SKKN môn Âm nhạc

Phát triển tai nghe và sự nhạy cảm về âm nhạc, tạo ra được cảm xúc cho học sinh, giúp các em nâng cao năng lực cảm thụ âm nhạc, đồng thời phải tăng cường các hoạt động âm nhạc giúp học s

HOẠT ĐỘNG:

“HÁT THEO NHÓM” NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ

VIỆC HỌC HÁT CỦA HỌC SINH THEO PHƯƠNG PHÁP MỚI

m nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu được của con người

Hoạt động âm nhạc đã trở thành một nhu cầu, một quyền

lợi và một nhiệm vụ của mọi người

trong xã hội Giáo dục âm nhạc

trong nhà trường có mục đích là

thực hiện quyền công bằng của trẻ

em mọi dân tộc, mọi vùng miền là

được học âm nhạc và trực tiếp hoạt

động âm nhạc Giáo dục âm nhạc

cũng như các nội dung giáo dục

khác, ngày càng được hoàn thiện và

từng bước đổi mới cho phù hợp với

sự phát triển chung của đất nước và

thế giới Đặc biệt đổi mới phương

pháp dạy và học để không ngừng

sinh đang được thực hiện ở tất cả các cấp học và môn học

Đối với giáo dục, âm nhạc, đổi mới phương pháp dạy học là: Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh Lấy học sinh làm trung tâm, để học sinh khám phá những điều chưa biết Dạy học âm nhạc phải chú trọng phương pháp rèn

luyện: “thực hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy-học”; phương pháp

tự học, học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác, kết hợp đánh giá của thầy và tự đánh giá của trò, tăng cường đồ dùng dạy học cần thiết Giờ học âm nhạc phải là giờ học

nghệ thuật hấp dẫn với phương

châm: Học vui – vui học Vận dụng

phương pháp tích hợp trong giảng

dạy Phát triển tai nghe và sự nhạy

cảm về âm nhạc, tạo ra được cảm

xúc cho học sinh, giúp các em nâng

cao năng lực cảm thụ âm nhạc, đồng

thời phải tăng cường các hoạt động

âm nhạc giúp học sinh: xem; nghe; tự

thể hiện và bình luận đánh giá Từ

đó giúp học sinh phát triển toàn

diện Đức –Trí – Thể – Mĩ và các

kỉ năng cơ bản để hình thành nhân

cách con người Việt Nam xã hội chủ

nghĩa

- Mục đích của hoạt động hát

theo nhóm nhằm nâng cao

hiệu quả việc học hát của học

sinh theo phương pháp đổi

mới.

- Đổi mới cách thức hoạt động

của học sinh : từ thụ động

chuyển qua tích cực chủ động

- Từ ghi nhớ tái hiện 1 chiều

(theo kiểu bắt chước) sang tìm

kiếm ý tưởng mới sáng tạo mới

- Từ đơn thuần nắm bắt kiến

thức sang kết hợp rèn luyện

phương pháp học tập, hình

thành năng lực tự học, và 1 số

kỉ năng cơ bản trong ca hát

như : trên vành, rõ chữ, thể

hiện sắc thái bài hát có nội

tâm kết hợp với vận động nhịp nhàng và có động tác phụ hoạ

- Từ nhận thức học tập đơn phương chuyển sang hình thức học tập hợp tác, tương tác lẫn nhau, cả lớp đối diện với cá nhân, học theo nhóm

- Từ tiết học hát trở thành tiết hoạt động âm nhạc, có hưởng thụ âm nhạc; bình luận, góp ý bổ sung cho nhau

“Hoạt động hát theo nhóm nhằm nâng cao hiệu quả việc học hát của học sinh theo phương pháp đổi mới”.

