A.PHẦN MỞ ĐẦUI.Lý do chọn đề tài: Dạy học rất cần thiết đối với học sinh thiết học.Nó sẽ giúp học sinh chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập.Đọc hay tạo ra hứng thú
Trang 1Mục lục
Trang
A Phần mở đầu -2
I Lí do chọn đề tài -2
II Mục đích chọn đề tài -2
III Phương pháp nghiên cứu -4
B Nội dung -5
Chương I:Cơ sở lý luận & cơ sở thực tiễn -5
I Cơ sở lý luận -5
II Cơ sở thực tiễn -5
Chương II:Thiết kế bài dạy -6
I Đề xuất điều chỉnh nội dung,phương pháp dạy học -6
II Biện pháp rèn lỹ năng đọc -14
III Kết quả chuyển biến -14
IV Thiết kế bài dạy -14
Chương III:Thực nghiệm -19
I Mô tả tiết dạy -19
II Đánh giá hiệu quả bài dạy -22
C Phần kết luận -23
1 Tóm tắt đề tài -23
2 Ý kiến đề xuất -23
D Phụ lục -25
1 Phụ lục -25
2 Tài liệu tham khảo -26
Trang 2A.PHẦN MỞ ĐẦU
I.Lý do chọn đề tài:
Dạy học rất cần thiết đối với học sinh thiết học.Nó sẽ giúp học sinh chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập.Đọc hay tạo ra hứng thú,động cơ học tập,tạo điều kiện để học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cao.Việc rèn luyện kỹ năng đọc giúp học sinh hiểu biết hơn,bồi dưỡng ở cac1em lòng yêu cái thiện,cái đẹp,dạy cho các em biết suy nghĩ logic cũng như biết tư duy có hình ảnh
Trên cơ sỡ kỹ năng đọc thành tiếng,đọc thầm được rèn luyện ở các lớp 1,2,3,4 phân môn tập đọc lớp 5 tiếp tục cũng cố và nâng cao kỹ năng đọc một cách đầy đủ,toàn diện cho học sinh nhằm hoàn thiện yêu cầu cần đạt trong chương trình tiểu học do bộ giáo dục quy định là : Đọc rành mạch,lưu loát bài văn;Đọc có biểu cảm bài văn,bài thơ ngắn;Hiểu nội dung,ý nghĩa bài đọc
Về kỹ năng đọc nói trên được thông qua một hệ thống văn bản thuộc các loại hình nghệ thuật báo chí,khoa học đã tuyển chọn và đưa vào SGK.Học sinh lớp 5 tiếp tục rèn luyện để có kỹ năng đọc trơn,đọc thầm với tốc độ nhanh hơn,nâng cao thêm một bước về
kỹ năng đọc diễn cảm thể hiện tình cảm ,thái độ qua giọng đọc phù hợp với sự việc,hình ảnh,cảm xúc,tính cách nhân vật trong bài.Các em còn nhận biết đề tài hoặc chủ đề đơn giản;nắm được dàn ý của bàibiết tóm tắt đoạn,bài;hiểu được ý nghĩa của bài ;biết phát hiện và bước đầu biết nhận định về giá trị của một số nhân vật,hình ảnh trong các bài tập đọc.Làm quen với thao tác đọc lướt
Đọc hay còn giúp học sinh mở rộng vốn hiểu biết về tự nhiên,xã hội,con người để góp phần hình thành con người mới,Chính vì vậy,trường tiểu học có nhiệm vụ rèn luyện kỹ năng đọc cho học sinh qua môn Tập đọc
Xuất phát từ tình hình thực tế của lớp học,của trường tiểu học,đa số học sinhky4 năng
đọc còn chưa tốt.Từ thực tiễn nêu trên,tôi mạnh dạng chọn đề tài : “Rèn kỹ năng đọc
cho học sinh lớp 5”
Bước đầu tôi tiếp xúc với học sinh,nghiên cứu một số tài liệu có liên quan,cộng với
dự giờ các đồng nghiệp nhằm đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao kỹ năng đọc cho học sinh.Từ dó,tôi lấy làm kinh nghiệm cho bản thân cũng như đồng nghiệp trường làm cho phân môn tập đọc được học sinh luôn cảm thấy phấn khởi,thích đọc,thích tìm hiểu để sau bài học,các em có thêm nhiều điều thú vị,bổ ích
II.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
1-Mục đích:
Trước đây,giáo viên dạy tập đọc còn đơn điệu,gò ép.Có rất nhiều kiến thức giáo viên còn áp đặt nặng nề truyền đạt,ít gợi ý để học sinh tìm hiểu và khám phá
Trang 3Trong giờ học,học sinh thường đóng vai trò thụ động.Khâu luyện đọc còn nhiều học sinh chưa được đọc.Với cách dạy ấy làm cho học sinh không hứng thú học tập và kết quả không cao.
