Ngày soạn: 26/08/09 Tiết13 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠItt I.Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: -Nắm được mối quann hệ chặt chẽ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp.. -Hiểu đượ
Trang 1
Ngày soạn: 26/08/09
Tiết13 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI(tt) I.Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
-Nắm được mối quann hệ chặt chẽ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp
-Hiểu được phương châm hội thoại khơnhg phải là những quy định bắt buộc trong mọi tình huống giao tiếp;
vì nhiều lý do khác nhau, các phương châm hội thoại cĩ khi khơng được tuân thủ
-Rèn luyện kỹ năng vận dụng cĩ hiệu quả các phương châm hội thoại vào thực tế giao tiếp xã hội
II.Tiến trình lên lớp:
1.Ổn định:
2.KTBC: ?Thế nào là phương châm quan hệ, cách thức, lịch sự?
3.Bài mới:
Hoạt động 1
-Gọi h/s đọc truyện cười
?Nhân vật chàng rể cĩ tuân thủ
đúng phương châm lịch sự khơng?
Vì sao?
Yêu cầu h/s tìm những tình huống
mà lời thăm hỏi như trên được dùng
một cách thích hợp, đảm bảo tuân
thủ phương châm lịch sự
?Qua câu chuyện trên,em rút ra
được bài học gì khi giao tiếp?
Gv hệ thống hĩa kiến thức, gọi h/s
đọc ghi nhớ
Hoạt động 2
?Trong các bài học về phương
châm hội thoại, cho biết trong
những tình huống nào, phương
châm hội thoại khơng được tuân
thủ?
Gv gọi h/s đọc đoạn đối thoại
?Câu trả lời của Ba cĩ đáp ứng nhu
cầu thơng tin như An mong muốn
hay khơng?Phương châm hội thoại
nào đã khơng được tuân thủ?Vì sao
người nĩi khơng tuân thủ phương
châm hội thoại ấy?
?Khi bác sĩ nĩi với một người mắc
bệnh nan y về tình trạng sức khỏe
của bệnh nhân thì phương châm hội
thoại nào cĩ thể khơng được tuân
thủ?Vì sao bác sĩ phải làm như vậy?
?Hãy tìm những tình huống giao
tiếp khác mà phương châm đĩ cũng
-H/s đọc truyện cười -Câu hỏi “Bác làm việc cĩ mệt lắm khơng”trong tình huống giao tiếp khác cĩ thể được coi là lịch sự, thể hiện sự quan tâm đến người khác.Nhưng trong tình huống này, chàng rể đã làm một việc quấy rối, gây phiền
hà cho người khác
-Phân tích sự khác nhau của tình huống truyện
và tình huống đưa ra:
+Đối tượng:nĩi với ai +Ngữ cảnh:nĩi khi nào, ở đâu,, khi nào +Mục đích:nĩi để làm gì
-H/s trả lời -H/s đọc ghi nhớ
-Chỉ cĩ một tình huống trong phần học về phương châm lịch sự là được tuân thủ, cịn lại
là khơng
-Khơng đáp ứng nhu cầu thơng tin mà An mong muốn.Phương châm về lượng đã khơng được tuân thủ.Vì người nĩi khơng biết chính xác chiếc máy bay đầu tiên được chế tạo vào năm nào.Ba trả lời chung chung như vậy nhằm đảm bảo phương châm về chất
-Khơng tuân thủ phương châm về chất(nĩi điều mà mình khơng tin là đúng.Nhưng đĩlà việc làm nhân đạo, cần thiết
I.Quan hệ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp
Ghi nhớ:Sgk/36
II.Những trường hợp khơng tuân thủ phương châm hội thoại
Ghi nhớ : SGK/37
Trang 2
không được tuân thủ?
?Khi nói :Tiền bạc chỉ là tiền
bạc”thì có phải người nói không
tuân thủ phương châm về lượng
không?Phải hiểu ý nghĩa câu này
như thế nào?
?Như vậy, trong giao tiếp có những
nguyên nhân nào khiến cho việc
giao tiếp không tuân thủ các
phương châm hội thoại?
Hoạt động 3
Gọi h/s đọc bài tập 1
Gọi 1 h/s làm bài tập
Cho lớp nhận xét, gv sửa chữa
Gọi h/s đọc bài tập 2
1h/s làm bài tập
-Khi nhận xét về hình thức hoặc tuổi tác của người đối thoại
-Người chiến sĩ không may sa vào tay giặc, không thể khai báo hết sự thật về đơn vị mình…
-Xét về mặt câu chữ (hiển ngôn) thì cách nói này không tuân thủ phương châm về lượng.Nhưng xét nghĩa hàm ẩn(nghĩa được hiểu bằng vốn sống, quan hệ, tri thức…)=>tuân thủ phương châm về lượng
-ý nghĩa:Tiền bạc chỉ là phương tiện để sống, chứ không phải là mục đích cuối cùng của con người.Câu này nhắc nhở con người rằng ngoài tiền bạc để duy trì sự sống, con người còn có những mối quan hệ thiêng liệng khác trong đời sống tinh thần, không nên vì tiền bạc mà quên đi tất cả
-H/s đọc ghi nhớ
Bài tập 1:
Câu trả lời của ông bố không tuân thủ phương châm về cách thức vì với 1 đứa bé 5 tuổi thì
“Tập truyện ngắn của Nam Cao” là chuyện
viển vông, mơ hồ
Tuy nhiên cách nói này đối với người khác thì
có thể đó là một thông tin rõ ràng
Bài tập 2:
-Thái độ của các nhân vật là không tuân thủ phương châm lịch sự.Đây là việc không chính đáng vì khách khi tới nhà ai thì phải chào hỏi chủ nhà rối mới nói chuyện,thái độ và lời nói của các vị khách thật hồ đồ, vô lễ
III.Luyện tập Bài tập 1:
Bài tập 2
4.Củng cố:Khi giao tiếp cần vận dụng các phương châm hội thoại như thế nào ? Những nguyên nhân
khiến cho các phương châm hội thoại không được tuân thủ ?
5.Dặn dò:Học bài, hoàn thành lại bài tập
Chuẩn bị viết bài làm văn số 1