1._Nguyen_Huy_Dung_Current_Status_presentation_V

B ẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC Ở VIỆT NAM-MỐI LIÊN HỆ VỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Nguyễn Huy Dũng Vũ Văn Dũng Viện Điều tra quy hoạch rừng... Iii HÖ sinh th¸i rõng - Các h

B ẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC Ở

VIỆT NAM-MỐI LIÊN HỆ VỚI

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Nguyễn Huy Dũng

Vũ Văn Dũng

Viện Điều tra quy hoạch rừng

1 Đa dạng sinh học ở Việt Nam

(1) Đa dạng về các hệ sinh thái

i) Hệ sinh thái đất ngập nước

Hệ sinh thái đất ngập nước có 39 kiểu, bao gồm:

- Đất ngập nước tự nhiên 30 kiểu

- Đất ngập nước ven biển 11 kiểu

ii) Hệ sinh thái biển

- Có 20 kiểu hệ sinh thái điển hình,

- Trong vùng biển có khoảng 11.000 loài sinh vật

- Thành phần quần xã trong hệ sinh thái giàu, cấu trúc phức tạp, thành phần loài phong phú

Iii) HÖ sinh th¸i rõng

- Các hệ sinh thái của rừng rất đa dạng: Một số hệ sinh thái điển hình: rừng trên núi đá vôi, rừng rụng lá và nửa rụng lá, rừng thường xanh núi thấp, núi trung bình, núi cao v.v có giá trị đa dạng sinh học cao và có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc bảo tồn DDSH

Bảng 1- Diễn biến diện tích và độ che phủ rừng

qua các thời kỳ

Năm Diện tích rừng (1000 ha) Độ che phủ

Độ che phủ

(%) Ha/Đầu người Tổng cộng Rừng tự

* Trong giai đoạn từ 1992-2004, các nhà khoa học Việt Nam đã cùng với một số tổ chức quốc tế đã phát hiện thêm 7 loài thú, 2 loài chim mới cho khoa học.

- Sao la Pseudoryx nghetinhensis

- Mang lớn Megamuntiacus vuquangensis

- Bò sừng xoắn Pseudonovibos spiralis

- Mang trường sơn Canimuntiacus truongsonensis

- Mang Pù hoạt Muntiacus puhoatensis

- Cầy Tây nguyên Viverra taynguyenensis

- Vooc xám Pygathrix cinereus

- Thỏ vằn Isolagus timminsis

2 Thực trạng về bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam

2.1 Bảo tồn nội vi in- situ

Các hình thức bảo tồn khác:

- 5 khu Dự trữ sinh quyển quốc gia được UNESCO công nhận: Khu Cần giờ (Tp

Hồ Chí Minh), Khu Cát Tiên (Đồng Nai, Lâm Đồng và Bình Ph-ước), Khu Cát

Bà (Tp Hải Phòng), khu ven biển Đồng bằng Sông Hồng (Nam Định và Thái

Bình) và khu Dự trữ sinh quyển Kiên Giang.

- 2 khu di sản thiên nhiên thế giới: Khu Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) và Khu

Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Bình);

- 4 khu di sản thiên nhiên của Asean: VQG Ba bể (Bắc Cạn), Hoàng Liên (Lào Cai), Chư Mom Rây ( Kon Tum) và Kon Ka Kinh ( Gia Lai)

- 2 khu Ramsar: Vườn quốc gia Xuân Thủy, (tỉnh Nam Định) và VQG Cát Tiên)

Một số vấn đề tồn tại trong bảo tồn nội vi hiện nay

hạn chế đến các hoạt động bảo tồn trên phạm vi khu vực rộng.

sách Nhà nước, chưa có chính sách cụ thể để xã hội hóa công tác bảo tồn.

đệm v.v

hạng của IUCN

được quan điểm hiện đại về bảo tồn là vừa bảo tồn, vừa phát triển.

2.2 Bảo tồn ngoại vi

i) Các khu rừng thực nghiệm, nghiên cứu khoa học

- Các khu rừng thực nghiệm bao gồm vườn thực vật, vườn sưu tập cây rừng và các lâm phần bảo tồn nguồn gen cây rừng.

- Có 17 khu rừng thực nghiệm với diện tích 8.516 ha

- Một số khu thực nghiệm điển hình như: Vườn cây gỗ Trảng Bom (huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai): có 155 loài, thuộc 55 họ và 17 loài tre nứa, Thảo cầm viên Sài gòn với hơn 100 loài cây v.v

ii)Vườn cây thuốc

▪ Việt Nam có tới 3.800 cây thuốc thuộc khoảng 270 họ thực vật (Lã Đình Mỡi, 2001)

▪ Trong số 848 loài cây thuốc được xác định cần bảo tồn mới chỉ có 120 loài, dưới loài.

▪ Một số vườn cây thuốc hiện có:

- Trạm cây thuốc Sa Pa có 63 loài, bảo vệ ở độ cao 1.500m.

- Trạm cây thuốc Tam Đảo bảo quản 175 loài, ở độ cao 900m.

- Trạm cây thuốc Văn Điển (Hà Nội) - 294 loài.

- Vườn trường Đại học Dược Hà Nội - 134 loài.

