20 Nữ nhân Trung Quốc - Tiểu Thanh docx

Năm lên mười đang chơi ở ngõ, chợt có một bà sư già từ thành Phù Dung tới Châu Dương đi ngang qua đấy, nhìn thấy cô bé Tiểu Thanh, bất giác kinh ngạc nói với người nhà họ Phùng: - Con cá

Bùi Hạnh Cẩn

20 Nữ nhân Trung Quốc

14

-Tiểu Thanh

Nàng chính tên là Huyền, họ Phùng, nhưng vì lấy lẽ họ Phùng,

nên đổi là gọi là Tiểu Thanh

Tiểu Thanh vốn quê Quảng Lăng, từ nhỏ đã kiều diễm thông minh khác thường Năm lên mười đang chơi ở ngõ, chợt có một

bà sư già từ thành Phù Dung tới Châu Dương đi ngang qua đấy, nhìn thấy cô bé Tiểu Thanh, bất giác kinh ngạc nói với người

nhà họ Phùng:

- Con cái nhà ai thế này! Sắc sảo xinh đẹp thì khỏi phải nói Tiếc một điều bạc mệnh quá Nếu gia đình bằng lòng cho đi với tôi,

có thể sống được ngoài ba chục tuổi

Người nhà bực mình nói:

- Nếu chỉ cần sống đến ba chục tuổi thì ai chẳng làm được, cần gì

một vị sư già như bà?

Bà sư ôn tồn nói:

- Mọi người không tin tôi thì tùy, những xin đừng cho cháu học

chữ nghĩa

Người nhà cười bảo:

- Ở đời bao nhiêu người đọc sách viết thơ, chả nhẽ họ cũng đoản

mệnh cả sao?

Vị sư già biết không khuyên được bèn đi ngay

Lúc ấy, ở Quảng Lăng, phụ nữ đều ham biết chữ thạo nghề Mẹ Tiểu Thanh vốn là nữ nghệ nhân có nhiều người theo học Tiểu Thanh thường theo mẹ đi tới các gia đình Vẻ xinh đẹp, tà ứng đối của nàng làm cho nhiều người khâm phục Năm mười sáu tuổi lấy Phùng Sinh Phùng Sinh là công tử giàu sang ham mê người đẹp, nhưng vợ cả lại rất ghen Đồng ý cho chàn được lấy thiếp, nhưng không được ở gần một tháng chỉ được gặp nhau hai lần Khi Phùng đến Quảng Lăng, nghe tiếng Tiểu Thanh, trong lòng mê mẩn ngay, nhờ người hỏi giúp Mẹ nàng ham vàng bạc nhiều, nên nhận lời gả Tiểu Thanh biết chuyện, nước mắt giàn

giụa nói với mẹ:

- Lấy chồng xa xôi ngàn dặm thế này, thì mẹ con ta lúc sống cũng không mong gặp nhau Quả là bạc mệnh thật

Phùng Sinh theo lời vợ cả, vội vàng đưa Tiểu Thanh về nhà Vợ

cả thấy nàng quá xinh đẹp, nên càng ghen tức Tiểu Thanh cố ý

phục tùng ngoan ngoãn, thì vợ cả lại càng cho là nàng có âm mưu xấu xa Thế là cấm chỉ không cho chồng được nói chuyện riêng với Tiểu Thanh Đồ son phấn của nàng bị vứt bỏ hết, sách

vở cảu nàng cũng bị đem đốt

Họ Phùng không biết làm thế nào, đến nhờ cầu cứu người bà con

là Dương phu nhân, nhờ đến khuyên giải hộ Dương phu nhân tới nơi, biết là bậc hiền nữ, song không tài nào làm vơi bớt nỗi ghen tuông của vợ cả Dương phu nhân bèn rủ người vợ cả đi xem hội Người vợ cả bắt Tiểu Thanh đi theo Khi lễ pho tượng

Đại sĩ, vợ cả hỏi Tiểu Thanh:

- Tại sao trong chùa nhiều tượng phật, mà người ta lại lễ pho

tượng này nhiều hơn?

Tiểu Thanh thưa:

- Vì đức phật ấy trông rất nhân từ hiền lành

Vợ cả cho Tiểu Thanh là có ý nói châm chọc mình, bèn cười

nhạt rồi bảo:

- Thôi được, thế ta cũng sẽ từ bi với mi, mi có bằng lòng không?

