Họ phải là người chạm bóng lần thứ 2 và trách nhiệm chính trong việc đưa bóng đến đúng vị trí của các tay đập để ghi điểm.. Họ phải có khả năng làm việc với các tay đập, sắp sếp để giữ
Trang 1Lịch sữ bóng chuyền (phần III)
Chiến thuật
Hình ảnh từ trận đấu quốc tế giữa Ý và Nga vào năm 2005 Đội Nga bên tay trái vừa thực hiện phát banh, với 3 người đứng dưới lưới đang di chuyển đến vị trí chắn bóng 2 người khác, ở vị trí hằng phía sau, đang chuẩn bị cho đợt phòng thủ Đội Ý, ở bên tay phải, có 3 người đang đứng thành một hàng ngang, từng người đang chuẩn bị để sẵn sàng đón bóng bay tới Chuyền 2 đang đợi họ bắt bước 1 trong khi chủ công (áo số 10) đang đứng ở giữa để sẵn sàng nhảy lên đập bóng nếu cú bắt bước 1 đủ tốt Alessandro Fei (áo số 14) không có nhiệm vụ bắt bước 1 và đang chuẩn bị cho cú đập bóng từ hàng sau ở bên phải sân Chú ý rằng 2 libero mặc 2 bộ trang phục khác màu nhau Vị trí số 3 thường được thay thế bởi libero ở vị trí hàng phía sau
[sửa] Các vị trí trên sân
Có 5 vị trí trên sân đối với các đội ở cấp độ ưu tú Chuyền 2, Outside Hitter/Left Side Hitter, Middle Hitter, Opposite Hitter/Right Side Hitter (Tay đập ngoài/Tay đập bên trái, Tay đập giữa, Tay đập đối diện/Tay đập phải và Libero/Chuyên gia phòng thủ) Mỗi vị trí đều có một vai trò riêng đặc biệt trong việc chiến thắng trận đấu
Chuyền 2 có nhiệm vụ điều phối cho đợt tấn công của toàn đội Họ
phải là người chạm bóng lần thứ 2 và trách nhiệm chính trong việc đưa bóng đến đúng vị trí của các tay đập để ghi điểm Họ phải có khả năng làm việc với các tay đập, sắp sếp để giữ nhịp cho toàn đội
và chọn tây đập phù hợp cho đợt tấn công để chuyền banh Chuyền
Trang 22 phải người nhanh nhẹn, có kinh nghiệm, chiến thuật đúng đắn và
có tốc độ trong việc di chuyển khắp mặt sân
Libero là chuyên gia phòng thủ, người có trách nhiệm đỡ bước 1/
cứu bóng cho toàn đội và giao banh Họ thường là người có phản ứng nhanh nhất trên sân và khả năng bắt bước 1 cực tốt Libero có nghĩa là “tự do” đồng nghĩa với việc họ có thể thay thế cho bất kì
ai trên sân trong trận đấu Họ không cần phải cao, vì họ không cần chơi bóng trên lưới, điều này cho phép những vận động viên thấp với khả năng bắt bước 1 tốt và kĩ năng phòng thủ siêu hạng có được một vị trí quan trọng trong thành công của toàn đội Người được chọn là libero trong đội có thể chỉ được quyền thay thế cho một vị trí duy nhất trong đội Libero phải trang phục khác màu so với các thành viên còn lại trong đội
Middle blockers hay Middle hitters là những vị trí có thể triển
khai các đợt tấn công chớp nhoáng thường ở gần vị trí của chuyền
2 Họ còn là những chuyên gia phòng thủ, bởi họ vừa phải cố gắng chặn đợt tấn công nhanh của đối vừa phải ngay lập tức lập một hàng chắn kép tại biên Ở các đội không phải mới tập chơi, mỗi đội đều có 2 middle hitter
Outside hitters hay Left side hitters tấn công từ phía biên trái cọc
biên (antenna) Outside hitter thường là tay đập chủ yếu trong đội
và nhận hầu hết các đường chuyền từ chuyền 2 Những trái bắt bước 1 không tốt thường được chuyền cho outside hitter hơn là middle hay opposite hitter Bởi hầu hết các đường bóng chuyền cho outside hitter đều cao, outside hitter có thể mất một khoảng thời gian để tiếp cận bóng, thường là bắt đầu lấy đà từ ngoài vạch biên sân Trong các trận đấu từ nghiệp dư trở lên, thường có 2 outside hitter ở mỗi đội trong trận đấu
