Kiến thức : - Hiểu được các khái niệm cơ bản như chuyển động, chất điểm, quỹ đạo, vật làm mốc, hệ tọa độ, mốc thời gian.. • Chuyển động cơ còn gọi là chuyển động của một vật là sự thay đ
Trang 1Ngày soạn :
Ngày dạy :
PHẦN I : CƠ HỌC
Tiết 1: Bài 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ
A MỤC TIÊU :
1 Kiến thức :
- Hiểu được các khái niệm cơ bản như chuyển động, chất điểm, quỹ đạo, vật làm mốc, hệ tọa độ, mốc thời gian
- Phân biệt được hệ tọa độ và hệ quy chiếu, thời điểm và thời gian
2 Kỹ năng :
- Biết cách xác định vị trí của một điểm trên một đường cong và trên một mặt phẳng
- Giải được các bài toán về đổi mốc thời gian
B CHUẨN BỊ :
1 Giáo viên :
Chuẩn bị tình huống sau cho học sinh thảo luận : Bạn của em ở quê chưa từng đến Buôn
Ma Thuột, em sẽ phải dùng những vật mốc và hệ tọa độ nào để chỉ cho bạn đến được trường thăm em
2 Học sinh :
SGK + Sách bài tâp
C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1 Chuyển động cơ :
Hoạt động 1: Chuyển động cơ
là gì ?
-Lấy ví dụ: Ôtô chuyển động so
với cây cối bên đường (Hình
1.1)
-Yêu cầu học sinh lấy thêm ví
dụ về chuyển động
-Lưu ý HS “chuyển động” còn
gọi là “chuyển động cơ” và yêu
cầu HS trả lời câu hỏi: chuyển
động cơ là gì?
-Quan sát hình 1.1 và liên tưởng thực tế
-Lấy ví dụ…
-Tư duy để trả lời
• Chuyển động cơ (còn gọi là chuyển động) của một vật là sự thay đổi vị trí của vật đó so với các vật khác theo thời gian
Hoạt động 2: Chất điểm:
-Lấy ví dụ như SGK
-Yêu cầu học sinh trả lời câu
hỏi: Chất điểm là gì?
-Yêu cầu HS trả lời câu C1
SGK
-Lưu ý cho học sinh:
+ Khi một vật được coi là chất
điểm thì khối lượng của vật coi
như tập trung tại chất điểm đó
+ Các vật mà ta nói đến trong
chương này đều coi là những
chất điểm
-Tiếp thu
-Trả trả lời câu hỏi: Chất điểm là gì?
-Trả lời câu C1 SGK
-Tiếp thu
• Một vật chuyển động được coi là một chất điểm nếu kích thước của nó rất nhỏ so với độ dài đường
đi (hoặc so với những khoảng cách mà ta đề cập đến)
C1: a) Hình vẽ Trái Đất sẽ phải là đường tròn có đường kính 0,0006
cm và Mặt Trời sẽ phải là đường tròn có đường kính 0,07 cm
b) Trong các bài toán về chuyển động của các hành tinh trong hệ Mặt Trời, ta hoàn toàn có thể coi Mặt Trời và Trái Đất như những
Trang 2chất điểm.
Hoạt động 3: Qũy đạo :
- Trình bày về quỹ đạo (như
SGK)
-Yêu cầu HS lấy ví dụ về quỹ
đạo? (Quỹ đạo của Trái Đất
chuyển động quanh Mặt Trời là
một đường tròn)
-Tiếp thu
-Liên hệ thực tế để lấy ví dụ
• Tập hợp tất cả các vị trí của một chất điểm chuyển động tạo ra một đường nhất định Đường đó gọi là quỹ đạo của chuyển động
2 Cách xác định vị trí của một chất điểm trong không gian:
Hoạt động 4: Vật làm mốc và
thước đo:
-Lấy ví dụ như SGK
-Yêu cầu học sinh trả lời câu
hỏi C2 SGK
-Trình bày về vật làm mốc và
thước đo (như SGK)
-Tiếp thu
-Trả lời câu hỏi C2 SGK
-Tiếp thu
• Nếu đã biết đường đi (quỹ đạo) của vật, ta chỉ cần chọn một vật làm mốc và một chiều dương trên đường đó là có thể xác định được chính xác vị trí của vật bằng cách dùng một cái thước đo chiều dài đoạn đường từ vật làm mốc đến vật
C2: Đối với một chiếc tàu thủy đang chạy trên sông thì vật làm mốc có thể làbất kỳ một vật nào đứng yên ở trên bờ hoặc dưới sông
Hoạt động 5: Hệ tọa độ:
-Trình bày về hệ trục tọa độ
vuông góc
- Tiếp thu Oxy (gọi tắt là hệ tọa độ Oxy)• Hệ trục tọa độ vuông góc
gồm: hai trục tọa độ Ox và Oy vuông góc với nhau tại O Hai trục tọa độ Ox và Oy đã chọn chiều dương và đã được chia độ
Hoạt động 6: Cách xác định vị
trí của một chất điểm trong
không gian:
-Thông báo cách xác định vị trí
của một chất điểm
-Yêu cầu HS trả lời câu C3
SGK
-Tiếp thu
- Trả lời câu C3 SGK
• Để xác định vị trí của một chất điểm, người ta chọn một vật mốc, gắn vào đó một hệ tọa độ, vị trí của chất điểm được xác định bằng tọa độ của nó trong hệ tọa độ này
C3: Tọa độ của điểm M ở đúng giữa bức tường là x = 2,5m và y = 2m
3 Cách xác định thời gian trong chuyển động:
Hoạt động 7: Cách xác định
thời gian:
-Yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Để
xác định thời gian (khoảng thời
gian) người ta dùng dụng cụ gì?
Đơn vị đo?
-Liên hệ thực tế để trả lời gian, người ta dùng đồng hồ.• Để xác định khoảng thời
• Đơn vị đo khoảng thời gian trong hệ SI là giây (s) Ngoài ra còn một số đơn vị khác như phút (min), giờ (h),…
Trang 3Hoạt động 8: Cách xác định
thời điểm:
-Thông báo cách xác định thời
điểm
-Lấy ví dụ: Thời điểm trống vào
học là 7 giờ sáng, tức là khoảng
thời gian kể từ nửa đêm lấy làm
gốc 0 giờ đến lúc đó là 7 giờ
-Giới thiệu bảng giờ tàu ở SGK
-Yêu cầu HS trả lời câu C4
SGK
-Tiếp thu
-Tiếp thu
-Quan sát bảng
-Tư duy để trả lời
Để xác định thời điểm xảy
ra một hiện tượng nào đó, người
ta chọn một gốc thời gian và dùng một đồng hồ đo khoảng thời gian từ gốc đến lúc đó
C4: 33 giờ
4 Hệ quy chiếu:
Hoạt động 9: Hệ quy chiếu:
-Thuyết trình và diễn giảng như
nội dung bên
-Tiếp thu
Hệ quy chiếu gồm một vật mốc gắn với một hệ tọa độ và một gốc thời gian cùng với một đồng hồ
D CŨNG CỐ : Gọi một học sinh đọc phần ghi nhớ trong SGK.
Cho HS thảo luận theo nhóm câu hỏi ở phần chuận bị
E BÀI TẬP VỀ NHÀ : Câu hỏi và bài tập SGK.