Hường dẫn làm Ebook

Tương tự đối với các dạng dữ liệu khác không phải html bạn nên đưa chúng vào một thư mục riêng theo từng loại, khi đó bạn sẽ liên kết đến chúng dễ dàng hơn trong quá trình tạo file .chm

Hường dẫn làm Ebook chm

I CÁC BƯỚC CHUẨN BỊ

1 Chuẩn bị phần mềm:

- Hiện nay có rất nhiều phần mềm có thể giúp bạn tạo được một ebook chm dễ dàng như Power CHM, CHM Maker, nhưng để tối ưu hóa dung lượng và khả năng tương thích cao với các HĐH

Windows tác giả khuyên bạn nên sử dụng phần mềm HTML Help Workshop được cung cấp bởi

Microsoft và bạn có thể tải về và sử dụng miễn phí từ website của Microsoft www.microsoft.com.vn Nếu bạn là một lập trình viên thì HTML Help Workshop có thể giúp bạn tạo một file trợ giúp liên kết với phần mềm, khi đó bạn có thể quy định cho file trợ giúp của mình mở đúng phần trợ giúp tương ứng với phần cần trợ giúp trong phần mềm khi bạn nhấn phím F1

- Máy bạn cũng cần phải cài một trong các phần mềm có thể tạo ra định dạng HTML như Dreamware,

MS FrontPage, vì file chm được tạo từ các trang html và bạn cũng cần có một ít kiến thức cơ bản

về HTML để tạo ra được những trang web đơn giản

- Ngoài ra bạn cũng cần phải cài một trong các phần mềm xử lý ảnh và biết một vài thao tác cơ bản

về xử lý ảnh như thay đổi kích cở hình ảnh, làm nền của ảnh trong suốt để chèn vào các trang tài liệu của bạn thêm phần sống động

2 Chuẩn bị nội dung

Trước tiên bạn phải tập trung tất cả các nội dung cần thiết cho tài liệu của mình và đưa chúng vào một thư mục riêng và chỉ dành cho việc tạo ebook chm mà bạn dự định làm Những tập tin nội dung

có thể đưa vào chm: trang html, hình ảnh, video, javascript, flash

- Đối với các file html nên đặt tên tiếng Việt không dấu liền nhau, ngắn gọn, gợi nhớ đối với bạn để khi tiến hành làm bạn dễ dàng tìm và chỉ đến đúng file cần tìm

- Đối với các file hình ảnh bạn nên chuyển tất cả chúng về định dạng gif để có kích thước tối ưu, sau

đó đưa tất cả các file hình ảnh vào một thư mục để dễ dàng quản lý, thư mục chứa hình ảnh này là thư mục con của thư mục chính Tương tự đối với các dạng dữ liệu khác không phải html bạn nên đưa chúng vào một thư mục riêng theo từng loại, khi đó bạn sẽ liên kết đến chúng dễ dàng hơn trong quá trình tạo file chm

1 II TẠO MỚI MỘT PROJECT

Để tạo một ebook bạn phải tạo một project cho ebooks đó, từ project chúng ta tạo các liên kết để gắn kết các phần của tài liệu với nhau và biên dịch chúng thành một file chm duy nhất

Bước 1: Khởi động HTML Help Workshop từ Start - Programs - HTML Help Workshop Nhấn nút New

trên thanh công cụ hoặc File - New, trên màn hình chọn Project

Trong màn hình tiếp xuất hiện sau đó, không đánh dấu vào ô chọn bên dưới và nhấn Next để tiếp tục

Bước 2: Xuất hiện màn hình chọn nơi đặt tên Project, khi đó nhấn nút Browse để chỉ vào thư mục

mà bạn đã tạo riêng cho file chm và đặt tên cho Project, tên project cũng sẽ là tên của file chm sau khi hoàn tất

Bước 3: Lưu ý bước này có một thao tác quan trọn mà bạn không nên bỏ qua, trên màn hình xuất

hiện 3 mục chọn hỏi bạn đã có một trong các loại tập tin thành phần để cấu thành nên file chm nào chưa

