Bệnh học hô hấp - Lao part 4 pps

Bệnh lao quay trở lại do những nguyên nhân sau: sự lãng quên hiểm hoạ bệnh lao trong quá khứ; nhiều quốc gia không có chương trình chống lao; sự biến động dân số; sự bùng nổ của dịch HIV

bản nhất của dịch tễ học bệnh lao trong cộng đồng như sau:

- Tổng số bệnh nhân lao: là tổng số người mắc bệnh lao trong quần thể ở một thời điểm tính trên 100.000 ân Năm 2000, trên toàn thế giới ước tính có 23,2 triệu bệnh lao các thể (

350/100.000 dân ), dự đoán năm 2005 có 28 triệu bệnh nhân lao các thể

- Chỉ số mới mắc lao: là tổng số bệnh nhân lao mới xuất hiện trong quần thể trong một năm tính trên 100.000 dân Số bệnh nhân lao phổi mới mắc xét nghiệm đờm ương tính là chỉ số dịch

tễ quan trọng nhất để dánh giá thực trạng tình hình bệnh lao Chỉ số này được chia làm ba mức độ: thấp - ưới 25 bệnh nhân lao mới/100.000 ân/năm; trung bình- từ 25 đến 100/100.000 ân/năm; cao- trên 100/100.000 ân/năm Năm 2000, trên toàn thế giới ước tính có 10,2 triệu người mắc bệnh lao, trong đó có 4,6 triệu lao phổi AFB ương tính Năm 1998, tổng số bệnh nhân lao các thể được phát hiện ở nước ta là 87.479 người (115/100.000dân), lao phổi 77.263 người, trong đó có 60.086 lao phổi AFB ương tính (77,8%)

- Chỉ số tử vong do lao: là tổng số người chết vì bệnh lao trong một năm tính trên 100.000 ân

Số người chết vì bệnh lao trên toàn thế giới năm 2000 ước tính là 3,5 triệu người, nguyên nhân

tử vong hàng đầu do các bệnh truyền nhiễm

- Chỉ số nhiễm lao trong cộng đồng: là tổng số người có phản ứng Tuberculin ương tính ( thường dùng phản ứng Mantoux ) trên 100.000 dân

1.2 Sự quay trở lại của bệnh lao trên phạm vi toàn thế giới:

Tháng 4 năm 1993, Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố bệnh lao là vấn đề khẩn cấp toàn cầu vì

sự quay trở lại của bệnh lao Bệnh lao quay trở lại do những nguyên nhân sau: sự lãng quên hiểm hoạ bệnh lao trong quá khứ; nhiều quốc gia không có chương trình chống lao; sự biến động dân số; sự bùng nổ của dịch HIV và tác động tương hỗ giữa dịch lao và dịch HIV; tác động của yếu tố kinh tế-xã hội

1.3 Đặc điểm của bệnh lao :

Bệnh lao là một bệnh xã hội phổ biến, chịu ảnh hưởng trực tiếp của tình hình kinh tế xã hội nhưng có thể dự phòng và điều trị có kết quả tốt Năm 1982, kỷ niệm 100 năm ngày tìm ra vi khuẩn lao, Hiệp hội chống lao Quốc tế nêu khẩu hiệu " Chiến thắng bệnh lao, bây giờ và mãi mãi

!"

Để thanh toán bệnh lao cần có sự phối hợp các nỗ lực Quốc gia và Quốc tế Chương trình chống lao Quốc gia thuộc Bộ y tế là một tổ chức y tế chỉ đạo mọi hoạt động phòng chống lao thống nhất trong cả nước, có trách nhiệm và quyền hạn về đường lối chống lao cũng như tổ chức thực hiện hoạt động chống lao

1.4 Hoạt động phòng chống lao ở nước ta:

- Năm 1957: thành lập Viện chống lao Trung ương ( hiện nay gọi là Viện Lao và Bệnh Phổi ) do Giáo sư Phạm Ngọc Thạch làm viện trưởng