- Vườn Học Viện Quân Y - 95 loài.

iii) Ngân hàng giống

▪ Ngành nông nghiệp Việt Nam có 4 cơ quan có kho bảo quản lạnh: Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Việt Nam, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam, Trường Đại học Cần Thơ và Viện Cây lương thực và Thực phẩm

▪ Ngân hàng gen cây trồng quốc gia đang bảo quản tại kho hơn 14.300 giống của 115 loài, gồm 3 ngân hàng gen:

- Ngân hàng gen hạt giống:12.500 giống của 83 loài cây có hạt.

- Ngân hàng gen đồng ruộng: 1.720 giống của 32 loài cây sinh sản

vô tính.

- Ngân hàng gen in vitro: bảo quản 102 giống khoai môn - sọ.

Tồn tại đối với công tác bảo tồn ngoại vi ở Việt Nam

nhất là chính sách xã hội hoá cho công tác bảo tồn

3 Bảo tồn với phát triển bền vững

3.1 Phát triển bền vững

của hiện tại, nhưng không gây trở ngại cho cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau

hoà giữa 3 mặt của sự phát triển, bao gồm:

+ Phát triển kinh tế: chú trọng đến tăng trưởng kinh tế và sự

ổn định trong tăng trưởng kinh tế…

+ Phát triển xã hội: thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, xóa đói giảm nghèo và giải quyết việc làm…

+ Bảo vệ môi trường: thực hiện xử lý, khắc phục ô nhiễm, phòng chống cháy và chặt phá rừng khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên…

3.2 Ảnh hưởng của các khu bảo tồn tới phát triển bền vững

▪ Bảo tồn hổ trợ phát triển cộng đồng xoá đói giảm nghèo

▪ Cung cấp và điều tiết nguồn tài nguyên nước.

▪ Góp phần phát triển nông nghiệp

▪ Phát triển nuôi trồng thuỷ sản

▪ Phát triển du lịch

▪ Bảo vệ môi trường: các KBT là những bể hập thụ CO2 có hiệu quả để góp phần làm giảm hiệu ứng khí nhà kính

4 Bảo tồn với biến đổi khí hậu

4.1 Biến đổi khí hậu

- Biến đổi khí hậu là biến đổi được quy trực tiếp hoặc gián tiếp cho hoạt động của con người làm thay đổi nồng độ khí nhà kính trong khí quyển làm tăng hiệu ứng nhà kính gây biến đổi hệ thống khí hậu trái đất.

- Thay đổi khí hậu do phát thải khí nhà kính qua hoạt động của con người ngày càng tăng

- Như vậy khí hậu thay đổi sẽ làm thay đổi một số nhân tố bao gồm:

+ Nhiệt độ trái đất tăng lên + Mực nước biển dâng cao + Gây nên hiện tượng sa mạc hóa cục bộ hoặc trên diện rộng + Thay đổi chu trình thủy văn

+ Các quy luật thời tiết sẽ thay đổi như các hiện tượng mưa, nắng, lũ, lụt, gió bão v.v.

4.2 Tác động của biến đổi khí hậu đối với bảo tồn đa dạng sinh học

- Một số loài sẽ bị biến mất, một số loài được ghi trong Sách Đỏ của IUCN, nhất là các loài Rất nguy cấp và Nguy cấp mà chỉ còn sống sót

ở một địa điểm nhất định.

- Các hệ sinh thái, các sinh cảnh cần thiết cho các loài di cư, hoặc các loài nguy cấp có phân bố hẹp, các loài đặc hữu sẽ bị biến mất hoặc thu hẹp.

- Các hệ sinh thái bị biến đổi và phân mảnh

- Một số khu bảo tồn cảnh quan có tầm quan trọng về kinh tế-xã hội,

4.3.Tác dụng của hệ thống các KBT đối với biến đổi khí hậu

- Các khu bảo tồn là những bể hấp thụ khí CO2 khổng lồ để giảm hiệu ứng khí nhà kính một trong những nguyên nhân gây ra sự biến đổi khí hậu.

- Giảm ảnh hưởng của lũ lụt, chống xói mòn, rửa trôi đất, bảo vệ sản xuất và các công trình hạ tầng cơ sở.

- Hạn chế hiện tượng sa mạc hoá cục bộ hay trên diện rộng

- Góp phần điều hoà khí hậu trong vùng cũng như trên cả khu vực rộng lớn hơn v.v.

4.4.Các giải pháp để bảo tồn đa dạng sinh học trong sự biến đổi của khí hậu

- Hoàn thiện và cụ thể hoá các chính sách về bảo tồn đa dạng sinh học để áp dụng

- Có chính sách cụ thể để thu hút các thành phần trong xã hội tham gia vào bảo tồn đa dạng sinh học.

- Thành lập các khu cứu hộ để bảo vệ các loài có nguyên cơ tuyệt chủng cao do sự biến đổi của khí hậu.

- Có các chương trình cụ thể để nâng cao nhận thức về bảo vệ đa

Kết luận

triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia cũng như hạn chế các tác động của sự thay đổi khí hậu

nhiều thành phần xã hội cùng tham gia công tác bảo tồn đa dạng sinh học

tổ chức quốc tế, các nhà khoa học, các doanh nghiệp, cộng đồng v.v nhằm làm cho quá trình phát triển không ảnh hưởng tới các hoạt

động bảo tồn và hoạt động bảo tồn sẽ hổ trợ ngày càng tốt hơn cho quá trình phát triển

Xin c m n- Thank you ả ơ