Quốc gia, các nhà khách ở Cho Ra và các khu nhà trọ trong làng và kết quả được thể hiện bằng những tỷ lệ phần trăm đơn giản được thể hiện trong Báo cáo Các hệ thống Quan trắc 83 bản câu hỏi đã được soạn thảo và phân tích để sử dụng cho Báo cáo Phân tích Thị trường Báo cáo các Hệ thống Quan trắc cũng

đề xuất một hệ thống rát đơn giản để quan trắc thường xuyên số lượng các du khách và các hoạt động, và có cả một cơ chế để thỉnh thoảng lặp lại các Khảo sát Du khách để xác định

xu hướng của các yếu tó đó bao gồm động cơ và sự hài lòng của du khách Hệ thống Quan trắc cuối cùng sẽ là một phần của Kế hoạch Quản lý Du lịch Sinh thái (EMP) dự kiến

6.2 PHÁT TRIỂN DU LỊCH DỰA VÀO LÀNG XÃ

1.4.9 Thời điểm sự kiện 6.2.1 Thảo luận với cộng đồng địa phương về phạm vi

tham gia của họ

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2000

¾ Trách nhiệm : Phụ (cùng SON và UNC)

Kết quả

Khi soạn thảo EDC, Các chuyên gia Du lịch Sinh thái đã tiến hành trao đổi ở tất cả các làng

xã nơi các hoạt động du lịch có ý nghĩa đang diễn ra và trao đổi với các cơ quan hữu quan khác của ngành du lịch ở địa phương Kết quả các ý kiến đề xuất của địa phương và các buổi thảo luận được trình bày ở Phụ lục 9 “Nhật ký Chuyến Công tác” Kết quả của các cuộc trao đổi với cộng đồng được thể hiện trong EDC

Các Chuyên gia Du lịch Sinh thái đã xem xét lại các kết quả của công việc PRA của Dự án tiến hành ở các làng tiêu điểm EDC đã tham chiếu tới các cơ hội phát triển du lịch cần tiếp tục được thảo luận ở các chi tiết cụ thể hơn với các cơ quan hữu quan liên quan Để hỗ trợ

cho các công việc tiếp tục, Phụ lục 7 trình bày cụ thể “Các đề xuất đối với các Thảo luận với Cộng đồng địa phương về các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”.

1.4.10 Thời điểm sự kiện 6.2.2 Đánh giá các nhu cầu cần tới sự tham gia của địa

phương (cơ sở hạ tầng quy mô nhỏ)

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2003

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng SON và STM)

Kết quả

EDC mô tả các nhu cầu của cơ sở hạ tầng nhỏ đối với sự tham gia của cộng đồng địa phương vào du lịch sinh thái tại những địa điểm chủ chốt Một “Danh mục Tóm tắt Dự kiến Ngân sách Dự án phát sinh từ EDC” được thể hiện trong Phụ lục 8 như là một đóng góp của các Chuyên gia Du lịch Sinh thái cho việc lập ngân sách Dự án trong những lĩnh vực liên quan với du lịch sinh thái

1.4.11 Thời điểm sự kiện 6.2.3 Gặp gỡ thường xuyên với cộng đồng

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2003

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng STM và SON, HCE)

Kết quả

Trong suốt thời gian của Chuyến Công tác Thứ hai, các cuộc gặp với cộng đồng và các cơ quan hữu quan khác thường xuyên được tổ chức Thời gian, địa điểm và những người tham dự được ghi lại trong Phụ Lục 9 “Nhật ký chuyến Công tác” Phụ lục 7 trình bày “Các

đề xuất đối với các Thảo luận với Cộng đồng địa phương về các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái” Các cuộc gặp gỡ thường xuyên với cộng đồng do các Chuyên gia Du lịch Sinh thái hướng dẫn sẽ được tiếp tục trong những chuyến công tác tương lai phù hợp với các cuộc gặp khác của nhóm dự án PARC

6.3 CÁC HOẠT ĐỘNG LIÊN QUAN TRONG KHU BẢO VỆ

1.4.12 Thời điểm sự kiện STM 6.3.1 Các nguyên tắc hoạt động của khách du lịch

được xác định (FY 2001)

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Không

¾ Hoàn thành: Trước năm 2001

¾ Trách nhiệm: Phụ (cùng STM và UNA)

Kết quả

EMP sẽ thể hiện các nguyên tắc hoạt động của khách du lịch Các phiên họp và đào tạo với những người chèo thuyền Ba Bể đã xác định nhu cầu phải co một Hiệp Hội những người chèo thuyền Ba Bể, mà thông tin của hội này sẽ hỗ trợ cho việc quy định các hoạt động của tàu thuyền trên Hồ Các quy tắc khác như nhu cầu có khu vực hoạt động cũng như cấp phép đang được cân nhắc

1.4.13 Thời điểm sự kiện 6.3.2 Đánh giá tính nhạy cảm của các địa điểm chủ chốt

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2000

¾ Trách nhiệm: Phụ (cùng SON và UNA)

Kết quả

EDC có tham chiếu nhiều tới các vấn đề về ảnh hưởng có thể về môi trường phát sinh từ các hoạt động phát triển dự kiến tại các địa điểm quan trọng

Để hỗ trợ cho công việc trong tương lai, Phụ lục 10 thể hiện cụ thể “Các Đề xuất về Nhu cầu

Bổ sung trong việc Đánh giá Môi trường cùng với các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái ”

thành

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Không

¾ Hoàn thành: Trước năm 2001

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng STM)

Kết quả

Các đóng góp của các Chuyên gia Du lịch Sinh thái từ các hoạt động trong năm 2000 của

họ, cùng với kết quả của công việc hiện tại sẽ là cơ sở cho EMP sẽ được hoàn thành trong năm 2001 Trong chuyến công tác thứ hai, một thỏa thuận nhất trí đã đạt được về Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái, một thành phần quan trọng của EMP

1.4.15 Thời điểm sự kiện 6.3.4 Các tài liệu thông tin đã được giới thiệu

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2002

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng EEE, EEN, STM)

Kết quả

Nhu cầu về các tài liệu thông tin đã được đánh giá rất kỹ cùng với nhu cầu về diễn giải và các đối tượng du khách Khẩu hiệu của Dự án đã được xúc tiến và sử dụng trực tiếp công khai trên mọi tài liệu thông tin được in ấn

“PARC BA BỂ/NA HANG: Khuyến khích người dân địa phương tham gia phát

triển du lịch sinh thái và bảo tồn”

Các tài liệu thông tin được các Chuyên gia Du lịch Sinh thái in ra trong chuyến Công tác Thứ hai của mình với sự cộng tác chặt chẽ của Phòng Dịch vụ Du lịch bao gồm các tài liệu sau:

• Sách giới thiệu Thông tin với Du khách về Ba Bể đã được in và trình bày

• Sách giới thiệu về cacc huyên du lịch Vườn Quốc gia đã được in và giới thiệu

• Các quy chế Du lịch của Vườn Quốc gia đã được xúc tiến và sử dụng trên các biển quảng cáo của Vườn Quốc gia cũng như trong cuốn Sách giới thiệu Thông tin với Du khách

• Thực đơn bằng tiếng Anh của Vườn Quốc gia cũng đã được thử nghiệm thành công

ở phòng ăn

• Danh sách phòng của Nhà khách Vườn Quốc gia

Một chiến lượng tổng thể về các tài liệu thông tin được thể hiện trong phần “Tóm tắt các Tài liệu Thông tin” của Phụ lục 11 Chiến lược này sẽ được thể hiện trong Phần Thông tin và Tiếp thị của EMP Nguồn kinh nghiệm chuyên môn của địa phương và quốc gia trong việc trình bày các tài liệu diễn giải và thông tin du lịch vẫn đang được tìm hiểu điều tra Các bản tóm tắt đã được soạn thảo nhằm thiết kế và thực hiện các tài liệu như biểu tượng của Vườn Quốc gia Ba Bể, một loạt các áp phích về lịch sử tự nhiên, các tài liệu dán và áp phông lưu niệm Nhu cầu ảnh chuyên nghiệp đã được tìm thấy ở Ba Bể phục vụ cho mục đích trình bày và sách giới thiệu và các hoạt động xúc tiến trong tương lai

6.4 ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN VIÊN

1.4.16 Thời điểm sự kiện 6.4.1 Các mắt xích đã được thiết lập – khu bảo vệ /cộng

đồng / các khai thác địa phương

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2002

¾ Trách nhiệm: Phụ (cùng STM)

Kết quả trong Chuyến công tác Thứ hai

Các cơ quan hữu quan và các liên danh đã được phát triển và cần được tiếp tục củng cố Phụ lục 9 “Nhật ký chuyến công tác” và Phụ lục 7 “Các đề xuất đối với các Thảo luận với Cộng đồng địa phương về các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái” đã trình bày cụ thể thời điểm sự kiện này

1.4.17 Thời điểm sự kiện 6.4.2 Tuyển dụng các hướng dẫn viên địa phương

Thời điểm sự kiện 2000: Có

Hoàn thành: Trước năm 2001

Trách nhiệm: Phụ (cùng STM và SON)

Kết quả

Ý kiến tư vấn cho STM về việc tuyển dụng các hướng dẫn viên địa phương được trình bày trong Phụ lục 7 “Các đề xuất đối với các Thảo luận với Cộng đồng địa phương về các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái” và có sự tham gia của Phòng Dịch vụ Du lịch của Vườn Quốc gia và các cán bộ khuyến nông lâm của PARC Tring chuyến công tác thứ hai, việc tuyển dụng hưiững dẫn viên du lịch đã được thảo luận trong quá trình lấy ý kiến

tư vấn của các cơ quan hữu quan, đây là một phần không thể thiếu trong các đề xuất phát triển của EDC, và được đề cập tới trong Phụ Lục 12 “Điều khoản tham chiếu cho đào tạo về

du lịch sinh thái trên thực địa bởi các Nhà thầu trong nước” EMP sẽ phác thảo chiến lược đào tạo và tuyển dụng hướng dẫn viên

1.4.18 Thời điểm sự kiện 6.4.3 Đào tạo về du lịch sinh thái tại địa điểm

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Có

¾ Hoàn thành: Trước năm 2002

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng STM và HCE)

Kết quả

Trong Chuyến công tác Thứ hai, các Chuyên gia du lịch sinh thái đã cùng các đối tác tiến hành việc đào tạo thường xuyên không chính thức và theo nghề, đặc biệt là cho các nhân viên Phòng Dịch vụ Du lịch Ba Bể Các nhân viên của Phòng đã đựoc đào tạo về nhiều lĩnh vực khác nhau từ việc quy hoạch đường mòn tự nhiên đến các nguyên tắc giải thích và phương thức soạn thảo sách giới thiệu về Vườn Quốc gia, cũng như các kỹ thuật quản lý

nhà khách và lập kế hoạch cho các hoạt động du lịch trong Vườn Quốc gia Ngoài ra cũng còn nhiều cơ hội khác cho việc đào tạo theo nghề đối với những người là nhân viên nhà khách, lái thuyền và những người kinh doanh nhà nghỉ trong làng

Các Chuyên gia Du lịch Sinh thái cũng đã tiến hành phân tích các nhu cầu đào tạo có hệ thống và nêu vấn đề này ra trong các hội thảo sau:

• Hộ thảo với các Cơ quan hữu quan du lịch sinh thái Na Hang

• Hôi thảo Đào tạo Bộ phận quản lý Du lịch Na Hang Pac Ban

• Hội thảo Phối hợp Cơ quan hữu quan du lịch sinh thái tại Ba Bể

• Lớp đào tạo và Hội thảo dành cho các lái thuyền Ba Bể

• Lớp đào tạo và Hội thảo về Du lịch Sinh thái Làng Pac Ngoi

Các Chuyên gia du lịch sinh thái cũng dã thảo luận vấn đề về đào tại du lịch sinh thái với STM Vì thời gian tổng thể của các Chuyên gia du lịch sinh thái bị giảm đi nhằm để tuyển dụng các nhân viên Dự án trong nước, đã quyết định rằng việc đào tạo do các nhà thầu trong nước tiến hành sẽ là một ý tưởng hay Bên cạnh quyết định này và để đóng góp tiếp cho thời điểm sự kiện này, các Chueyen gia du lịch sinh thái đã đưa ra các đề xuất cụ thể cho việc lên kế hoạch và thực hiện một chương trình đào tạo (xem Phụ lục 12 “Điều khoản tham chiếu cho đào tạo về du lịch sinh thái trên thực địa bởi các Nhà thầu trong nước”)

1.4.19 Thời điểm sự kiện 6.4.4 Chương trình đào tạo ngoài thực địa

¾ Thời điểm sự kiện 2000: Không

¾ Hoàn thành: Trước năm 2002

¾ Trách nhiệm: Chính (cùng FOA)

Kết quả

Một khi chương trình đào tạo toàn diện về du lịch sinh thái đã được tiến hành trôi chảy thì các Chuyên gia du lịch sinh thái và STM sẽ xem xét các chuyến đi đào tạo ra ngoài thựa địa đến những điểm du lịch thành công khác ở miền Bắc Việt Nam như Cúc Phương, Vịnh Hạ Long và Sa Pa Một khả năng khác cũng sẽ được cân nhắc vào giai đoạn này đó là một hay hai nhân viên cao cấp của Phòng Dịch vụ Du lịch Vườn Quốc gia sẽ có thể được cử sang Vườn Quốc gia Hoàng Gia Chitwan ở Nepal để tham gia các khoá đào tạo ngoài thực địa thông qua các hoạt động rất có hiệu quả của Vườn Quốc gia này

CÁC PHỤ LỤC PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI

1.1 Tình hình báo cáo 41.2 Các hoạt động của các chuyên gia du lịch sinh thái 41.3 Các nhận xét chung về chuyến công tác thứ hai 51.4 Phân tích tình hình các thời điểm sự kiện 5

1 Khái niệm phát triển du lịch sinh thái (thời điểm sự kiện 1.2.1, 1.4.1, 1.4.2,

6.1.3, 6.2.1, 6.2.2, 6.3.1, 6.3.2, 6.3.3) 15

1.1 Giới thiệu 151.2 Tiềm năng du lịch sinh thái 161.3 Phát triển tại các địa điểm chủ chốt 181.4 Tiếp thị, định vị và xúc tiến 30

2 Tóm tắt dự thảo thiết kế của các trung tâm diễn giải (thời điểm sự kiện 1.2.1) 31

2.1 Giới thiệu 312.2 Trung tâm du lịch sinh thái dự kiến ở trụ sở Vườn Quốc gia Ba Bể 312.3 Chòi diễn giải dự kiến xây dựng tại bến đỗ Vườn Quốc gia trong Vườn Quốc gia

4.1 Giới thiệu 554.2 Loại hình du lịch của Quốc gia và Tỉnh 554.3 Tổ chức, lập kế hoạch và chính sách du lịch 584.4 Thị trường du khách 604.5 Tiếp thị 624.6 Nơi nghỉ 634.7 Thị trường tiềm năng 66

5 Đề xuất phân tích tác động KTXH tiềm ẩn của ý tưởng phát triển DLST (phần

5.1 Giới thiệu 685.2 Vấn đề kinh tế xã hội nảy sinh từ ý tưởng phát triển du lịch sinh thái 685.3 Ưu tiên đánh giá kinh tế xã hội của các vấn đề liên quan đến du lịch sinh thái 70

6.1 Giới thiệu 716.2 Chương trình theo dõi du khách 716.3 Theo dõi du khách hàng ngày ở Ba Bể 726.4 Điều tra du khách định kỳ ở Ba Bể 736.5 Vai trò và trách nhiệm 746.6 Theo dõi du khách ở na hang 74

7 Đề xuất thảo luận với cộng đồng và các bên liên quan khác về ý tưởng phát

7.1 Giới thiệu 807.2 Nhu cầu thảo luận thêm với đỊa phương nảy sinh từ ý tưởng phát triển DLST 81

7.3 Các ưu tiên cần thảo luận thêm 84

8 Danh mục tóm tắt các khoản chi ngân sách dự án xuất phát từ khái niệm

phát triển du lịch sinh thái (thời điểm sự kiện 6.2.2) 85

9 Nhật ký công tác (phần 6.1.4, 6.2.1, 6.2.3, 6.4.1, 6.4.3) 90

10 Đề xuất nhu cầu đánh giá môi trường trong ý tưởng phát triển DLST (phần

10.1 Giới thiệu 9810.2 Các vấn đề môi trường nảy sinh từ ý tưởng phát triển DLST 9810.3 Các ưu tiên đánh giá môi trường của các vấn đề liên quan đến DLST 100