Tôi chọn nghiên cứu “rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 5”,với hy vọng đem lại cho
người giáo viên một số kinh nghiệm dạy tốt phân môn này,đồng thời giúp học sinh yêu thích học tập đọc.Từ đó,các em có thể đọc hay,đọc diển cảm một văn bản
Qua nhiều năm giảng dạy trên lớp học,rút kinh nghiệm những lần dự giờ,thao
giảng,hội giảng.Tôi mong rằng,những kinh nghiệm nhỏ này sẽ trở thành chìa khóa mở ra cho người giáo viên những điều bổ ích để giảng dạy đạt hiệu quả hơn,học sinh hứng thú học tập hơn
Đọc đúng tiến tới đọc hay rồi giúp học sinh cảm thụ một tác phẩm văn học,biết đánh giá nhân vật…là mục đích của đề tài này
Trên cơ sở kỹ năng đọc thành tiếng,đọc thầm đã được học kỹ ở các lớp dưới.Phân mon6tap65 đọc lớp 5 tiếp tục củng cố và nâng cao kỹ năng đọc một cách đầy đủ,toàn diện nhằm hoàn thiện yêu cầu cần đạt trong chương trình tiểu học
a.lí do khách quan:
Ai cũng biết rằng mục tiêu của môn tiếng việc là “hình thành và phát triển ở học sinh
kỹ năng nghe,nói,đọc ,viết nhằm giúp học sinh học tập và giao tiep61trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi”.Thông qua việc dạy và học tiếng việt góp phần rèn luyện cho các em các thao tác tư duy
Tiếng việt có nhiều phân môn.Trong đó, phân môn tập đọc là rèn cho học sinh 3 kỹ năng đọc,nghe,nói.Ngoài ra còn cung cấp cho học sinh những hiểu biết về tự nhiên,xã hội
và con người,cung cấp cho học sinh vốn từ,tăng cường khả năng diễn đạt,trang bị hiểu biết ban đầu về tác phẩm văn học,góp phần rèn luyện nhân cách cho học sinh Điều đó cho thấy sự cần thiết của việc học tốt giờ tập đọc và cũng để thực hiện mục tiêu của môn tiếng việt ở bậc tiểu học
b.lí do chủ quan:
Năm 2007-2008,lớp 5/2 có 30 học sinh.Đa số các em không mấy thích đọc bài,các em đọc còn chậm so với tốc độ quy định.đọc còn sai từ,phát âm không chuẩn xác,chưa cảm thụ hết tinh thần một bài văn,bài thơ nên dẫn đến chưa biết cách đọc phù hợp với từng loại văn bản khác nhau
Lên lớp 5,yêu cầu đọc tốc độ cao hơn lớp 4.Ngoài ra,các em còn phải biết đọc một màn kịch,một vở kịch ngắn có giọng phù hợp nội dung và tình huống kịch,biết đánh giá nhân vật ,biết rút ra ý nghĩa văn bản…nên cần có phương pháp dạy học giúp các em dạt
kỹ năng đọc cao
Trang 4Phải thực hiện đổi mới phương pháp dạy học,phát huy tính tích cực chủ động,sáng tạo của học sinh.Giup1 các em say mê đọc và nâng cao hiệu quả đọc trong giờ tập đọc.
Vì thế,tôi mạnh dạn quyết định thực hiện đề tài ”rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp
5”.
