HUYỆT VỊ MẠCH NHÂM TOÀN CƠ doc

Phối Nội Quan Tb.6 + Thiên Đột Nh.22 trị thực Quản co rút Châm Cứu Học Thượng Hải.. Phối Đại Chùy Đc.14 + Định Suyễn trị hen suyễn Châm Cứu Học Thượng Hải.. Phối Chiên Trung Nh.17 trị ho

HUYỆT VỊ MẠCH NHÂM

TOÀN CƠ

Tên Huyệt:

Toàn Cơ là trời của chòm sao, các sao khác vây quanh Phế giống như trời của các tạng, mà lại ở giữa, có tác dụng tuyên thông Phế khí, vì vậy gọi

là Toàn Cơ (Trung Y Cương Mục)

Tên Khác:

Triền Cơ, Triển Cơ, Truyền Cơ, Tuyền Cơ

Xuất Xứ:

Giáp Ất Kinh

Đặc Tính:

Huyệt thứ 21 của mạch Nhâm

Vị Trí:

Ở điểm gặp nhau của đường dọc giữa xương ức và đường ngang qua

bờ trên khớp ức - sườn thứ 1

Giải Phẫu:

Dưới da là đầu trên xương ức

Da vùng huyệt chi phối bởi tiết đoạn thần kinh C3

Chủ Trị:

Trị ngực đau, ho suyễn

Phối Huyệt:

1 Phối Cưu Vĩ (Nh.15) trị họng sưng đau, nuốt không xuống (Thiên Kim Phương)

2 Phối Túc Tam Lý (Vi.36) trị tích khối ở Vị (Châm Cứu Đại Thành)

3 Phối Khí Hải (Nh.6) trị suyễn (Ngọc Long Kinh)

4 Phối Đàn Trung (Nh.17) + Hoa Cái (Nh.20) + Khí Hải (Nh.6) + Kỳ Môn (C.14) + Nhũ Căn (Vi.18) + Thiên Đột (Nh.22) trị suyễn (Thần Cứu Kinh Luân)

5 Phối Nội Quan (Tb.6) + Thiên Đột (Nh.22) trị thực Quản co rút (Châm Cứu Học Thượng Hải)

6 Phối Đại Chùy (Đc.14) + Định Suyễn trị hen suyễn (Châm Cứu Học Thượng Hải)

Châm Cứu:

Châm xiên 0, 3 - 1 thốn Cứu 5 - 15 phút

Ghi Chú: Xương ức mềm, do đó, cần thận trọng, không châm thẳng

THIÊN ĐỘT

Tên Huyệt:

Thiên = vùng bên trên; Đột = ống khói Huyệt có tác dụng làm thông phế khí (qua ống khói), vì vậy gọi là Thiên Đột (Trung Y Cương Mục)

Tên Khác:

Ngọc Hộ, Thiên Cù

Xuất Xứ:

Thiên ‘Bản Du’ (LKhu.2)

Đặc Tính:

+ Huyệt thứ 22 của mạch Nhâm

+ Hội của mạch Nhâm và Âm Duy

+ 1 trong 4 huyệt Hội của Khí Âm và Dương (Quan Nguyên (Nh.4), Trung Quản (Nh.12), Thiên Đột (Nh.22) và Chí Dương (Đc.9)

Vị Trí:

Giữa chỗ lõm trên bờ trên xương ức

Giải Phẫu:

Huyệt ở trước khí quản và thực quản, ở trong góc tạo nên bởi bờ trong của cơ đòn-chũm, bờ trong của 2 cơ đòn-móng và bờ trong của cơ ức-giáp trạng

Thần kinh vận động cơ do các nhánh của dây thần kinh XI và XII

Da vùng huyệt chi phối bởi tiết đoạn thần kinh C3

Tác Dụng:

Tuyên Phế, hóa đờm, lợi yết (hầu), khai âm (thanh), điều khí

Chủ Trị:

Trị họng đau, mất tiếng đột ngột, ợ, nấc, ho suyễn

Phối Huyệt:

1 Phối Chiên Trung (Nh.17) + Giải Khê (Vi.41) + Kiên Trung Du (Ttr.15) + Thiên Trì (Tb.1) trị ho suyễn (Tư Sinh Kinh)

2 Phối Phù Đột (Đtr.18) trị suyễn, khò khè (Tư Sinh Kinh)

3 Phối Hoa Cái (Nh.20) trị ho suyễn (Tư Sinh Kinh)

4 Phối Thiên Dung (Ttr.17) trị cổ gáy lở (Tư Sinh Kinh)

5 Phối Quan Xung (Ttu.1) trị khí bị ngăn nghẹn (Tư Sinh Kinh)

6 Phối Dũng Tuyền (Th.1) + Hợp Cốc (Đtr.4) + Phong Long (Vi.40) trị họng đau (Châm Cứu Tụ Anh)

7 Phối Âm Cốc (Th.10) + Linh Đạo (Tm.4) + Nhiên Cốc (Th.2) + Phong Long (Vi.40) + Phục Lưu (Th.7) trị câm (Loại Kinh Đồ Dực)

