cau nghi van " tiep theo"

=>Đú là 2 cõu nghi vấn vỡ cú từ nghi vấn: khụng, chăng ; kết thỳc bằng dấu chấm hỏi.. Cõu b: h iỏ nhằm mục đích phủ định Tụi cũng chẳng sung sướng gỡ Như vậy ngoài chức năng chớnh dựng

Chào mừng quý thầy cô giáo cùng các em học sinh lớp 8a

về tham dự tiết học

GV : đậu đức hải

Trả lời

biết đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn ?

Câu nghi vấn là câu:

- Có những từ nghi vấn: ai, gì, nào, tại sao, đâu,

bao giờ, bao nhiêu, à, ư, hả, chứ, (có) không, …

(đã)… chưa hoặc có từ hay (nối các vế có quan hệ lựa chọn)

- Có chức năng chính dùng để hỏi.

- Khi viết : câu nghi vấn kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?)

? Đ c và cho bi t 2 cõu sau cú ph i là cõuọ ế ả

nghi v n khụng ấ Vỡ sao?

a.Bạn cú thể cho mình mượn quyển vở

được khụng?

b.Cụ tưởng tụi sung sướng hơn chăng?

=>Đú là 2 cõu nghi vấn vỡ cú từ nghi vấn: khụng, chăng ; kết thỳc bằng dấu chấm hỏi.

Mục đích của 2 cõu nghi vấn ấy là gỡ?

Cõu a: hỏi để cầu khiến.

Cõu b: h iỏ nhằm mục đích phủ định( Tụi cũng chẳng sung

sướng gỡ)

Như vậy ngoài chức năng chớnh dựng để hỏi, cõu nghi vấn cũn cú chức năng khỏc

1.XÐt vÝ dô: SGK trang 21

a.Năm nay đào lại nở, Không thấy ông đồ xưa.

Những người muôn năm

Hồn ở đâu bây giờ ?

b.Cai lệ không để cho chị được nói hết câu , trợn ngược hai mắt, hắn quát : -Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ? Sưu của nhà nước mà dám mở

mồm xin khất!

c.Đê vỡ rồi ! Đê vỡ rồi , thời ông cách cổ chúng mày , thời ông bỏ tù chúng mày ! Có biết không? Lính đâu ? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à ?

d.Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình,thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui , buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu , vì

những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

e.Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình.

-Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy !

a.Năm nay đào lại nở, Không thấy ông đồ xưa.

Những người muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ ?

b.Cai lệ không để cho chị được nói hết câu , trợn ngược hai mắt, hắn quát : -Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ? Sưu của nhà nước mà dám mở

mồm xin khất!

c.Đê vỡ rồi ! Đê vỡ rồi , thời ông cách cổ chúng mày , thời ông bỏ tù chúng mày ! Có biết không? Lính đâu ? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à ?

d.Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình,thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui , buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu , vì

những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

e.Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình.

-Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy !

(Tiếp theo)

I.Những chức năng khác:

* Căn cứ vào dấu hiệu hình thức: các câu

có từ ngữ nghi vấn: bây giờ, à, có-không, đâu, sao- vậy, không – à, há – sao, ư, chả lẽ Và cuối các câu có dấu chấm hỏi.

Hay là em nghĩ thế này…Song anh có

cho phép nói em mới dám nói.

=>Vì : có từ nghi vấn: hay (là)

-Câu nghi vấn có thể kết thúc bằng

dấu chấm than, hoặc là dấu ba chấm

Ghi nhớ: sgk/22

Trong giao tiếp, nhiều khi những câu nghi vấn như “ Anh ăn cơm chưa ?” “ Cậu đọc sách

đấy à ?”, “ Em đi đâu đấy ?” không nhằm

để hỏi Vậy trong những trường hợp đó, câu nghi vấn dùng để làm gì? Mỗi quan hệ giữa người nói và người nghe ở đây như thế nào ?

Ghi nhớ

Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc , và không yêu cầu người đối thoại trả lời

Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp, câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu

chấm than hoặc dấu chấm lửng

Bài tập nhanh

Trong các trường hợp sau, câu nào là câu nghi vấn?

Cho biết chức năng cụ thể của mỗi câu nghi vấn a) Hôm qua cậu về thăm bà ngoại phải không?

- Đâu có ?

b) Bác đã đi rồi sao Bác ơi !

Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời

c) Nam ơi ! Bạn có thể cho mình mượn quyển sách

? Đặt câu nghi vấn với những chức năng khác ?

ấy ! Một người đã khóc vì trót lừa một con chó

! Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi

không muốn liên lụi đến hàng xóm, láng

giềng Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có cái ăn ư ? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn

Bộc lộ cảm xúc, thái độ ngạc nhiên

b) Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới ?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng ?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật ?

- Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu ?

=> Trong khổ thơ trừ câu than ôi ! Còn lại đều là câu nghi vấn

 Bộc lộ cảm xúc, thái độ bất bình

Bài tập 2

a) Các câu nghi vấn:

- Sao cụ lo xa quá thế ?

- Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại ?

- Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu?

* Phân tích:

- Đặc điểm về hình thức: Thể hiện trên văn bản bằng

những dấu chấm hỏi ( ? ) Và các từ ngữ nghi vấn ( sao , gì)

- Tác dụng: cả ba câu đều có ý nghĩa phủ định

- Có thể thay bằng các câu có ý nghĩa tương đương:

+ Cụ không phải lo xa quá thế

+ Không nên nhịn đói mà tiền để lại

+ Ăn hết thì đến khi chết không có tiền mà lo liệu

b) Câu nghi vấn:

Cả đàn bò giao cho thằng bé không ra người không ra ngợm

- Thay bằng một câu có ý nghĩa tương đương

Giao đàn bò cho thằng bé không ra người không ra ngợm

ấy chăn dắt thì chả yên tâm chút nào

B ài t p 3 ậ

Đặt hai câu nghi vấn không dùng để hỏi mà

để:

- Yêu cầu một người bạn kể lại nội dung của

một bộ phim vừa được trình chiếu

- Bộc lộ tình cảm, cảm xúc trước số phận của một nhân vật văn học.

Bài 1:

a, Con người…ăn ư? => Bộc lộ tình cảm: Ngạc nhiên, thất vọng

b, Các câu ( trừ câu “ Than ôi!”) => Phủ định, bộc lộ cảm xúc.

c, Sao ta…nhàng rơi ? => Cầu khiến, bộc lộ cảm xúc ( tha thiết chân

thành)

d, Ôi…bóng bay ? => Phủ định, bộc lộ cảm xúc ( không đồng tình)

Bài 2:

a, Sao cụ lo xa quá thế? Tội gì…để lại ? Ăn mãi…gì mà lo liệu ?

=> Phủ định: ( Cụ không phải lo xa thế Không nên nhịn đói mà để tiền lại;

Ăn mãi đến lúc chết không có tiền mà lo liệu.)

Trong giao tiếp : Những câu

Anh ăn cơm chưa ? Cậu đọc sách đấy à ?

Em đi đâu đấy ?

Là lời chào không nhất thiết phải trả lời

Quan hệ thân mật

Qua tiết học cho em hiểu gỡ thờm về cõu

nghi vấn?

Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn không dùng để hỏi mà dùng để cầu khiến, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm,

cảm xúc , và không yêu cầu người đối thoại trả lời

Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp, câu

nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

 Học thuộc ba định lý Xem lại các bài tập đã giải

 Làm bài tập 22; 23 (Sbt) Trang 131