2-Nhiệm vụ:
- tập đọc là mot65phan6 môn thực hành.Nhiệm vụ quan trọng nhất của nó là hình thành năng lực đọc cho học sinh.Năng lực đọc được tạo nên từ 4 kỹ năng cũng
là 4 yêu cầu về chất lượng của đọc:đọc đúng,đọc nhanh(đọc lưu loát,trôi
chảy),đọc có ý thức(thông hiểu được nội dung những điều mình đọc) và đọc diển cảm
Bốn kỹ năng này được hình thành trong hai hình thức đọc:đọc thành tiếng và đọc thầm Chúng được rèn luyện đồng thời và hỗ trợ lẫn nhau.Sự hoàn thiện một trong những kỹ năng này sẽ có tác động tích cực đến những kỹ năng khác
Ví dụ: đọc đúng là tiền đề của đọc nhanh cũng như cho phép thông hiểu nội dung văn bản.Ngược lại ,nếu không hiểu điều mình đang đọc thì không thể đọc nhanh và đọc diễn cảm được.Nhiều khi khó mà nói rạch ròi kỹ năng nào làm cơ
sở cho kỹ năng nào,nhờ đọc đúng mà hiểu đúng hay chính nhờ hiểu đúng mà đọc được đúng vì vậy trong dạy đọc không thể xem nhẹ yếu tố nào
- Nhiệm vụ thứ hai là giáo dục lòng ham đọc sách,hình thành phương pháp và thói quen làm việc với văn bản,làm việc với sách cho học sinh.Nói cách khác thông qua việc dạy đọc phải làm cho học sinh thích đọc và thấy rằng khả năng đọc là có lợi ích cho các em trong cả cuộc đời ,phải làm cho học sinh thấy đó là một trong những con đường đặc biệt để tạo cho minh một cuộc sống trí tuệ đầy
đủ và phát triển
- Vì việc đọc không thể tách rời khỏi những nội dung được đọc nên bên cạnh nhiệm vụ rèn kỹ năng đọc,giáo dục lòng say mê với sách ,ham đọc sách,ham tìm hiểu ở sách của học sinh.Tập đọc còn có nhiệm vụ không kém phần quan trọng là:
+ Làm giàu kiến thức về ngôn ngữ,đời sống và kiến thức văn học cho học sinh
+ Phát triển ngôn ngữ và tư duy cho học sinh
+ Giáo dục tư tưởng đạo đức,tình cảm,thị hiếu thẩm mỹ cho các em
Tóm lại: Việc hình thành kỹ năng đọc được tạo nên từ 4 kỹ năng bộ phận:
đọc đúng,đọc nhanh,đọc có ý thức(đọc hiểu)và đọc diễn cảm.Chính vì vậy,việc dạy kỹ năng đọc rất cần thiết vì nó có cả nhiệm vụ giáo dưỡng,giáo dục và phát triển
III.Phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng những phương pháp sau:
1 Nghiên cứu lý thuyết: đọc tài liệu,giáo trình có liên quan đến đề tài nghiên cứu
Trang 5Kỹ năng đọc là kỹ năng phức tạp,đòi hỏi một quá trình luyện tập lâu dài.
Thời gian gần đây,người ta chú trọng hơn đến những mối quan hệ qui định lẫn nhau của việc hình thành kỹ năng đọc Đồng thời cũng hướng đến việc hoàn thiện kỹ năng đọc,hướng đến đọc có ý thức bài đọc Còn học sinh tiểu học không phải bao giờ cũng dễ dàng hiểu được những điều mình đọc.Hầu như toàn bộ sức chú ý điều tập trung vào việc nhận ra mặt chữ,đánh vần để phát thành âm nghĩa thi chưa có đủ thì giờ và sức lực mà nhận biết
Mặt khác,do vốn từ còn ít,năng lực liên kết thành câu , thành ý còn hạn chế nên việc hiểu và nhớ nội dung còn khó khăn
Đây là cơ sở để đề xuất các biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh tiểu học
II.Cơ sỡ thực tiễn:
- Mấy năm gần đây,tình trạng học sinh tiểu học học tập đọc một cách rập khuôn, đọc thuộc bài , hoặc đọc rất nhanh nhưng phát âm không đúng , chưa biết ngắt câu,nhấn giọng.Điều đó dẫn đến tình trạng viết sai,hiểu sai,người nghe không hiểu nội dung bài đọc.Còn giáo viên chưa mấy chú tâm đến cách đọc của học sinh,dẫn đến chưa phát hiện những chỗ sai cho học sinh, chẳng quan tâm đến học sinh hiểu bài đến mức độ nào và cho rằng các em đọc được là hoàn thành tiết dạy.Chính điều đó , cần phải có biện pháp giúp học sinh đọc đúng , dẫn đến đọc hay , đọc diễn cảm và hiểu nội dung văn bản