11.1 Giới thiệu 10111.2 Chuyến công tác lần 2 10111.3 Hình ảnh và biểu trưng tiếp thị của Ba Bể 10211.4 Tóm tắt tài liệu thông tin Na Hang 10311.5 Tóm tắt tài liệu thông tin về Ba Bể 10311.6 Nhu cầu trong tương lai đối với Na Hang và Ba Bể 10411.7 Thực hiện 105

12 Điều khoản tham chiếu (TOR) cho chuyên gia đào tạo DLST trên thực địa

12.1 Giới thiệu 10612.2 Đế xuất phương thức đào tạo toàn diện cho hướng dẫn viên, nhà nghỉ và nhà

thuyền 10712.3 Đề xuất nhân sự đào tạo 10812.4 Hợp đồng và ngân sách 109

1 Khái niệm phát triển du lịch sinh thái (thời điểm sự kiện 1.2.1, 1.4.1, 1.4.2, 6.1.3, 6.2.1, 6.2.2, 6.3.1, 6.3.2, 6.3.3)

Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái Ttrong báo cáo này thể hiện một cái nhìn toàn diện về tương lai của du lịch sinh thái ở Vườn Quốc gia Ba Bể và Khu bảo tồn Thiên nhiên Na Hang

Nó được thiết kế để hướng dẫn các mảng hoạt động khác có liên quan tới việc thực hiện du lịch sinh thái của Dự án Khái niệm nay đã kết hợp các chiến lược thực hiện thường xuyên tham chiếu tới các quy định chi tiết hơn về hoạt động Một dự báo quan trọng cho toàn bộ các chiến lược dự kiến là các cơ quan hữu quan địa phương cần phải tham gia vào quá trình thực hiện và cần có các quy định để phát huy những sáng kiến tuyệt vời do các cơ quan hữu quan địa phương khởi xướng Chỉ có trong vấn đề liên quan tới loại hình và chuẩn mực các thiết bị và dịch vụ mà các khách du lịch quốc tế thường đòi hỏi thì quan điểm của các Chuyên gia du lịch sinh thái mới được đặt lên trên quan điểm của các cơ quan hữu quan địa phương Còn trong các vấn đề khác, thì vấn đề ưu tiên đặt ra ở đây là phấn đấu để các

cơ quan hữu quan địa phương được “tham gia”

Đây không phải là dấu chấm hết cho sự tham gia của Dự án vào vấn đề quy hoạch du lịch sinh thái Trong suốt năm 2001, theo yêu cầu của TOR và Kế hoạch Công việc, Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái sẽ được củng cố thêm và sẽ được kết hợp vào Kế hoạch Phát triển Du lịch Sinh thái cho Vườn Quốc gia Điều này sẽ được thực hiện với sự cố vấn chặt chẽ của các nhà quản lý Vườn Quốc gia Kế hoạch Phát triển Du lịch Sinh thái được xem là một tài liệu làm việc cho các cán bộ quản lý Vườn Quốc gia Nó sẽ bao gồm các chiến lược cho các vấn đề mà ban quản lý Vườn Quốc gia quan tâm liên quan tới du lịch sinh thái từ quy hoạch phát triển, quản lý du khách và quản lý các cơ sở dành cho du khách đên việc thông tin và quảng cáo Các chiến lược này sẽ được củng cố thêm bởi cái nhìn tổng thể tương lai của Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái

Mục sau sẽ thảo luận về tiềm năng tổng thể của du lịch sinh thái ở hai khu bảo vệ Mục ba

sẽ vẽ nên bức tranh chi tiết của tương lai ngành du lịch sinh thái theo từng địa điểm

1.2 Tiềm năng du lịch sinh thái

1.2.1 Tiềm năng của Vườn Quốc gia Ba Bể

Trong thị trường du lịch sinh thái, Vườn Quốc gia Ba Bể cạnh tranh trực tiếp với các điểm đến du lịch tự nhiên khác ở miền Bắc Việt Nam Vị trí của Vườn Quốc gia, nằm cách Hà nội

220 km về phía Bắc, không có có những ưu điểm địa lý tuyệt vời như hai điểm đến phổ biển kia ở miền Bắc là Vịnh Hạ Long (Vườn Quốc gia Cát Bà) và các bộ lạc trên đồi Sa Pa gần Lào Cai Điều này có nghĩa là một chuyến đi tới Ba Bể hoặc có thể là một lựa chọn cần cân nhắc với một điểm đến khác cũng ở vùng núi hoặc phải kết hợp với các chueyén đi khác nằm trên cùng trục Hà Nội Một số thị trường kết hợp Ba Bể trong một chuỗi các chuyến đi tới những nơi ít có phong cảnh đẹp hay các địa danh lịch sử ở các Tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn

Trong số các điểm đến cạnh tranh với Ba Bể, Vịnh Hạ Long sẽ có thể tiếp tục là thách thức mạnh nhất vì các đặc điểm thiên nhiên quyến rũ của nó Sa Pa là một điểm cuốn hút văn hoá độc nhất vô nhị có thể trên cả những gì mà Ba Bể có mơ cũng không có Cúc Phương lại có lợi thế vì đây là Vườn Quốc gia gần Hà Nội nhất nhưng lại không có vẻ đẹp thiên nhiên quyến rũ như Hồ Ba Bể

Nằm trong khung cảnh cạnh tranh này, hai lợi thế có sức cạnh tranh nhất của Ba Bể là vẻ đẹp thiên nhiên quyến rũ và phương thức tổ chức tuyệt vời du lịch sinh thái trong Vườn Quốc gia này Ý tưởng này đã luôn là điều gợi tới sự cần thiết phải có sự tham gia của cộng đồng địa phương và du lịch sinh thái ở Ba Bể, nếu có như vậy mới có thế đem lại một kinh nghiệm khó quên cho du khách về du lịch sinh thái ở đây Việc xây dựng và duy trì sanh tiếng của Ba Bể với tư cách là một điểm đến du lịch sinh thái sẽ đòi hỏi Vườn Quốc gia phải tập trung nhiều đến việc duy trì hai yếu tố lợi thế có tính cạnh tranh này

Đã có bằng chứng về việc một số thị trường đã và đang tới thăm Ba Bể để trốn tránh những địa điểm du lịch đầy tính cạnh tranh khác Các du khách quốc tế đã nói về Ba Bể như một địa điểm "chưa bị huỷ hoại" và "không đầy ắp khách du lịch" như Vịnh Hạ Long và Sa Pa Một số thị trường thích đến với Ba Bể hơn là Sa Pa cụ thể chỉ là để tránh các khách du lịch khác Các thị trường trong nước đánh giá được những ưu thế về phong cảnh của “hồ nước đẹp nhất Việt Nam này” Kiểu danh tiếng này chủ có thể duy trì được với một hệ thống quản

lý tốt và bền vững tậo trung chủ yếu vào việc bảo vệ các đặc tính phong cảnh của Ba Bể và quản lý du lịch sinh thái theo các tiêu chuẩn cao nhất Đạt được điều này là mục tiêu chính của Vườn Quốc gia và của các hoạt động dự án về du lịch sinh thái

Ở nhiều Vườn Quốc gia, có thể mục tiêu chính của hệ thống quản lý du lịch sinh thái là hạn chế mức tăng trưởng của du lịch hoặc ít nhất là chế ngự tốc độ đó Tuy nhiên đối với Vườn Quốc gia Ba Bể, thì lại có một cơ hội tuyệt vời để xúc tiến tốc độ tăng trưởng này với điều kiện là nó được quản lý và kiểm soát tốt Mục tiêu chính của việc này là khai thác tiềm năng

du lịch như là một nguồn thu nhập của dân địa phương, đặc biệt là những ai có thể khai thác Vườn Quốc gia theo một cấch khác kém bèn vững hơn

Với mục tiêu thiết lập một hình mẫu du lịch được kiểm ótá và quản lý tốt, mục tiêu chính sẽ

là phát triển và nâng cao hình thức “Du lịch Ba Bể bằng Thuyền” Đây sẽ là lịch trình của hững ngày đầu kinh điển cho Vườn Quốc gia Chuyến di lịch bằng thuyền bắt đầu từ Ban Choi, xuống Sông Nang qua Động Puong đến Bản Cám và thác nước Tà Kèn, sau đó quay lại bằng Hồ qua Ao Tiên và kết thúc ở Bến Đỗ của Vườn Quốc gia Vì kiểu đi này phần lớn hạn chế du khách ngồi trong thuyền và tất cả đều du lịch theo một hướng nên đó là cách hạn chế các ảnh hưởng mà vẫn tăng được lượng khách du lịch cho Vườn Quốc gia Kinh nghiệm nước ngoài cho thấy việc xúc tiến dòng du lịch một chiều luon là cách làm hữu hiệu

để tổ chức và kiểm soát khách du lịch ở những khu vực thiên nhiên nhạy cảm Ngắm cảnh

từ thuyền có thể là mộ trong các hoạt động du lịch ít gây ảnh hưởng nhất trong một khu bảo

vệ

Du lịch Ba Bể bằng Thuyền có một lợi thế đặc biệt đó là thu hút được cả thị trường trong nước và quốc tế Nếu nó được quản lý tốt, chuyến đi kiểu này có thể sẽ là tâm điểm thu hút

du lịch sinh thái có ấn tượng nhất ở Vườn Quốc gia Ba Bể và tính phổ biến của nó còn có thể phát triển tiếp với tiềm năng tăng trưởng lớn nhất là thị trường nội địa Quy hoạch cho

sự thành công đòi hỏi tập trung chú ý cao độ tới việc nâng cao các thiết bị cơ sở và khả năng thuyết minh giải trong suốt chuyến đi

Cũng như việc phát triển và xúc tiến chuyến đi một chiều này, việc mở rộng thời gian lư lại trung bình ở Ba Bể cũng là điều mơ ước Phát triển các sản phẩm đa dạng dựa vào các động cơ khác nhau của du khách là cách tốt nhất để đạt được điều này Tiềm năng tuyệt vời nhất cho các sản phẩm du lịch có thể lôi cuốn được đối tưoiựng du khách phương Tây

đó là các kỳ nghỉ ở nông thôn cộng với công nghệ kỹ năng hướng dẫn và thông tin cao Ngoài ra cũng còn có các tiênr cọng khác nữa cho những chuyến đi hơi phiêu lưu mạo hiểm

đôi chút như các chuyến đi bằng ca nô hoặc thuyền tự lái (kayaking) và hàng loạt những lối

mòn phải mất nhiều ngày mới đi hết và những chuyến đi đó có thể có sự tham gia của người địa phương và hỗ trợ các mục đích đối thoại Các sản phẩm này có thể sẽ lôi cuốn nhiều đối tượng du khách quốc tế, và trong tutơng lai có thể có cả các hoạt động lôi kéo được đối tượng du khách châu Á

Ngoài Động Puong, là một địa điểm đặc biệt trong một chuyến Du lịch Ba Bể bằng Thuyền,

có một chút tiềm năng phát triển hình thức du lịch hang động ở Vườn Quốc gia Ba Bể Dòng sông ngầm dài 3 km và các độnh ở trên cao tại Na Poong nằm ở phía Tây Hồ Ba Bể, cũng

là những giá trị có thể lám hấp dẫn các đối tượng du khách thích phiêu lưu mạo hiểm hang động

Đối với việc tiếp thị du lịch sinh thái, tiềm năng tuyệt vời để xây dựng hình thái này là dựa vào nhu cầu hiện tại của thị trường quốc tế bằng cách tăng cường thông tin cho du khách và

kỹ năng tuyên truyền, và phát triển cẩn thận các sản phẩm có mục tiêu Các mảng thị trường đặt trước chuyến đi cũng có thể đem lại những kết quả doanh thu cao Những mảng thị trường này sẽ là đối tượng sử dụng tiềm năng các sản phẩm văn hoá nâng cao có định hướng làng xã Thực vậy, chủ đề xúc tiến lớn cho Hồ Ba Bể cần phải là một ý tưởng “du lịch sinh thái”, tất nhiên là phải được điều chỉnh cho phù hợp với Vườn Quốc gia Ba Bể

Các thị trường trong nước đối với điểm đến Ba Bể cũng có thể phát triển Các tài nguyên về giải trí và tiềm năng giáo dục ngoài trời của Vườn Quốc gia Ba Bể nếu được quản lý tốt cần được xem như là một phần quan trọng của phong cách du lịch sinh thái Ba Bể Với tốc độ đô thị hoá lớn như ngày nay, tầm quan trọng của các khu bảo vệ ở châu Á đối với việc giải trí

và giáo dục có thể sẽ phát triển Nếu được quản lý một cách cẩn thẩn, Vườn Quốc gia Ba

Bể có thể sẽ đóng vai trò quan trọng như một địa điểm phiêu lưu có tính ôn hoà (với các hoạt động như ca nô, đi bộ và khám phá hang động) thu hút những bạn trẻ thanh niên Việt Nam và các du khách châu Á khác thích “hoạt động” trong bối cảnh thiên nhiên tươi đẹp

1.2.2 Tiềm năng của Na Hang

Tiềm năng du lịch sinh thái của Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang chủ yếu nằm ở các cơ hội tiến hành các chuyến đi nội địa tới Hồ và Thác Pắc Ban Các yếu tố về vị trí địa lý cũng như tài nguyên ở khu vực này rất hạn chế vì vậy khó có thể và cũng không thể mong muốn nhiều trong việc biến bản thân Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang trở thành một khu du lịch phát triển kể cả tầm cỡ quốc tế cũng như trong nước Tuy nhiên, điều này không làm giảm bớt ý nghĩa tiềm năng của một ngành du lịch sinh thái nội địa tại Pắc Ban

Các cơ quan hữu quan địa phương đã rất nhanh chóng nhận ra ý nghĩa quan trọng của Hồ Pắc Ban Hồ được tạo ra bằng những con đê thuỷ nông nhân tạo và vì thế về mặt bảo tồn,

nó có rất ít giá trị Tuy nhiên cảnh đẹp thiên nhiên tươi đẹp của nó lại rất hợp với việc giải trí Khung cảnh đẹp nhất ở đây là Thác Pắc Ban - một thác nước lộng lẫy theo tiêu chuẩn châu

Á Việc nâng cấp hệ thống đường xá gần đây đã mở ra lối đi trong việc tăng cường ý nghĩa

sử dụng cho du khách Các hoạt động phát triển cũng đang diễn ra ở đây bao gồm việc xây dựng các tiện nghi cho các khách du lịch trong nước gần những nơi công cộng, điều này sẽ thúc đẩy triển vọng tăng số lượng các chuyến du lịch giải trí của nhân dân trong phạm vi Tỉnh Tuyên Quang và trong tương lai là từ nhiều nơi khác

Điều quan trọng là các cơ quan hữu quan ở huyện đã không chọn cách xây dựng các cơ sở tiện nghi trên Hồ Thấm thía với kiểu du lịch sinh thái của riêng mình (có thể là căn cứ vào các đề xuất mà Dự án đã đưa ra trước đây) họ đã chọn cách giữ nguyên vẻ đẹp tự nhiên của Hồ nước theo kiểu nguyên thuỷ nhất của nó Cho dù nó có bị hạn chế vì tiêu chuẩn gì đi chăng nữa thì cách làm này đã rất được ủng hộ Từ quan điểm của Dự án, đây là bằng chứng cho mong muốn của các cơ quan hữu quan địa phương cộng với tiềm năng về du lịch sinh thái nội dại của Pắc Ban, trong việc phát triển Pắc Ban thành một địa điểm tuyệt vời của Dự án trong việc tuyên truyền, nhận thức về bảo tồn và giáo dục môi trường