- Từ năm 1957 đến năm 1975: xây ựng mạng lưới, đào tạo cán bộ, công tác phòng chống lao ở miền Bắc đạt được nhiều thành tựu về dịch tễ, điều trị và dự phòng

- Thời kz 1976 - 1985: hoạt động chống lao theo chương trình 10 điểm

- Năm 1986, chương trình chống lao cấp 2 ra đời nhằm nâng cao chất lượng điều trị, thanh toán nguồn lây ( cấp trung ương, cấp tỉnh)

- Chương trình chống lao Quốc gia ra đời tháng 11 năm 1994

2 Chương trình chống lao Quốc gia (CTCLQG):

2.1 Mục tiêu của chương trình:

- Giảm tỷ lệ tử vong, tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ nhiễm lao trong cộng đồng

- Giảm tỷ lệ kháng thuốc mắc phải trong cộng đồng

2.2 Mục tiêu của hoạt động chống lao:

- Điều trị khỏi ít nhất 85% lao phổi ương tính phát hiện được Nếu đạt được tỷ lệ khỏi 85% thì

tỷ lệ mắc và nhiễm lao sẽ giảm nhanh; giảm dần tỷ lệ mới mắc hàng năm và tỷ lệ kháng thuốc mắc phải Nếu tỷ lệ điều trị khỏi thấp thì số trường hợp lao phổi ương tính thất bại điều trị và

tỷ lệ kháng thuốc mắc phải tăng

- Phát hiện ít nhất 70% các trường hợp lao phổi ương tính hiện có

Hiệu quả hoạt động của Chương trình Chống lao Quốc gia được thể hiện bởi tỷ lệ điều trị khỏi cao, tỷ lệ phát hiện cao và tỷ lệ kháng thuốc nắc phải thấp

2.3 Đường lối chiến lược chống lao:

Sử dụng hoá trị liệu ngắn ngày có giám sát trực tiếp ( Directly observed therapy of short course - DOTS ) trong quá trình điều trị, tối thiểu là trong giai đoạn tấn công, trước hết áp dụng cho bệnh nhân lao phổi ương tính ( nguồn lây )

2.4 Chính sách chống lao:

Chính sách chống lao hiện nay của chương trình chống lao quốc gia, còn gọi là chính sách chống lao trọn gói, bao gồm những nội dung sau:

- Sự cam kết của chính phủ đối với chương trình chống lao quốc gia

- Phát hiện nguồn lây bằng phương pháp soi đờm trực tiếp, đối với những người nghi ngờ mắc bệnh lao bằng phương pháp phát hiện thụ động

- Sử dụng hoá trị liệu ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp cho tất bệnh nhân lao phổi ương tính

- Cung cấp thuốc chống lao thiết yếu thường xuyên, đều đặn

- Có hệ thống giám sát và lượng giá chương trình

2.5 Những đặc điểm cơ bản của chương trình chống lao quốc gia :

- Tuyến trung ương chịu trách nhiệm chỉ đạo

- Tài liệu hướng dẫn chương trình chống lao quốc gia được cung cấp đến tuyến tỉnh, huyện

- Mẫu biểu ghi ch p, báo cáo được chuẩn hoá thống nhất trong cả nước

- Chương trình đào tạo có đầy đủ mọi nội dung hoạt động của chương trình chống lao quốc gia

- Hệ thống xét nghiệm soi đờm trực tiếp rộng khắp trên toàn quốc gắn với hệ thống chăm sóc sức khoẻ ban đầu ( tuyến xã phường ) và được kiểm tra chất lượng thường xuyên

- Thuốc lao và phương tiện chẩn đoán được cung cấp thường xuyên

- Có kế hoạch giám sát, lượng giá

- Có kế hoạch dự án phát triển với nguồn tài chính, kinh phí chi tiết và các tổ chức thực hiện

2.6 Chỉ số đánh giá của chương trình chống lao quốc gia :

- Tài liệu hướng dẫn thực hiện chương trình chống lao quốc gia tuyến huyện ( phản ánh sự cam kết của Chính phủ )