+ 10 học sinh đọc trôi chảy nhưng ít xung phong đọc bài
+ 9 học sinh đọc kém,rất sợ giáo viên gọi đọc bài Bài đọc thường sai phụ
âm đầu , âm chính , âm cuối
Trang 6- Phụ âm đầu thường đọc sai:cá gô,mạnh phẻ,màu dàng,dực dỡ,chong chẻo,cổng chường,xặc xỡ,rừng xâu,dẫm trên lá,…mà phải đọc đúng là:cá rô,mạnh
khỏe,màu vàng,rực rỡ,trong trẻo,cổng trường,sặc sỡ,rừng sâu,giẫm trên lá,…
- Thường sai âm chính như:mua rụ,chấm múi,con hu,âm mu,…cần phải đọc:mua rượu,con hươu,âm mưu,…
- Âm cuối thương sai như: tung té,ha hê,đao tai,triền thiết…phải đọc đúng là:tung tóe,hoa huệ,đau tay,truyền thuyết,…
- Bên cạnh đó có một số học sinh đọc chưa đúng các thanh nhất là thanh hỏi và thanh ngã.chẳng hạn như:hoang dả,nỗi tiếng,nhửng,mủi thuyền,mải mải,mạnh mẻ,… cần đọc đúng là:hoang dã,nổi tiếng,những,mũi thuyền,mãi mãi,mạnh mẽ,
…
- Còn một số học sinh đọc chưa chú ý dấu câu,đọc ngắt hơi,nghỉ hơi chưa đúng nhịp thơ.Ví dụ như bài:”bài ca về trái đất”
“Trái đất này là/ của chúng mình
Quả bóng xanh bay/ giữa trời xanh…”
+ Cần đọc ngắt hơi,nghỉ hơi,đúng nhịp là:
“Trái đất này/ là của chúng mình
Quả bóng xanh/ bay giữa trời xanh”
Hay là “Con chim sẻ nhỏ chết rồi
Chết trong đêm cơn bão về gần sáng
Đêm ấy tôi nằm/ trong chăn nghe/cánh chim đập cửa”
(Tiếng vọng)
Mà phải ngắt như”… Đêm ấy /tôi nằm trong chăn/ nghe cánh chim đập cửa”
+ Và cũng nhấn giộng đúng chỗ như:
“Sự ấm áp gối chăn đã giữ chặt tôi
Và tôi ngủ ngon lành đến lúc bão vơi
Chiếc tổ cũ trong ống tre đầu nhà chiều gió hú
Không còn nghe tiếng cánh chim về
Và tiếng hót mỗi sớm mai trong vắt
Nó chết trước cửa nhà tôi lạnh ngắt
Một con mèo hàng xóm lại tha đi
Nó để lại trong tổ những quả trứng
Những con chim non mãi mãi chẳng ra đời”
Đoạn thơ trên cần đọc với giọng nhẹ nhàng,trma62 buồn bộc lộ cảm xúc day dứt,xót thương,ân hận trước cái chết thương tâm của chú chim sẻ nhỏ và nhấn giọng ở những từ:”chết rồi,ấm áp,giữ chặt,lạnh ngắt,mãi mãi”
Trang 7- Có 4 học sinh đọc đúng ngũ điệu câu như lên giọng ở cuối câu hỏi,hạ giọng ở cuối câu kể:
- Lan làm bài tập chưa?(lên giọng)
- Mình vừa làm bài xong.(hạ giọng)
- Có 3 học sinh biết thay đổi giọng đọc cho phù hợp như: Hải nói: (cao giọng)
- Hôm nay tổ 3 trực nhật Và đọc:
- Hôm nay,tổ 3 trực nhật Hải nói (hạ giọng)
- Có 5 học sinh đọc chưa nhanh.đối với những học sinh này ,giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh làm chủ tốc độ đọc bằng cách đọc mẫu để học sinh đọc theo tốc độ đã định.Ngoài ra,còn có biện pháp đọc nối tiếp trên lớp;đọc thầm trước thì tốc độ đọc sẽ nhanh hơn
- Lớp có 18 học sinh đọc diễn cảm chưa tốt.các em chưa đúng giọng
vui,buồn,giận dữ,trang nghiêm;đọc chưa phù hợp các kiểu câu thể loại;chưa biết nhấn giọng ở từ ngữ biểu cảm,gợi tả,phân biệt lời nhân vật,lời tác giả…Để đọc diễn cảm,người ta phải làm chủ được chổ ngắt giọng,kỹ thuật ngắt giọng biểu cảm,làm chủ được tốc độ đọc(độ nhanh,chậm,chổ ngâm hay là việc dãn nhịp đọc),làm chủ được cường độ đọc(đọc to hay nhỏ,nhấn giọng hay không)và làm chủ ngữ điệu(độ cao của giọng đọc,lên giọng hay hạ giọng)
Trước thực trạng như thế,tôi bắt đầu tìm hiểu nguyên nhân,và cuối cùng tôi được biết:
- Giáo viên gắn bó với phương pháp cũ lâu dài nên việc thay đổi nội dung,phương pháp mới còn nhiều bỡ ngỡ,chưa thông suốt