Đâu đó trong Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang có thể vẫn còn những triển vọng phát triển hình thức du lịch trên những “chuyễn xe thô sơ” tới những bản làng vùng sâu vùng xa Triển vọng phát triển hoạt động này ở khu vực phía bắc Tắt Kẻn, xây dựng trêb cơ sở lưu lượng

du khách của Ba Bể, đã được các Chuyên gia Du lịch Sinh thái xân nhắc và bác bỏ Trong khi có khả năng sử dụng hình thức du lịch sinh thái này như một công cụ bảo tồn (có thể làm tăng nguồn thu cho dân địa phương), thì các chi phí để đạt được điều đó, cộng với khả năng

là điều này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực thông qua việc giới thiệu cho nhiều người tới một trong những địa điểm cư trú cuối cùng của Loài khỉ Mũi hếch Đồng bằng bắc bộ, có thể sẽ lớn hơn cả những lợi ích có thể thu được

Các triển vọng khác được cân nhắc cho Na Hang bao gồm con sông đặc biệt chảy qua đèo Sông Nang từ Xã Đà Vị ở phía nam khu vực Tắt Kẻn, và các chuyến đi đặc biệt thích thú cùng với Dự án Bảo tồn Loài khi Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ như các tình nguyện viên nghiên cứu và các nhóm gây quỹ Một lần nữa, mặc dù có những tiềm năng nhất định song chúng không đảm bảo cho tiêu điểm của Dự án

1.3 Phát triển tại các địa điểm chủ chốt

1.3.1 Chợ Rã

Các chủ đề:

¾ Nhà khách

¾ Các cơ sở tiện nghi trong thị trấn

¾ Thông tin để lên kế hoạch đi thăm Vườn Quốc gia

Một mô hình đã được thiết lập cho Chợ Rã để cung cấp dịch vụ nhà khách và nhà ở cho các

du khách trong nước và quốc tế Vườn Quốc gia cần khuyến khách điều này Vì Chợ Rã không nằm trong phạm vi khu bảo vệ, nên các khu nhà ở đatự ở đây có thể đáp ứng được nhu cầu thị trường tự do hơn Việc đáp ứng với các thay đổi của thị trường có thể sẽ nhanh hơn vì hầu hết các nhà khách ở Chợ Rã đều là của tư nhân Trong tương lai, có thể các nhà khách trong phạm vi Vườn Quốc gia sẽ đạt hết mức công suất Và khi đó, việc sử dụng Chợ

Rã như một địa điểm mới sẽ là rất có tác dụng

Một lý do khác cho việc tăng cuờng khu vực du lịch lành mạnh ở Chợ Rã là vì khu vực này

có nhiều cơ sở tiện nghi mà các du khách cần có nhưng ở Vườn Quốc gia thì không Đó là các cửa hàng và những dịch vụ cũng như một số hình thức giải trí du khách đặc biệt là về đêm Ở khu vực Chợ Rã các hạn chế đối với những dịch vụ này sẽ ít hơn ở trong khu vực Vườn Quốc gia

Chợ Rã như một cánh cửa và một chỗ dừng chân cho du khách trưíưc khi vào Vườn Quốc gia Đây là nơi đầu tiên hầu hết các khách du lịch sẽ tới thăm và là nơi nghỉ lại cho nhiều người Đặc biệt là gần đây khi nhiều khách du lịch bắt đầu chuyến đi thăm Vườn Quốc gia bằng thuyền Vì những lý do này, Chợ Rã là một địa điểm lý tưởng để du khách được bắt đầu tiép xúc với thông tin về Vườn Quốc gia Chí ít là họ cần những thông tin để “lên kế hoạch đi thăm” ở Chợ Rã, để trả lời câu hỏi: "Có gì để xem và làm ở Vườn Quốc gia Ba Bể?” Họ cần những thông tin này trước khi vào Vườn Quốc gia Nếu Vườn Quốc gia không cung cấp những thông tin như vậy thì sẽ có những người khác làm việc đó, và có thể thông tin sẽ kém chính xác

Một chức năng quản lý khác của Vườn Quốc gia đối với Chợ Rã là thu Phí vào Vườn Quốc gia Phòng Du lịch Tỉnh thu phí tải Trạm Thu phí Chợ Rã Cho dù Vườn Quốc gia đảm nhận trách nhiệm này theo các quy định hiện hành của Chính phủ hoặc theo một hình thức liên danh nào đó, thì nó cũng có thể cũng cố được sự phối hợp giữa Vườn Quốc gia, Huyện và Tỉnh Các vấn đề về thẩm quyền sẽ phải được đề cập tới bằng cách này hay cách khác, với hoặc không có sự tham gia của Dự án

Sự hoạt động can thiệp về du lịch sinh thái của Dự án tại Chợ Rã được thiết kế để củng cố các chức năng du lịch của thị trấn được phác thảo trên đây

Đầu tiên, cần có sự cộng tác của các chủ nhà khách trong việc hình thành các thông tin “lên

kế hoạch đi thăm” Vườn Quốc gia ở tất cả các nhà khách Các thông tin này (xem “Bản đồ

và Thông tin cho Du khách đến Vườn Quốc gia” và Phụ Lục 2 “Tóm tắt Dự thảo Thiết kế của các Trung tâm Thông tin”) sẽ bao gồm một tấm biển quảng cáo giới thiệu các điểm thu hút khách du lịch ở Vườn Quốc gia và quyển Sách giới thiệu Thông tin cho các Du khách đến Vườn Quốc gia với nhiều chi tiết hơn về Vườn Quốc gia và các loại hình hoạt động

Thứ hai, Dự án sẽ làm việc với Vườn Quốc gia, các cơ quan hữu quan Huyện và Tỉnh để lên

kế hoạch và thực hiện việc di chuyển Trạm Thu phí vào Vườn Quốc gia đến Ban Choi Một trong các mục đích của việc làm này là để nâng cao về cơ bản ấn tượng đầu tiên cho du khách về việc quản lý Vườn Quốc gia và tạo ra một địa điểm dễ chịu để tập trung du khách trước khi lên tầu Theo đề xuất hiện tại (xem Phụ Lục 2 “Tóm tắt Dự thảo Thiết kế của các Trung tâm Thông tin”) và đề xuất này vẫn cần tiếp tục thảo luận chi tiết, cần bổ sung một địa điểm trả khách tại Ban Choi và thêm các bảng thông tin, gần trạm gác hiện tại và các cầu thang đi lên bến đỗ của thuyền

Các vấn đề về ảnh hưởng môi trường gắn liền với sự phát triển du lịch tại Chợ Rã cũng có thể không đáng kể Các vấn đề về ảnh hưởng xã hội có thể xảy ra từ sự tăng nhanh số lượng du khách nước ngoài đến thị trấn và nhu cầu giải trí về đêm ngày càng tăng của du khách trong nước và quốc tế Điều này đặt ra nhu cầu đánh giá các ảnh hưởng tiềm năng này (xem Phụ lục 5 “Kiến nghị cho quá trình Phân tích hiện tại về các Ảnh hưởng Kinh tế và

Xã hội của những ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”)

Một đề xuất được đưa ra có Một chương trình Đào tạo của Dự án dành chocác Hướng dẫn viên của Vườn Quốc gia và các Lái thuyền (xem Phụ Lục 12 “Điều khoản tham chiếu cho đào tạo về du lịch sinh thái trên thực địa bởi các Nhà thầu trong nước”) và chương trình đó

sẽ có cả các hữóng dẫn viên và người lái thuyền ở Chợ Rã Tương tự như vậy, Chương trình Đào tạo của Dự án về Quản lý Nhà khách sẽ dành cho các giám đốc và nhân viên nhà khách ở Chợ Rã Về khái niệm du lịch sinh thái, Chợ Rã là một phần sống còn của Vườn Quốc gia và cần phải được Dự án coi như thế

Chủ đề:

¾ “Du lịch bằng thuyền”

¾ Các thuyền yên tĩnh không ô nhiễm, do địa phương sở hữu và quản lý

¾ Giải trình chất lượng cao của các lái thuyền và hướng dẫn viên có đào tạo

¾ Các tuyến đường quản lý tốt và các cơ sở thiết bị tại các điểm dừng chân

Ở nhiều Vườn Quốc gia trên thế giới, các hoạt động bằng thuyền đưa du khách đi ngắm cảnh hay rất ít ảnh hưởng tới môi trường của Vườn Quốc gia Tàu thuyền là phương tiện hữu hiệu để đièu hành và kiểm soát du khách Tuy nhiên bản thân tầu thuyền phải hoạt đông một cách có tổ chức và được kiểm soát Những người lái thuyền phải chịu trách nhiệm về hoạt động của tàu thuyền và phải thiết lập một mối quan hệ công tác giữa những người lái thuyền và cán bộ quản lý Vườn Quốc gia

Một bài học nữa từ kinh nghiệm quốc tế cho thấy ngay từ khi bắt đầu hình thành một điểm đến du lịch nếu các thói quen trong hành vi ứng xử của khách du lịch đã dễ dàng ảnh hưởng

thì sau này khi điểm đến du lịch dó đã được hình thành, rất khó thay đổi hành vi đó Thay vì

để cho du khách tự do sử dụng các mô hình của Vườn Quốc gia trong tưong lai, thì sẽ rất là sáng suốt nềy thiết lập sẵn các mô hình đó cho tương lai từ bây giờ

Tuy nhiên vẫn còn một bài học nữa đó là nếu ứng dụng một mô hình du khách một chiều trong một khu vực thiên nhiên nhạy cảm thì thường dễ quản lý hơn là mô hình hai chiều hay nhiều chiều Một trong các lợi thế khác nữa là kiểu ảnh hưởng truyền từ người này sang người khác sẽ có thể được giảm bớt và một chuỗi thông tin đã được chuẩn hoá sẽ được thiết lập

Với những bài học này trong đầu, Dự án dự kiến giúp phát triển và xúc tiến khái niệm "DU LỊCH BA BỂ BẰNG THUYỀN” Đièu này giống với kiểu du lịch cổ điển ngày xưa mà hiện nay nhièu địa lý du lịch đang áp dụng Chuyến du lịch kéo dài một ngày trời bắt đầu bằng đi thuyền trên Sông Nang tại Chợ Rã hoặc Bến đỗ ở Ban Choi Chuén đi sẽ qua Động Puong, thăm Bản Cám và Thác Tà Kèn, sau đó sẽ quay lại thượng nguồn, vào Hồ Ba Bể, thăm Ao Tiên và sau đó quay xuống vùng thượng nguồn của Hồ và dừng lại tại bến đỗ của Vườn Quốc gia Sau đó sẽ có các phương tiện đưa du khách đi bằng đường bộ tới nơi họ ở Một quy định chi tiết về các điểm đỗ trên chuyến đi đã được soạn thảo (xem Phụ Lục 3 “Các Quy định về Tuyến đường Tự nhiên”) Nhiều phương án thay đổi đối với chuyến Du lịch Ba

Bể bằng Thuyền cũng đã được dự kiến, bao gồm chuýen đi tới Bản Tấu vào những ngày phiên chợ, ăn trưa và/hoặc thăm Bản Cám, bơi trên Hồ tại Đảo “Quả Phụ” hoặc đi thăm Pắc Ngòi vào buổi chiều Ý tưởng quan trọng ở đây là, dù là ngày đầu tiên hay lần đầu tiên đến đây họ đều được hưởng một chuyến Du lịch Ba Bể bằng Thuyền Các triển vọng du lịch sinh thái được phát triển như là một phần của chuyến Du lịch Ba Bể bằng Thuyền để làm lợi nhiều nhất cho cộng đồng ở đây

Những sự phát triển tự nhiên nhằm tạo hỗ trợ tốt hơn cho một chuyến Du lịch Ba Bể bằng Thuyền cũng được đề xuất (xem Phụ Lục 3 “Các Quy định về Tuyến đường Tự nhiên”) Tại bến đố ở Ban Choi, là một điểm đỗ cho phương tiện trên bộ, theo đề xuất là nên có những thể hiện mang tính thông tin và các bậc thang đi lên trên bến cần được nâng cấp Tại Động Puong, các cơ sở tiện nghi ở đây chỉ nên giới hạn ở một hoặc hai ký hiệu cần thiết Trên bờ Sông Bản Cám, cần có những nhà vệ sinh do nhân dan trong vùng quản lý và phải có những khu nghỉ làm bằng che nứa, ở đây người dân trong vùng có thể bán dồ uóng, đồ thủ công

mỹ nghệ và những chiếc thuyền lưu niệm làm bằng nứa Tại Ao Tiên, tuyến đường cần được nâng cấp, các nàh vệ sinh cũng cần được xây dựng, và cần có nơi nghỉ tạm ở điểm tuyến đường và Ao Tiên gặp nhau

Tại Thác Tà Kèn cần làm thêm những bậc thang đi từ bến đỗ lên và những dấu hiệu chỉ phương hướng mới, cũng như phải nâng cấp con đường đi xuống dưới thác nước Tại địa điểm thác nước, cần có một bục ngắm cảnh để du khách có thể ngắm toàn cảnh khu vực trên cao Tuyến đường dẫn tới khu cắm trại ở bãi đá phía dưới cũng cần được chỉnh trang lai mà không cần tiến hành những công việc to tác, cũng cần cây dựng một nhà vệ sinh cẩn thận ở đây

Thay vì khuyến khích sự dụng ngày càng nhiều các bảng quảng cáo thông tin tại chỗ rất đắt tiền và đôi khi là đập vào mắt, đã có đề xuất rằng nên chăng mỗi thuyền chở khách du lịch nên có một bộ các tờ rơi mô tả chuyến đi làm bằng chất liệu không thấm nước hay còn gọi

là “những tấm card thông tin” để giải thích, bằng ba thứ tiếng, những đặc điểm quan trọng của chuyến đi (xem Phụ lục 11 “Tóm tắt các Tài liệu Thông tin”)

Một điều kiện tiên quyết để tiến hành một chuyến Du lịch Ba Bể bằng Thuyền hay còn gọi là một sản phẩm du lịch sinh thái hình tượng đó là các hoạt động của thuyền du lịch phải được thực hiện bởi những người dân sống trong các làng ở trong hoặc xung quanh Vườn Quốc gia (chứ không phải bởi những con thuyền của riêng Vườn Quốc gia như hiện nay) Những lái thuyền du lịch là dân làng này cũng cần được tổ chức và đào tạo tốt hơn để có được những kinh nghiệm hướng dẫn du lịch cơ bản

Các lái thuyền hiện nay đã có sự xác nhận rất cẩn thận về ý tưởng Du lịch Ba Bể bằng Thuyền (sự cẩn thận dựa trên câu hỏi ai sẽ là người vận hành các chuyến Du lịch bằng

Thuyền) và đã rất tâm đắc tán thành với ý tưởng đào tạo đội ngũ lái thuyền Họ đã chấp nhận ý tưởng là một trong những yếu tố chủ chốt tạo nên danh tiếng cho Vườn Quốc gia Ba

Bể Be như là một điểm đến của du lịch sinh thái đó là việc chuyển dịch họ từ “những người lái thuyền không chuyên” thành một khái niệm chuyên ngành hơn đó là “hướng dẫn viên kiêm lái thuyền” Họ đã thể hiện sự sẵn và nhiệt tình trong việc thử phương pháp này Theo

đề xuát Dự án nên mở rộng phạm vi đào tạo Hướng dẫn viên cho cả đối tượng lái thuyền kiêm hướng dãn viên này (xem Phụ Lục 12 “Điều khoản tham chiếu cho đào tạo về du lịch sinh thái trên thực địa bởi các Nhà thầu trong nước”)

Những người lái thuyền nhìn thấy lợi ích của mình từ việc được tổ chức tốt hơn Dự án cũng cần thảo luận thêm với những người lái thuyền (xem Phụ lục 7 “Các đề xuất đối với các Thảo luận với Cộng đồng địa phương về các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”) Sáng kiến đề xuất đã đưa ra với những người lái thuyền về việc sau chương trình đào tạo, Vườn Quốc gia sẽ hỗ trợ họ trong việc hình thành một Hiệp hội Những người lái thuyền Ba Bể Hiệp Hội này và Vườn Quốc gia sau đó có thể cùng nhau soạn thảo một quy chế hoạt động cho các thuyền du lịch Cách tốt nhất là Hiệp hội sẽ chịu trách nhiệm giám sát và điều hành hoạt động của các thành viên của mình (Một cơ chế tiền phạt sẽ được áp dụng để kiểm soát các sai sót của lái thuyền như làm rò rỉ nhiên liệu hay làm bẩn nước trong hồ tại những điểm neo đậu) Vai trò chủ đạo của ban quản lý Vườn Quốc gia là giám sát ảnh hưởng mà những thuyền du lịch gây ra cho Vườn Quốc gia