- HTML help table of contents (.hhc) - là tập tin chứa các mục lục - tức các chương mục xuất hiện

trong cửa sổ trái file trợ giúp và có cấu trúc cây Trong trường hợp chúng ta tạo mới một project hoàn toàn thì file này chưa có nên không đánh dấu chọn mục này

- HTML help index - là tập tin chứa chỉ mục, là danh sách từ khóa nằm trong cửa sổ bên trái của

file trợ giúp mà khi bạn gõ vào ô chữ ở trên nếu trùng khớp với từ khóa có sẵn trong danh sách thì trong màn hình bên phải sẽ hiện lên nội dung trợp giúp tương ứng Và nếu một project mới hoàn toàn thì file dạng này cũng không có sẵn, bạn không nên chọn mục này

- HTML files (.html) - lưu ý bạn phải đánh dấu vào mục chọn này Nhấn Next, kích nút Add

Nhấn Next, nhấn Finish để kết thúc bước tạo mới một Project

1 III NHÂẬP TIÊU ĐỀ CHO PROJECT

Để đảm bảo thể hiện chủ đề của nội dung bên trong ebook cũng như tính thẩm mỹ của ebook bạn nên đặt tiêu đề cho ebook của mình

Trong màn hình Project mới tạo, bạn nhấn nút Change project options Trong hôộp thoại Options, chọn thẻ General Nhập tiêu đề cho ebook của bạn vào ô Tittle Lưu ý tiêu đề của ebook nên nhập

bằng tiếng Việt không dấu

1 III MỤC LỤC - CONTENTS

1 Mục đích: Mục lục của ebook tương tự như mục lục của sách thông thường, nhưng mục lục của

ebook có tính trực quan, khi bạn muốn tham khảo thông tin liên quan đến mục nào đó chỉ cần kích vào mục lục sẽ hiện ra ngay trong phần bên phải của cửa sổ

Mục lục của file chm thể hiện dưới dạng cây, bạn có thể thêm bớt, xóa, sửa, thay đổi vị trí, thứ tự, cấp bậc của chúng tùy theo ý thích của mình để đảm bảo tính hợp lý cho tài liệu của bạn

2 Thực hiện: Để tạo mục lục cho tài liệu, bạn kích vào thẻ Contents, trong hộp thoại xuất hiện tiếp

đó chọn Create a new contents file nếu bạn chưa có file chứa các mục lục, chọn Open an

existing contents file để mở file chứa mục lục có sẵn Nhấn OK, nhập tên của file chứa mục lục.

Lưu ý: Tất cả các file để tạo chm nên đặt tên là tiếng Việt không dấu, ngắn gọn, gợi nhớ với bạn để phòng khi bạn muốn tái sử dụng để nâng cấp, thay đổi nội dung tài liệu được dễ dàng

3 Các chức năng của thẻ Contents: Trong thẻ contents có các nút chức năng giúp bạn tạo mới,

xóa, sửa các mục lục của mình

- Nút Properties dùng để thiết lập các lựa chon riêng của bạn cho phần mục lục của tài liệu Nếu

bạn mới bắt đầu tạo chm thì chưa nên sử dụng chức năng này

- Nút Insert a heading dùng để tạo mới một chủ đề chính, là những chương, mục trong tài liệu của bạn - Nút Insert a page dùng để tạo mới một mục lục cho trang tài liệu, khi kích vào mục lục sẽ hiện nội dung của trang tài liệu tương ứng ở cửa sổ bên phải trong ebook - Nút edit selection để chỉnh sửa, thay đổi một mục lục đang chọn - Nút Delete selection để xóa một mục lục đang chọn

- Nút View HTML Source để xem mã HTML của trang tài liệu đang gắn với mục lục Chức năng này

không nên sử dụng vì bạn có thể làm rối nội dung bên trong tài liệu khi kích nhầm vào nút lưu tài liệu từ màn hình này

- Nút Save để lưu lại những thay đổi khi bạn kích vào nút View HTML Source Không sử dụng chức

năng này, vì khi bạn nhấn Save thì nếu trang tài liệu bạn có tiếng Việt thì tiếng Việt sẽ không hiển thị nữa và trang tài liệu của bạn hỏng hòan tòan.