- Trước đây,giờ tập đọc phần rèn đọc chỉ cần một số học sinh trong lớp được đọc
là đạt yêu cầu cho nên còn nhiều học sinh chưa được đọc
- Học sinh chưa thích thú học phân môn tập đọc với lý do là:
+ Các em không có cơ hội đọc trước lớp để thể hiện khả năng của mình trước thầy cô,bạn bè
+ Học sinh còn nhút nhát , chưa mạnh dạn giơ tay,sợ đọc sai,đọc không tốt sẽ bị giáo viên khiển trách…
Với nhiều nguyên nhân như thế nên tôi tự nghiên cứu và nhận thấy rằng:phân môn tập đọc cần xoáy sâu vào yêu cầu luyện đọc(đọc từ khó,đọc câu khó,đọc từng đoạn,đọc theo nhóm,đọc phân vai…)và như thế cả lớp đều được đọc bài
Khi đọc bài,trước tập thể lớp,bạn nào đọc tốt thì được cả lớp tuyên dương,giáo viên khen ngợi
Việc giáo viên thay đổi quan điểm nhìn nhận,cách đánh giá kết quả học tập,đổi mới phương pháp dạy học sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giờ dạy tập đọc
Bên cạnh những khó khăn trên,hiện nay tôi cũng có nhiều thuận lợi như:
- Giáo viên và học sinh được trang bị đầy đủ sách giáo khoa
- Sách giáo khoa hỗ trợ rất nhiều cho việc nghiên cứu,lựa chọn phương pháp giảng dạy của giáo viên.Sách giáo khoa có nôi dung phong phú,đa dạng giúp học sinh phát triển trí tưởng tượng,tư duy.Mặt khác,sách có nhiều mảng kiến thức gần gũi với thực tế cuộc sống hằng ngày nên học sinh thấy thích thú.Song song với kênh chữ,kênh hình cũng không kém phần quan trọng,tranh vẽ màu sắc đẹp,tươi sáng ,rất vui mắt
Trang 8- Bản thân đã được chuẩn hóa,tham gia các lớp bồi dưỡng thường xuyên,lớp cử nhân tiểu học,các chương trình thay sách v.v…là điều kiện tốt để nâng cao chất lượng dạy học.
CHƯƠNG II:THIẾT KẾ BÀI DẠY
I.Đề xuất điều chỉnh nội dung phương pháp dạy học:
Kỹ năng đọc được hình thành khi học sinh thực hiện hai hình thức đọc:đọc thành tiếng và đọc thầm Tổ chức dạy tập đọc cho học sinh chính là quá trình làm việc của thầy
và trò để thực hiện hai hình thức đọc này
+ Đọc thành tiếng là một hình thức không thể thiếu được của việc dạy đọc.Vì vậy, người giáo viên phải chú trọng đúng mức khâu luyện đọc thành tiếng
+ Còn luyện đọc thầm, tuy xuất hiện sau nhưng thường được thực hiện đồng thời: trong lúc giao viên hay học sinh giỏi đọc thành tiếng thì những học sinh khác đọc
thầm.Để trả lời câu hỏi của giáo viên,học sinh phải đọc thầm từng câu,đoạn của bài.Khi chuẩn bị bài ,học sinh đọc thầm cho hiểu nghĩa rồi mới đọc thành tiếng
Hai hình thức đọc thành tiếng và đọc thầm gắn bó chặt chẽ với nhau.Để tiện cho việc trình bày có thể tách rời thành hai:tổ chức dạy học thành tiếng và đọc thầm
+ Đọc thành tiếng bao gồm 4 mức độ:đọc đúng,đọc nhanh,đọc có ý thức và có diễn cảm
+ Đọc thầm gồm 3 mức độ là đọc đúng,đọc nhanh,đọc có ý thức
a-Tổ chức dạy đọc thành tiếng:
- Giáo viên hướng dẫn học sinh tư thế đọc:người ngồi ngay ngắn, sách và mắt cách nhau 30->35cm hoặc đứng đọc đàng hoàng,thoải mái, sách phải được mở rộng và cầm bằng hai tay
- Luyện đọc đúng: Đọc đúng các âm,thanh,nghỉ hơi,ngắt hơi đúng ngữ điệu
Ví dụ:
+ Đọc đúng các phụ âm đầu
Không đọc “cây che” ,”con gắn”,”da ngoài”…mà phải đọc “cây tre”,”cái
rổ”,”con rắn”,”ra ngoài”…
Trang 9Học sinh dễ lẫn thanh ?/~.”Lầu Ngũ Giác”,”buổi hoàng hôn”,”ngọn lửa”,”chủng tộc”,”dũng cảm”,…
+ Đọc đúng ngữ điệu ,ngắt hơi chưa đúng chỗ trong bài:”hành trình của bầy
ong”,đoạn cuối trang 118 sách tiếng việt 5 tập 1.
