Giải mã ADN của những người sáng tạo (Phần 1)

Giải mã ADN của những người sáng tạo (Phần 1) Tác giả: Harvard Business Review “Làm thế nào tôi tuyển dụng được những con người sáng tạo cho tổ chức của mình? Và làm thế nào bản thân tôi cũng trở

Giải mã ADN của những người sáng tạo (Phần 1)

Tác gia: Harvard Business Review

“Làm thế nào tôi tuyển dụng được những con người sáng tạo cho tô chức của minh?

Và làm thê nào bản thân tôi cũng trở nên sáng tạo hơn?”

Đó là câu hỏi mà ban giám đốc luôn trăn trở bởi họ hiểu rằng khả năng sáng tạo là một

"chất xúc tác bí mật" cho thành công của doanh nghiệp Nhưng không may là chúng ta hầu như không biết điều gì khiến người này có thể sáng tạo hơn người khác Có thể vì lý

do này mà chúng ta tỏ ra kính sợ những vị doanh nhân có tầm nhìn xa như Steve Jobs của Apple, Jeff Bezos của Amazon, Pierre Omidyar của eBay và A.G của P&G Làm thế nào những con người này lại nảy ra nhiều phát kiến vĩ đại như thế? Nếu có thê hiểu được cơ

chế vận hành nội tại của các bộ não bậc thầy này, liệu chúng ta có học được cách sáng tạo

không?

Trong quá trình tìm kiếm câu trả lời, chúng tôi đã mất 6 năm tiễn hành nghiên cứu đề giải

mã nguồn gốc của những chiến lược kinh doanh đột phá ở các công ty có môi trường sáng tạo cao Mục tiêu của chúng tôi là "phải dùng kính hiện vi để quan sát vị doanh nhân nào có nhiều phát kiến", nghiên cứu khi nào và làm thế nào họ nảy sinh được ý tưởng khởi lập doanh nghiệp của mình

Chúng tôi đặc biệt muốn tìm hiểu cách họ khác biệt hóa bản thân so với những doanh

nhân, giám đốc điều hành tên tuôi đương thời: một doanh nhân bình thường hoàn toàn có

thể mua nhượng quyền từ McDonald's nhưng để xây nên một đề chế như Amazon thì người doanh nhân ấy phải có được và kết hợp được nhiều kỹ năng khác Chúng tôi

nghiên cứu thói quen của 25 doanh nhân sáng tạo và thực hiện khảo sát trên 3,000 giám đốc điều hành và 500 cá nhân, những người đều từng khởi lập một doanh nghiệp cách tân hay phát minh ra sản phẩm mới

Chúng tôi ngạc nhiên khi biết được giới quản lý điều hành cao cấp tại hầu hết các công ty không thấy bán thân mình có trách nhiệm phải xây dựng những phát kiến mang tính chiến lược Thay vì thế, họ cảm thấy mình chỉ có trách nhiệm trong việc hỗ trợ thúc đây quá trình sáng tạo Tuy nhiên, ở thái cực hoàn toàn trái ngược, giới điều hành cao cấp của những công ty có khả năng cách tân cao nhất, chiếm khoảng 15% đối tượng nghiên cứu của chúng tôi, thường không giao phó cho nhân viên các phần việc sáng tạo mà họ tự

mình thực hiện

Nhưng họ thực hiện bằng cách nào? Công trình nghiên cứu đã giúp chúng tôi giải mã

được Š "kỹ năng khám phá" làm nên một nhà quản lý cách tân, đó là: liên tưởng, đặt câu hỏi, quan sát, thử nghiệm và tạo dựng mối quan hệ Chúng tôi phát hiện ra rằng những

doanh nhân sáng tạo (phần nhiều là các CEO) dùng thời gian của mình vào các hoạt động

"khám phá" nhiều hơn 50% so với các CEO không theo dõi quá trình sáng tạo của mình Khi phối hợp cùng nhau, năm kỹ năng này tạo nên cái mà chúng tôi gọi là "ADN sáng tao" Va tin đáng mừng là, nếu ban bam sinh đã không có chúng, bạn hoàn toàn có thể trau dõi

Điều khi làm nên sự khác biệt ở một người sáng tạo?