Opposite hitters hay Right side hitters đảm nhận việc phòng thủ
ở khu vực dưới lưới Nhiệm vụ chính của họ là tạo ra một hàng chắn tốt để chặn cú đập từ outside hitter của đối phương và đóng vài trò là một chuyền 2 phụ Chuyền 2 của đối phương thường đưa
về phía bên phải của antenna
[sửa] Đội hình
Có 3 đội hình thi đấu tiêu chuẩn trong bóng chuyền được biết đến dưới tên “4-2”, “6-2” và “5-1”, điều này phụ thuộc số lượng các tay đập và chuyền 2 ở trên sân 4-2 là đội hình cơ bản được sử dụng bởi những
Trang 3người mới chơi, trong khi đội đội hình 5-1 lại là đội hình phổ biến ở bóng chuyền đẳng cấp cao
[sửa] 4-2
Đội hình 4-2 có đến 4 tay đập và 2 chuyền 2 Chuyền 2 thường chuyền banh từ giữa hoặc bên phải của hàng trên Đội sẽ có 2 tay đập ở vị trí tương ứng Trong đội hình quốc tế 4-2, chuyền 2 thường chuyền banh từ
vị trí bên phải Đội hình 4-2 quốc tế có thể dễ dàng chuyển thành các đội hình tấn công khác Các chuyền 2 sẽ xếp hàng đối diện nhau trong các lần quay vòng đội hình Hàng tiêu biểu thường có 2 outside hitter Bằng cách xếp như vậy, các thành viên đều sẽ đứng đúng vị trí ở hàng trước hoặc sau Sau khi giao banh, người đứng ở trí hàng trước đều thay đổi vị trí của mình để chuyền 2 luôn được đứng ở giữa lưới Mặt khác, một chuyền 2 sẽ
di chuyển vào vị trí bên phải lưới và có cả tay đập giữa và tay đập biên; điểm bất tiện ở đây là thiếu offside hitter, điều này cho phép một trong các tay chắn của đối phương “chơi ăn gian” ở hàng chắn giữa
Điểm bất tiện của đội hình tấn công này là chỉ có 2 tay đập, đẩy đội vào tình thế có ít các vũ khí tấn công
Một điểm rõ ràng nữa là có thể thấy chuyền 2 chính là động lực cho đợt tấn công, mặc dù điều đó làm suy yếu đợt tấn công, bởi khi chuyền 2 đứng ở giữa sân, họ có thể 'tip' hay 'dump' Điều đó đồng nghĩa với việc hàng chắn của đối phương phải đề phòng với cả chuyền 2 nên trong một vài trường hợp sẽ để lộ sơ hở và giúp cho tay đập của đội mình có thể tấn công dễ dàng hơn
[sửa] 6-2
Đội hình 6-2, người chơi thường từ hàng sau lao về phía trước để chuyền
2 3 người chơi đứng ở hàng trước đều ở vị trí sẵn sàng tấn công Cùng lúc, toàn bộ 6 người trên sân đều có thể là tay đập, trong khi có 2 người hoạt động như là một chuyền 2 Vậy nên đội hình 6-2 thực ra là đội hình 4-2 , nhưng chuyền 2 ở hàng sau là người thực hiện chạm bóng lần 2 Độ hình 6-2 mở rộng đòi hỏi có tới 2 chuyền 2, người mà sẽ chuyển lên hàng trên lẫn nhau sau mỗi lần quay vòng đội hình Như là một sự hỗ trợ cho chuyền 2, việc nâng hàng sẽ có 2 tay đập giữa và 2 tay đập biên, luôn luôn sẽ có 1 trong các vị trí này nằm ở hàng trước hoặc hàng sau Sau khi gia banh, người chơi ở hàng trước sẽ di chuyển đến vị trí đúng của mình Lợi điểm của đội hình này là luôn có 3 tay đập ở tư thế sẵn sàng, nhiều nhất trong các khả năng tấn công Tuy nhiên, không chỉ đội hình 6-2 đòi hỏi đội phải có 2 chuyền 2 tốt, mà còn phải là những người chắn bóng
Trang 4hiệu quả không chỉ ở vị trí chuyền 2 Ở đẳng cấp quốc tế, chỉ có đội tuyển