- Số lượng khu vực hành chính trong cả nước triển khai chiến lược DOTS

- Tỷ lệ điều trị khỏi bệnh

-Tỷ lệ phát hiện

2.7 Chức năng, nhiệm vụ các tuyến chống lao :

Chương trình chống lao quốc gia triển khai tại 4 tuyến: trung ương, tỉnh thành phố, quận huyện, xã phường

- Tuyến trung ương: Viện Lao và Bệnh phổi Quốc gia chịu trách nhiệm với Bộ Y tế về hoạt động chống lao ( Trung tâm Lao Phạm Ngọc Thạch thành phố Hồ Chí Minh được uỷ quyền thay mặt Viện Lao và Bệnh phổi giám sát hoạt động chống lao 21 tỉnh thành phía Nam ): tiếp nhận, dự trữ, phân phối thuốc cho các tuyến tỉnh thành phố; giám sát hoạt động phát hiện và quản l{ điều trị,

tổ chức đào tạo, huấn luyện cho cán bộ của chương trình và huấn luyện xét nghiệm viên tại các tỉnh thành phố Phòng xét nghiệm tại các trung tâm trên kiểm định tiêu bản của các tuyến ưới

- Tuyến tỉnh thành phố: bao gồm trạm lao, viện lao tỉnh hoặc khoa lao trong Bệnh viện tỉnh Tuyến tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn tuyến huyện, giám sát hoạt động đào tậo, thu số liệu, phân phối và sử dụng thuốc hợp lý, báo cáo hoạt động lên tuyến Quốc gia

-Tuyến quận huyện: lồng ghép trong trung tâm y tế quận huyện Chức năng của tuyến quận huyện là phát hiện nguồn lây, giám sát bệnh nhân điều trị ngoại trú ở tuyến quận huyện và xã phường, báo cáo hoạt động cho tuyến tỉnh thành phố

- Tuyến xã phường: không có cán bộ lao chuyên trách Chức năng của tuyến xã phường là tham gia công tác phát hiện, điều trị DOTS, tìm bệnh nhân bỏ trị, báo cáo tuyến huyện

3 Dự phòng lao bằng BCG:

- Dự phòng lao bằng BCG: Từ năm 1984, tiêm phòng BCG o Chương trình tiêm chủng mở rộng đảm nhiệm Nước ta thực hiện đường lối tiêm BCG cho trẻ ưới một tuổi, không tái chủng

- Nước ta chưa thực hiện điều trị dự phòng lao bằng thuốc

4 Kết hợp Quân Dân y trong hoạt động phòng chống lao:

Kết hợp Quân dân y trong hoạt động phòng chống lao thể hiện quan điểm kết hợp Quân Dân y của Đảng, Nhà nước và quân đội ta Nội dung kết hợp Quân Dân y trong công tác phòng chống lao bao gồm:

- Nội dung giảng dạy, tập huấn cho học viên và cán bộ quân y các cấp về công tác chống lao phải thể hiện đầy đủ nội dung công tác chống lao của chương trình chống lao quốc gia về phát hiện, điều trị, dự phòng, có vận dụng vào hoàn cảnh cụ thể của quân đội ta

- Các tuyến Quân y cần biết chức năng, nhiệm vụ của các tuyến dân y trong hoạt động phòng chống lao và chủ động quan hệ với mạng lưới phòng chống lao nhằm phát hiện sớm và thanh toán nguồn lây lao trong bộ đội cũng như trong ân ở địa bàn đóng quân, chuyển điều trị kịp thời lên tuyến trên ( bệnh viện Quân đoàn, Quân khu, bệnh viện khu vực, tuyến B, bệnh viện tuyến A )

