T104-Tìm hiểu chung về phép LLGT

Trong văn nghị luận, giải thích là một thao tác nhằm làm sáng tỏ nội dung, ý nghĩa của một từ, một khái niệm, một hiện t ợng xã hội, lịch sử nào đó.. II/ Tìm hiểu phép lập luận giải thíc

TiÕt 104: T×m hiÓu chung vÒ phÐp lËp luËn

gi¶i thÝch

I/ Mục đích và ph ơng pháp giải thích:

1 Trong đời sống

Ví dụ một số câu hỏi:

- Tại sao em đi học về muộn?

- Vì sao n ớc biển mặn?

- Vì sao có nguyệt thực?

→ Khi ng ời ta ch a hiểu → nhu cầu giải thích nảy sinh → nhu cầu rất lớn trong cuộc sống

Trong văn nghị luận, giải thích là một thao tác nhằm làm sáng tỏ nội dung, ý nghĩa của một từ, một khái niệm, một hiện t ợng xã hội, lịch sử

nào đó

2 Trong văn nghị luận:

II/ Tìm hiểu phép lập luận giải thích

1.Ví dụ:

Bài văn: Lòng khiêm tốn

* Vấn đề cần giải thích: Lòng khiêm tốn

* Ví dụ: Khiêm tốn là gì? Khiêm tốn có lợi gì?

* Định nghĩa:

- Định nghĩa về lòng khiêm tốn

- Biểu hiện của khiêm tốn

- Đối lập với khiêm tốn là

- Cách liệt kê các biểu hiện của khiêm tốn, cách

đối lập ng ời khiêm tốn và kẻ không khiêm tốn chính là một cách giải thích

- Việc chỉ ra cái lợi của khiêm tốn, cái hại của không khiêm tốn và nguyên nhân của thái độ

không khiêm tốn chính là nội dung của giải

thích

2 Bố cục của bài văn

Bài văn có thể chia làm ba phần:

- Mở bài (từ đầu đến giao tiếp với mọi ng “

ời”): Lòng khiêm tốn trong cuộc sống của con

ng ời

- Thân bài (tiếp theo đến học thêm, học mãi “

mãi”): Định nghĩa, biểu hiện và ý nghĩa của

lòng khiêm tốn

Ghi nhớ:

- Giải thích là làm cho ng ời đọc, ng ời nghe hiểu rõ t t ởng đạo

lí, phẩm chất Nhằm nâng cao nhận thức, bồi d ỡng tình cảm cho họ.

- Có nhiều cách giải thích: Nêu định nghĩa, kể ra các biểu

III/ Luyện tập

Trong bài Lòng nhân đạo

- Vấn đề đ ợc giải thích: Lòng nhân đạo

- Ph ơng pháp giải thích trong bài: nêu định nghĩa, đặt câu hỏi, kể những biểu hiện, đối chiếu.

a ra những cảnh khổ khiến mọi ng ời xót th ơngđể làm

ví dụ về lòng nhân đạo, rồi khái quát sự cần thiết phải

yêu và mến phục đối với quần chúng, tốt nhất là phải làm sao phát huy lòng nhân đạo đến cùng và tột độ vậy”

Bài tập: Lập bảng phân biệt hai ph ơng pháp lập luận chứng minh và lập luận giải thích?

(Phân biệt về mục đích và ph ơng pháp).

Lập luận chứng minh Lập luận giải thích

Mục đích Chứng tỏ một điều nào đó

là có thật, là sự thật, đáng tin cậy

Làm cho hiểu rõ một sự vật, hiện t ợng, t t ởng nào đó về nội dung, nguyên nhân, lợi hại, ý nghĩa,

Ph ơng

pháp

-Nêu các sự thật hiển nhiên, không ai chối cãi.

- Phân tích các lí lẽ làm cho ai cũng phải thừa nhận.

- Kết hợp nêu dẫn chứng và phân tích dẫn chứng.

-Nêu định nghĩa, nêu

ví dụ, nêu biểu hiện, so sánh đối chiếu, giải

thích nguyên nhân, phân tích lợi – hại,