Vườn Quốc gia và Hiệp hội có thể cùng phối hợp trong việc cấp phép cho những lái thuyền

đã chứng tỏ sự sẵn sàng hợp tác của mình vằng cách trải qua các khoá đào tạo và nâng cấp những con thuyền của mình để đạt được các tiêu chuẩn tối thiểu Nếu trên thực tế cần hạn chế một số lượng thuyền nhất định thì Hiệp Hội và Vườn Quốc gia cũng phải cùng nhau thỏa thuận vấn đề này Dự án có thể mong muốn thán thành một dàn xếp trong việc ưu tiên tuyển dụng những người lái thuyền là những dân làng phải chịu nhiều thiệt thòi nhất bởi ý tưởng du lịch sinh thái do Dự án khởi xướng

Sau quá trình điều tra sơ bộ, Cố vấn về Bảo tồn Đa dạng Sinh học của Dự án (BCA) đã đề xuất dựng lên một số thanh kim loại chặn ngang những con đường chính dẫn vào Động Puong để bảo vệ động trước những ảnh hưởng môi trường mà khách du lịch có thể gây ra đối với những con dơi sống ở trong động Trên quan điểm du lịch sinh thái, một phương pháp hữu hiệu nhằm thay đổi hành vi ứng xử của du khách bên trong sẽ là thông qua việc đào tạo và tổ chức các lái thuyền sao cho họ có thể hành động như những hướng dẫn viên

và người phục vụ của khu vực này Nên chăng những người lái thuyền cần được trang bị càng nhiều các thông tin khoa học càng tốt về dơi và khả năng gây ảnh hưởng của du khách Mực nước sông dao động cũng có nghĩa là nơi đậu đỗ tàu thuyền vào Động sẽ thay đổi, và điều này làm cho việc hạn chế các điểm đỗ đậu sẽ là không thực tế

Một yếu tố ảnh hưởng khác về môi trường liên quan đến Vườn Quốc gia liên quan đến các hoạt động của tàu thuyền du lịch có thể sẽ tập trung vào các cơ sở trang thiết bị cần thiết tại các địa điểm hoạt động, và có thể là tiềm năng làm ô nhiễm môi trường nước do bản thân các tàu thuyền gây ra Vấn đề liên quan ở đây là ảnh hưởng của tiếng ồn và mùi dầu máy của các tàu du lịch gây ra đối với các du khách (Chỉ 14$ những người được hỏi trong Khảo sát Du khách coi tiếng ồn của tầu thuyền du lịch là một vấn đề) Trong khi trong tương lai, ngành du lịch có thể đem lại nguồn thu nhập khá tốt cho những người lái thuyền, thì các yếu

tố về độ yên tĩnh và không ô nhiễm của các tàu thuyền du lịch có thể cũng cần phải cân nhắc HIện tại, có thể sẽ khó có thể sắp xếp được các chi phí tối đa khác nhau của các động

cơ mô tô diesel trên tầu và thueyèn gắn máy phía ngoài tầu Trên quan điểm du lịch, cần có một chính sách chuyển dịch dần dần sang động cơ xăng khi yếu tố về thu nhập đã được đảm bảo Các vấn đề này và các yếu tố ảnh hưởng khác liên quan tới tầu thuyền du lịch trên

Hồ cần được điều tra thêm (xem Phụ Lục 10 “Các Đề xuất về Nhu cầu Bổ sung trong việc Đánh giá Môi trường cùng với các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”) Các ảnh hưởng xã hội có thể sẽ mang tính tíhc cực nếu các hoạt động của tàu thuyền du lịch được tổ chức tốt hơn Các làng xã tham gia đã tỏ ra quan tâm tới du lịch trong PRA của

Dự án Cần phải có sự tiếp tục thật cẩn thận trong các làng xã đó (xem Phụ lục 7 “Các đề

xuất đối với các Thảo luận với Cộng đồng địa phương về các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”)

1.3.3 Trụ sở của Vườn Quốc gia

Chủ đề:

¾ Nhà khách của Vườn Quốc gia

¾ “Trung tam du lịch sinh thái”

¾ Các chức năng khác của trụ sở Vườn Quốc gia

Khu vực Trụ sở của Vườn Quốc gia đã trở thành tâm điểm cho sự mến khách của Vườn Quốc gia đối với du khách Nhà khách của Vườn Quốc gia có thể sẽ là nơi ở tốt nhất cho khách du lịch đến Vườn Quốc gia

Trong tương lai, Nhà khách của Vườn Quốc gia và bất cứ khu nhà ở nào cây dựng ở khu vực này cần tập trung phục vụ cho du khách đến Ba Bể tìm kiếm một hình thái Vườn Quốc gia có chất lượng cao Ngay cả khi nếu nhà ở ở khu vực trụ sở sau này được chuyển

nhượng lại cho một nhà kinh doanh du lịch có kinh nghiệm (đây là một đề xuất cho mục tiêu trong tương lai), thì cũng cần phải duy trì một mối quan hệ chặt chẽ giữa Nhà khách và các hoạt động của Vườn Quốc gia Một lợi thế của việc ở lại trong khu vực này là rất dễ tiếp cận các dịch vụ thông tin và hướng dẫn viên tư nhân có chất lượng cao nhất Gần đây Phòng Dịch vụ Du lịch của Vườn Quốc gia thiếu một trụ sở làm việc và một khu vực lễ tân tập trung

Về lý tưởng, nghỉ đêm tại khu vực trụ sở của Vườn Quốc gia sẽ là một kỷ niệm không bình thường Những đổi mới gần đây tại Trụ sở của Vườn Quốc gia lại mang một tính chất đô thị không thích hợp Vì ảnh hưởng của du lịch ngày càng tăng, những người quản lý Vườn Quốc gia có thể sẽ tự tin để áp dụng một phong cách kiến trúc thật giản dị mộc mạc phù hợp hơn với đặc điểm tự nhiên phù hợp với nhu cầu thị trường và tiêu chuẩn quốc tế về nhà

ở trong một khu Vườn Quốc gia

Hiện tại các đặc tính bên ngoài của Nhà khách Vườn Quốc gia đã được quyết định Dự án PARC có thể ảnh hưởng có hiệu quả nhất tới nội thất của các khu nhà chung và các tiêu chuẩn dịch vụ cho du khách Về những vấn đề này, Nhà khách cần phấn đấu vì yếu tố chất lượng để nó có chất lượng tốt như bất kỳ nhà khách nào khác ở Việt Nam Khách sạn

Victoria ở Sa Pa có một hình mẫu khá tốt về chất lượng mà một khách sạn ở vùng xa có thể đạt được để phục vụ du khách quốc tế

Dự án sẽ hình thành một khoá đào tạo toàn diện cho toàn bộ nhân viên Nhà khách của Vườn Quốc gia Khoá đào tạo này sẽ kết hợp đào tạo thực tế về nấu ăn, dọn phòng và các hoạt động khác của nhà khạc vớinỗ lực tập trung nâng cao tiêu chuẩn nộit thất, giới thiệu chất liệu thổ cẩm địa phương và các yếu tố thủ công để tạo điều kiện liên kết Nhà khách với văn hoá địa phương Ba Bể Vườn Quốc gia sẽ phải đề ra bất cứ kế hoạch nào để tuyển dụng các nhân viên mới của Nhà Khách, đặc biệt là các nhân viên có bằng cấp về du lịch,

để các khoá đào tạo có thể tập trung vào đối tượng nhân viên của tương lai

Dự án cũng sẽ giúp thực hiện các yếu tố cơ sở hạ tầng quan trọng khác cho khu vực TRụ

sở, với chủ điểm “Trung tâm du lịch sinh thái” Khái niệm quốc tế của một trung tâm du lịch của Vườn Quốc gia tập trung vào việc tuyên truyền và giáo dục về môi trường thường không thành công trong một khung cảnh châu Á Các du khách của một Vườn Quốc gia châu Á thường không cần tuyên truyền cũng như không thích những hình thức thể hiện kiểu văn viết trên tường Thường thì du khách phương Tây thích những kiểu kiến trúc không bình thường và không được ưa chuộng

“Trung tâm du lịch sinh thái” của Vườn Quốc gia Ba Bể đã được hình dung là một địa điểm sống động Đay sẽ là nơi các hoạt động hướng dẫn du lịch của Vườn Quốc gia diễn ra và là nơi đồ thủ công mỹ nghệ được bán cho du khách, là nơi một liên danh giữa Vườn Quốc gia

và người dân địa phương được thể hiện cho du khách và cũng là nơi du khách cảm thấy

thật thoái mái khi ở đó suốt cả ngày Thính phòng cũng là một yếu tố phong cách du lịch của

du khách phương tây và việc này đã được lưu giữ lại để nhân viên Vườn Quốc gia có thể nói chuyện vào buổi tối, những buổi trình diễn văn hoá buổi tối, những bộ phim về thế giới hoang dã và nghe tóm tắt cho chuyến đi ngày hôm sau

Ảnh hưởng môi trường đi cùng với sự phát triển về du lịch ở khu vực trụ sở của Vườn Quốc gia có thể sẽ rất đa dạng, từ chỗ gây ảnh hưởng cho khung cảnh bằng những khu nhà mới mọc lên và những khu để xe tới việc tại ra nước thải và các chất thải khác vào môi trường của Vườn Quốc gia Trong khi những ảnh hưởng này có thể kiềm chế được và trong khi cơ

sở của Trụ sở vẫn còn chưa lớn, thì cần phải xem xét ngày từ giai đoạn mới bắt đầu này nguy cơ cửa dự phát triển từ từ và ngày càng lớn đó

Cần phải có các hạn chế dứt khoát đối với các chức năng dịch vụ sẽ được cung cấp tại khu vực trụ sở của Nhà khách Ở một nơi mà diện tích đất bằng còn hiếm, thì việc bổ sung chức năng có thể coi là sự mở rộng chức năng hiện có Ví dụ như cần có một chính sách phi tập trung tất cả nhưng một số vai trò diễn giải chính lại được đề xuất như một chiến lược tốt hơn

so với việc chủ yếu trang trí cho Trung tâm du lịch sinh thái bằng những mô hình có tính diễn giải Khắp Vườn Quốc gia đã có hàng loạt các địa điểm diễn giải được đề xuất, như Chợ Rã, trên các thuyền du lịch và ở bến đỗ của Vườn Quốc gia (xem Phụ Lục 2 “Tóm tắt Dự thảo Thiết kế của các Trung tâm Thông tin”) Trong Trung tâm du lịch sinh thái chỉ nên kể về một

số câu chuyện có tính tuyên truyền như - “Văn hoá của Người dân địa phương”, Quan hệ của Vườn Quốc gia với người dân địa phương và “Hãy giữ cho Vườn Quốc gia của chúng ta tươi đẹp”

Việc xây dựng một tuyến đường ngắn tự nhiên trong khu rừng nguyên thuỷ ở khu vực trụ sở Vườn Quốc gia đằng sau khu vực ăn tối và nơi bắt đầu Chuyến hành trình bằng xe thô sơ Hin Dam sẽ cung cấp một sản phẩm mới để đáp ứng được đối tượng du khách rộng lớn và các nhà khách

Trong giai đoạn đầu, các ảnh hưởng xã hội của du lịch trong khu vực trụ sở của Vườn Quốc gia có thể không nhiều Về lâu dài, số lượng có thể sẽ là một vấn đề Việc duy trì một môi trường tương đối yên tĩnh tại khu vực trụ sở của Vườn Quốc gia là một việc quan trọng vì cả lợi ích của Nhà khách và vì ấn tượng ban đầu của du khách về banquản lý Vườn Quốc gia

sẽ hình thành ngay khi họ bước vào khu vực này (xem Phụ lục 5 “Kiến nghị cho quá trình Phân tích hiện tại về các Ảnh hưởng Kinh tế và Xã hội của những ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”)

Trong khi dự kiến việc việc du khách sẽ đến Chợ Rã để tìm kiếm các dịch vụ giải trí về đêm, thì phòng karaoke quen thuộc đã xuất hiện ở khu vực trụ sở và có thể sẽ duy trì đặc trưng

đó Vì đây là một yếu tố mà các ý tưởng của các thị trường khác nhau rất có thể va chạm nhau, cần quan tâm tới yếu tố cách âm của các phòng karaoke

1.3.4 Bến đỗ vào Vườn Quốc gia

Chủ đề:

¾ Phà công cộng

¾ Thuyền du lịch

¾ Chòi thông tin

¾ Biển thông tin

¾ Nhà vệ sinh

Bến đỗ của Vườn Quốc gia (trước là Bến đỗ phía Bắc) trên Hồ Ba Bể là một địa điểm rất quan trọng và là nơi thiết lập hình ảnh Trong khi trên thực tế việc bố trí lại các cơ sở tiện nghi trên Bến đỗ vào Vườn Quốc gia là thích hợp để tạo ra sự phân cách giữa cho các hoạt động của khách du lịch và các hoạt động của phà công cộng, thì tôt hơn cả là nên để các hoạt động đó cùng tồn tại trên một địa điểm Điều này làm tăng thêm bầu không khí cho các

du khách và hạn chế ẩnh hưởng của hai bên đỗ đối với Hồ

Từ quan điểm quy hoạch địa điểm, cần xử lý một số yếu tố quan trọng về địa điểm tại Bến

đỗ vào Vườn Quốc gia như sau:

• Hạn chế quan trọng là thiếu đất bằng ở gần đó Hạn chế này sẽ ngày càng trở nên nghiêm trọng khi số lượng du khách tăng lên Vì thế cần ngay từ đầu cân nhắc các phương án và/hoặc các giải pháp bến đỗ cho phương tiện trên bộ

• Các thay đổi to lớn (tối đa là 3m) về mức nước trên hồ cần được xem xét Có thể cần ngăn ngừa việc xây dựng một bến đỗ chính dọc rìa hồ Một cấu trúc xây dựng như vậy cần phải cao và chắc chắn và thêm nữa phải là một công tình nổi khá là phức tạp Mặc dù hiện còn lộn xộn, nhưng các lái thuyền tin rằng các công trình hiện tại sẽ phù hợp với điều kiện của hồ

• Vấn đề quy hoạch dài hạn là liệu một bến phà có thể có ý nghĩa lớn đối với quy hoạch tự nhiên hay không Việc thiết kế các đầu đường/điểm đỗ tầu thuyền hiện tại

là kết quả của việc khai thác bến đỗ không thành công Trong khi Vườn Quốc gia đang có chiến lược di dời dấu vết của những công trình này, trên thực tế nên chấp nhập rằng việc duy trì bến phà này là phương án cho một tương lai khong thể biết trước được

Một số nhu cầu du lịch hiển nhiên đối với khu vực Bến Đỗ vào Vườn Quốc gia như sau:

• Khu vực đợi công cộng,

• Các cơ sở nhà hàng, và

• Các nhà vệ sinh công cộng

Từ viễn cảnh của Vườn Quốc gia, mong muốn phân chức năng tuyên truyền từ khu vực trụ

sở sẽ dấn tới một chức năng mới có ích hơn đó là:

• Một chòi thông tin - sẽ là một công trình có cấu trúc mở, đơn giản có chỗ ngồi và một vài minh hoạ về “các câu chuyện về lịch sử tự nhiên của Hồ Ba Bể” (xem Phụ Lục 2

“Tóm tắt Dự thảo Thiết kế của các Trung tâm Thông tin”)

Một vấn đề quan trọng nữa về quy hoạch đó là có nên cũng cấp các dịch vụ khác để phục vụ

du khách nữa không ví dụ như dịch vụ tắm tại Bến Đỗ vào Vườn Quốc gia ở Đảo “Quả Phụ” các dịch vụ tắm công cộng gần đây đã có rất nhiều Việc này tạo thêm công ăn việc làm cho những người lái thuyền và sẽ làm giảm áp lực cho khu Bãi đỗ vốn đã có hạn về diện tích Nên tiếp tục mô hình dịch vụ này Việc tiếp tục thay đổi các trang thiết bị trong việc xây dựng các nhà vệ sinh công cộng ở khu Bến đỗ sẽ hỗ trợ cho vấn đề này

Công cụôc dọn dẹp có quy mô lớn ở khu vực Bến đỗ vào Vườn Quốc gia đang được đề xuất bao gòm việc di dời các khu nhà không còn sử dụng nữa, nâng cấp mới các nhà vệ sinh, và xây dựng Chòi Thông tin theo kiểu nhà sàn truyền thống Cũng theo đề xuất việc dọn dẹp hàng ngày và việc quản lý thiết thực đối với toàn bộ khu vực Bến đỗ vào Vườn Quốc gia cần phải trở thành một điều kiện trong thỏa thuận xây dựng cửa hàng ăn uống, dưới sự giám sát của một nhân viên Vườn Quốc gia (xem Phụ lục 2 “Tóm tắt Dự thảo Thiết

kế của các Trung tâm Thông tin” để thảo luận về một phương pháp “portfolio” cho ban quản

lý Vườn Quốc gia.)