Âm nhạc là một bộ môn được nhiều người ưa thích, nay thêm đổi mới theo phương châm: Học vui – vui học, rất phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinh nên càng được số đông học sinh yêu mến

Hoạt động âm nhạc: Một bộ phận của âm nhạc vốn đã diễn ra từ lâu trong trường học

Bản thân học sinh vốn hiếu động, nhạy cảm, tiếp thu nhanh mọi kiến thức về nhịp điều, thể hình tạo điều kiện cho hoạt động ca hát diễn ra thuận lợi

Phong trào ca hát cá nhân và tập thể trong và ngoài nhà trường diễn ra ngày càng phong phú đa dạng về hình thức và thể loại

Đồ dùng dạy học đã được cung

cấp, đội ngũ giáo viên cơ bản có

trình độ chuẩn sẵn sàng đáp ứng

yêu cầu học tập của học sinh

Tuy nhiên đối với giáo viên:

Năng lực về nhịp điệu và thể hiện

bài hát còn thiếu Điều kiện giao

lưu, học hỏi, rút kinh nghiệm bổ

sung cho nhau về kiến thức âm

nhạc còn hạn chế

Về học sinh hiện nay cũng còn

một số những hạn chế như:

 Một bộ phận học sinh chưa

nhận thức đầy đủ về môn học

cho là môn phụ nên còn học

lệch, thiếu hứng thú say sưa

- Trình độ học tập môn âm

nhạc của học sinh không đồng

đều Một số học sinh không có

năng khiếu về âm nhạc

* Về nhà trường hiệnn nay vẫn

phải sớm khắc phục các mặt như:

 Phòng học chuyên biệt chưa

có

 Đồ dùng dạy học còn thiếu và

yếu

 Các phương tiện nghe, nhìn

chưa đáp ứng

 Sân chơi âm nhạc còn thiếu

 Thiếu tài liệu tham khảo về

âm nhạc

 Lớp học bố trí đông học sinh

 Thời lượng tiết học giành cho

môn học nhạc còn ít

Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng theo sách giáo khoa mới ở môn âm nhạc trường THCS là một vấn đề khá phức tạp, việc thống nhất và nâng cao hiệu quả dạy-học cho từng phân môn; đặc biết là phân môn học hát là rất cần thiết đòi hỏi mỗi giáo viên dạy nhạc cần hết sức quan tâm và trăn trở

Qua thực tế tôi thấy, các giáo viên dạy hát thường dạy theo cách là làm sao cho học sinh hát đúng cao độ và trường độ bài hát, hát thuộc lời cả bài hát là chính, ít ai quan tâm đến nghệ thuật ca hát phổ thông tối thiểu và phát huy chức năng giáo dục thẩm mĩ trong

ca hát Đó là làm sao cho học sinh thấy được cái hay, cái đẹp trong lời

ca và trong những nốt nhạc từ đó biết hát chuẩn xác rõ lời, đúng tiết tấu, hát có sắc thái diễn cảm, biết tạo cảm xúc cho người nghe, người quan sát qua bài hát Qua đó chúng

ta có thể khai thác được khả năng hoạt động âm nhạc của thiếu nhi; phát hiện ra học sinh có năng khiếu khuyến khích giúp đỡ các em phát triển khả năng âm nhạc, giúp các

em nâng cao năng lực cảm thụ âm nhạc

Trước khi dạy hát giáo viên cần

phải chuẩn bị những vấn đề sau :

- Biết rõ đặc điểm và khả năng

ca hát của học sinh

- Nghiên cứu bài hát

- Thuần thục bài hát: Phần đàn;

hát; thể hiện bài hát kết hợp

vận động nhịp nhàng

- Chuẩn bị đồ dùng dạy học cần

thiết như: Đàn, máy catsete;

băng, đĩa, thanh phách, tư liệu

giới thiệu tác giả

Thông thường, một bài hát

được phân bố ở 3 tiết dạy, việc xác

định mục tiêu cụ thể cho mỗi tiết

như sau:

Tiết 1 : Giúp học sinh hát chuẩn

xác cao độ, trường độ bài hát biết

hát diễn cảm bài hát: (Qua tìm hiểu

nội dung lời ca bài hát; tìm hiểu phần

nhạc của bài hát; tập theo trình tự một

bài hát).