1 IV TẠO MỚI MỘT MỤC LỤC

Tùy theo vị trí, nội dung của trang tài liệu bạn muốn liên kết, bạn có thể tạo một mục lục là một chủ

đề chính hoặc là một trang tài liệu thông thường

Ví dụ dưới đây mô tả việc tạo mục lục cho chính ebook này Trước tiên ta tạo một mục lục là chủ đề

chính là Chuẩn bị.

Trong thẻ content bạn nhấn nút Insert a heading hoăộc Insert a page Nhập tên mục lục, nhấn nút Add - xuất hiêộn hôộp thoại yêu cầu bạn chỉ đến trang HTML chứa nôội dung của phần Chuẩn bị

Lưu ý! Trang HTML mà bạn chỉ đến chứa phần nôội dung Chuẩn bị phải lưu trong thư mục dành riêng

cho viêộc tạo ebook của bạn Nếu trang HTML này đăột ở nơi khác thì khi bạn tạo xong chm và chép đến nơi khác, kích vào mục lục vừa tạo sẽ không hiêộn lên nôội dung bên trong mà thay vào đó là môột trang báo lỗi giống như báo lỗi của Interent Explorer khi bạn không kết nối được với Internet vâộy

Xem thử kết quả: sau mỗi lần thêm môột mục lục bạn cần xem thử kết quả file chm của mình sẽ ra

như thế nào Bạn nhấn nút hình cái phiểu trên thanh công cụ, nhấn Complile ở hôộp thoại xuất hiêộn ngay sau đó Trong màn hình bên phải sẽ xuất hiêộn các thông số về số đường link, số đối tượng hình ảnh Nếu không có lỗi nào xuất hiêộn bạn nhấn nút View complied file trên thanh công cụ để xem file chm sau khi dịch ra

1 V THAY ĐỔI BIỂU TƯỢNG CỦA MỤC LỤC

Khi bạn tạo môột mục lục, trước mỗi mục lục sẽ có môột hình ảnh đại diêộn cho mục lục đó, măộc định tùy theo cấp bâộc của mục lục sẽ có môột hình ảnh măộc định thể hiêộn Trong trường hợp bạn muốn thay đổi môột hình ảnh khác để ebook của mình hấp dẫn hơn bạn làm như sau:

1 Kích vào mục lục - contents cần đổi hình đại diêộn Nhấn nút Edit

2 Trong hôộp thoại chỉnh sửa mục lục, nhấn thẻ Advanced Và chọn môột hình thích hợp cho mục lục của bạn tại mục Image Index Nhấn OK để hoàn tất

VI TIẾNG VIÊẬT CHO MỤC LỤC

Thực hiêộn các bước sau để có thể tạo được môột mục lục tiếng giúp người đọc ebook của bạn dễ dàng theo dõi, và măộc định HTML Help Workshop không hỗ trợ chúng ta nhâộp trực tiếp tiếng Viêột Unicode

để tạo ra các mục lục bằng tiếng Viêột

1 Thiết lâẬp trong hêẬ thống: Tùy theo viêộc bản sử dụng HĐH nào chúng ta các các bước riêng để

cấu hình hêộ thống hỗ trợ tiếng Viêột cho phần mục lục của file chm

* Đối với Windows 2000:

Vào Control Panel Regional Options Chọn thẻ General, đánh dấu vào Vietnamese trong danh sách các ngôn ngữ và đưa đĩa cài đăột Windows 2000 vào Sau đó khởi đôộng lại máy để hoàn tất viêộc nạp các file hêộ thống hỗ trợ tiếng Viêột bảng mã Vietnamese locate CP 1258

* Đối với Windows XP:

Vào Control Panel, chạy Regional and Language Options Chọn thẻ Language, đánh dấu vào mục

Intall files for complex script and right-to-left languages (including Thailand) và nhớ phải đưa đĩa cài đăột Windows XP và ổ CD để HĐH nâộp thêm phần hỗ trợ tiếng Viêột vào HĐH

2 Thiết lâẬp trong Project: Từ HTML Help Workshop, kích thẻ Project, nhấn nút Change project

options Trong hôộp thoại Options, chọn thẻ General trên hôộp thoại, chọn Vietnamese trong danh sách các ngôn ngữ tại mục Language

3 Chuẩn bị bôẬ gõ: Bạn nên dùng bôộ gõ Unikey để dễ dàng chuyển đổi qua lại giữa các bảng mã Để

gõ được tiếng Viêột cho mục lục, trong bảng điều khiển của Unikey chọn bảng mã là Vietnamese locate CP 1258.