8 Phối Du Phủ (Th.27) + Đàn Trung (Nh.17) + Hợp Cốc (Đtr.4) + Khuyết Bồn (Vi.12) + Liệt Khuyết (P.7) + Phù Đột (Đtr.18) + Thập Tuyên (ra máu) + Thiên Song (Ttr.16) trị ngũ anh (Châm Cứu Đại Thành)

9 Phối Chiên Trung (Nh.17) trị ho suyễn (Ngọc Long Kinh)

10 Phối Phế Du (Bq.13) trị ho liên tục (Bách Chứng Phú)

11 Phối Cự Khuyết (Nh.14) + Đàn Trung (Nh.17) + Hạ Quản (Nh.10) + Tâm Du (Bq.15) + Thượng Quản (Nh.13) + Trung Khôi + Trung Quản

(Nh.12) + Túc Tam Lý (Vi.36) + Tỳ Du (Bq.20) + Vị Du (Bq.19) trị ngũ ế, ngũ cách (Y Học Cương Mục)

12 Phối Phế Du (Bq.13) trị ho, tả Phế khí (Đan Khê Tâm Pháp)

13 Phối Gian Sử (Tb.5) + Kỳ Môn (C.14) trị khan tiếng (Thần Cứu Kinh Luân)

14 Phối Đàn Trung (Nh.17) + Hoa Cái (Nh.20) + Khí Hải (Nh.6) +

Kỳ Môn (C.14) + Nhũ Căn (Vi.18) + Toàn Cơ (Nh.21) trị suyễn (Thần Cứu Kinh Luân)

15 Phối Liệt Khuyết (P.7) + Nhũ Căn (Vi.18) + Trung Quản (Nh.12) + Túc Tam Lý (Vi.36) trị lãnh háo (Trung Hoa Châm Cứu Học)

16 Phối Chiên Trung (Nh.17) + Xích Trạch (P.5) trị ho, suyễn (Châm Cứu Học Giản Biên)

17 Phối Cách Du (Bq.17) + Nội Quan (Tb.6) trị cơ hoành co thắt (nấc) (Châm Cứu Học Thượng Hải)

18 Phối Nội Quan (Tb.6) + Trung Quản (Nh.12) trị cơ hoành co thắt (nấc) (Châm Cứu Học Thượng Hải)

19 Phối Chiếu Hải (Th.6) + Liệt Khuyết (P.7) trị trong họng có vật vướng (Châm Cứu Học Thượng Hải)

20 Phối Chiên Trung (Nh.17) + Thiên Trì (Tb.1) trị khí Quản viêm (Châm Cứu Học Thượng Hải)

21 Phối Dịch Môn (Ttu.2) + Dũng Tuyền (Th.1) + Nhiên Cốc (Th.2) trị đầu họng sưng có mủ (Châm Cứu Học Thượng Hải)

22 Phối Chí Dương (Đc.9) trị suyễn (Châm Cứu Học Thượng Hải)

23 Phối Chiên Trung (Nh.17) + Định Suyễn + Phong Long (Vi.40) trị suyễn (Châm Cứu Học Thượng Hải)

24 Phối Chiên Trung (Nh.17) + Du Phủ (Th.27) + Trung Phủ (P.1) trị hen tim (Châm Cứu Học Thượng Hải)

25 Phối Định Suyễn + Hợp Cốc (Đtr.4) + Khúc Trì (Đtr.11) trị khí Quản viêm mạn (Châm Cứu Học Thượng Hải)

Châm Cứu:

Châm kim qua da 0, 2 - 0, 5 thốn rồi hướng mũi kim theo mặt sau xương ức - Cứu 5 - 15 phút

Ghi Chú:

(Châm thẳng góc dễ vào khí Quản gây ho

(Châm đắc khí tại chỗ có cả m giác căng tức cổ như nghẹt

*Tham Khảo:

(“Thiên ‘Vệ Khí Thất Thường’ ghi: “ Hoàng Đế hỏi: ”Vệ khí vận hành thất thường bị lưu trệ ở trong bụng, súc tích không vận hành được, uất

tụ lại nhưng không có nơi nhất định, làm cho trướng mãn ở chi thể, hông sườn và Vị hoãn, hơi thở suyễn, khí nghịch lên trên, dùng phương pháp gì để

có thể trừ được chứng bệnh này ? - Kỳ Bá đáp “Khí tích ở vùng ngực, nên châm tả huyệt Đại Nghênh (Vi.5), Thiên Đột và Hầu Trung [Liêm Tuyền] (LKhu 79, 6)