- Đối với điều trị bệnh lao: đối tượng là tân binh sau khi được phát hiện, chẩn đoán mắc bệnh lao được điều trị ở các bệnh viện lao khu vực của Bộ Y tế như bệnh viện 74 ( Vĩnh Phúc ), 71 ( Thanh Hoá ) và giám định sức khoẻ sau khi hoàn thành điều trị Bệnh nhân là sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên quốc phòng sau khi được phát hiện, chẩn đoán lao, sẽ điều trị tấn công trong các bệnh viện Quân đội cho đến khi đờm âm tính, sau đó có thể về đơn vị điều trị ngoại trú và sắp xếp công tác theo tình hình cụ thể của đơn vị ưới sự giám sát trực tiếp của Quân y đơn vị, hoặc chuyển điều trị đến các bệnh viện lao khu vực Đối tượng này được theo rõi sức khoẻ lâu dài và có kế hoạch an ưỡng, bồi ưỡng thích hợp nhằm bảo đảm có đủ sức khoẻ

để hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng tổ quốc của Quân đội

CHƯƠNG 3 BỆNH PHỔI

23 HEN PHẾ QUẢN

1 ĐỊNH NGHĨA:

1.1 Định nghĩa của WHO ( 1974 ): HPQ là bệnh có những cơn khó thở do nhiều yếu tố , kèm theo dấu

hiệu tắc nghẽn không hồi phục

1.2 Hội phổi học Mỹ ( 1995 ): HPQ là bệnh có tăng cường tính phản ứng đường HH do nhiều yếu tố kích

thích, với khó thở ra, thay đổi ngẫu nhiên hoặc o điều trị

1.3 Của Charpin ( 1984 ): HPQ là HC co những cơn khó thở rít, ngẫu nhiên, xảy ra về đêm, kèm theo HC

thắt nghẽn

1.4 Chương trình Quốc gia giáo dục HPQ Mỹ ( 1985 –1991 ): HPQ là bệnh HH có 3 quá trình: thắt

nghẽn PQ hồi phục ngẫu nhiên hoặc o điều trị Viêm PQ và tăng tính phản ứng PQ do nhiều yếu tố kích thích

1.5 Qui ước Quốc tế ( 1992 ):

HPQ là HC viêm mạn tính đường HH, có sự tham gia của nhiều loại TB HC viêm này gây tắc nghẽn PQ có hồi phục ngẫu nhiên hoặc o điều trị, cộng với sự tăng tính phản ứng PQ với nhiều tác nhân kích thích 1.6 Bộ môn dị ứng ĐHYHN ( 1984 – 1994 ):

HPQ là nhóm nhiều bệnh có chung hội chứng ( khó thở, đờm, cò cử ) với 3 quá trình bệnh lý trong PQ ( viêm, co thắt, tăng tính phản ứng đườg HH ) o vô vàn nguyên nhân và cơ chế khác nhau

1.7 HN hen quốc tế Stockhom ( 1994 ) và Madrid ( 1995 ):

HPQ là trạng thái bệnh l{ đường HH, chủ yếu là quá trình viêm, kèm sự co thắt nghẽnn PQ và tăng tính phản ứng PQ

1.8 Pháp: Martinet Y Lamarque G ( 1996 ):

- LS: có những cơn khó thpr rít, thường về đêm, hồi phục tự nhiên hoặc o điều trị

- Chức năng: HC tắc nghẽn thay đổi theo thời gian, hồi phục > 15% sau khi hết chủ vận b2

- Sinh lý bệnh: tăng tính phản ứng PQ

- Mô bệnh: VPQ mạn trong biểu mô, tăng E

- Giải phẫu: sưng viêm PQ thường xuyên, phối hợp co thắt và tăng ti t PQ, ẫn đến HC tắc nghẽn không hồi phục

- Nguyên nhân: do nhiều yếu tố gây nên

1.9 HN quốc tế tại Viện tim P và máu quốc gai Mỹ ( 1997 ) do Lenfant C.:

HPQ là tình trạng viêm mạn tính, với sự tham gia của nhiều tế bào, gây nên những triệu chứng, thường tắc nghẽn khí đạo lan toả hồi phục tự nhiên hoặc o điều trị, đồng thời gây tăng tính phản ứng PQ với nhiều tác nhân kích thích