Những doanh nhân cách tân có một thứ gọi là trí tuệ sáng tạo, một yếu tố luôn thúc đây các hoạt động khám phá, tuy nhiên, loại trí tuệ này khác với những dạng trí tuệ khác mà

chúng ta từng biết Nó không chỉ là kỹ năng nhận thức của những người thuận não phải Một người sáng tạo có khả năng phối hợp cả hai bán cầu não trong quá trình vận dụng năm kỹ năng khám phá nói trên để tạo ra ý tưởng mới

Và trong quá trình giải mã làm thế nào những kỹ năng này phối hợp cùng nhau, chúng tôi

đã chọn sử dụng hình ảnh ấn đụ là ADN Khả năng liên tưởng đóng vai trò như xương

sống trong cầu trúc xoắn Ốc kép của ADN; bốn kỹ năng còn lại (đặt câu hỏi, quan sát, thử

nghiệm và tạo dựng mối quan hệ) xoắn quanh xương sống đó và giúp trau đồi những hiểu biết mới Và cũng giống như việc cấu trúc ADN ở từng người là khác nhau, mỗi cá nhân

mà chúng tôi nghiên cứu đều có cầu trúc ADN sáng tạo độc nhất cho riêng mình mà từ đó

họ hình thành nên những phát kiến kinh doanh đột phá

Tưởng tượng rằng bạn có một người anh em song sinh giống hệt mình, người này được

phú cho bộ não và tài năng thiên bẩm hệt như bạn Cá hai người đều có một tuần để nghĩ

ra một ý tưởng kinh doanh sáng tạo Suốt tuần đó, bạn nhốt mình trong phòng để tìm

kiếm ý tưởng Trái lại, người anh em song sinh của bạn lại thực hiện được năm hoạt động

đáng lưu ý sau: (1) nói chuyện với 10 người khác, dù họ là kỹ sư, nhạc sĩ, một người bố

nội trợ hay một nhà thiết kế, về đự án kinh doanh của mình, (2) đến thăm 5 công fy mới

thành lập và có tính sáng tạo cao để quan sát "việc họ làm, (3) làm 5 mẫu sản phẩm mới

"chưa hè có trên thị trường", (4) mang một mẫu nguyên bản cho 5 người xem và (5) liên tục hỏi "Nếu thử cách này thì sao?" và "Tại sao anh làm vậy?" ít nhất 10 lần trong suốt

quá trình thực hiện những hoạt động giao thiệp, quan sát và thử nghiệm này Theo bạn, a1

là người có ý tưởng sáng tao (và kha thi) hon?

Nghiên cứu về các cặp sinh đôi cho thấy chúng thường tư duy rất khác nhau, điều này cũng dẫn đến một phát hiện khác là yếu tố đi truyền chỉ đóng góp 1/3 khả năng sáng tạo

của một người, 2/3 còn lại có được qua quá trình học hỏi - trước hết là hiểu được một kỹ năng nào đó, sau đó là luyện tập nó, rồi thử nghiệm và sau cùng là đạt đến mức độ tự tin

vào khả năng sáng tạo ra những cái mới Những doanh nhân cách tân trong nghiên cứu của chúng tôi đều đạt được và nâng cao kỹ năng sáng tạo của mình bằng cách này

