Tìm từ chứng tỏ đầu, tay, cánh, chân là từ nhiều nghĩa : TỪ ĐẦU Cái đầu, tóc mọc đầy đầu Đầu đường, đi đầu Thu nhập tính theo đầu người TAY Cái tay, vỗ tay Tay vượn Tay vợt, tay giang h
Trang 2I Bai
Trang 3II.BÀI TẬP :
1.Nghĩa khác nhau của từ ĂN :
ĂN
1.
Tự cho vào
cơ thể
nuôi sống
3.
Giành về mình phần hơn, phần thắng
4. Giết chết con bống
2.
Sống sung sướng, sang trọng, nhàn hạ (gốc)
Trang 4CÁI ĐẦU
ĐẦU NGUỒN SÔNG HƯƠNG
SÓNG BẠC ĐẦU Thu nhập bình quân đầu người
1.c.Từ nhiều nghĩa :
Trang 5VỖ TAY
CÃI TAY ĐÔI BÀN TAY
TAY VƯỢN
Trang 6CHÂN MÂY
Trăng tròn bên đường CHÂN TRỜI Dấu CHÂN trên tuyết
CHÂN ĐÈN
Trang 7CÁNH BƯỚM MÁY BAY HẠ CÁNH
Trang 8II.BÀI TẬP :
1.Nghĩa khác nhau của từ ĂN :
1.c Tìm từ chứng tỏ đầu, tay, cánh, chân là từ nhiều nghĩa :
TỪ
ĐẦU Cái đầu, tóc mọc đầy
đầu Đầu đường, đi đầu Thu nhập tính theo đầu người TAY Cái tay, vỗ tay Tay vượn
Tay vợt, tay giang hồ, cãi tay đôi CÁNH Cánh bướm Cánh đồng, sao năm cánh, cánh buồm
Phe cánh
Chân trời, chân núi
Trang 9II.BÀI TẬP :
1.a, b.Nghĩa khác nhau của từ ĂN :
2.a Sự khác nhau về nghĩa của các từ :
-”Chết “ : trái nghĩa với sống
-Thôi, về, lên tiên, chẳng ở :
+Không đồng nghĩa với từ chết, được dùng lâm thời nói về cái chết +Tiếng nói nội tâm của Nguyễn Khuyến → đau xót, thương tiếc,
tránh không trực tiếp nói đến chết; cái chết của bạn là nỗi ám ảnh lớn, day dứt khôn nguôi.
b.Đồng nghĩa với “‘chết” (khác nhau về sắc thái biểu cảm) :
Hy sinh, từ trần, quy tiên, tạ thế, tịch, khuất núi, toi, ngủm…
Trang 10- Đời cha ăn mặn đời con khát nước
- Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà
-Cười người chớ khá cười lâu Cười người hôm trước hôm sau người cười.
-Thương thì trái ấu cũng tròn, Không thương thì quả bồ hòn cũng méo
-Vắng đàn ông quạnh nhà, vắng đàn bà quạnh bếp.
3.Từ trái nghĩa :
-Trẻ -già ; xa-gần Cha -con ; anh em-láng giềng -Bán-mua
*Những câu có dùng từ trái nghĩa :
Trang 11Bà già đi chợ Cầu Đông Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?
Thày bói gieo quẻ nói rằng:
Lợi thì có lợi nhưng răng không còn!
Chỉ khi nhận ra ý nghĩa của các chữ (từ) đồng âm nhưng khác
nghĩa, người nghe mới bật cười, vui tếu, nên không nỡ giận Chữ lợi (1) và lợi (2) giống nhau vì đều chỉ cái lợi ích, cái thu
được, còn lợi (3) chỉ phần thịt bao quanh răng Người già răng rụng sạch chỉ còn trơ lợi, móm mém đến vậy mà còn đòi lấy chồng!
Trang 12Cóc chết bỏ nhái mồ côi, Chẫu ngồi chẫu khóc: chàng ơi là chàng!
Ễnh ương đánh lệnh đã vang, Tiền đâu mà trả cho làng, ngoé ơi!
Chữ chàng ơi! là tiếng khóc của cô Chẫu đối với chàng Cóc, thế nhưng
ở đây chỉ nói tới con chẫu chàng trong bộ 5 con vật: cóc, nhái, chẫu chàng, ễnh ương, ngoé
Chị Xuân đi chợ mùa hè Mua cá thu về, chợ hãy còn đông.
Một câu thơ đủ cả 4 mùa, nhưng mùa xuân lại là tên cô gái: Xuân Cá thu
và chợ còn đông là những đồng âm khác nghĩa của từ mùa thu và mùa đông, người sáng tác đã khéo vận dụng tài tình
Câu thơ sau cũng có có hiện tượng đồng âm rất đắt:
Anh Hươu đi chợ Đồng Nai Bước qua bến Nghé, ngồi nhai thịt bò
Đủ tên 4 con vật lớn: hươu, nai, nghé, bò Hai địa danh được lấp ra phần sau (thành tố sau của một từ gồm hai thành tố) đồng âm với tên hai con vật nai và nghé
Trang 13Ấy, anh chàng kia ơi… Anh còn trẻ, sao không dầm mưa dãi gió, ngồi
canh đó cho được cá, rồi cầm chắc đó, anh hãy chạy vào nhà ăn cơm? Anh
Mưa gió đã là cơ khổ, mất đó còn khổ hơn Đó, nếu nó là thứ dụng cụ để anh bắt cá, anh đan lại mấy hồi Nhưng đó lại là người anh … yêu thương, phải
không? Ai đã cướp mất đó của anh, cướp đi niềm vui, cuộc sống của anh
vậy? Mưa gió đã ập xuống đời anh… Mất đó, chắc là anh khóc nhiều, nước mắt như nước mưa…
Đó đi đâu mất biệt … sao không nói với đây một lời… Chỉ hai từ đó, đây mà nói lên được nỗi ngang trái, khổ đau của người thất tình Thêm cảnh gió
mưa… thì thêm tối trời tối đất, tối mắt tối mũi, tối lòng, tối đời …
Trời mưa trời gió Vác đó đi đơm Chạy vô ăn cơm Chạy ra mất đó !
Kể từ ngày đây mất đó đó ơi Răng (sao) đó không phân qua nói lại đôi lời cho đây hay ?