+ Rối loạn tâm thần

+ Rối loạn nội tiết

- Biến chứng của 1 số bệnh : viêm VR qua ĐM, Aspe

2.3 Phân loại hiện nay ở VN ( Bùi Xuân Tám 1999 ):

- Hen ngoại sinh ( dị ứng , atopi )

- HPQ nội sinh ( nhiễm khuẩn, vô căn )

- Nhiễm trùng đường HH trên: Các VK, trong đó Chlamy i P và vi rút

- Ô nhiễm môi trường: SO2, NO2

- Yếu tố thần kinh, tâm thần

- Nội tiết

- Di truyền: tạng Atopi: HLA – DW2 và nhiễm sắc thể 11 q

- Yếu tố khác: trào ngược dạ dày, gắng sức

4 CƠ CHẾ BỆNH SINH:

Có nhiều cơ chế: viêm tăng phản ứng PQ, thần kinh… trong đó viêm đóng vai trò chủ yếu

4.1 Cơ chế viêm đường thở:

- Phù nề niêm mạc và ưới niêm mạc, gây tắc nghẽn đường thở và tính phản ứng PQ

- Do sự tham gia của nhiều loại TB viêm: E, Basophil, N, TB Mast, Macophage, L, tiểu cầu, TB biểu mô PQ… nhiều chất trung gian hóa học: Cytokin ( IL1 ® 10, GM-CSF, Ranter…), Histamin, Bra ykinin, các hoá ứng động, các gốc tự o…

- Các TB viêm và TGHH tương tác phức tạp lẫn nhau

- Viêm đường thở dẫn đến rối loạn tuổi thọ của các TB ( Apoptosis ) dẫn đến tái tạo lại đường thở ( phì đại và tăng sản cơ trơn, bong biểu mô, xơ hoá màng nền, giãn mạch và tăng sinh mạch máu, tăgn xuất tiết ) tức là viêm mạn tính đường thở

- Hậu quả của tái tạo đường thở là: tăng tính phản ứng PQ, tắc nghẽn không hồi phục, tăng nút nhày và quánh đờm ® thành hen dai dẳng

4.2 Cơ chế tăng tính phản ứng PQ:

- Tăng tính phản ứng PQ là sự xuất hiện tắc nghẽn PQ quá mức bình thường , trước những tác nhân kích thích ( mùi, lạnh, gắng sức…) , ở 1 số cơ địa đặc biệt

Tuy vậy có trường hợp HPQ không có tăng tính phản ứng PQ mà gặp trong 1 số bệnh phổi-PQ khác

- Cơ chế còn phức tạp: viêm đường thở® phân huỷ TB biểu mô PQ ® bộc lộ hệ TK tự động ® tăng tính phản ứng PQ

4.3 Cơ chế thần kinh: hệ TK tự động ( Autonome )

- Hệ phó giao cảm ( Cholinergic ) : trung gian hoá học là Acetylcholin ở trên các thụ thể sinap tại cơ trơn

PQ, các tuyến và mao mạch PQ Gây co thắt, tăng tiết, giãn mạch PQ

- Hệ giao cảm:

Có 2 thụ thể ở ở cơ trơn PQ là a (a1 : co mạch, co PQ ); và b (b2 : giãn PQ ) Adrenergic

- Hệ NANC 9 Non Adrenergic – non Cholinergic ) là hệ TK số 3 của đường HH Các chất trung gian của hệ này, mpí chỉ được biết như sau;

+ Chất gây giãn PQ gồm:

VIP ( peptide Vaso intestinal )

NO ( Monoxyt ’azote )

+ Chất gây co cơ OQ:

Các purinergic = Adenosi, AMP, ADP, ATP

Các Tachykinin: BustanceP, Newrokin A và N

4.4 Các cơ chế khác:

- Nhiễm trùng:

+ Tăng tính phản ứng PQ

+ Tăng chức năng BC viêm ( N, E, LTCD4 … )

+ Thay đổi chức năng TK tự động

+ Thay đổi cấu trúc đường thở , xơ thành PQ…

- Hen vận động

+ Tăng thông khí, kích thích co thắt PQ ( hoạt hoá Mast ® TGHH )