Sau đây là mô tả chi tiết từng kỹ năng

Kỹ năng khám phá số I: Liên trởng

Liên tưởng, hay khả năng kết nối thành công những câu hỏi, vẫn đề và các ý tưởng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau và tưởng chừng như không hè liên quan nhau, có vai trò trung tâm trong câu trúc ADN của một người sáng tạo Doanh nhân Frans Johansson mô tá hiện tượng này với tên gọi "Hiệu ứng Medici" vốn bất nguồn từ sự bùng nỗ sáng tạo của gia đình Medici ở Florence khi từng thành viên trong gia đình đều thuộc các ngành nghề

khác nhau như nhà điêu khắc, nhà khoa học, nhà thơ, nhà triết học, họa sĩ và kiến trúc sư

Khi các cá nhân này kết nối với nhau, ý tưởng mới sinh sôi nảy nở tại khu vực giao nhau

giữa các lĩnh vực mà họ chuyên sâu, nhờ đó hình thành thời kỳ Phục Hưng, một trong

những kỷ nguyên sáng tạo nhất trong lịch sử

Trước khi tìm hiểu cơ chế hoạt động của quá trình liên tưởng, điều quan trọng cần phải nắm rõ là cách bộ não vận hành Bộ não không chứa thông tin theo kiểu một quyền từ điển mà bạn có thể tìm thấy chữ "rạp hát" trong nhóm những chữ bắt đầu bang ky ty "R" Thay vào đó, nó liên tưởng chữ "rạp hát" đến những trải nghiệm trong cuộc sông của mỗi chúng ta Các liên tưởng có thể hợp lý (như "khu nhà sang trọng phía Tây Luân Đôn") hay mơ hồ (như "căng thăng") Trải nghiệm và kiến thức của chúng †a càng đa đạng thì

bộ não càng tạo được nhiều kết nối Những thông tin tươi mới nhập vào bộ não sẽ hình thành nên các liên tưởng mới mà từ đó, nhiều cuốn tiểu thuyết nỗi tiếng đã ra đời Như Steve Jobs thường nói, "Sáng tạo là khả năng kết nối những thứ sẵn có"

Những công ty sáng tạo nhất thế giới làm giàu nhờ tư bản hóa những liên tưởng đa dạng của các vị sáng lập viên, giám đốc điều hành cũng như toàn thể nhân viên trong công ty Lấy ví dụ, Pierre Omidyar ra mắt eBay vào năm 1996 sau khi kết nối được ba điểm tưởng chừng như không hè liên quan nhau của ông: (1) niềm đam mê xây dựng nên thị trường mới hiệu quả hơn sau khi bị đá ra khỏi thương vụ IPO của một công ty khá danh tiếng trên internet vào giữa thập niên 1990; (2) vị hôn thê của ông mong muốn có một nơi bày

bán bộ pha chế Pez mà ít nơi sản xuất; và (3) các hình thức quảng cáo ở địa phương tỏ ra không hiệu quả

Còn về phần Steve Jobs, ông có khả năng sản sinh ra hết ý tưởng này đến ý tưởng khác bởi ông dành trọn đời mình khám phá mọi điều mới mẻ và không liên quan nhau - nghệ thuật thư pháp, phương pháp thiền định tại một ngôi đền An Độ hay những đường nét

tinh tế của một chiếc Mercedes-Benz

Liên tưởng cũng giống như một cơ bắp thần kinh mà có khả năng phát triển mạnh mẽ hơn khi được vận dụng đồng thời với những kỹ năng khám phá khác Khi những nhà cách tân

hình thành được một thói quen ứng xử, họ sẽ nâng cao khả năng của mình trong việc sản

sinh ra các ý tưởng mà có thể được tái kết hợp theo nhiều cách mới Theo nghiên cứu của chúng tôi, khi người ta càng nỗ lực nắm bắt, phân loại và lưu trữ kiến thức mới thì bộ não

họ sẽ hình thành, lưu trữ và tái kết hợp các liên tưởng một cách tự nhiên và để dàng hơn (còn nữa)

- Bài viết của céc tac gid Jeffrey H Dyer, Hal B Gregersen va Clayton M Christensen trén Harvard Business Review -

Hoang Dang dich

Tuan Vietnam