Tiết 2 : Ôn luyện bài hát có

nâng cao

 Oân giai điệu chính xác, thuộc

lời ca

 Triển khai: Hát có thể hiện

sắc thái bài hát; hướng dẫn

một số động tác phụ hoạ; một

số hình thức biểu diễn; một số

cách hát: Hát đuổi 2 bè; hát

nối tiếp hát liền tiếng hoặc hát có âm nẩy

Tiết 3 : Ôn luyện bài hát :

 Trình bày hoàn chỉnh bài hát

 Kiểm tra đánh giá.

 Học sinh phát biểu cảm nghĩ

của mình về bài hát (có tính giáo dục).

Hoạt động: “hát theo nhóm”

1 Đặc điểm :

- Nhóm học sinh thực hiện các nội dung: thảo luận, thiết kế; luyện tập và trình bày hoàn chỉnh một bài hát: có biểu đạt tình cảm của bài hát qua ánh mắt, nét mặt, động tác phụ hoạ bằng tay, bằng hình thể; vận động nhịp nhàng theo ý tưởng của mình

- Hoạt động này được thực hiện

ở phần ôn tập bài hát: Nếu bài hát có cấu trúc; giai điệu đơn giản, phân phối chương trình phân bố 2 tiết thì hoạt động

“hát theo nhóm” được bắt đầu

từ cuối tiết thứ nhất (bước 1).

Thực hiện chủ yếu ở tiết thứ 2

(bước 2)

Nếu bài hát được bố trí 3 tiết thì hoạt động “hát theo nhóm” được bắt

đầu từ nội dung 2 của tiết thứ 2 (bước 1) và thực hiện chủ yếu ở tiết thứ 3 (bước 2).

- Hoạt động “hát theo nhóm” là

một phương pháp đặt học sinh

vào môi trường học tập, nghiên

cứu, thảo luận; thực hành, rút

kinh nghiệm, bổ sung và hoàn

chỉnh theo từng nhóm học

sinh thực hiện: Học sinh là chủ

thể tích cực, chủ động tham gia

vào hoạt động Giáo viên có

nhiệm vụ nêu vấn đề; gợi ý,

cùng thiết kế; bổ sung; tổng

kết, đánh giá hoạt động cùng

với học sinh Vai trò cá nhân

được phát huy tối đa trong mối

quan hệ thầy và trò; quan hệ

trò và trò để đạt mục đích

chung là thể hiện cho được cái

hay cái đẹp; cái xúc cảm của

bài hát (ở mức độ có thể của

học sinh).

2 Ý nghĩa:

Hoạt động “hát theo nhóm” giúp

học sinh:

- Mở rộng, sâu thêm kiến thức

âm nhạc và nghệ thuật diễn tả

nội tâm khi trình bày bài hát

- Thông qua hoạt động này giúp

học sinh rèn luyện kỉ năng

giao tiếp, kĩ năng vận động,

bồi dưỡng phương pháp tự học,

tự nghiên cứu

- Tạo nên mối quan hệ hai

chiều giữa học sinh và giáo

viên ngày càng gắn bó

- Với cách thức của hoạt động

này: Giúp học sinh tham gia

tích cực trong quá trình học tập, hứng thú khi tìm và sáng tạo vấn đề; hào hứng khi trình bày sáng tạo của mình

- Hoạt động này là động lực giúp học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động văn hoá văn nghệ do trường lớp; đoàn; đội và các đơn vị văn hoá trong địa bàn tổ chức, tham gia có kết quả ngày một tốt hơn, góp phần phát triển khả năng ca hát của chính mình

- Hoạt động này giúp các em hoà mình vào tập thể; rèn luyện sức khoẻ; rèn luyện toàn diện nhân cách

- Hoạt động này bảo đảm nguyên tắc: Lấy thực hành làm sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình học tập của học sinh

3 Cách thực hiện:

 Về phía giáo viên:

- Thực hiện tốt mục tiêu các tiết trước: Học sinh hát chính xác giai điệu bài hát; hát có diễn cảm; thuộc lời ca

- Chuẩn bị thuần thục phần thể hiện bài hát có vận động, có phụ hoạ, có biểu cảm các hình ảnh hình tượng lời ca bài hát