4 Nhập mục lục bằng tiếng Việt: Trong ô nhâộp tên mục lục, bạn nhâộp tên mục lục tiếng Viêột có

dấu, nhưng có thể khi bạn nhâộp sẽ không ra dấu tiếng Viêột ngay, và khi nhâộp xong trong màn hình thiết kết của Project cũng không hiển thị được tiếng Viêột ở các mục lục, bạn đừng quá lo lắng và chỉ viêộc nhâộp đúng chính tả là được Tiếng Viêột có dấu ở mục lục sẽ hiển thị khi bạn dịch ra thành chm

5 Xem kết quả: Nhấn vào nút hình chiếc phiễu để dịch ra ebooks Nếu trong màn hình bên phải

không hiêộn thông báo lỗi thì bạn nhấn nút View complite file (hình đôi mắt kiến) để xem file chm của mình Nếu sai chính tả ở mục lục thì lại nhấn nút Edit để chỉnh sửa

1 VII CHỈ MỤC - INDEX

1 Mục đích: Chỉ mục là danh sách các từ khóa để người sử dụng truy câộp nhanh đến các nôội dung

bên trong ebook Chỉ mục của ebook chm tương tư như bạn gõ môột từ trong môột phần mềm từ điển, nếu từ đó có trong danh mục từ thì sẽ hiển thị nôội dung liên quan đến từ khóa đó trong màn hình bên phải

Trong file chm từ khóa do bạn tạo ra và quy định nó hiển thị môột trang html hay môột phần của môột trang html được đánh dấu (bookmark)

Tùy theo nôội dung của ebook của bạn, bạn có thể có phần chỉ mục hay không Chỉ mục có thể ứng dụng để biến môột file chm thành môột từ điển thuâột ngữ nho nhỏ Bạn có thể tham khảo "Thuâột ngữ tin học" của tác giả tại http://enisps.com/web/qhai

2 Thực hiêẬn: Từ màn hình Project, kích thẻ Index, trong hôộp thoại xuất hiêộn tiếp theo bạn chọn

môột trong 2 lựa chọn:

Create a new index file - tạo mới môột file chứa các chỉ mục của ebook trong trường hợp bạn tạo

mới hoàn toàn;

Open a existing index file - mở môột file chỉ mục cũ đã có sẵn trong trường hợp bạn sử dụng lại

3 Các chức năng của thẻ Index: Thẻ index cũng có môột số nút chức năng tương tự như thẻ

context để bạn tạo mới, chỉnh sửa, xóa, sắp xếp, các từ khóa trong danh sách chỉ mục của ebooks

Nút Properties để thiết lâộp các thuôộc tính đăộc biêột cho chỉ mục, nếu bạn mới bắt đầu chưa nên thử

chức năng này

Nút Insert a keyword để thêm mới môột từ khóa vào danh sách các từ khóa Vì trong chỉ mục tất cả

các từ khóa đều cùng cấp với nhau và đây là điểm khác biêột với Mục lục, mục lục có 2 loại và cấp cha

và cấp con

Nút Edit, tương tự như của Mục lục dùng để chỉnh sửa, thay đổi cho từ khóa đang chọn trong chỉ

mục

Nút Delete dùng để xóa môột từ khóa đang chọn ra khỏi chỉ mục.

Nút Sort keyword alphabetically để sắp xếp tự đôộng các từ khoa trong danh sách chỉ mục theo

thứ tự Alphabeta

- Nút View HTML Source để xem mã HTML của trang tài liệu liên kết với từ khóa đang chọn Bạn

không nên sử dụng chức năng này

- Nút Save để lưu lại những thay đổi khi bạn kích vào nút View HTML Source.

