Vệ sinh máy tính đón xuân 2011 pps

Có thể, máy cần nhiều thời gian hơn để khởi động cũng như tắt; hoặc do đĩa cứng phải đọc liên tục ở chế độ nền; hoặc có thể việc khởi chạy một ứng dụng sẽ lâu hơn bình Hình 1: Resource M

Vệ sinh máy tính đón xuân 2011

Theo thời gian, máy tính của bạn sẽ trở nên già cỗi và chậm chạp Bài viết sẽ mách cho bạn cách "làm mới" máy tính mà không phải cài đặt lại Windows hay

định dạng lại đĩa cứng

Hệ thống

Máy tính sử dụng Windows của bạn đang vận hành “ì ạch” Có thể, máy cần nhiều thời gian hơn để khởi động cũng như tắt; hoặc

do đĩa cứng phải đọc liên tục ở chế

độ nền; hoặc có thể việc khởi chạy một ứng dụng sẽ lâu hơn bình

Hình 1: Resource Monitor

hiển thị mức độ bộ nhớ được

sử dụng

thường

Windows chạy chậm vì 3 nguyên nhân chính: Windows Registry tăng dung lượng, các DDL và tập tin rác khác được "sao y bản chính" một cách không cần thiết, hoặc các đĩa cứng bị phân mảnh; hoặc có nhiều dịch vụ và ứng dụng nền đang hoạt động

Windows Registry: Windows lưu các thiết lập cấu hình, thiết lập cài đặt ứng dụng và tùy chọn trong một

cơ sở dữ liệu gọi là Windows Registry Khi bạn cài đặt và gỡ bỏ cài đặt các ứng dụng hoặc thực hiện các thay đổi đối với Windows, Registry có xu hướng ngày càng phình to về dung lượng Và vì Registry trở nên lớn hơn nên các ứng dụng và dịch vụ sử dụng cơ

sở dữ liệu này sẽ mất nhiều thời gian hơn để tải về (hay tham khảo)

Ngoài ra, các quá trình gỡ bỏ cài đặt không hoàn tất cũng để lại trong Registry những món thừa, từ đó làm gia tăng kích thước

Dịch vụ và tác vụ nền không cần thiết: Bạn càng cài đặt nhiều ứng dụng thì các ứng dụng này sẽ cài bổ sung vài hệ thống vài dịch vụ hoạt động chế độ nền (hoạt động ẩn mà người dùng không thể quan sát trên màn hình) Có thể, dịch vụ này có thể giúp tăng tốc khởi chạy một ứng dụng, tuy nhiên không phải hầu hết dịch vụ nền đều cần thiết hoạt động

Trục trặc đĩa

cứng: Hệ thống tập

tin của máy tính

cuối cùng cũng sẽ

bị phân mảnh

Windows 7 cố

gắng hạn chế điều

này đến mức tối

thiểu bằng cách

cho chạy tiện ích

dồn đĩa (defragger) ở chế độ nền khi máy tính ở trạng

Hình 2: Reliability Monitor cung cấp biểu đồ về lịch sử độ

ổn định của hệ thống

thái chờ (idle) Tuy nhiên, nếu bạn thường hay tạo và xóa các tập tin (hoặc dùng các ứng dụng thường xuyên thực hiện iệc này) thì sự hiện tượng phân mảnh đĩa cứng hầu như sẽ xảy ra - vấn đề chỉ là thời gian Hiệu năng hệ thống có thể bị ảnh hưởng một khi đĩa cứng trở nên quá tải, điều này làm cho việc chuyển đổi từ bộ nhớ chính sang đĩa cứng diễn ra rất chậm