“ Chắt trong /vị ngọt /mùi hương
Lặng thầm thay những/ con đường ong bay
Trải qua / mưa năng / vơi đầy
Men trời đầy đủ / làm say đất trời
Bầy ong giữ hộ / cho ngườiNhững mùa hoa đã / tàn phai tháng ngày ”
Cần gợi ý hướng dẫn học sinh dựa vào nghĩa,vào quan hệ ngữ pháp giữa các tiếng ,các từ để ngắt nhịp cho đúng như
“ Chắt trong vị ngọt / mùi hương
Lặng thầm thay / những con đường ong bay
Trải qua mưa năng / vơi đầyMen trời đầy / đủ làm say đất trời
Bầy ong giữ hộ / cho ngườiNhững mùa hoa / đã tàn phai tháng ngày ”
- Luyên đọc nhanh:
Đọc nhanh còn gọi là đọc lưu loát,trôi chảy
Đọc nhanh thật sự có ích khi nó không tách rời việc hiểu rõ điều được đọc
- luyện đọc có ý thức:
Đọc thông hiểu nôi dung bài đọc,nêu được dàn ý bài đọc,biết đặt tên cho đoạn văn,tóm tắt được ý chính của đoạn,rút ra nội dung của bài,trả lời được câu hỏi : về nội dung ý nghĩa,giá trị nghệ thuật của câu văn,câu thơ,đọc hiểu những bài ,những quyển sách hay tờ báo viết cho thiếu nhi
Đọc diễn cảm thể hiện năng lực đọc ở trình độ cao và chỉ thực hiện được trên cơ sở đọc đúng và đọc lưu loát.Đọc diễn cảm chỉ có thể có được trên cơ sở hiểu thấu đáo bài đọc
Đọc diễn cảm yêu cầu đọc đúng giọng vui,buồn,giận dữ,nghiêm trang…phù hợp bài đọc,kiểu câu,thể loại,đọc có cảm xúc cao,biết nhấn giọng ở từ ngữ gợi cảm,gợi tả,phân biệt lời nhân vật,lời tác giả
Ví dụ như:
+ Đêm ấy /tôi nằm trong chăn/ nghe cánh chim đập cửa.(bài “tiếng
vọng”sách tiếng việt 5 tập 1 trang 108).
+ Bài “Ê-mi-li-con” tiếng việt 5 tập 1 trang 49 cần ngắt nghỉ hơi đúng
giũa các cụm từ,nhấn giọng ở những từ ngữ thể hiện xúc động của chú xơn
Mo-ri-“Ê-mi-li con ôi!
Trời sắp tối rồi…
Cha không bế con về được nữaKhi đã sáng bùng bên ngọn lửa.”
Trang 10Đọc với giọng yêu thương ngọt ngào ,xúc đông của lời người cha sắp phải
xa con mình
+ Đọc vắt hai dòng thơ trên và dưới
“Con sẽ ôm lấy mẹ mà hônCho cha nhé ”
+ Đọc ngắt nghỉ hơi giữa các cụm từ thể hiện nỗi lòng người chồng nhắn gửi cho vợ:
“Cha đi vui,/ xin mẹ đừng buồn! ”+ Đọc giọng phẫn nộ,đau thương:
“Giôn-Xơn!
Tội ác bay chồng chất Nhân danh ai
Bay mang những B.52Những Na-pan,hơi độcĐến Việt Nam
Để đốt những nhà thương,trường học
Giết những con người chỉ biết yêu thươngGiết những trẻ em chỉ biết đến trườngGiết những đồng xanh bốn mùa hoa lá
Là giết cả những dòng sông của thơ ca nhạc họa”
+ Đọc với giọng vui,hồn nhiên như đối với bài “Bài ca về Trái Đất”
“Trái đất này / là của chúng mìnhQuả bóng xanh / bay giữa trời xanh…”
+ Đọc với giọng trầm buồn bộc lộ cảm xúc xót thương như trong bài
“Tiếng vọng” trang 108:
“Con chim sẻ nhỏ chết rồiChết trong đêm cơn bão về gần sángĐêm ấy / tôi nằm trong chăn / nghe cánh chim đập cửa
… Nó chết trước cửa nhà tôi lạnh ngắtMột con mèo hàng xóm lại tha đi
Nó để lại trong tổ những quả trứngNhững con chim non mãi mãi chẳng ra đời”
+ Giọng đọc thể hiện sự trân trọng tự hào đối với bài :”Nghìn năm văn hiến”
Trang 11“Ngày nay,khách vào thăm Văn Miếu – Quốc Tử Giám còn thấy bên giếng Thiên Quang,dưới những hàng muỗm cổ kính ,82 tấm bia khắc tên tuổi 130 vị tiến sĩ từ khoa thi năm 1442 đến khoa thi năm 1779 như chứng tích về một nền văn hiến lâu đời”.
+ Đọc các lời đối thoại thể hiện đúng giọng của từng nhân vật như bài :”Một chuyên gia máy xúc”
- Đồng chí lái máy xúc bao nhiêu năm rồi ?