1 VIII TẠO MỚI MÔẬT TỪ KHÓA

Từ thẻ Index, nhấn nút Insert a keyword để thêm môột từ khóa vào danh sách các từ khóa của chỉ

Trong hôộp thoại tạo mới từ khóa, nhâộp từ khóa và nhấn nút Add để chọn trang HTML chứa nôội dung cần liên kết đến

Trong hôộp thoại để chọn trang HTML, nhấn nút Browse và chỉ đến trang HTML mà bạn muốn liên kết khi gõ từ khóa đó trong mục Index của ebook Lưu ý: trang HTML này phải được lưu trong thư mục dành riêng cho ebook của bạn, nếu không khi bạn chép file chm sau khi dịch xong đến môột nơi khác

nó sẽ không có nôội dung khi bạn gõ từ khóa trên Đây là điểm bạn cần phải lưu ý nhất trong khi làm file chm

IX Sửử̉ DỤNG BOOKMARK

Thông thường, chúng ta thường sử dụng môột từ khóa để liên kết với môột nôội dung rất nhỏ và viêộc liên kết mỗi từ khóa với môột trang html chứa môột nôội dung nhỏ làm cho tài liêộu của bạn có dung lượng lớn, nôội dung phân tán và không logic

Ứng dụng bookmark trong viêộc tạo môột từ khoa trong danh sách chỉ mục để liên kết đến môột nôội dung được đánh dấu trong môột trang html chứa nhiều nôội Và chúng ta có thể tâộp hợp được nhiều nôội dung liên quan nhỏ và môột trang html và sử dụng chức năng bookmark rồi tạo các từ khóa liên kết đến từng nôội dung trong trang html đó

1 ĐăẬt bookmark trong trang html.

Chọn nôội dung cần đánh dấu trong trang html, vào Insert - Bookmark và đăột tên cho vùng bạn chọn Tên phải ngắn gọn, không có dấu, dễ nhớ với bạn

Trong hình bên là danh sách các bookmark để đánh dấu các nôội dung cho ebook "ThuâẬt ngữ tin học" của tác giả đã thực hiêộn gôm các nôội dung có cùng vần với nhau vào môột trang riêng rồi đánh

dấu chúng

2 Tạo từ khóa liên kết đến môẬt bookmark.

Từ thẻ Index trong HTML Help Workshop, nhấn nút Insert a keyword như thao tác tạo môột từ khóa thông thường Bạn cũng nhâộp từ khóa, chọn đường dẫn đến trang html chứa nôội dung cần liên kết Điều khác biêột duy nhất là sau khi bạn chọn trang chứa nôội dung liên kết với từ khóa đã nhâộp thì

nhâộp thêm dấu #<bookmark > vào sau đường dẫn của trang html đó.

Ví dụ hình bên sử dụng từ khóa AGP để liên kết đến môột nôội dung được đánh dấu bằng tên AGP bên

trong trang html a.htm

Bạn cũng có thể dùng bookmark cho phần mục lục tương tự như với từ khóa ở phần chỉ mục Các bước tương tự như đã hướng dẫn ở trên

1 X TÌM KIẾM

Măộc định, ebook của bạn sau khi dịch thành chm sẽ không có thẻ Search dùng để tìm kiếm Nhưng bạn cũng lưu ý là chức năng tìm kiếm trong chm không hỗ trợ Unicode nên bạn phải cân nhắc có nên thêm chức năng tìm kiếm vào trong ebook của mình hay không

Để thêm thẻ search - tức chức năng tìm kiếm cho ebooks, kích vào thẻ Project trong HTML Help

Workshop, nhấn nút Change project options.