Gỡ bỏ cài đặt không hoàn tất: Công cụ gỡ bỏ cài đặt của Windows cũng như tính năng gỡ bỏ cài đặt đi kèm các ứng dụng không phải luôn luôn gỡ bỏ trọn vẹn một ứng dụng, qua đó khiến cho Registry phình

to như bong bóng

CÔNG CỤ THEO DÕI

Bạn sẽ cần vài công cụ để giúp "lật tẩy" các thông số

và cấu hình hệ thống

Benchmark: Các công cụ dạng này sẽ giúp bạn xác định được hiệu năng của hệ thống Tốt hơn hết là bạn nên chạy một "phép đo" WorldBench hay PCMark

Vantage ngay khi bạn lần đầu tiên thiết lập hay mua một hệ thống mới Lưu lại kết quả, và sau đó chạy lại các công cụ kiểm tra sức khỏe hệ thống này vài tháng một lần Nếu kết quả giảm quá mức 10% thì bạn nên dọn dẹp máy tính của mình

Các widget hữu ích: Windows thường đi kèm các tiện ích (applet) nhỏ, hoặc các gadget mà bạn có thể lưu giữ trên màn hình chính của Windows Nhưng nếu bạn có quá nhiều gadget đang chạy, chúng có thể làm chậm hệ thống Trong trường hợp này, bạn có thể

sử dụng một gadget hữu ích là CPU meter, có chức năng giám sát trạng thái bộ nhớ hệ thống Nếu tỷ lệ phần trăm bộ nhớ sử dụng theo thời gian tăng lên thì hẳn là đang có vài tác vụ nền hoạt động trong khi hệ thống không thực sự cần đến chúng

Windows Resource Monitor: Tiện ích này thích hợp cho việc chẩn đoán các trục trặc có thể xảy ra Windows Resource Monitor thực sự mạnh hơn CPU

meter và phổ biến hơn công cụ Task Manager của Windows Bạn khởi chạy Resource Monitor bằng cách nhấn chuột Start.Run, gõ resmon, rồi sau đó nhấn <Enter>

Windows Reliability Monitor: Bạn cũng cần đảm bảo hệ thống được kiểm tra bằng tiện ích Windows Reliability Monitor Có thể bạn cho rằng, hệ thống của mình kém ổn định so với trước đây nhưng Reliability Monitor sẽ cung cấp cho bạn dữ liệu để

xác nhậ

n sự ngờ vực này

Hình 3: Công cụ Disk Cleanup hữu ích để vệ sinh đĩa cứng cũng như máy tính

Bạn khởi chạy Reliability Monitor bằng cách mở Control Panel, nhấn chuột lên liên kết System and Security, và sau đó chọn Action Center Bạn sẽ nhìn thấy tiêu đề có nhãn

Maintenance Nhấn chuột lên đó và bạn sẽ thấy liên kết cho mục View Reliability History Bạn có thể dễ dàng duyệt qua Reliability Monitor bằng cách nhấn chuột lên cột đại diện cho các dữ liệu Bạn cũng có thể nhìn thấy đường xu hướng Nếu xuất hiện 1 điểm

đi xuống đột ngột, bạn cần kiểm tra Nếu nhiều ứng dụng không ổn định thì có lẽ vài ứng dụng mà bạn cài đặt (hay gỡ cài đặt) trước khi sự cố xảy ra chính là thủ phạm

Chẩn đoán khởi động hệ thống: Một ứng dụng của hãng thứ 3 rất hữu ích cho việc đánh giá các sự cố khởi động là Soluto Đây đồng thời là một ứng dụng

Disk Cleanup hữu

ích để vệ sinh đĩa

cứng cũng như máy

tính

chẩn đoán và là một tiện ích có khả năng khắc phục các lỗi khởi động

TỔNG VỆ SINH HỆ THỐNG

Về cơ bản, bạn có thể ra tay tống khứ nhiều thứ không cần thiết ra khỏi máy tính của mình