- Chuẩn bị phần thưởng tặng cho nhóm đạt điểm cao

- Thuần thục phần đệm bài hát qua đàn hoặc ghi vào băng đĩa

 Về phía học sinh:

- Hát thuộc lời bài hát

- Tìm hiểu trước các hình tượng,

hình ảnh trong lời ca bài hát,

luyện tập trong nhóm với

nhau

- Trang phục khi thể hiện bài

hát

Bước 1 :

Tiến hành ở tiết thứ 2 của bài

hát (chương trình sách giáo khoa) sau

khi đã ôn luyện giai điệu bài hát

chính xác có kiểm tra đánh giá

(kiểm tra bài cũ) Kiểm tra phần

thuộc lời ca, hướng dẫn một sô cách

hát lời ca như : Hát đuổi; hát bè;

hát âm nẩy, hát liền tiếng …

- Nêu mục đích yêu cầu của hoạt

động (giáo viên thực hiện).

- Thảo luận cả lớp về nội dung

hoạt động

- Giáo viên gợi ý, phân tích

- Học sinh trình bày ý kiến

- Giáo viên tập hợp ý kiến,

thống nhất 1 số nội dung

chính

- Chia nhóm: (Giáo viên điều

hành)

- Theo nhiều cách: Nhóm học

tập; nhóm giới tính; nhóm

theo chỗ ngồi.

- Đảm bảo thành phần: Có giỏi;

khá; trung bình; yếu

- Số lượng: 2 học sinh trở lên;

cao nhất là 6-8 học sinh

- Đề cử nhóm trưởng: Có năng

lực tổ chức, hoạt động âm nhạc

để điều hành nhóm

- Các nhóm trưởng bốc thăm thứ tự biểu diễn ở tiết sau Đặt tên cho nhóm theo thứ tự bốc thăm Nhóm lập danh sách tổ viên của nhóm mình

- Dặn dò học sinh về nhà thảo luận, bổ sung thêm và luyện tập và chuẩn bị trang phục

Bước 2 :

Tiến hành ở tiết thứ 3 của dạy 1 bài hát sau khi đã kiểm tra xong phần chuẩn bị; luyện thanh

- Các nhóm lần lượt trình bày phần thể hiện của mình

- Chấm điểm cho các nhóm hát được tiến hành đồng thời, do các nhóm còn lại làm giám khảo Sau phần trình bày của 1 nhóm nào đó, các nhóm còn lại ghi điểm nhóm mình cho vào 1 bảng phụ và đồng loạt giơ lên Giáo viên có nhiệm vụ tổng hợp các con điểm; thông báo tổng số

điểm (theo thang điểm 10).

- Học sinh phát biểu cảm nghĩ của mình về bài hát

- Giáo viên nhận xét chung về hoạt động: ưu điểm; tồn tại về cách thể hiện: trang phục

- Phát thưởng động viên cho các nhóm đặt điểm cao nhất

Thử minh hoạ một số tiết dạy sau:

1 Bài hát : Hành khúc tới trường

(nhạc Pháp) Chương trình lớp 6.

 Bước 1: Đây là bài hát có giai điệu,

cấu trúc đơn giản phân phối

chương trình bố trí 2 tiết của bài

3 (tiết 9; tiết 11 sách giáo khoa).

Hoạt động hát theo nhóm được

bắt đầu từ tiết thứ nhất sau khi

đã tập cho học sinh hát chính

xác về cao độ, trường độ hướng

dẫn học sinh hát đuổi (hát ca

nông) sau 1 ô nhịp.

- Nêu yêu cầu mục đích của hoạt

động (giáo viên thực hiện) thể

hiện hoàn chỉnh bài hát có

nghĩa là : trình bày bài hát có

vận động nhịp nhàng, thể hiện

một số động tác phụ hoạ bằng

tay; biểu cảm bằng ánh mắt;

nét mặt 1 số lời ca, giao lưu

tình cảm với nhau làm nổi rõ tính hành khúc của bài hát (1’)

- Thảo luận cả lớp về nội dung trên : (5’)

@ Học sinh nêu ý kiến

@ Giáo viên tập hợp, kết luận

 Về hành khúc: Hát mạnh mẽ, sôi nổi, vận động nhịp nhàng

 Một số hình tượng hình ảnh để phụ hoạ

+ Bằng tay :

Mặt trời lấp ló; đằng chân trời xa.

