Ngành Trùng roi động vật (Euglenozoa)-1 doc

thực vật tự dưỡng, một số có thể sống thành tập đoàn hình cầu.. Cơ thể trùng roi có hình dạng ổn định hơn trùng chân giả nhờ vào lớp tế bào chất ngoài cùng ngoại chất phân hóa thành màn

Ngành Trùng roi động vật

(Euglenozoa)-1

Là nhóm động vật nguyên sinh lớn, có khoảng 6.000 - 8.000 loài, sống phổ biến trong nước, một số sống ký sinh Trước đây người ta chia nhóm động vật này thành 2 nhóm là Trùng roi thực vật (Phytomastigina) và Trùng roi động vật (Zoomastigina) Trùng roi vận chuyển bằng roi,

số lượng roi không nhiều (số lượng của roi thay đổi từ 1 - 8 cái, thường là 1 cái) Nhiều nhóm trùng roi vừa có khả năng dinh dưỡng như động vật (dị dưỡng) vừa có khả năng dinh dưỡng như

thực vật (tự dưỡng), một số có thể sống thành tập đoàn hình cầu

Hình dạng trùng roi rất sai khác nhau: hình

trứng, hình búp chỉ, hình chai, hình cầu hay có hình thù kỳ dị Cơ thể trùng roi có hình dạng ổn định hơn trùng chân giả nhờ vào lớp tế bào chất ngoài cùng (ngoại chất) phân hóa

thành màng phim (pelliculla), một số còn có lớp che ngoài, hoặc một lớp keo (Volvox), lớp sừng hay lớp xenluloz như ở tế bào thực vật

(Dinoflagellata)

Roi (flagellum) của trùng roi là phần chuyên hóa của tế bào làm nhiệm vụ vận chuyển Cấu tạo hiển vi của roi ở trùng roi giống nhau ở tất cả các loài và giống với tế bào có roi của động vật cao hay lông bơi của trùng lông bơi Roi có 2 phần, phần ngoài (hay còn gọi là phần ngọn) di chuyển xoắn ốc làm cho cơ thể chuyển động

như một mũi khoan, còn phần gốc nằm trong ngoại chất Dọc roi có 9 chùm sợi, xếp đều theo vòng bao ngoài và một chùm sợi nằm ở phần trung tâm Phần ngọn roi mỗi chùm sợi có 2 sợi đơn, còn ở phần gốc roi mỗi chùm sợi có 3 sợi đơn, các sợi này chính là cơ quan vận động của roi 2 sợi đơn nằm ở trung tâm có đường kính mỗi sợi là 250A0 và có tâm của sợi này cách sợi kia là 300A0, 2 sợi này xuất phát từ hạt trục

ở gốc Sợi giữa là sợi nâng đỡ cho roi Phần

gốc roi nằm trong ngoại chất của tế bào còn có thể gốc (kinetosom) là hạt hình trụ có màng bao quanh, đôi khi gốc của roi còn nằm sâu vào

trong nội chất, thậm chí tiếp xúc với màng nhân

để hình thành nên thể rễ (rhizoplast) Một số loài trùng Roi còn có thể cận gốc với hình dạng khác nhau như hình trứng, hình trụ hay nhiều

thùy, thể cận gốc nằm cạnh thể gốc, có chức năng tương tự như thể golgi (tập trung

chất dự trữ dùng để vận động roi) Một số trùng roi thuộc bộ Kinetoplastida cạnh thể gốc còn có hạt gốc (kinetoplast) có cấu tạo tương tự như ty lạp thể, chứa nhiều AND cung cấp năng lượng cho vận động của roi

Một số trùng roi sống ký sinh trong cơ thể động vật, phần gốc của roi có màng uốn (đó là một phần nguyên sinh chất của cơ thể gắn với gốc roi) giúp cho con vật chuyển động dễ dàng hơn trong môi trường có độ nhớt cao của máu động vật Một số loài ký sinh gây bệnh ngủ li bì ở

người thuộc giống Trypanosoma (Trypanosoma

vittatae)

Một số trùng roi có cơ quan nhận cảm

ánh sáng, được gọi là điểm mắt (stigma), nằm ở gốc roi, có thể coi là cơ quan thị giác

nguyên thủy nhất Điểm mắt là nơi tích lũy

những hạt sắc tố nhỏ, có thành phần hóa học là

lipoit Ở giống Peridinea, điểm mắt có kích

thước khá lớn (đạt tới 25µm), gồm nhiều hạt sắc

tố hợp lại thành hình cốc, trong lòng cốc có dự trữ các hạt á tinh bột trong suốt như một thấu kính

Cơ quan điều hòa áp suất là không bào co bóp, thường hình thành một hệ thống nằm phía trước cơ thể, đôi khi có bể chứa thông với bên ngoài

Trùng roi dinh dưỡng phức tạp hơn trùng chân giả Khi roi chuyển động thì sẽ tạo ra

dòng nước mang các sinh vật nhỏ vào Ở gốc roi hình thành một hốc nhỏ gọi là bào khẩu,

phần kéo dài của bào khẩu được gọi là bào hầu Thức ăn qua bào khẩu, qua bào hầu vào nội

chất, tại đây hình thành không bào tiêu hóa Sau khi phân hủy thức ăn, chất dinh dưỡng được

hấp thụ còn chất cặn bã được thải ra ngoài,

phía sau cơ thể Thức ăn của trùng roi là vi

khuẩn, động vật nguyên sinh nhỏ và tảo đơn

bào Lối dinh dưỡng như trên, được gọi là dinh dưỡng động vật hay dinh dưỡng dị dưỡng

Ngoài ra trùng roi còn có khả năng hấp thụ thức

ăn trực tiếp qua bề mặt cơ thể gọi là dinh dưỡng hoại sinh

Một số trùng roi có khả năng dinh dưỡng tự

dưỡng (dinh dưỡng thực vật), tức là chúng có thể sử dụng ánh sáng mặt trời để tổng hợp chất hữu cơ nhờ vào lục lạp Thức ăn dự trữ của

trùng roi là hạt á tinh bột, tinh bột, hạt glucogen, các giọt dầu trong tế bào chất

Cấu tạo cơ thể Euglena