Trong hôộp thoại Options chọn thẻ Compiler, đánh dấu vào mục Complie full-text search

information Lúc này khi bạn dịch project thành chm thì sẽ có thêm môột thẻ Search cùng với các

thẻ khác

XI FAVORITES

Để thuâộn tiêộn cho người đọc đánh dấu, ghi nhớ những mục họ quan tâm trong ebook và lần sau đọc tiếp bạn nên thêm thẻ Favorites vào ebook của mình Favorites có thể so sánh như bạn gấp môột trang sách để đánh dấu phần mình đọc tới hoăộc quan tâm, hoăộc giống như sợi giây lụa trong các sổ các nhân để đánh dấu phần bạn đang làm viêộc và trong ebooks chm và trong rất nhiều ứng dụng khác favorites được sử dụng rất linh đôộng và hiêộu quả Chính vì vâộy, tác giả khuyên bạn nên thêm thẻ Favorites cho ebook của mình

Từ thẻ Project trong HTML Help Workshop, nhấn nút Add/Modify windows definitions Nhâộp

môột từ bất kỳ để đăột tên cho loại cửa sổ mới này (tức loại cửa sổ có thay đổi các thành phần so với cửa sổ măộc định khi bạn không sử dụng chức năng này) Nhâộp xong nhấn OK

Trong hôộp thoại Windows Types, chọn thẻ Navigation Pane Đánh dấu vào mục chọn Favorites tab để hiển thị thẻ tab trong ebook của bạn

Từ thẻ Navigation Pane này bạn cũng có thể tùy biến thêm cho ebooks của mình liên quan đến các

thẻ ở cửa sổ bên trái ebook

o Open with navigation closed: chọn chế đôộ tắt các thẻ ở bên cửa

sổ trái khi bạn mở ebook

o Automatically show/hide navigation pane: tự đôộng ẩn hiêộn các

thẻ Contents, Index, Searh, Favorites khi đưa chuôột và hoăộc ra khỏi vùng cửa sổ bên trái của ebook (tương tự như chức năng

Autohide của Taskbar trên màn hình Desktop)

o Defaut tab: chọn thẻ măộc định nỗi lên trên hết trong các thẻ hiêộn

có của ebook

o Search tab: hiển thị thẻ Search Advanced: hiển thị phần tìm

kiếm cao cấp cho thẻ Search

2 XII BIÊN DỊCH PROJECT THÀNH CHM

Đây là khâu cuối cùng để bạn biên dịch Project của mình thành chm, tuy nhiên trong quá trình làm chm bạn cũng nên thường xuyên sử dụng chức năng này để kiểm tra kết quả của mình

Kích vào nút Compile HTML files trên thanh công cụ để biên dịch tất cả các thành phần của Project

hành một file chm duy nhất Ngay sau đó một hộp thoại xuất hiện yêu cầu bạn chỉ đến tập tin Project cần dịch, mặc định sẽ chỉ đến Project đang mở

Trong hộp thoại này bạn nên đánh dấu chọn mục Save all files before compiling - lưu tất cả các file liên quan đến Project trước khi tiến hành biên dịch Và đánh dấu cho mục Automatically

display complied help file when done - hiển thị kết quả là file chm sau khi dịch xong Trong một

số trường hợp chức năng tự động hiển thị kết quả có thể sẽ không có hiệu lực và bạn không nên quá

lo lắng

Chọn xong bạn nhấn nút Compile và trong màn hình bên phải sẽ xuất hiện nhật ký của quá trình dịch chm, nó cho biết thời gian dịch chm, có bao nhiêu chủ đề, bao nhiêu liên kết trong nội bộ các file,

có bao nhiêu liên kết đến Internet, có bao nhiêu hình ảnh được sử dụng trong file chm của bạn Nếu sau khi nhấn nút dịch mà bạn không nhận được kết quả tương tự như bên dưới thì chắc chắn rằng quá trình tạo chm của bạn đã bị lỗi

bạn phải tắt đi thì quá trình dịch chm mới được thực hiện; lỗi thường gặp tiếp theo là bạn liên kết đến một file html có tên là tiếng Việt có dấu hoặc nằm trong một đường dẫn có tên là tiếng Việt có dấu

Nếu có quá trình dịch thành công - tức không có thông báo lỗi nào xuất hiện và chm không tự mở như bạn chọn thì bạn nhấn nút xem kết quả hình đôi mắt kiến màu đỏ bên cạnh nút dịch để xem kết quả Nếu xuất hiện hộp thoại yêu cầu chọn chm thì chọn đúng chm trong thư mục của Project