Non sông ta bao la.

Vui như chim reo ca.

+ Aùnh mắt giao lưu với nhau:

Vui như chim reo ca.

Ta hoà lời ca.

+ Vỗ tay theo tiết tấu:

la la la la….

+ Chia tốp hát đuổi nhau sau

1 ô nhịp : 4 câu đầu

+ 2 câu cuối hát cả nhóm.

- Chia nhóm : + Đối với thể loại hành khúc chia nhóm chủ yếu là nhóm đông người 6 đến 8 người

+ Đề cử nhóm trưởng

+ Các nhóm bốc thăm thứ tự trình bày ở tiết sau

- Dặn dò : Các nhóm về nhà

thảo luận tiết và luyện tập và chuẩn

bị (2’) trang phục

Bước 2 :

Tiến hành ở tiết 2 bài 3 (tiết

11-sách giáo khoa).

 Kiểm tra phần chuẩn bị của

học sinh (1’)

 Luyện thanh (2’)

 Các nhóm lần lượt trình bày

phần thể hiện của mình Các

nhóm còn lại chuẩn bị bảng

phụ cho điểm

Giáo viên tổng hợp sau 1 nhóm

(8’)

- Nhận xét : + Giáo viên thông

báo tổng số điểm từng nhóm

Nhóm được nhất; nhì; ba

+ Ưu điểm; tồn tại; rút kinh

nghiệm sơ lược

+ Cho 1 vài học sinh phát biểu

cảm nghĩ về bài hát

+ Phát thưởng (4’)

2 Bài hát: Lí dĩa bánh bò

Dân ca Nam Bộ

(Chương trình lớp 8).

Bước 1 :

Đây là bài hát được phân phối

trong 3 tiết của bài 2 (tiết 4; 5; 6 sách

giáo khoa lớp 8) Hoạt động : Hát theo

nhóm bắt đầu từ tiết 5 sách giáo khoa

sau khi đã ôn tập chính xác phần giai

điệu bài hát, kiểm tra phần thuộc lời

ca và hướng dẫn học sinh hát đuổi 2

câu đầu bài hát sau 1 ô nhịp; (hai tay bưng dĩa – cho trò).

- Giáo viên nêu yêu cầu, mục đích của hoạt động Trình bày bài hát có vận động nhịp nhàng, thể hiện một số động tác phụ họa bằng tay, ánh mắt,

nét mặt, hình thể (có thể có động tác múa) giao lưu thân

mật với nhau là nổi rõ – tính vui tươi, dí dỏm của bài hát

- Thảo luận cả lớp về các nội dung trên:

+ Học sinh nêu ý kiến

+ Giáo viên tập hợp, kết luận; có thể thí phạm 1 số động tác :

* Vận động nhẹ nhàng, nhanh nhẹn bằng nhiều cách, hát vui tươi sôi nổi pha sự hóm hĩnh; hát gọn chữ

* Một số hình tượng, hình ảnh phụ hoạ bằng tay; ánh mắt, nét mặt kết hợp bước chân phối hợp với vũ điệu

Hai tay bưng đĩa.

Giấu cha, giấu mẹ.

Tinh tính tang tang…

* Chia tốp hát đuổi nhau 2 câu đầu Cả nhóm hát 2 câu cuối

- Chia nhóm

+ Đối với bài hát này; chia

nhóm bằng nhiều cách ; ít học

sinh : 2 HS, 3HS; 4HS; 6 – 8 HS

cũng được

+ Đề cử nhóm trưởng

(3’)

+ Bốc thăm thứ tự trình bày

- Dặn dò các nhóm về nhà thảo

luận thêm và luyện tập; chuẩn bị

trang phục đúng chủ đề bài hát

(1’)

Bước 2 :

Tiến hành ở tiết 6 – sách giáo

khoa lớp 8

- Kiểm tra phần chuẩn bị của học

sinh (1’)