Các vấn đề về ảnh hưởng môi trường đối với Bến đỗ vào Vườn Quốc gia xoay quanh nhu cầu thiết kế và quản lý một cách cẩn thận các cơ sở trang thiêt bọi cho tàu thuyền và khách công cộng Có một số vấn đề về ô nhiễm có thể phát sinh Các vấn đề về ảnh hưởng xã hội trong thời gian tới sẽ chưa đáng kể, mặc dù yếu tố đông người và các ảnh hưởng khác đối với du khách có thể là một vấn đề nếu du khách và lượng phương tiện tăng lên

1.3.5 “Tuyến đường du lịch sinh thái ”

¾ Trình diễn văn hoá làng xã

Trong khi những vị khách du lịch quốc tế tiên phong có thể đang tiếp tục tìm kiếm những cuộc đi dạo xa đường cái, Vườn Quốc gia Ba Bể cần phát triển các đối tượng du khách nhiều hơn, lâu lâu dài hơn và lớn hơn bao gồm những du khách tìm kiếm các sản phẩm du lịch nhẹ nhàng hơn “Tuyến đường du lịch sinh thái”, nối tới các làng Cốc Tộc, Bó Lù và Pắc Ngòi, là một sản phẩm du lịch nửa ngày hay trọn ngày được thiết kế để phục vụ các du khách phương tây và các thị trường du lịch quốc tế khác “ôn hoà” tìm kiếm những làng bản

và nếm trải những Vườn Quốc gia được diễn giải cao (xem Phụ lục 3 “Các Quy định về Tuyến đường Tự nhiên”)

Chuyến đi bắt đầu bằng thuyền từ Bến đỗ Vườn Quốc gia tới Cốc Tộc,một chuyến đi bộ qua làng có diễn giải xuyên qua những vừon cây ăn quả, đồng lúa và hồ thả cá ở Cốc Tộc tới Bó

Lù, sau đó đi bộ qua rừng và Vườn Quốc gia từ Bó Lù tới Pắc Ngòi Du khách có thể ăn trưa

ở Pắc Ngòi và chiều đi thăm làng, đạp xe đạp xuống thượng nguòn con sông, đi ca nô hoặc bơi trước khi trở về Bến đỗ Vườn Quốc gia bằng thuyền Hoặc có thể đi bộ trên tuyến

đường Du lịch Sinh thái vào buổi chiều và ở lại qua đêm tại một nhà dân ở Pắc Ngòi Cũng

có thể đi ngược hướng của Tuyến đường du lịch sinh thái đến Cốc Tộc với điều kiện là phải đặt trước thuyền Con đường này rất linh hoạt vì khách du lịch cho dù ở Bó Lù hay bắt đầu

từ Bó Lù đều có thể đi tới nhiều hướng khác nhau

Yếu tố “du lịch sinh thái” của con đường này sẽ thu hút du khách phương Tây Quả thật, Tuyến đường Du lịch Sinh thái có thể trở thành mô hình du lịch sinh thái ở Việt Nam - một đất nước bàn bạc rất nhiều song ít khi thực hiện Nó cũng có thể trở thành một sản phẩm du lịch trưng bày thể hiện một liên danh mới giữa nhân viên Vườn Quốc gia Ba Bể và các làng trong Vườn Quốc gia được ra đời sau ảnh hưởng của Dự án Tuyến đường này sẽ tạo cơ hội để ba làng đó có thể tham gia vào việc khai thác du lịch đam lại lợi ích đáng kể cho địa phương

Người dân Pắc Ngòi, Bó Lù và Cốc Tộc là người dân tộc Tày Mặc dù không thể hiện mình trong những bộ quần áo truyền thống trải chuốt, nhưng cả ba làng này đều có cá tính rất mạnh và có khả năng phục vụ cho các đối tượng du khách quan tâm tới cuộc sống làng bản vùng sâu vùng xa Ba làng này rất dễ tiếp cận bằng thuỳen từ bến Đỗ của Vườn Quốc gia Bên cạnh đó, tuyến đường này còn có một lối đi trong rừng rất tuyệt vời, đi trên đó nếu có một người hướng dẫn tốt, nếu con đường được bảo dưỡng cẩn thận và nếu có sự cộng tác của người dân địa phương là những người hưởng lợi từ đây thì nó có thể trở thành mộ trong những tuyến đường tuyệt vời nhất của Vườn Quốc gia Thực tế là con đường này bao gồm

ba dòng sông chảy vào Hồ và đó chính là điều làm cho nó càng trở nên quyến rũ

Cần hạn chế những hoạt động phát triển quá rầm rộ Ở Cốc Tộc, có thể xây dựng một khu vực nghỉ ngơi bằng tre và rơm bên cạnh hồ, ở đây có thể bố trí các hình thức thể hiện câu

cá và quăng lưới bên cạnh việc có thể đến nhà Bà Bích để ngắm nhìn việc làm nghề thủ công Việc bán các đồ thủ công có thể tỏ chức ngay từ nhà Bà Bích hoặc từ khu vực nghỉ ngơi bên hồ Các biển hiệu và chỗ ngồi cần được đặt dọc Đườn mòn Du lịch Sinh thái Có thể cho phép chủ các nhà khách ở Bó Lù xây dựng thêm các nhà vệ sinh

Các hoạt động ở tại nhà dân ở Pắc Ngòi đang dần dần có tên trên thị trường và co tiềm năng rất lớn Tuyến đường du lịch sinh thái sẽ củng cố vị trí cỉa Pắc Ngòi như một làng tiên phong trong việc tổ chức các dịch vụ ở tại nhà dân ở Ba Bể Đào tạo về quản lý nhà khách cũng được dự kiến cung cấp cho các giai đình khai thác hình thức ở trọ này ở Pắc Ngòi

(xem Phụ Lục 12 “Điều khoản tham chiếu cho đào tạo về du lịch sinh thái trên thực địa bởi các Nhà thầu trong nước”) Công viiệc mở rộng Dự án về du lchj và đào tạo nghề thủ công được dự kiến cho Làng Pắc Ngòi, như một công việc tiếp tục đối với PRA (xem (xem Phụ lục 7 “Các đề xuất đối với các Thảo luận với Cộng đồng địa phương về các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”)

Chìa khoá cho sự thành công Tuyến đường du lịch sinh thái là sự diễn giải Theo ý kiến đề xuất thì các Hướng Dẫn viên của Vườn Quốc gia, sau khi được đào tạo (xem Phụ Lục 12

“Điều khoản tham chiếu cho đào tạo về du lịch sinh thái trên thực địa bởi các Nhà thầu trong nước”), sẽ đào tạo lại cho các Hướng dãn viên của các làng Cốc Tộc và Pắc Ngòi Các Hướng dẫn viên của Làng sẽ đón khách du lịch khi họ tới làng và cùng đi với họ thăm làng

và thông tin qua các Hướng dẫn viên của Vườn Quốc gia hoặc các Hướng dẫn viên từ Hà Nội Các hướng dẫn viên Làng sẽ được trả công thông qua Vườn Quốc gia Các hưỡng dẫn viên từ Hà Nội cũng được khuyến khích sử dụng Tuyến đường du lịch sinh thái, cho dù có cần hay không cần tới các Hướng Dẫn viên Vườn Quốc gia Một khi các Hướng dẫn viên Làng đã có kinh kiệm, các cuốn sách tự hướng dẫn sẽ được sử dụng để các du khách có thể tự đi trên tuyến đường đó

Các ảnh hưởng môi trường của con đương fmòn mới này có thể sẽ mang tính tích cực, đặc biệt là nếu thuét phục được các làng này quan tâm tới việc bảo vệ các giá trị tự nhiên của các lối đi trong rừng tự Bó Lù đến Pắc Ngòi Tuy nhiên cần đánh giá thêm về các tác động

về mặt xã hội và toàn bộ ý tưởng về tuyến đường cần phải được xem xét một cách kỹ lưỡng với nhân dân trong làng ( xem Phụ Lục 5 “Kiến nghị cho quá trình Phân tích hiện tại về các Ảnh hưởng Kinh tế và Xã hội của những ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái” và Phụ lục 7 “Các đề xuất đối với các Thảo luận với Cộng đồng địa phương về các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”)

“Điều khoản tham chiếu cho đào tạo về du lịch sinh thái trên thực địa bởi các Nhà thầu trong nước”)

Sự phát triển du lịch tại Bó Lù đi kèm với một số vấn đề lớn về môi trường (xem Phụ Lục 10

“Các Đề xuất về Nhu cầu Bổ sung trong việc Đánh giá Môi trường cùng với các Ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”) Một diện tích lớn đất tư nhân nằm dọc bên hồ chứng tỏ rằng đất ven hồ Ba Bể được bảo vệ rất kém Việc phát triển khong thể kiểm soát nổi của khu vực này có thể sẽ có ảnh hưởng đáng kể tới giá trị thẩm mỹ của Hồ nước vốn là nền tảng để biến Vườn Quốc gia Ba Bể thành một điểm đến của du lịch sinh thái

Theo đề xuất các quy định về phát triển Bó Lù cần phải là một vấn đề cần được bàn ngay trong chương trình nghị sự của “Ban chỉ đạo du lịch sinh thái Ba bể” dự kiến trình bày tại Hội thảo của các Cơ quan hữu quan về du lịch sinh thái Ba Bể Theo dự kiến ban chỉ đạo sẽ xây dựng các quy chế nghiêm ngặt đối với việc phát triển đất tư xung quanh Hồ và xem xét kỹ lưỡng các đề án phát triển Vườn Quốc gia có một tiếng nói mạnh mẽ trong việc tiếp tục kiẻm soát sự phát triển của Bó Lù

1.3.7 Du lịch những nơi khác trong Vườn Quốc gia Ba Bể

mà còn gợi mở nguồn cảm xúc đặc biệt cho một nhóm người có thể xác định và được đáp ứng bằng nhiều cách khác nhau

Hoạt động hướng dẫn của Vườn Quốc gia khi được nâng cao thông qua việc đào tạo (xem Phụ Lục 12 “Điều khoản tham chiếu cho đào tạo về du lịch sinh thái trên thực địa bởi các Nhà thầu trong nước”) sẽ là chìa khoá củng cố một cách có hệ thống các kinh ngiệm của du khách và nhân rộng các lợi ích mà du lịch đem lại cho những làng xã mà khách du lịch không đến Các huớng dẫn viên Vườn Quốc gia cần phải là những người ủng hộ nhiệt tình cho du lịch sinh thái, phải luôn tìm cách gắn liền quyền lợi của du khách với các triển vọng lợi ích cho các làng Cần tránh được tình trạng cạnh tranh giữa các Hướng dẫn viên của Vườn Quốc gia và các hoạt động du lịch ở làng Vườn Quốc gia và dân làng cần phải là một liên danh được tổ chức thật tốt Nếu làm được như vậy, tất cả các bên trong liên danh đều

có thể dược hưởng lợi

Đối với các khách du lịch thích phiêu lưu hơn một chút thì Chuyến Kinh Lý Hin Dam sẽ là một chuyến đi rừng thật sự “vất vả” và có mục tiêu rõ ràng Chuyến đi sẽ chủ yếu là đi trên núi và giúp du khách tới được các làng người Dao ở vùng sâu Nếu yêu cầu của thị trường

đã cân bằng hơn thì cần phát triển hình thức ở lại qua đêm nhiều ngày trong những làng vùng sâu có hướng dẫn Việc giới thiệu hình thức du lịch này có thể sẽ là một mảng kinh doanh độc nhất vô nhị cho các hướng dẫn viên của Vườn Quốc gia Khi khối lượng khách

du lịch tăng lên thì các cơ hội mở rộng loại hình dịch vụ Ba Bể cũng tăng theo bằng các hoạt động vơi shình thức ph iêu lưu tham shiểm bằng ca nô v.v… Khám phá hang động cũng là một khả năng, nhưng hình thức này cũng chỉ giới hạn ở một đối tượng du khách nhất định Việc mở rộng các tuyến đường tới những làng bản vùng sâu vùng xa có thể sẽ làm phát sinh các vấn đề về môi trường không mong muốn Một số các vấn đề ảnh hưởng xã hội có thể sẽ là mối quan tâm chính khi tập trung phát triển các lĩnh vực dịch vụ khác Việc lên kế hoạch có tính phối hợp và quá tình giới thiệu cẩn thận từng bước các sáng kiến du lịch sinh thái vào những khu vực mới sẽ là yếu tố then chốt để xử ký các vấn đề ảnh hưởng tiềm năng (xem Phụ lục 5 “Kiến nghị cho quá trình Phân tích hiện tại về các Ảnh hưởng Kinh tế

và Xã hội của những ý tưởng trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái”)

Thác Pắc Ban, nằm trên hồ thuỷ điện Pắc Ban, là một kỳ quan hùng vĩ của thiên nhiên Với

hệ thống quản lý được tăng cường và số lượng không đáng kể các trang thiết bị xây dựng phục vụ và các dịch vụ cho du khách, đây có thể trở thành một ví dụ tuyệt vời về một phong cảnh thiên nhiên quyến rũ trong một khu bảo về

HIện tại thác nước và hồ đang đáp ứng các nhu cầu giải trí trong khu vực và đây đã trở thành điểm đến cho các cuộ dã ngoại của các khu vực trong tỉnh và các tỉnh lân cận Mặc dù không có triển vọng phát triển lượng du khách quốc tế, nhưng hồ và thác này có thể được phát triển thànhmột tiêu điểm du lịch sinh thái quan trọng chỉ đơn thuần trở thành một điểm dừng tuyệt đẹp cho các chuyến du lịch trong nước tới thị trấn Na Hang

Kể từ Chuyến Cong tác nhập môn của các Chuyên gia du lịch sinh thái, các cơ quan có thẩm quyền huyện Na Hang đã đã đáp ứng được trước thách thức này Khu vwcj dành cho

du khách đang được nâng cấp Bộ phận quản lý du lịch Huyện Pắc Ban đã được chuyển tới một khu nhà văn phòng có điện Các khu nhà nghỉ ngơi lụp xụp xuống cấp trước đây đây đã được tháo bỏ và thay vào đó là những ngôi nhà mới đã được xây dựng tinh tươm Một nhà khách nhỏ đang được xây dựng với phong cách tương tự Một nết kiến túc tuyệt vời của công trình mới này là thiết kế đơn giản rất truyền thống địa phương và sử dụng các nguyên vật liệu truyền thống trong vòng Một đặc điểm nổi bật khác nữa là các công tình phát triển này đều nằm cách xa hồ

Các bước tiến bộ này của các cơ quan hữu quan địa phương cần được Dự án khuyến khích

và hỗ trợ Vì việc làm này không những chỉ tạo ra một cơ sở giải trí tuyệt vời giữa thiên nhiên cho Huyện và Tỉnh mà nó còn tạo ra một cơ hội tuyệt vời cho các thông điệp bảo tồn của Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang gắn liền với một địa điểm được nhiều người ưa thích bên ngoài vành đai của con sông Các cơ quan hữu quan huyện đã quyết định quản lý Hồ Pắc Ban như một địa điểm thiên nhiên mà người dân Huyện Na Hang có thể tự hào về nó Đây chỉ là một nấc thang nhỏ trong việc đưa ra một khái niệm về việc hồ nước này còn là một địa điểm thiên nhiên quý giá mà người dân địa phương có thể ngày càng tự hào về nó Tại Hội thảo của các Cơ quan hữu quan Na Hang, do những quan chức cao nhất của huyện chủ trì (xem Phụ lục 9 “Nhật ký Chuyến Công tác”), đã thỏa thuận rằng trung tâm diễn giải

do Dự án dự kiến xây dựng sẽ được đổi tên thành “Trung tâm Bảo tồn”và được đặt ở đại điểm chính ở trung tâm địa điểm dành cho khách du lịch Đã thỏa thuận rằng một Bản chỉ đạo Trung tâm Bảo tồn sẽ được thành lập để giám sát việc thiết kế và xây dựng Trung tâm này Thiết kế của Trung tâm sẽ đơn giản và việc xây dựng sẽ chủ yếu dựa vào các nguyên vật liệu địa phương giống như kiểu các khu nhà mới xung quanh đó