Dọn dẹp đĩa cứng: Vài phiên bản Windows trước

đây có tiện ích Disk Cleanup Bạn khởi động công cụ tích hợp này bằng cách nhấn chuột Start.All Programs.Accessories.System Tools.Disk Cleanup Bạn cũng có thể tự tay dọn dẹp các tập tin hệ thống

cũ – nhưng việc này đầy nguy hiểm, do đó bạn cẩn trọng khi muốn xóa chúng Disk Cleanup cũng cho phép bạn xóa hầu hết tập tin hệ thống cũ ngoại trừ những tập tin System Restore và Shadow Copy gần nhất (bên dưới thẻ More Options) Tuy nhiên, bạn biết được liệu mình có cần một cột mốc khôi phục cũ

để đưa hệ thống về tình trạng khoẻ mạnh trước đó nếu chẳng may hệ thống gặp sự cố

Dồn đĩa cứng: Dồn đĩa

cứng là việc hữu ích cần

thực hiện sau khi bạn kiểm

tra hệ thống bằng Disk

Cleanup Trong quá trình

dồn đĩa, tốc độ hoạt động

của hệ thống sẽ chậm lại bởi

vì tính năng dồn đĩa làm cho

các đĩa cứng trở nên bận rộn

hơn chút ít so với bình

thường Tiện ích dồn đĩa của

Windows 7 có đôi chút

thông minh về việc này,

nhưng máy tính của bạn vẫn ít linh hoạt hơn, bạn nên

sử dụng công cụ này khi không cần truy cập tức thì

hệ thống

System Configuration Ultility: Công cụ này thường được nhắc đến với tên gọi Msconfig Bạn khởi chạy

Hình 4: Máy tính thường khởi động cùng hàng tá dịch

vụ, ứng dụng không cần thiết

bằng cách nhấn Start.Run, gõ msconfig Đây là tiện

ích cho phép bạn tự mình xác định các dịch vụ cần hoạt động cũng như các ứng dụng khởi động cùng lúc với Windows (startup application) Tiện ích không cho bạn lời khuyên về dịch vụ hay ứng dụng có thể

vô hiệu hóa một cách an toàn nhưng bạn có thể làm

ẩn các dịch vụ Windows để từ đó giúp quản lý thẻ Service dễ dàng hơn

Thẻ Startup hữu ích hơn Sự lưu ý ở đây là, nếu bạn

vô hiệu hóa mọi thứ thì vài ứng dụng (như tiện ích phòng chống virus) có thể không hoạt động Dù vậy, các ứng dụng như QuickTime Helper và công cụ trợ giúp Adobe Acrobat có thể được vô hiệu hóa một cách an toàn

Registry Editor: Sử dụng Windows Registry Editor phải thận trọng Bạn có thể dễ dàng xóa vĩnh viễn các khóa khỏi Registry, qua đó làm cho hệ thống không thể hoạt động Một rủi ro ít nghiêm trọng hơn là, làm

cho các ứng dụng không thể vận hành, bắt buộc phải cài đặt lại ứng dụng Do đó, bạn hãy sao lưu Registry trước khi chỉnh sửa chúng (tham khảo thêm tại find.pcworld.com/70986)

Nếu cố tìm ra các khoản mục Registry cho một thao tác gỡ bỏ cài đặt ứng dụng không hoàn tất thì Registry Editor cho phép bạn thực hiện việc tìm kiếm Tuy nhiên, bạn cần đưa ra cụ thể truy vấn tìm kiếm Ví dụ, tìm kiếm với từ khóa "Zune" sẽ cho kết quả tốt hơn so với khi sử dụng từ khóa "Microsoft"

CÔNG CỤ HÃNG THỨ 3

Trước hết, bạn đừng quá tin và phó thác cho những tiện ích được gọi là công cụ vệ sinh Registry Về cơ bản, Windows Registry là một cơ sở dữ liệu phức tạp

do đó hãy hết sức cẩn trọng khi "táy máy" những thiết lập tại đây Nếu được, bạn có thể sử dụng 2 công cụ bên dưới