- Tính đến nay là năm thứ mười một -Tôi đáp
+ Đọc phân biệt lời nhân vật,lời tác giả như trong bài “Lòng dân”
Cai: -Hừm! Thằng nhỏ lại đây.Ông đó phải tía mầy không? Nói dối,tao bắn
An:-Dạ,hỏng phải tía…
Cai: (Hí hửng)-Ờ ,giỏi!Vậy là ai nào?
An:-Dạ ,cháu…kêu bằng ba,chứ hỏng phải tía…
Cai:-Thằng ranh!(Ngó chú cán bộ) Giấy tờ đâu , đưa coi!
Cán bộ:- (Giọng miễn cưỡng) Để tôi đi lấy (chú toan đi,Cai cản lại)
+ Đọc đúng ngữ điệu lên cao hay hạ thấp giọng
Mỗi kiểu câu chia theo mục đích nói đều có ngữ điệu riêng như hạ giọng cuối câu kể(tôi đi học) và lên giọng ở câu hỏi(Lan đến hả ?)
b-Tổ chức dạy đọc thầm:
- Tư thế ngồi đọc thầm phải ngay ngắn, khoảng cách giữa mắt và sách 30->35cm
- Kỹ năng đọc thầm phải được chuyển dần từ ngoài vào trong,từ đọc to đến đọc nhỏ,từ đọc mấp máy môi đến đọc hoàn toàn bằng mắt ,không mấp máy môi đến
di chuyển mắt theo ngón tay rồi đến chỉ có mắt di chuyển.Giáo viên cần kiểm soát quá trình đọc thầm của học sinh bằng cách qui định thời gian đọc cho từng đoạn và bài.Học sinh đọc xong thì giơ tay cho giáo viên nắm và điều chỉnh tốc
độ đọc thầm
- Hiệu quả đọc thầm được đo bằng khả năng thông hiểu nội dung văn bản
đọc.Dạy đọc thầm chính là dạy đọc có ý thức,bắt đầu từ việc hiểu nghĩa của từ,cụm từ,câu đến hiểu ý đoạn,hiểu nội dung bài.Đọc thầm có ưu thế nhanh hơn đọc thành tiếng,là hình thức đọc tốt nhất để tiếp nhận,thông hiểu nội dung văn bản do không còn chú ý đến việc phát âm mà chỉ tập trung để hiểu điều mình đọc.Có hai hình thức kiểm tra đọc thầm là kiểm tra trực tiếp và kiểm tra việc đọc hiểu
Trang 12Chẳng hạn như khi đọc từ phiên âm tiếng nước ngoài giáo viên cần nhắc nhở học sinh chú ý cáh ngắt hơi rất ngắn ở các dấu gạch nối như Hi-rô-shi-ma;Na-ga-da-ki;Xa-xa-ki;Xa-da-cô;…
- Giáo viên cần phải giúp học sinh biết cách ngắt ngỉ hơi hợp lý như trong bài
“Những con sếu bằng giấy”
“Nằm trong bệnh viện / nhẩm đếm từng ngày còn lại của đời mình,cô bé ngây thơ tin vào một truyền thuyết nói rằng / nếu gấp đủ một nghìn con sếu bằng giấy treo quanh phòng,em sẽ khỏi bệnh….Nhưng Xa-da-cô chết / khi em mới gấp được 44 con”
- Với bài “Những người bạn tốt ” Đoạn một từ “A-ri-ôn là một nghệ sĩ đến trở về dất liền”
Hai câu đầu đọc chậm,những câu sau đọc nhanh hơn để diển tả đúng tình huống nguy hiểm
Đã đọc đúng văn bản ắt học sinh có thể dễ dàng đọc hay(đọc diễn cảm)
2-Đọc diễn cảm:
Giáo viên căn cứ vào nội dung,phong cách văn bản để dẫn dắt,gợi mở học sinh tìm ra cách đọc,biết thể hiện bằng giọng đọc,từ đó bước đầu ý thức được cách đọc diển tả nội dung tốt nhất
- Đối với văn bản nghệ thuật.Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm thể hiện tình cảm,thái độ qua giọng đọc phù hợp vói hình ảnh,cảm xúc trong bài thơ,sự việc,tính cách nhân vật trong bài văn,vở kịch…
Đọc đúng về ngữ điệu câu:lên giọng ở cuối câu hỏi (Mẹ đi làm chưa?)hạ giọng ở cuối câu kể(Lan đi học)
Biết thay đổi giọng cho phù hợp như cao giọng :”A-lếch-xây nhìn tôi bằng đôi mắt sâu và xanh,mỉn cười ,hỏi(cao giọng)
+ Đồng chí lái máy xúc bao nhiêu năm rồi ?