Từ quan điểm của Dự án thì điểm quan trong nhất cho sự bền vững của một trung tâm diễn giải đó là trung tâm đó phải được sử dụng và quản lý một cách có hiệu quả Trong bối cảnh của Na Hang sự lựa chọn tốt nhất là xây những cơ sở thiết bị đơn giản không phô trương ở giữa một khu vực giải trí thay vì xây nó thành một khu nhà “sừng sững” chau chuốt ở nơi nào khác Hạng mục đắt tiền nhất có thể là các hoạ tiết bài trí mà thiết kế của nó phải gắn liền với người địa phương cả về mọi mặt và phải được xây dựng một cách cẩn thận

Khu nhà của Trung tâm Bảo tồn (xem Phụ Lục 2 “Tóm tắt Dự thảo Thiết kế của các Trung tâm Diễn giải”) về kiến túc phải giống với các khu nhà khách làm bằng gỗ một tầng xung quanh đó Sự khác biẹt quan trọng sẽ là một tiền sảnh rộng không có lan can hay bao lơn để mọi người đều muốn vào và ngồi tại đó Tại một đầu của ngôi nhà sẽ là một cửa hàng nhỏ bán “các hàng thủ công lâm sản” (như đồ thủ công địa phương hay đặc sản mật ong nổi tiếng) và các mặt hàng khác có tính bảo tồn (áo phông, giấy dán, huy hiệu, khẩu hiệu v.v…) với giá tài trợ và mô tả biểu tượng của Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang đã được thành lập - hình con khỉ Đầu kia của khu nhà là tấm biển quảng cáo trưng bày giới thiệu về Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang và Dự án Loài khỉ Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ

Một khi khu nhà đã được hoàn thành, Ban chỉ đạo Trung tâm Bảo tồn sẽ được tổ chức lại thành một Ban quản lý, hy vọng là dưới sự lãnh đạo của đồng chí Chủ tịch Uỷ ban nhân dân Huyện Ban Quản lý sẽ là một liên danh của các cơ quan hữu quan chính, nhân viên của Dự

án Loài khỉ Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ và các hiệp hội địa phwong có quan tâm (hội phụ nữ, đoàn thanh niên v.v ) cũng có thể gia nhập Lãnh đạo liên danh này sẽ là hai cơ

quan quan tọng chủ yếu đó là Ban quản lý Du lịch Pắc Ban và Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang Dự án Loài khỉ Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ sẽ là đơn vị hỗ trợ quan trọng và thậm chí là phải cử nhân viên đến làm việc tại cửa hàng bảo tồn và tham gia vào các hoạt động giáo dục môi trường cùng Trung tâm

Ở các địa điểm khác trong khu vực Hồ Pắc Ban, Bộ phận Quản lý Du lịch đã tổ chức các thuyền và tạo ra một tuyến đường đi bộ chính xung quanh Hồ các bè tre tự hành đã được xây dựng cho các chueyén dã ngoại và các hoạt động cắm trại nghỉ đêm ngoài trời phiêu lưu cho các bạn trẻ Khu vực thác nước đã được dọn dẹp, bảo vệ, các hưỡng dẫn viên và một thợ chụp ảnh địa phương cũng đã được bố trí NHìn chung, Bộ p hận Quản lý Du lịch đã rõ ràng thể hiện thiện ý của mình trong việc tiếp cận từ từ và hợp lý đối với việc phát triển hòo

và thác nước, với mục đích bảo vệ các giá trị thiên nhiên của khu vực này Việc làm này cần được Dự án khuyến khích Các đóng góp tích cực của Dự án sẽ dự kiến tập trung vào việc

hỗ trợ xây dựng các tuyến đường, biển hiệu, các kỹ thuật diễn giải tại chỗ và các nhà vệ sinh (xem Phụ Lục 3 “Các Quy định về Tuyến đường Tự nhiên”)

Vấn đề ảnh hưởng môi trường tức thời đi cùng với sự phát triển du lịch tại khu vực này chính là sự huỷ hoại tự nhiên đối với thác nước Có thể thác nước này tuyệt vời cũng vì nó

có một đặc điểm địa lý khonog bình thường, thác nước được hình thành bởi các tầng đá vôi Trong khi trên thực tế khó có thể ngăn không cho mọi người cùng trèo lên thác cùng một lúc

vì đó là mộ trong những điểm quyến rũ nhất của thác, thì nên chăng cần có một số quy định hạn chế trong quá trình diễn giải để nâng cao nhận thức về các quy tắc đó

Chưa thây có ảnh hưởng rõ rệt nào về mặt xã hội Việc quy hoạch địa điểm và tạo nên các

cơ sở trang thiết bị cần dựa trên việc nghiên cứu các nhu cầu về giải trí ở địa phương và cố gắng lôi cuốn các bạn trẻ là những người có tư duy về vấn đề bảo tồn

Hồ và Thác Pắc Ban không chỉ là tài nguyên du lịch sinh thái duy nhất của Huyện Na Hang

Nó chỉ đại diện cho những hoạt động ngoài thiên nhiên có tiềm năng và hiển nhiên nhất của một loại hình mà Dự án quan tâm và chúng được đề xuất như mộ tiêu điểm duy nhất của công tác du lịch sinh thái ở Na Hang

Các Chuyên gia du lịch sinh thái cũng đã cân nhắc một số các triển vọng du lịch sinh thái khác gắn liền với Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang trước khi quyết định tậo trung tiêu điểm vào Hồ và Thác Pắc Ban Các triển vọng khác đó bảo gồm: đi xe mạo hiểm; ở trong những làng dân tộc thiểu số; một con sông đặc biệt chảy qua đèo Nang từ xã Đà Vị ở phía Nam vùng Tắt Kẻn; và những tình nguyện viên du lịch sinh thái hay các chuyến gây quỹ gắn liền với Dự án bảo tồn Loài khỉ Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ

Các ý tưởng du lịch sinh thái này có thể có những lợi thế nhất định Tuy nhiên chúng không được công nhận là phù hợp để Dự ấn hỗ trợ vì vấn đề bảo vệ loài khỉ Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ không để chúng bị du khách quấy nhiễu, hay vì Các chueyen gia du lịch sinh thái cho rằng nhu cầu thị trường không quan tâm tới loại hình sản phẩm này ở khu vực này Trong khi công việc Dự án ở các mảng khác vẫn tiếp tục dương cao ý tưởng dời làng ra khỏi Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang thì cũng chưa có ý kiến gì về việc giới thiệu du lịch sinh thái Không thể cho du khách xem các con khỉ Lý do có thể duy nhất để phát triển du lịch sinh thá iở thời điểm này có thể là nỗ lực thận trọng trong việc đưa yếu tố lợi nhuận vào các làng bản được dự kến sẽ là những người bảo vệ loài khỉ ấy và môi trường sống của chúng Trên quan điểm thị trường du lịch sinh thái, đây sẽ là một "phát đạn dài”, đặc biệt là theo quan điểm của các khách du lịch nước ngoài của tỉnh Tuyên Quang Sẽ cần liên kết Na Hang trong uy tín chung của Ba Be để tận dụng luyồng khách du lịch đến Ba Bể Điều này chỉ có thể thực hiện được nếu các làng hữu quan có thái độ đóng góp nhiệt tình

Một lý do có thể trong tưong lai để cân nhắc phát triển du lịch sinh thái là nếu công tác quy hoạch môi trường gắn liền với con đê mới trên Sông Gấm đề xuất viẹic tài trợ vốn cho việc phát triển du lịch sinh thái như một biện pháp bồi thưòng để xúc tiến bảo tồn Trong trường

hợp này, triển vọng du lịch sinh thái sẽ được cân nhắc đặc biệt gắn liền với dự kiến hồ chứa nước mới

Nếu ý tưởng nối Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang với Vườn Quốc gia Ba Bể được cân nhắc

kỹ càng thì sẽ có một loại hình dịch vụ du lịch mới đó là đi bộ 3-4 đêm có hướng dẫn trong khu vực phía Bắc Tắt Kẻn trong Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang Loại hình này có thể kết hợp, xúc tiến và khai thác bởi các điều hành viên du lịch chuêyn nghiệp được lựa chọn như một sản phẩm hơi cao cấp, mở rộng tới tận “điểm cuối” các dịch vụ du lịch của Vườn Quốc gia Ba Bể Tuy nhiên đây chỉ là triển vọng có tính lâu dài và sẽ chỉ được Dự án xúc tiến khi

có những lý do bảo tồn cấp thiết

Dưới góc độ quy hoạch du lịch, sẽ không có lý do để xây đường nối Khu bảo tòn thiên nhiên

Na Hang và Vườn Quốc gia Ba Bể Quả thật một con đường sẽ tiêu diệt những triển vọng đẹp nhất cho mối liên kết về du lịch nói trên Nếu con đường đó được xây dựng qua Vườn Quốc gia Ba Bể tại Tà Kèn đến Chợ Rã, thì nó sẽ là mối nguy hiểm cho loại hình Du lịch Ba

Bể bằng Thuyền – mà đây là loại hình có tiềm năng trở thành loại hình thu hút khách nhất từ

3 Tỉnh xung quanh

1.4 Tiếp thị, định vị và xúc tiến

Vườn Quốc gia Ba Bể mặc dù còn hạn chế song rất có ích trên thị trường hiện tại Uy tín này cần được tiếp tục củng cố và mở rộng phạm vi thị trường (xem Phụ lục 4 “Báo cáo Phân tích Thị trường”)

Theo đề xuất thì các hoạt động tiếp thị đối với Ba Bể chỉ nên tiến hành trong các giai đoạn sau này của Dự án khi mà du lịch sinh thái và các cơ sở ăn ở đã đâu vào đấy Tiếp cận với các nhà khai thác tour của Hà Nội về vấn đề sự hấp dẫn và cơ sở hạ tầng của Ba Bể là hai yếu tố này đều tập trung vào đối tượng FITs và các yếu tố kiển soát các nhà bán buôn tour quốc tế,

có thể sẽ là một hành động có lời và dễ làm đối với Dự án

Một cuốn sách giới thiệu thông tin cho du khách đơn giản in bằng tiếng Việt, tiếng Anh (và tiếng Pháp) đã được thiết kế để thu hút các cá nhân và cả ngành công nghiệp quốc tế và trong nước Cần xúc tiến một tờ thông tin đen trắng về các tour trong Vườn Quốc gia và cần định vị các hoạt động mới của Ba Bể (xem Phụ lục 11 “Tóm tắt các Tài liệu Thông tin”) Khi các đối tượng du khách đã cân bằng, sẽ cân nhắc tiếp một cuốn sách màu đầy đủ Một loạt các tranh quảng cáo, bưu thiếp và thông tin về các hoạt động cũng như về giới động thực vật sẽ có tác dụng thông tin cho du khách đồng thời nâng cao nhận thức và mong muốn được đến thăm Ba Bể của mọi người Các công việc này có thể thiết kế và thực hiện cùng với công tác diễn giải và bài trí (xem Phụ Lục 2 “Tóm tắt Dự thảo Thiết kế của các Trung tâm Diễn giải”) Nên khuyến khích và động viên các đại lý du lịch của Hà Nội và các chuyến đi truyền thông đến Ba Bể

Việc xúc tiến có thể dựa trên mối quan tâm của các thị trường hiện có sau đó sẽ tìm ra những thị trường mới có tiềm năng phát triển Đây đã được coi là nơi phát triển loại hình du lịch phiêu lựu nhẹ nhàng (canô, đi bộ, khám phá hang động) các loại hình dịch vụ du lịch sinh thái Phương tây khác Các hoạt động du lịch theo kiểu Á và của Việt Nam đang nổi lên cũng sẽ rất hấp dẫn nếu chúng được xúc tiến thành công

Hoạt động tiếp thị tốt sẽ nâng cao được khả năng quản lý ảnh hưởng của Vườn Quốc gia

Ba Bể đối với du khách vì nó sẽ nắm bắt được những kỳ vọng của du khách vào cái mà Ba

Bể có thể hiến dâng và giáo dục du khách v\biết hành đọng đúng để giảm thiểu được những ảnh hưởng có hại đối với môi trường và xã hội

2 Tóm tắt dự thảo thiết kế của các trung tâm diễn giải

(thời điểm sự kiện 1.2.1)

2.1 Giới thiệu

Với tiêu đề “Trung tâm Diễn giải”, Thời điểm sự kiện 1.2.1 đã tiến hành ba loại hoạt động

“Xây dựng các Trung tâm Diễn giải”, “Xác định vị trí tiềm năng của Ba Bể/Na Hang” và “Xác định sơ đồ xây dựng và tiến hành xây dựng” Đây là một thời điểm sự kiện mà các Chuyên gia du lịch sinh thái chịu trách nhiệm phụ cùng với FOA, còn STM chịu trách nhiệm chính Các Chuyên gia du lịch sinh thái đã đưa ra các ý kiến tư vấn về việc xác định các vị trí tiềm năng cho các Trung tâm Diễn giải ở Vườn Quốc gia Ba Bể và Khu bảo tồn Thiên nhiên Na Hang Chi tiết của ý kiến tư vấn này được tình bày trong Khái niệm Phát triển du lịch sinh thái Địa điểm của Vườn Quốc gia Ba Bể được trình bày trong Phần 1.3.3 “Trụ sở của Vườn Quốc gia” và địa điểm của Khu bảo tồn Thiên nhiên Na Hang trong Phần 1.3.8 “Hồ và Thác Pắc Ban” Các phương tiện diễn giải bổ sung cũng được trình bày trong Phần 1.3.4 “Bến đỗ Vườn Quốc gia”

Các chuyen gia du lịch du lịch sinh thái cũng đã tham gia thảo luận với STM và các giám đốc Vườn Quốc gia và Khu bảo tồn Thiên nhiên Na Hang về các sơ đồ xây dựng và các

phương thức tiến hành xây dựng Đối với Trung tâm Diễn giải Na Hang, các cuộc trao đổi này đã biến thành một cuộc gặp sơ bộ với một kiến trúc sư

Theo dự tính thì STM sẽ tiếp tục trao đổi với các kiến trúc sư về nghiệm thu và các chuyên gia bài trí để thiết kế các phương tiện diễn giải dự kiến Mục đích của tài liệu này là để tiếp tục hỗ trợ STM nhằm đạt được thời điểm sự kiện này thông qua việc cung cấp các tóm tắt

dự thiết kế cho từng thiết bị dự kiến và điều khoản tham chiếu để trình bày công việc thiết

kế

Căn cứ vào chấp thuận của STM và Vườn Quốc gia và Khu bảo tồn Thiên nhiên Na Hang, các tóm tắt này sẽ và TOR có thể sẽ được đưa cho các kiến trúc sư và các nhà thiết kế như tài liệu hướng dẫn sơ bộ về nhu cầu của các khách hàng Thông thường thì các chuyen gia sau

đó sẽ chịu trách nhiệm xúc tiến tiếp các tóm tắt đó và phát triển tiếp thông qua thảo luận với khách hàng và các nhóm đối tượng có liên quan khác nhau

Các tóm tắt dự thảo của kién trúc sư đã được soạn thảo với giả định là sẽ tìm được một kiến trúc sư cho các cơ sở hạng mục dự kiến ở Vườn Quốc gia Ba Bể và Ông Việt Hoàng - thuộc