Soluto có thể giúp rút ngắn thời gian khởi động

Windows – đôi khi nhanh hơn đáng kể Bạn có thể tải

Soluto miễn phí tại find.pcworld.com/

70486

Tiện ích có một cơ

sở dữ liệu của các ứng dụng dạng startup đã được biết

và khuyên bạn liệu có an toàn để gỡ bỏ chúng Tuy nhiên, Soluto không chỉ đưa các khoản mục khởi động nhóm "chạy" (run) và "không chạy" (don't run),

mà còn trì hoãn các khoản mục nhất định mà bạn vẫn muốn khởi chạy ở giai đoạn khởi động máy nhưng có thể tiếp tục "sự nghiệp" chỉ một chút sau khi hệ thống bắt đầu tương tác trở lại

Hình 5: Soluto cho biết lượng

thời gian mà bạn có thể tiết

kiệm khi khởi động

Trong khi đó, Revo Uninstaller Pro là một tiện ích thuận tiện – tuy đôi chút phức tạp hơn Soluto Tiện ích đang cố gắng trở thành một công cụ gỡ bỏ cài đặt hoàn hảo hơn và Revo đang thực hiện tốt mục tiêu này

Với Revo Uninstaller, bạn chỉ đơn giản là nhấn đúp chuột lên những gì cần loại bỏ Revo cho phép chọn một tác vụ gỡ bỏ cài đặt an toàn, trung bình hay nâng cao Sau bước này, bạn cũng có thể quét kiểm tra các tập tin hay khoản mục Registry còn sót lại đối với ứng dụng vừa chọn gỡ cài đặt

Revo Uninstaller cung cấp phiên bản miễn phí tại địa chỉ find.pcworld.com/70981, tuy nhiên phiên bản đầy

đủ giá 40USD hỗ trợ bản quyền cho 1 máy tính, bản 80USD hỗ trợ đến 4 máy tính

CÁC BƯỚC BẢO TRÌ HỆ THỐNG SẠCH

Bạn làm cách nào để giữ cho máy tính chạy Windows luôn sạch sẽ? Hãy tham khảo các thủ thuật sau

• Nếu một ứng dụng có tùy chọn cài đặt nâng cao (advanced install), hãy sử dụng tùy chọn này Kiểm tra những gì sẽ được cài đặt Thỉnh thoảng, bạn sẽ có tùy chọn yêu cầu ứng dụng không chạy bất thứ điều

gì khi hệ thống khởi động

• Luôn theo dõi

hộp thoại của quá

trình cài đặt Cửa

sổ cài đặt thường

cung cấp tùy chọn

các tính năng bổ

sung như thanh

công cụ cho trình

duyệt, tiện ích khởi

chạy nhanh cùng

nhiều công cụ hữu ích khác

• Nếu một cửa sổ xuất hiện trong trình duyệt và yêu cầu bạn phải cài đặt cái gì đó, hãy bảo đảm rằng mình

Hình 6: Revo Unstaller cho phép loại bỏ tận gốc các ứng dụng cũ

biết rõ đó là gì Đó có thể chỉ là một công cụ hỗ trợ trình duyệt, hay nó có thể cài đặt một số thứ chạy cùng với việc khởi chạy (startup) có khả năng chiếm dụng tài nguyên hệ thống; trường hợp xấu nhất là hành vi cài phần mềm nguy hại

• Sử dụng các công cụ như Soluto và Msconfig thường xuyên để bảo đảm các tiện ích, dịch vụ cần đến sẽ không khởi chạy lúc hệ thống khởi động

• Thường xuyên dọn vệ sinh đĩa cứng, đặc biệt các tập tin internet và cài đặt tạm thời

Nhìn chung, bạn chỉ dành ra vài phút mỗi tuần cho những công việc kể trên để giữ cho hệ thống luôn sạch sẽ, và mọi thứ sẽ tốt hơn nữa nếu bạn tập cho mình thói quen định dạng và cài đặt lại máy tính sau thời gian dài sử dụng