+ Co thắt niêm mạc PQ ( giãn mạch bù trừ ) ® phù màng nhày

+ Phản ứng tăng cảm tức thì với các dị nguyên

+ Đáp ứng phức hợp miễn dịch qua IgA bổ thể và trung gian TB

- Hen đêm:

+ Phản ứng miễn dịch IgE với dị nguyên, đạ độ đỉnh về đêm

+ Giảm kích thích đơừng thở về đêm, theo nhịp thời sinh: giảm Cortisol nội sinh, tăng Histamin về đêm + Tăng trương lực ây TK X cơ chế có thể o thay đổi áp xuất qua cơ hoành Aci ạ dày gây viêm phần ưới thực quản, cơ chế phản xạ làm tăng tính phản ứng PQ ứ trệ về đêm

+ Lạnh và khô đường thở khi ngủ

5 CÁC THỂ LÂM SÀNG:

5.1 Theo nguyên nhân:

5.1.1 Hen ngoại sinh ( hen dị ứng, tạng Atopi )

- Hen sớm < 30 tuổi, liên quan dị nguyên và tạng Atopi, thường theo mùa

- Có tiền sử dị ứng gia đình và bản thân: chàm, sốt rơm ( VMDƯ o phấn hoa ), mề đay, phù Quienke, ị ứng mũi và xoang, ị ứng thức ăn, thuốc…

- IgEm tăng, test a (+), E tăng, test xông ị nguyên (+)

- Điều trị hiệu quả, không phụ thuộc Corticoi , tiên lượng tốt, điều trị giải mẫn cảm

5.1.2 Hen nội sinh ( vô căn, nhiễm khuẩn )

- Hen muộn ³ 30 tuổi, tiền sử nhiễm khuẩn HH, viêm xoang, polip mũi Tam chứng: hen nội sinh, polip mũi, mẫn cảm Aspiein ( tam chứng Widol )

- Cơn hen thường nặng, xu hướng mạn tính, dẫn đến COPD, TL không tốt

- Test da (-), test KN VK (+), Em và đờm có thể tăng, liên quan bệnh tự miễn ( kháng thể kháng cơ trơn (+) )

Điều trị ít hiệu quả hay phụ thuộc Corticoid

5.1.3 Hen hỗn hợp:

gồm triệu chứng của 2 loại trên

5.2 Theo triệu chứng:

5.2.1 Hen đêm: Do dị ứng vebet hoặc phản hồi D2 – TQ

5.2.2 Hen không có triệu chứng: chỉ phát hiện bằng đo CN HH ( tắc nghẽn đường thở nhỏ và thiếu oxy

máu )

5.2.3 Hen chỉ biểu hiện bằng ho: ho cơn, không khó thở, không khò khè Chẩn đoán bằng test kích thích

PQ

5.2.4 Hen tăng tiết: khạc đờm nhiều

Những hen không tăng tiết thường có đờm hạt trai hoặc cuộn xoắn Curshman

5.2.5 Hen gắng sức: xuất hiện sau gắng sức

5.2.6 Hen do Aspirin:

- Sau khi TB mast hoạt hoá, màng giải phóng ra a Arachidonie Axit này chuyển hoá theo 2 đường :

+ Lipo oxygennaza ® Leucotrien

- Hen kèm theo sốt, hen tăng HA, hen + TDMP, màng ngoài tim

- Hen kèm thâm nhiễm phổi Maubay ( E = 20 – 50% )

- Hen trẻ sơ sinh ( có thể đột tử ) hen người già : thường nặng

5.3 Các thể đặc biệt:

5.3.1 Bệnh phổi-PQ dị ứng do Aspergillus :

- Thâm nhiễm phổi + hen + tăng E

- Phản ứng huyết thanh với Aspergillus (+)

- Có thể giãn PQ và ho máu

- Điều trị chủ yếu bằng Corticoid ( kháng sinh chống nấm không kết quả )