Uỷ ban nhân dân Huyện Na Hang, sẽ có nhiệm vụ thiết kế Trung tâm bảo tồn ở Na Hang Ông Hoàng được chọn để thực hiện nhiệm vụ này vì ông là kiến trúc sư chịu trách nhiệm thiết kế các hạng mục xây dựng của Huyện hiện đang được xây dựng ở khu vực này TOR của công việc bài trí dựa trên giải định một Liên kết Thủ công sẽ được dàn xếo để hỗ trợ cho phần trang trí bên ngoài của Trung tâm Bảo tồn tại Ba Bể Ngoài ra Dự án cũng sẽ thuêu một Nghệ sĩ Đồ hoạ/Chuyên gia nhận thức bảo tồn dài hạn để làm việc về thiết kế các bài trí diễn giải cho cả Ba Be và Na Hang Sản phẩm trưng bày cuối cùng là vấn đề cần xem xét thêm bởi Nghệ sĩ Đồ hoạ và những người khác dưới sự chỉ đạo của STM

2.2 Trung tâm du lịch sinh thái dự kiến ở trụ sở Vườn Quốc gia

Ba Bể

2.2.1 Tổng quan

Tóm tắt này đề cập tới nhiệm vụ soạn thảo các Kế hoạch Phác thảo cho Trung tâm du lịch sinh thái đặt tại khu vực Trụ sở Vườn Quốc gia Ba Bể Để hoàn thành nhiệm vụ này, cần có thêm các bản vẽ chi tiết

Khách hàng của dự án này là Ông Fernando Potess, Giám đốc Hiện trường của Dự án PARC tại Vườn Quốc gia Ba Bể Khách hàng sẽ ra các chỉ thị cho Kiến trúc sư

Kiến trúc sư cần đọc và làm quen với Khái niệm Phát triển du lịch sinh thái (EDC) cho Vườn Quốc gia Ba Bể và Khu bảo tồn Thiên nhiên Na Hang do NHóm Dự án PARC soạn thảo EDC trình bày toàn bộ khung cảnh cho các chức năng dự kiến của Trung tâm du lịch sinh thái

Kiến trúc sư cũng cần phải ở lại và để làm quen thấu đáo với các khu vực sẽ xây dựng các hạng mục cơ sở của Trụ sở Vườn Quốc gia Ba Bể Điều quan trọng là Kiến trúc sư phải hiểu kỹ các hoạt động đang diễn ra ở đó

Các cuộc thảo luận trên hiện trường cũng sẽ được tiến hành với Giám đốc Vườn Quốc gia

và các nhân viên Bộ phận Dịch vụ Du lịch Điều quan trọng là Kiến trúc sư phải hiểu các kế hoạch tương lai và các mong muốn của Vườn Quốc gia và phải kết hợp chúng vào trong thiết kế

Kiến trúc sư sẽ chịu trách nhiệm về bản Tóm tắt Thiết kế này và sẽ chủ trì các cuộc trao đổi với Khách hàng và những người khác để mở rộng thiết kế đó Một văn bản Tóm tắt Thiết kế

sẽ được Kiến trúc sư soạn thảo và được khách hàng chấp thuận trước khi công việc thiết kế bắt đầu

Địa điểm cho Trung tâm du lịch sinh thái dự kiến là diện tích đất ngay gần cạnh phía bắc của Nhà khách Vườn Quốc gia Diện tích đất lấp rất lớn ngay bên kia con đường sẽ là bãi đỗ xe cho trụ sở Vườn Quốc gia

Đối với các vấn đề về quy hoạch tổng thể, hai mối quan hệ chức năng quan trọng nhất cho khu nhà này là:

i) Phải có một đường đi bộ chắc chắn nối tới bãi đỗ xe Khách du lịch đến Vườn

Quốc gia lần đầu tiên và tới khu vực Trụ sở cần được chỉ dẫn bằng các biển báo, biển hiệu và một vẻ bề ngoài có tính chào đón của khu nhà để đến thăm Trung tâm du lịch sinh thái đầu tiên trước khi vào các khu nhà khác trong khu vực Trụ sở

ii) Tầm nhìn từ trung tâm du lịch sinh thái cần thông thoáng nối tới diện tích sân

trung tâm của khu vực Trụ sở - có đầy đủ các hạng mục công trình công cộng

kể cả nhà ăn và nhà khách, từ đó và nếu có thể, có thể thông tầm mắt tới khu rừng tự nhiên ở ở phía xa phía nam của khu vực Trụ sở

Nói chung, Trung tâm du lịch sinh thái sẽ là một khu nhà chỉ có một tầng, nổi lên trên địa điểm đã chọn với một hành lang mở có hình thức rất hoan nghênh Về phong cách kiến trúc, khu nhà ở một phương diện nào đó sẽ thể hiện tầng trên của khu nhà ăn hiện nay

a Mục đích tổng thể

Kiến trúc sư cần tiến shành bất cứ nghiên cứu nào cần thiết trong các thư viện kiến trúc trong nước để có cách tiếp cận về kién trúc cho các “trung tâm du khách” và các “trung tâm diễn giải” ở các Vườn Quốc gia và các khu du lịch khác trên thế giới Người Kiến trúc sư đó cần làm quen với các thuật ngữ kỹ thuật như “diễn giải” và hiểu được các thuật ngữ này được sử dụng như thế nào trong bối cảnh một Vườn Quốc gia Người đó cũng cần phải quen với ý nghĩa của khái niệm “du lịch sinh thái”

Trung tâm du lịch sinh thái cần phải giống như khái niệm quốc tế về một khu vực dành cho du khách trong một Vườn Quốc gia Tuy nhiên, sự khác biệt quan trọng là Trung tâm du lịch sinh thái cần phải là một nơi sinh động, thiết thực và thu hút được mọi người Nó không nên quá

tập trung vào việc diễn giải để cuói cùng biến mình thành một viện giáo dục và vì thế có thể làm cho du khách trong nước cảm thấy khó chịu

Trung tâm du lịch sinh thái phải quan tâm tới đối tượng du khách quốc tế lần đầu tới Vườn Quốc gia Ba Bể và muốn tìm hiểu thông tin về những gì có thẻ nhìn được và làm được ở đây Nhiều du khách quốc tế có thể đã quen với các Vườn Quốc gia và vì thế họ cũng đã quen với việc sẽ nhận được các thông tin diễn giải chi tiết về tài nguyên của Vườn Quốc gia Tuy nhiên họ sẽ quan tâm ngay tới việc “ở đó có gì để xem và để làm?” Với câu hỏi này, ngay cả đối với các du khách quốc tế cần phải ưu tiên hàng đầu cho yếu tố thông tin thực tế cho du khách

Các du khách trong vùng và trong nước ít có kinh nghiệm trong việc đi thăm Vườn Quốc gia Trung tâm du lịch sinh thái cũng nên ưu tiên cho đối tượng này Quả thật, quan trọng hơn cả

là vì họ là những thích giả của các thông điệp về bảo tồn Thu hút các du khách trong vùng

và trong nước là mối quan tâm lớn Vì thế chủ điểm du lịch sinh thái đã được chọn Nó sẽ tập trung vào việc trưng bày các đặc điểm văn hoá dân tộc nhiều mầu sắc, các sản phẩm thủ công địa phưong và về phương thức Vườn Quốc gia quản lý mối liên danh trong vùng Chắc chắn rằng chủ đề này sẽ được người dân trong vùng quan tâm, và cả các du khách trong nước và quốc tế khác cũng vậy

b Lối vào

Điều quan trọng là lối vào phải trông sao cho thật mời chào Có thể vào thông quan hàng lang Các chỗ ngồi bên ngoài gần lối vào cũng phải tạo cho mọi người có cảm giác mình được đón chào Sẽ cần có một diện tích bên ngoài để bỏ giầy dép, và theo đề xuất thì tất cả mọi người nên bỏ giày dép khi vào Trung tâm du lịch sinh thái Trung tâm sẽ được lắp điều hoà

c Khu vực lễ tân

Khi du khách bứoc vào phải nhìn thấy một bàn lễ tân Đây sẽ là nơi nhân viên của Phòng Du lịch bước ra khỏi phòng làm việc để tiếp đón khách Những lúc bận rộn, bàn lễ tân luôn phải

có người trực

Khu vực Lễ tân phải là một nơi dễ chịu Phải có ghế ngồi cho khách Cửa hàng, quầy caphê

và thính phòng phải mở cửa trông ra khu vực lễ tân

Gần bàn lễ tân ở một hai chỗ xung quanh tường cần có các trưng bày bằng ảnh thể hiện những hoạt động và những phong cảnh có thể ngắm nhìn trong Vườn Quốc gia Sẽ có một bản đồ lớn về Vườn Quốc gia Ba Bể trừng bày ở gần bàn lễ tân

Gần lối vào cửa hàng sẽ có một bức tường lớn thể hiện quy trình sản xuất hàng thủ công trong các làng địa phương giải thích mối quan hệ giữa ban quản lý Vườn Quốc gia và dân trong vùng – theo tình thần của thuật ngữ “du lịch sinh thái” Chủ đề nghề thủ công sẽ được tiếp tục phát triển trong các bài trí, các trang trí nội thất và đồ đạc khác trong phòng

Diện tích sàn: sẽ được Kiến trúc sư quyết định - sẽ có điều hoà không khí

d Cửa hàng

Cửa hàng phải thật dễ nhìn ngay từ khi bước vào Cần có một khu vực dành cho việc bài trí các mặt hàng sẽ bán như đồ thủ công mỹ nghệ, áp phông, tranh quảng cáo và bưu thiếp Cần có một quầy/bàn không nấht thiết lúc nào cũng phải có người trực Nhân viên của cửa hàng sẽ chịu trách nhiệm luôn cà quán cà phê Mối quan hệ giữa hai chức năng này cần tính đến yếu tố này

Diện tích sàn: khoảng 20 m2 – có điều hoà không khí

e Quán cà phê

Ở đây sẽ bán cà phê, chè, đồ uống mát và đồ ăn nhẹ đi kèm Quán sẽ không bán suất ăn no

vì như vậy sẽ cạnh tranh với nhà hàng

Mục đích là tạo nên một diện tích nhỏ gọn để du khách có thể thư giãn ở đó một cách thoải mái trng ngày Cần có mộtkhoảng diện tích bên trong có nhêìu cửa sổ và nhiều diện tích để ngồi Từ đây có thể nhìn xuyên qua khu vực Trụ sở tới thẳng những ngọn đồi phía xa Cũng nên có một thư viện nhỏ để du khách có thể tìm đọc những cuốn sách tham khảo về diện tích, tài nguyên thiên nhiên và địa chất trong khi uống cà phê

Diện tích sàn: Bên trong khoảng 30 m2 – có điều hoà không khí

f Phòng thính giả/phòng trưng bày

Phòng thính giả/phòng trưng bày cần tách riêng khu vực lễ tân Vì chức năng chính của phòng này là khu vực trưng bày suốt ngày vì thế nó phải tạo điều kiẹn cho du khách có thể tiếp cận dễ dàng trong khi đi lkại xung quanh khu vực lễ tân Trong phòng sẽ trưng bày nhiều loại tranh quảng cáo khác nhau nhiều màu sắc nmang tính diễn giải trên tường (mà những thứ này cũng có bán ở cửa hàng của Vườn Quốc gia) và các tấm biển trưng bày được thiết kế riêng cho phòng

Một góc hơi thụt vào của phòng thính giả/phòng trưng bày sẽ được trưng bày một bức tranh phong cảnh rừng rất lớn trên tường và trước bức tranh này sẽ là bộ sưu tập thú nhồi bông của Vườn Quốc gia

Du khách cũng có thể đến đây xem trưng bày vào bất cứ lúc nào trong ngày Tuy nhiên, chức năng chính của khu vực này sẽ được thực hiện vào buổi tối Nhân viên của Vườn Quốc gia sẽ nói chuyện và bật các băng video về động vật hoang dã

Phòng thính giả/phòng trưng bày sẽ có đủ chỗ cho ít nhất là 15 người dùng ghế di động Những chiếc ghế này ban ngày sẽ cất đi, nhưng vào các buổi biểu diễn đặc biệt chúng cần phải được sử dụng linh hoạt Các chỗ ngồi phải được sắp xếp theo hình nửa vòng tròn tập trung vào bức tường dọc, theo kiểu các phòng hội trường hiện đại, chứ không phải các bức tường nhỏ như trng các lớp học phổ thông Phòng cũng cần được thiết kế cho các buổi trình diễn văn hoá lớn

Cũng cần có một hệ thống thông gió trong trường hợp mất điện Tuy nhiên Phòng thính giả/phòng trưng bày không cần các cửa lấy sáng (ảnh mầu sẽ mờ khi có ánh sáng) Một bức tường nên có cửa đôi để có thê rmở ra sân bên ngoài khi có các buổi biểu diễn và trình diễn văn hoá vào buổi tối

Diện tích sàn: Khoảng 60 m2 – có điều hoà không khí

g Phòng làm việc của Ban Dịch vụ Du Lịch

Kiến trúc sư phải làm việc chặt chẽ với Trưởng phòng Dịch vụ Du lịch của Vườn Quốc gia

về các yêu cầu đối với phòng này Phòng phải bố trí sao cho dễ dàng ra Khu vực Lễ tân và

có lối đi riêng cho nhân viên tránh chỗ có nhiều du khách Khu để xe cho nhân viên phải ở gần lối vào phòng làm việc Phải có máy tính, phương tiện liên lạc và có chỗ để lên kế hoạch các chuyến đi với khách Phòng cũng phải là cơ sở cho các hướng dẫn viên của Vườn Quốc gia

Diện tích sàn: Khoảng 30 m2 – có điều hoà không khí

h Phân xưởng/Nhà kho

Kiến trúc sư phải làm việc chặt chẽ với Trưởng phòng Dịch vụ Du lịch của Vườn Quốc gia

về các yêu cầu đối với phòng này Phòng phải bố trí sao cho có thể đi thẳng tới phòng làm việc của Bộ phận Dịch vụ Du lịch có chỗ khô ráo để bảo quản các quyển sách giới thiệu và các tài liệu in ấn Đây sẽ là nơi thực hiện công việc diễn giải bao gồm chế tạo các bài trí và các vật triển lãm Phải có các phương tiện lưu kho hợp lý để bảo quản các thiết bị diễn giải như băng video máy chiếu

Diện tích sàn: Khoảng 30 m2 – có điều hoà không khí

2.2.4 Nội thất

Các khu vực chung ở bên trong trừ phòng thích giả/phòng trưng bày cần thoáng khí có cảnh đẹp Các bức tường hoàn thiện phải đơn giản dễ dàng cho việc rửa và sơn lại Sàn nhà phải

có chất lượng tốt làm bằng loại gạch lát có chất lượng cao

Tất cả các phần diện tích trên tường dành cho việc bài trí thể hiện phải có chỗ thích hợp để lắp đèn rọi trên hình trưng bày

Các bài trí trưng bày trong phòng thính giả/phòng trưng bày sẽ sử dụng ảnh màu Sẽ cần dùng tới ánh sáng mờ mờ và các điểm đèn rọi chiếu trên các trưng bày và bài trí để ảnh hưởng của chúng càng thêm ấn tượng

Kiến trúc sư cần thảo luận chi tiết về yếu tố bên ngoài của khu nhà trước khi tiến hành thiết

kế Theo ý kiến chỉ đạo chung thì sẽ là thích hợp nếu hình sáng bên ngoài có phong cách giống như tầng trên của khu nhà ăn

Một hành lang rộng sẽ dự kiến được bố trí ở khu vực chung của khu nhà với rất nhiều cầu thang đi lên từ dưới đường Cho dù kiến trúc sư có nghĩ ra thêm được chi tiết nào đi chăng nữa thì mục tiêu cuối cùng là khu nhà phải thật dễ dàng tiếp cận cho du khách và cả dân địa phương Các ý tưởng đó là rất cần thiết vì khu nhà sẽ nằm cao hơn so với con đường

Bề ngoài của khu nhà cần phải trông sao cho phù hợp với các khu nhà khác của khu vực trụ

sở xung quanh Tuy nhiên Kiến trúc sư cần phải nỗ lực hết mình để tránh sao cho khu nhà trông quá hiện đại và trịng trọng Quả thật, phong cách ngôi nhà cần trông thân mật và có phong cách “dân dã” để phù hợp với khung cảnh tự nhiên trong một Vườn Quốc gia Ví dụ như ngói lợp bằng đất nung màu nâu đỏ (giống như ngói lợp của mái khu nhà ăn) sẽ phù hợp hơn là dùng gạch gốm có mầu Trong bôi scảnh này “dân dã” có nghĩa lad kiểu kiến trúc với chất lượng có hoa văn hơi thô thể hiện tính chất “công nghệ thấp” của khu nhà truyền thống ở vùng nông thôn Mặc dù hình thucứ thì dân dã song chất lượng đồ hoàn thiện bên trong phải có chất lượng cao