nữ quốc gia Cuba mới sử dụng đội hình này Nó cũng được dùng trong đội nữ NCAA, một phần của các bộ luật khác nhau cho phép tới 12[16] lần thay người trong 1 set (khác với việc ho phép thay người 6 lần trong bộ luật chuẩn)
[sửa] 5-1
Đội hình 5-1 chỉ có một vị trí làm nhiệm vụ chuyền 2 duy nhất ngay cả khi đội quay vòng đội hình Vì vậy đội sẽ có 3 tay đập ở hàng trên chỉ khi chuyền 2 ở hàng dưới, và chỉ có 2 khi chuyền 2 ở hàng trên, vậy nên ta có thể có tới 5 tay đập Người đứng đối diện với chuyền 2 trong vòng quay
5-1 được gọi là opposite hitter Nhìn chung, opposite hitter không đỡ
bước 1; họ đứng sau đồng đội khi đối phương phát bóng Opposite hitter
có thể được sử dụng như là phương án tấn công thứ 3 (back-row attack) khi chuyền 2 đang ở hàng trên: đây là phương án thường được sử dụng để tăng sức tấn công trong các đội hình hiện đại Bình thường opposite hitter
là người có nhiều kĩ năng tấn công nhất trong đội Back-row attack
thường đến từ vị trí bên phải của hàng dưới, vị trí số 1, nhưng lại gia tăng khả năng của vị trí số 6 trong bóng chuyền đỉnh cao
Lợi điểm lớn nhất của đội hình này là chuyền 2 luôn có 3 tay đập để chuyền bóng Nếu chuyền 2 làm tốt nhiệm vụ của mình thì hàng chắn giữa của đối phương sẽ không có đủ thời gian để chắn bóng cùng với tay chắn biên, tăng khả năng thành công khi tấn công
Còn có một vài lợi điểm khác như, giống như đội hình 4-2: khi chuyền 2
ở hàng trên, người đó có quyền nhảy lên và thực hiện "dump" bóng sang bên kia Điều này cũng góp phần làm rối loạn hàng thủ của đối phương: chuyền 2 cũng có thể nhảy và dump hoặc chuyền bóng cho tay đập đang chờ sẵn Một chuyền 2 tốt sẽ nhận biết được này để chọn thời điểm thích hợp và phương án tấn công thích hợp để dump hay chỉ cần chuyền là đủ
để làm rối loạn hàng thủ đối phương
Đội hình tấn công 5-1 thực chất là sự kết hợp của 6-2 và 4-2: khi chuyền
2 ở giữa hàng trên, đợt tấn công trông như của 4-2; khi chuyền 2 ở hàng dưới, đợt tấn công trong như của 6-2
[sửa] Các biến thể của bóng chuyền và trò chơi liên quan
Bài chi tiết: Các biến thể của bóng chuyền
Có rất nhiều biến thể dựa trên các quy tắc cơ bản của bóng chuyền Phổ biến nhất trong đó là Bóng chuyền bãi biển, là môn bóng chuyền chơi
Trang 5trên cát với chỉ 2 người ở mỗi bên, và là biến thể đang cạnh tranh với bóng chuyền trong việc phổ biến rộng rãi Một vài trò chơi có liên quan đến bóng chuyền bao gồm:
Footvolley: Môn thể thao xuất phát từ Brazil, không dùng bàn tay
và cánh tay nhưng hầu như lại giống bóng chuyền bãi biển
Hooverball: phổ biến bởi tổng thống Herbert Hoover, chơi với lưới bóng chuyền và bóng thể dục; tính điểm như tennis, nhưng trái banh được bắt lại và ném qua bên kia Trọng lượng của trái bóng
có thể khiến người chơi vận động khá mệt; hằng năm cũng có giải thường niên được tổ chức ở West Branch, Iowa
Newcomb ball (đôi lúc đọc là "Nuke 'Em"): trong game này, bóng được bắt và ném thay vì đánh; nó từng cạnh tranh tính phổ biến với bóng chuyền đến thập niên 1920
Prisoner Ball:cũng được chơi trên sân bóng chuyền và bóng
chuyền, mục tiêu là làm cho đối thủ ra khỏi sân
Throwball trỏ nên phổ biến với nữ sinh ở YMCA College of
Physical Education ở Chennai (Ấn Độ) trong thập niên 1940
Một hình ảnh vui về bóng chuyền
Trang 6Những pha gây cấn của volleyball