5.3.2 HC Churg – Strauss ( viêm mạch dị ứng dạng u hạt ): hen, sốt, E tăng , suy tim, tổn thương a và

- Tiền sử: dị ứng, nhiễm trùng đường HH

- Triệu chứng cơ năng và thực thể:

Khó thở đột ngột hoặc từ từ, cơn tái iễn có chu kz, tự cắt hoặc do dùng b2 Adrenergic

- Mất mạch máu ngoại vi, các mao mạch nhỏ

6.1.4 Đờm: E > 10%, tinh thể Charcotleyde, TB biểu mô

6.1.5 Máu: E tăng ( 2=5.10g / lít ) ³ 10%

6.1.6 Miễn dịch: định lượng IgE huyết thanh ( bình thường 30 – 300 mg / ml » 12 – 120 UI / ml ) Kỹ

thuật RAST ( Radio allergo Sorbent test ) hoặc kỹ thuật Capsysteme matrix, Magiclittle phadiotop Test phân huỷ TB Mast

- XN mất BC ái kiềm: B xuất hiện trong máu khi có KN

6.1.7 Thăm dò CN HH: rối loạn TK tắc nghẽn phản hồi được: FEV1 ³ 20% sau phun b2 Adrenergic PEFR Giao động ³ 20% giữa sáng và chiều / tuần

Qui ước Quốc tế ( 1992 ): Hen nhẹ : Pè > 70%, TB : 50 –70%, hen nặng : < 50%

6.2 Chẩn đoán mức độ hen ( Qui ước quốc tế 1992 ):

6.3 Chẩn đoán giai đoạn hen:

6.3.1 Giai đoạn I ( nhẹ cách quãng)

- Cơ ngắn < 2 cơn / tuần

- Cơn đêm < 2 cơn / tháng

- Giữa các cơn không có triệu chứng LS và thông khí phổi bình thường

6.3.2 Giai đoạn II ( nhẹ kéo dài ):

- Cơn ngắn ³ 2 lần / tùân < 1 lần / ngày

- Cơn đêm > 2 lần / tháng

- Bắt đầu ảnh hưởng hoạt động và mất ngủ

- FEF hoặc FEV1 ³ 80% PEF giao động sáng , chiều = 20 –30%

6.3.3 Giai đoạn III ( vừa dai dẳng ):

- Cơn hàng ngày, cơn đêm > 1 lần / tuần

- ảnh hưởng hoạt động và giấc ngủ

- Phải dùng thuốc b2 Adrenergic hàng ngày

- PEF giao động > 30% FEV1 > 60%

6.3.4 Giai đoạn IV ( nặng dai dẳng )

- Cơn ầy, thường xuyên, kéo dài

- Hay có cơn đêm

- Hạn chế thể lạư Đã đi BV, đã có cơn nặng

- PEF giao động > 30% FEV1 < 60%

6.4 Chẩn đoán phân biệt:

- Tắc nghẽn đường thở trên ( Tiếng Stridor ):

- Dị vật PQ

- U PQ

- Xơ hoá k n ( bệnh nhầy thoái hóa) : ho khạc nhiều đờm Test mồ hôi (+)

- Hen tim hoặc nghẽn tắc động mạch phổi

- COPD

- HC tăng không khí phổi ( Hysteria ), hoặc hít phải chất kích thích ( Clo, Amoniac )

7 ĐIỀU TRỊ:

7.1 Điều trị nội khoa:

- Thuốc giãn cơ trơn PQ:

+ b2 Adrenergic: Salbutamol, Terbutalin, Salmeterol ( Chậm : Volmax, Bricanyl durule, Serevaet ) + Anticholinergic: Ipratropium bronid ( Atrovent ), Titropium bronid

+ Xanthin: Theophylin, Diaphylin ( chậm : Theostat )

- Thuốc chống viêm, chống dị ứng:

+ Glucocorticoid: Pregdnisolon, Hydrocortison, Methyn Pr

+ Cromolyn so ium, Ne ocmomil ( hít điều trị dự phòng cơm

Có thể dùng Ketotifel ( Zaditen ) các Anti histamin khác có thể phối hợp điều trị