Dương phu nhân thừa dịp này nói với vợ cả:

- Nhà chị cũng có một ngôi chùa trên đảo Mai, sao không cho Tiểu Thanh ra đó ở, để đỡ cảnh chướng tai gai mắt hàng ngày?

Người vợ cả thuận ý làm theo

Khi về tới nhà trông thấy Phùng Sinh, Tiểu Thanh toan lánh mặt

Mụ cả sẵng giọng:

- Đây là nhà của ta, mi không lánh đi được chỗ nào Ta có một nơi rất hợp với mi là đảo Mai, cảnh vật tĩnh mịch, rất hợp với tính tìnhcảu mi Ta sẽ cho mi ra đó, ví như công tử có thỉnh thoang ra đó thì cũng không làm vướng mắt ta Nhưng có ba điều

mi phải làm theo một là không có lệnh của ta thì công tử có đến cũng không được gặp mặt hai là không có lệnh của ta mà công

tử có thư từ đến cũng không được nhận Ba là muốn gửi thư từ gì cho công tử phải để ta xem trước Không giữ đúng thế thì đừng

có trách ta

Tiểu Thanh vâng dạ, nhận hết Có lần Dương phu nhân khuyên nàng bỏ đi, và bà sẽ tìm cách giúp đỡ Tiểu Thanh cảm ơn và từ chối Rồi nàng kể chuyện vị lão sư xem bói khi còn nhỏ cho

Dương phu nhân nghe Nàng nói:

- Số mệnh đã định sẵn rồi

Dương phu nhân đành chịu, chỉ dặn nàng có cần gì cứ gọi bà, và

bà cho Tiểu Thanh mượn sách để tiêu sầu Lần đó hai người giàn

giụa nước mắt chia tay nhau

Ở Dư Mai(đảo Mai) có lần đọc chuyện "Mẫu đơn đình" do bà Dương cho mượn, Tiểu Thanh viết bốn câu thơ như sau:

Lãnh ngữ u song bất khả thính Khiêu lăng nhần khán Mẫu đơn đình

Nhân gian diệc hữu thương vu ngã Bất độc thương tâm thị Tiểu Thanh

Tạm dịch:

Lời lạnh song sâu chẳng được rành Khêu đèn buồn đọc mẫu đơn đình Cõi đời cũng có người oan trái Chả cứ đau lòng một Tiểu Thanh

Từ đó, mỗi khi u uất, nàng lại giải sầu bằng thơ văn Có lần nàng

viết một bài từ có tên là "tiên trên trời" như sau:

Văn Cơ viễn giá Chiêu Quân tái Tiểu Thanh tục phong lưu thái

Dã khuy nhất trận hắc cường phong

Hỏa luân hạ Trừu thân khoái Đơn đơn lánh lánh thanh lương giới Nguyên bất thị uyên nhất phái Hữu toán tố tương tư nhất khai

Tự tư tự giải thương lường

Tâm khả tại Hồn khả tại

Trước sam hạn nẫm quần song đới

Tạm dịch:

Văn Cơ lấy chồng xa Chiêu Quân ra cửa ải Món nợ phong lưu Tiểu Thanh giờ mắc lại

một lần giông bão trời tối tăm

Vòng xe lửa hồng

Cố thoát ra nổi Ngày đêm quạnh hiu cùng trơ trọi Vốn không uyên ương duyên mất mối Thôi đừng tương tư cho khổ nỗi

Tự suy, tự nghĩ, tự lo toan

Tâm còn mãi?

Hồn còn mãi?

Khoác vạt áo dài thắt chặt dải

Mỗi khi viết thư từ, nàng thường gửi cho Dương phu nhân, nhưng sau này Dương phu nhân cũng theo chồng đến làm quan ở nơi xa xôi, từ đó hai người không còn trao đổi văn chương nữa Nàng có tự vẽ một bức tranh, và vẽ vào quạt Nhưng cất rất kín, không cho ai xem Cứ chiều tối mờ, ra bờ hồ ngồi, lẩm nhẩm

một mình…và lại viết một bài thơ

Có một bài thơ như sau:

Tân trang cảnh dữ họa đồ tranh

Tự tại Chiêu Dương đệ kỷ danh Sấu ảnh tự lân xuân thủy chiếu Kham tu lân ngã ngã lân khanh

Tạm dịch:

Vẻ xinh xinh đẹp khó chia rành Hẳn chốn Chiêu Dương chỗ đã đành Soi nước xuân thương gầy vóc dáng Thương nhau đây đấy vẫn ta mình

Từ đấy uất ức thành bệnh, như vậy hơn một năm, càng ốm nặng hơn Người vợ cả nghe tin mừng rỡ, cho mời thầy lang đến xem mạch, cho con hầu mang thuốc tới Tiểu Thanh cảm ơn, rồi hắt

thuốc đi, cười nói một mình:

- Ta vốn không thiết sống, cũng nên đem tấm thân trong trắng về

cõi phật…Cần gì đến thuốc thang của nhà ngươi?