Nguyên tắc chỉ đạo cho yếu tố ngân sách phải được hoàn thành trước khi việc thiết kế được tiến hành Các yếu tố ngân sách của các phương án thiết kế lớn và việc lựa chọn nguyên vật liệu phải được Kiến trúc sư bàn bạc với Khách hàng trước khi cam kết thiết kế Xem mục tương ứng trong Phụ lục 8 “Danh mục Tóm tắt Dự kiến Ngân sách Dự án phát sinh từ EDC”

2.3 Chòi diễn giải dự kiến xây dựng tại bến đỗ Vườn Quốc gia trong Vườn Quốc gia Ba Bể

2.3.1 Tổng quan

Tóm tắt này đề cập tới nhiệm vụ xây dựng các Kế hoạch Phác thảo Xúc tiến nhằm xây dựng một chòi diễn giải dự kiến ở tại Bến đỗ trong Vườn Quốc gia Ba Bể Tuỳ thuộc vào sự thành công của nhiệm vụ này, các đề xuất về bản vẽ sẽ được đưa ra

Khách hàng của dự án này là Ông Fernando Potess, Giám đốc Hiện trường của Dự án PARC tại Vườn Quốc gia Ba Bể Khách hàng sẽ ra các chỉ thị cho Kiến trúc sư

Tóm tắt này giải định là Kiến túc sư được chọn cho công việc này cũng giống như Kiến trúc

sư được chọn cho Trung tâm du lịch sinh thái tại khu vực Trụ sở của Vườn Quốc gia và vì thế Kiến trúc sư cần làm quen với Khái niệm Phát triển du lịch sinh thái (EDC) cho Vườn Quốc gia Ba Bể và Khu bảo tồn Thiên nhiên Na Hang do Nhóm Dự án PARC soạn thảo Tự

dự án Trung tâm du lịch sinh thái, Kiến trúc sư cũng cần làm quen với ý nghĩa của các thuật ngữ như “diễn giải” và “du lịch sinh thái”

Kiến trúc sư cũng cần phải ở lại khu vực Bến đỗ Vườn Quốc gia và để làm quen thấu đáo với các hoạt động sẽ diễn ra ở đó Các cuộc thảo luận trên hiện trường cũng sẽ được tiến hành với Khách hàng và Giám đốc Vườn Quốc gia

Kiến trúc sư sẽ chịu trách nhiệm về bản Tóm tắt Thiết kế này và sẽ chủ trì các cuộc trao đổi với Khách hàng và những người khác để mở rộng thiết kế đó Một văn bản Tóm tắt Thiết kế

sẽ được Kiến trúc sư soạn thảo và được Khách hàng chấp thuận trước khi công việc thiết kế bắt đầu

Tuỳ thuộc vào vị trí của hạng mục này, các chức năng khác sẽ được cân nhắc Ví dụ, nếu như chòi diễn giải được xây dựng trong khu vực hiện tại của trụ sở Huyện thì có thể bổ sung một số chức năng khác như một khu vực nghỉ ngơi cho các lái thuyền

[Cũng nên cân nhắc một phương án khác là nâng cấp khu vực trụ sở hiện tại ơ rphía dưới Khu nhà phía bên trên có thể trở thành khu vực nhà kho, vì thế cần dọn dẹp khu vực phía dưới để dành cho các lái thuyền, du khách và việc bài trí (Đáp ứng các nhu cầu của lái thuyền và du khách trong cùng một khu nhà chung sẽ đem lại các tác động tích cực.)]

2.3.4 Nội thất

Chòi diễn giải không cần có tường (mặc dù cũng có thể có nếu phù hợp với địa điểm) Người

ta cũng đang cân nhắc dựng các lều tránh nắng nhìn thẳng ra hồ Vì ở khu vực trống trải nên các mai shiên của chòi cần đủ rộng để che mưa khi cần thiết

Các Biển Trưng bày Diễn giải Ngoài trời nên được đatự ở những chỗ không làm ảnh hưởng tới khung cảnh chung Các Biển Trưng bày Diễn giải Ngoài trời phải dễ nhìn ngay cả khi các chỗ ngồi trong chòi đã chật kín Các biển đó phải được bố trí ánh sáng tự nhiên tốt.

2.3.5 Hình thức bên ngoài

Nói chung, quy mô và hình thức tổng thể của Chòi Diễn giải phải giống như nhà hàng của

Bà Thuỷ Một cấu trúc thể hiện ngôi nhà sàn của dân tộc Tày sẽ là phù hợp và có tính thực

tế

Nguyên tắc chỉ đạo cho yếu tố ngân sách phải được hoàn thành trước khi việc thiết kế được tiến hành Các yếu tố ngân sách của các phương án thiết kế lớn và việc lựa chọn nguyên vật liệu phải được Kiến trúc sư bàn bạc với Khách hàng trước khi cam kết thiết kế Xem mục tương ứng trong Phụ lục 8 “Danh mục Tóm tắt Dự kiến Ngân sách Dự án phát sinh từ EDC”

2.4 Trung tâm bảo tồn dự kiến tạI Pắc Ban trong khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang

2.4.1 Tổng quan

Tóm tắt này đề cập tới nhiệm vụ Giám sát Thiết kế Xây dựng một Trung tâm Bảo tồn mới dự kiến đặt tại khu vực dành cho khách du lich ở Pắc Ban trong Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang Kiến trúc sư sẽ là ông Việt Hoàng - thuộc Uỷ ban nhân dân Huyện Na Hang – là người hiện đang chịu trách nhiệm thiết kế các hạng mục xây dựng khác của Dự án ở địa điểm xây dựng các cơ sở dành cho du khách

Khách hàng của dự án này là Ông Fernando Potess, Giám đốc Hiện trường của Dự án PARC tại Vườn Quốc gia Ba Bể Khách hàng sẽ ra các chỉ thị cho Kiến trúc sư

Kiến trúc sư cần đọc và làm quen với Khái niệm Phát triển du lịch sinh thái (EDC) cho Vườn Quốc gia Ba Bể và Khu bảo tồn Thiên nhiên Na Hang do Nhóm Dự án PARC soạn thảo EDC cũng sẽ đưa ra bối cảnh tổng thể để cân nhắc các chức năng dự kiến của Trung tâm Bảo tồn

Ông Hoàng đã quen với các hoạt động hiện đang và sẽ diễn ra ở đây Cần bố trí các cuộc thảo luận giữa Khách hàng và Ban quản lý của Trung tâm Bảo tồn tương lai Sau các cuộc thảo luận này ông Hoàng sẽ chịu trách nhiệm về bản Tóm tắt Thiết kế và soạn thảo một văn bản Tóm tắt Thiết kế sẽ được Khách hàng chấp thuận trước khi công việc thiết kế bắt

Các cơ quan hữu quan Na Hang hiện đang tiến hành một công cuộc đổi mới quy mô lớn đối với khu vực phục vụ khách du lịch tại Pắc Ban trong Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang Huyện đã chỉ định một Ban quản lý du lịch Pắc Ban và ban quản lý này chuyển tới một khu nhà mới được nâng cấp và có điện Các khu nhà nghỉ xuống cấp trước đây đã bị dỡ bỏ và thay vào đó là các khu nhà mới Hiện cũng đang xây dựng một nhà khách nhỏ tại đây Các cơ quan hữu quan địa phương đã chọn phương án xây dựng các khu nhà mới theo kiểu dân dã, sử dụng nguyên vật liệu địa phương Các hạng mục mới sẽ nằm cách xa hồ Vì những lý do này và vì Hồ Pắc Ban có tiềm năng tuyệt vời trong việc trở thành khi giải trí thiên nhiên cho nhân dân huyện Na Hang, nên Dự án mong muốn đóng góp bằng việc xây dựng Trung tâm Bảo tồn

Một địa điểm cụ thể đã được chọn cho Trung tâm Bảo tồn và đã được Kiến trúc sư thảo luận cùng Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang và Ban quản lý du lịch huyện Một quyết định chính xác cuối cùng sẽ được đưa ra trong cuộc họp thực đại giữa Kiến trúc sư, Khách hàng và Ban Quản lý Trung tâm bảo tồn

2.4.3 Các chức năng cần xem xét

Các cơ quan chức năng huyện đã quyết tâm quản lý Hồ Pắc Ban sao cho người dân Huyện

Na Hang có thể tự hào về địa điểm tự nhiên này Mục đích của Dự án là bổ sung thêm một ý vào khái niệm này là bên cạnh hồ nước này còn là cả một diện tích quý giá mà người dân trong vùng còn có thể tự hào hơn nữa mà người dân trong vùng cần giúp Chính phủ bảo vệ

nó

Để làm được điều này, Dự án mong muốn rằng Trung tâm Bảo tồn, nằm ở trung tâm khu phục vụ mới cho du khách sẽ là một nơi thường xuyên được sử dụng đặc biệt là các bạn trẻ

Trung tâm Bảo tồn dự kiến sẽ là một khu nhà đơn giản theo phong cách truyền thống giống như các hạng mục khác ở đây Các chức năng chủ yếu của khu nhà này là:

¾ Một hành làng rộng không có lan can để khuyến khích mọi người vào ngồi trong Trung tâm

¾ Một cửa hàng nhỏ bán “các hàng thủ công lâm sản” (như đồ thủ công địa phương hay đặc sản mật ong nổi tiếng) và các mặt hàng khác có tính bảo tồn (áo phông, giấy dán, huy hiệu, khẩu hiệu v.v…) với giá tài trợ

¾ Một diện tích mở có mái với motọ ít ghế ngồi và bàn và có hai ba tấm Biển Trưng bày Diễn giải Ngoài trời giới thiệu Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang và Dự án Loài khỉ Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ

Mục đích của Dự án là khi đã hoàn thành khu nhà này sẽ được Ban quản lý Trung tâm Bảo tồn tiếp quản Ban quản lý này là liên danh giữa các cơ quan huyện, Phòng quản lý du lịch Pắc Ban, Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang, Dự án Loài khỉ Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ

và các hiệp hội hữu quan địa phương càng nhièu càng tốt sẽ cùng quản lý khu nhà này Hy vọng là các nhà tài trợ của Dự án Loài khỉ Mũi hếch của Đồng bằng Bắc Bộ sẽ đồng ý trở thành người hỗ trợ chính của cửa hàng bảo tồn và các hoạt động bảo tồn cùng Trung tâm

2.4.4 Nội thất

Các hạng mục trang trí nội thất bên trong không nên phô trương quá Tuy nhiên chúng phải làm từ những nguyên vật liệu có chất lượng cao và bền

Mái hiên phải đủ rộng để các tránh mưa tránh nắng cho các đồ nội thất

Các tấm Biển Trưng bày Diễn giải Ngoài trời phải là điểm đặc trưng của khu nhà và phải thật

dễ tiếp cận Một thách thức đặc biệt đối với Kiến trúc sư là phải tìm cách đảm bảo đủ ánh sáng trên các Biển Trưng bày Diễn giải Ngoài trời để vào những ngày ảm đạm vẫn có thể nhìn rõ những tấm bảng đó mà không phải thỏa hiệp với việc bảo vệ chúng trước các điều kiện thời tiết

2.4.5 Không gian bên ngoài

Nhìn chung, hình thức bên ngoài và các nguyên vật liệu dùng cho Trung tâm Bảo tồn sẽ giống như các khu nhà khách mới xây cạnh đó Chỉ có điểm khác biệt quan trọng là hành lang rộng hơn và dễ đi hơn Một điểm khác biệt quan trọng khác là mặt độ tầng phải gần hơn so với mặt đất để mọi người dễ tiếp cận

Nguyên tắc chỉ đạo cho yếu tố ngân sách phải được hoàn thành trước khi việc thiết kế được tiến hành Các yếu tố ngân sách của các phương án thiết kế lớn và việc lựa chọn nguyên vật liệu phải được Kiến trúc sư bàn bạc với Khách hàng trước khi cam kết thiết kế Xem mục tương ứng trong Phụ lục 8 “Danh mục Tóm tắt Dự kiến Ngân sách Dự án phát sinh từ EDC”

2.5 Trưng bày diễn giải

2.5.1 Giới thiệu

Các khu bảo vệ trên toàn thế giới thường bao gồm yếu tố “diễn giải Vườn Quốc gia’ như là một chức năng quản lý quan trọng Động cơ tuy khác nhau song mục đích chung vẫn là:

¾ Định hướng cho du khách thông qua việc chỉ cho họ nơi họ đang ở và những gì

họ có thể xem và làm trong Vườn Quốc gia

¾ Hướng dẫn cho du khách thông qua việc giải thích các quy chế của Vườn Quốc gia và hướng dẫn cho họ phương thức giảm thiểu các ảnh hưởng mà chuyến đi của họ gây ra

¾ Làm giàu các kinh nghiệm của du khách bằng cách giúp họ hiểu thêm về môi trường mà họ đang chiêm ngưỡng

Các hình thức diễn giải bao gồm hướng dẫn của các phiên dịch/hướng dẫn viên được đào tạo, các cuộc nói chuyện của nhân viên Vườn Quốc gia, thông qua sách hướng dẫn và sách cầm tay và các trưng bày diễn giải

Các trưng bày diễn giải có thể ở các trung tâm du khách hay ở tại địa điểm hay trên các Biển Trưng bày ngoài trời Hai yếu tố quan trọng để quy hoạch một cách có hiệu quả các trưng bày diễn giải là:

¾ Thông điệp đưa ra và phương tiện phải phù hợp với thích giả

¾ Cung cấp thông tin cho du khách vào bất cứ thời điểm nào mà họ cần

Ở Châu Á, nhiều du khách có thói quen ngay khi lần đầu tiên vào một Vườn Quốc gia đều tìm kiếm ngay các tài liệu diễn giải Điều này đồng nghĩa với việc cần quan tâm tới việc quy hoạch các trưng bày diễn giải sao cho thật thành công

2.5.2 Các hình thức diễn giải cần thiết

Các ý tưởng trưng bày diễn giải xuyên suốt trong Khái niệm Phát triển Du lịch Sinh thái đặc biệt là Trung tâm du lịch sinh thái tại Trụ sở Vườn Quốc gia Ba Bể, Chòi Diễn giải tại Bến đỗ Vườn Quốc gia và Trung tâm Bảo tồn tại Pắc Ban, luôn cần các tấm biển trưng bày Các thông tin diễn giải luôn cần ở mọi chỗ như nhà khách và điểm đỗ thuyền

Tóm lại các hình thức trưng bày sau đây được dự kiến:

¾ Hàng loạt các bức tranh lớn – cũng như các thông tin diễn giải chung cho cả du khách trong nước và quốc tế, các tranh trưng bày sẽ là các sản phẩm có bán làm vật lưu niệm cho khách

¾ Các tranh trưng bày và vật triển lãm trong Tung tâm du lịch sinh thái về văn hoá địa phương và đồ thủ công mỹ nghệ của dân địa phương sẽ phục vụ được ca rmục đích diễn giải và xúc tiến việc bán hàng mỹ nghệ và thủ công trong cửa hàng của Trung tâm du lịch sinh thái

¾ Một bản đồ của Vườn Quốc gia “Những địa danh để thăm quan và những hoạt động để tham gia trong Vườn Quốc gia Ba Bể” – được thiết kế để sử dụng trong Trung tâm du lịch sinh thái, và ở các địa điểm khác xung quanh Vườn Quốc gia

và trong các nhà khách trong vùng

¾ Các trưng bày khác cho Trung tâm du lịch sinh thái sẽ được thiết kế đặc biệt là

sự kết hợp giữa công trình nghệ thuật và ảnh màu - để sử dụng ban ngày trong phòng thính giả/trưng bày

¾ Các Biển Trưng bày Diễn giải Ngoài trời cho Chòi diễn giải, Bến Ban Choi và Trung tâm Bảo tồn tại Pắc Ban – cho các địa điểm cần có các biển trưng bày tốt

và không bạc màu