+ Tính đến nay là năm thứ mười một Tôi đáp
- Đối với câu hỏi tu từ:
“Oa-sinh-tơnBuổi hoàng hôn
Ôi những linh hồnCòn,mất?”(Ê-mi-li con)Hoặc bài:”Thư gửi các học sinh” có câu :
“Vậy các em nghĩ sao?”
Giáo viên cần đọc mẫu,phân tích để học sinh thấy cái hay để có giọng đọc phù hợp như hỏi chính bản thân mình,không cần người khác trả lời
Tuy nhiên,đọc diễn cảm còn phụ thuộc vào sự cảm nhận riêng của từng cá
nhân,giáo viên cần khuyến khích cách đọc sáng tạo của học sinh
- Đối với văn bản phi nghệ thuật:
Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định ngữ điệu đọc sao cho phù hợp với mục đích thông báo làm rõ những thông tin cơ bản,giúp người nghe tiếp nhận được những vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản
Trang 13Khắc phục những cách đọc thiên về hình thức hoặc “diễn cảm”tùy tiện của học sinh.
Giáo viên tổ chức cho học sinh luyện đọc theo các hình thức đọc cá nhân,đọc nối tiếp từng đoạn,đọc theo vai
Đọc theo vai được thể hiện ở các bài tập đọc có nội dung đối thoại.tác dụng của hình thức này là phát huy cao độ trí tưởng tượng,óc sáng tạo của trẻ.Học sinh diễn đạt lời nhân vật một cách dí dỏm,tự tin.Có thể tổ chức cho học sinh sắm vai,diễn kịch kết hợp lời nhân vật với diễn xuất sẽ làm bật trọng tâm của tác phẩm như bài”Lòng dân”.Có như thế học sinh sẽ thích thú hơn.Từ đó các em có thể tự giác tìm tòi ở những tác phẩm khác
Giáo viên chia học sinh thành các nhóm nhỏ phù hợp với số lượng nhân vật trong bài để cho các em lựa chọn vai và thể hiện cách đọc.Sau đó mời vài nhóm thi
đua,bình chọn,nhận xét.Giáo viên cần khen ngợi,khích lệ nhiều hơn nữa để tất cả học sinh trong lớp đều mạnh dạn tham gia và tích cực xung phong khi được đọc ở hình thức này
Để luyện đọc cho học sinh,giáo viên phải có một số kỹ năng sau:
+ giáo viên phải đọc tốt ,đọc đúng ,đọc hay,có ý thức điều chỉnh giọng đọc phù hợp nhất Ngoài ra,giáo viên còn phải có vốn sống ,năng lực cảm thụ văn học,tái hiện nội dung bài học,tái hiện nội dung tác phẩm,hình tượng nhân vật
+ giáo viên phải yêu văn thơ,thấy hết giá trị nội dung,nghệ thuật của một tác phẩm.Kết hợp phương pháp truyền thụ thích hợp làm sao để học sinh cũng yêu thơ cũng say mê tác phẩm như chính mình
Tóm lại: Để giờ tập đọc đạt kết quả cao ,giáo viên cần nghiên cứu có kế hoạch
ghiang3 dạy từng phần tỉ mỉ như:
a/ Phần luyện đọc:
Lúc học sinh đọc giáo viên biết phát hiện những từ học sinh phát âm chưa chuẩn
để giúp các em phát âm lại
Cho học sinh nêu câu,đoạn khó để giúp các em luyện kỹ,lưu ý cách ngắt,nghỉ ở những câu văn dài.giáo viên phân công các nhóm và phân vai hợp lý
b/ Phần tìm hiểu bài:
Giáo viên gọi học sinh đọc câu hỏi trước lớp.Giáo viên nên cho học sinh phát biểu
ý kiến rồi chốt lại ý hay nhất ,đúng nhất
Song có những câu hỏi rất dài,khó trả lời thì giáo viên phải giải nghĩa,hoặc tách nội dung câu hỏi thành nhiều câu hỏi nhỏ phù hợp với khả năng lớp mình để học sinh suy nghĩ,thảo luận,trả lời
c/ Luyện đọc diển cảm và học thuộc long:
Chọn học sinh có giọng đọc hay,đọc cho cả lớp nghe.Giáo viên kiểm tra và rèn đọc nhiều cho đối tượng học sinh trung bình.Đầu tư cho học sinh có khả năng phát triển
Việc luyện học thuộc lòng cho học sinh,giáo viên cần luyện học thuộc lòng từng đoạn rồi ghép lại để thuộc cả bài.Khuyến khích các em nhẩm thuộc lòng tại lớp