Khi biết bệnh tình khó qua, nàng viết cho Dương phu nhân một

bức thư

Viết xong thì bệnh càng nặng, không cơm cháo gì, mỗi ngày chỉ uống một chén nước lê Nhưng đầu tóc, quần áo không hề bù rối,

nhếch nhác

Một hôm nàng nói với bà già giúp việc nhờ nói với chồng tìm một người thợ vẽ giỏi, nhờ vẽ cho một bức chân dung Vì không nhân dịp này lưu lại chút hình dung, thì không còn lúc nào nữa

Họa sĩ tới, vẽ xong, nàng ngắm một lúc rồi nói:

- Chỉ mới đúng hình ngoài, nhưng chưa tả được cái "thần", nhờ

thầy vẽ giùm bức thứ hai

Họa sĩ lại vẽ bức khác Tiểu Thanh xem xong lại nói:

- "Thần" đã có, song chưa sống động Điều đó chắc do tôi hẳn

còn chưa tự nhiên

Nói rồi nàng cùng bà già sắp xếp dọn dẹp và sửa soạn quần áo,cười nói thoải mái Họa sĩ vẽ xong, Tiểu Thanh nhìn rồi vui

cười nói:

- Bây giờ thì đạt rồi! Cám ơn thầy

Họa sĩ đi rồi, nàng nâng bức tranh đó lên đầu giường, rồi rót

rượu thắp hương, tự khấn vái:

- Tiểu Thanh! Tiểu Thanh! Duyên phận nhà ngươi cũng thế sao?

Nói xong khóc ngất Bà bõ lay mãi mới tỉnh Nàng bèn lấy một phong thư nhờ bà bõ chuyển cho Dương phu nhân, sau đó chỉ bức tranh và dặn: "Bức tranh mày nhờ bà cố giữ gìn cho thật tốt Cháu có ít đồ nữ trang, xin tặng lại cho các chị nhà bà"

Khi mất, Tiểu Thanh mới một8 tuổi Công tử họ Phùng được tin, lảo đảo đi tới, nhìn thấy bức tranh trông giống như người còn sống, chỉ không nói cười mà thôi Họ Phùng gào lên thổ hơn đấu huyết…Lục cuốn thơ văn, đọc ra một bài gửu Dương phu nhân

như sau:

Bách kết hồi trường tả lệ ngân Trùng lai duy hữu cựu chu môn Tịch dương nhất phiến đào hoa ảnh Tri thị đình đình Thiển nữ hồn

Tạm dịch:

Trăm khúc vò tơ lệ đổ dồn Lại về chỉ chốn cổng sơn son Ánh chiều một mảnh hoa đào bóng

Gái Thiển rành đây vẫn còn hồn

Xem xong công tử họ Phùng gào to:

- Ta phụ nàng rồi! Ta phụ nàng rồi!

Người vợ cả biết chuyện, tức uất sai tìm bức tranh (thứ nhất) đốt ngay, lại bắt chồng đưa cuốn thi tập của Tiểu Thanh để đem hủy

đi

May còn bức tranh thứ hai và một số bài thơ gửi bà bõ già thì còn được chín bài bốn câu, trong đó có thơ gửi Dương phu nhân Sau này một người bạn của họ Phùng là Lưu Vô Mộng tới đảo Mai, thấy bên cửa sổ Tiểu Thanh năm trước còn sót lại ba dòng trong bài từ "Làng Nam" Có người còn cho là hay hơn những

câu của bà Lý Di An

Thi hào Nguyễn Du của Việt Nam từng viết bài thơ "Đọc truyện

Tiểu Thanh", trong đó có mấy câu như:

Hồ tây vườn thắm hóa gò trơ Thương viếng bên song sách mấy tờ Son phấn có thần đau chuyện khuất Văn chương không mệnh nửa thành tro