- Luyện thanh (2’)

- Từng nhóm lần lượt trình bày

phần thể hiện; các nhóm còn lại

chuẩn bị bảng phụ cho điểm – giáo

viên tập hợp số điểm các nhóm

thông báo số điểm của nhóm sau

phần nhóm đó thực hiện xong (8’)

- Cho đại diện hoặc xung phong

học sinh phát biểu cảm nghĩ về bài

hát Được cộng thêm điểm thưởng

nếu trả lời súc tích hay (3’)

- Nhận xét sơ lược ưu khuyết

điểm; thông báo nhóm 1;2;3

Trao phần thưởng (1’)

3 Bài hát : Tuổi hồng, nhạc và lời :

Trương Quang Lục (Chương trình

lớp 8).

Bước 1 :

Đây là bài hát được phân phối trong ba tiết của bài 3-tiết 8; tiết 9; tiết 10 sách giáo khoa Hoạt động: Hát theo nhóm bắt đầu từ tiết thứ 9 sau khi đã ôn chính xác phần cao độ, trường độ,kiểm tra phần thuộc lời ca; hướng dẫn học sinh hát đuổi

đoạn: “Tuổi hồng đến với em Bình minh rực lên” Hát được âm nẩy

đoạn 2 bài hát

- Giáo viên nêu yêu cầu mục đích của hoạt động (1’)

Trình bày bài hát : Hát 1 lời, chọn lời ca, có vận động nhịp nhàng; thể hiện 1 số động tác phụ họa bằng tay, mắt; hình thể giao lưu với nhau làm nổi rõ tính trữ tình của bài hát

- Thảo luận cả lớp về những nội dung trên (5’)

* Học sinh nêu ý kiến, giáo viên tập hợp kết luận

+ Vận động nhịp nhàng bằng nhiều cách

+ Hát rõ lời gọn chữ; đoạn đầu hát nhỏ hơn đoạn sau hát to hơn, hất âm nẩy

+ Một số hình tượng, hình ảnh có thể sử dụng động tác phụ hoạ Bằng tay:

Khi bước trên đường này.

Rực rõ trên vai, nở thắm trên vai Khoảng trời mộng ước.

Trên cành lá.

- Aùnh mắt giao lưu:

Lời thân thương câu hẹn hò.

Tuổi hồng đến với em.

Tuổi hồng đẹp những ước mơ.

- Đoạn 2 : Kết hợp hát âm nẩy

với vở tay theo tiết tấu

+ Hát đuổi : (chia tốp) “tuổi hồng

đến với em … Bình minh rực lên” sau 2

phách

- Chia nhóm (2’)

+ Chia nhóm bằng nhiều cách :

2Hs; 3 học sinh; 6 đến 8Hs

+ Đề cử nhóm trưởng

+ Nhóm trưởng bốc thăm thứ tự

trình bày

- Dặn dò các nhóm thảo luận

tiếp, luyện tập và chuẩn bị trang

phục phù hợp với bài hát (1’)

Bước 2 :

Tiến hành 2 tiết 10 sách giáo

khoa

- Kiểm tra phần chuẩn bị của

học sinh (1’)

- Luyện thanh (2’)

- Từng nhóm lần lượt trình bày

phần thể hiện bài hát của nhóm Các

nhóm còn lại chấm điểm Giáo viên

tổng hợp điểm – thông báo tổng

điểm (8’)

- Học sinh phát biểu cảm nghĩ

về bài hát cộng thêm điểm trả lời

sâu sắc

- Nhận xét ưu, khuyết rút kinh nghiệm, phát thưởng cho Đội 1;2;3

Qua 2 năm thử nghiệm ở một số lớp 6 và 1 học kì ở lớp 8, tôi nhận thấy:

- Hoạt động âm nhạc của học sinh trong các phong trào văn hoá văn nghệ do trường tổ chức ngày càng sôi nổi hơn

- Kiến thức về phần môn học hát của các em trở nên sâu sắc bền vững, dễ nhớ; thuộc lâu do được giao lưu học hỏi giữa các nhóm