hình thái kinh tế xã hội

Chủ đề : “Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu XX là nước Thuộc địa hay Thuộc địa nửa phong kiến” Thảo luận Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam... Giai cấp địa chủ phong kiến nắm quyền sở hữu

Chủ đề : “Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu XX

là nước Thuộc địa hay Thuộc địa nửa phong kiến”

Thảo luận Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam

Thuật ngữ : Phong kiến = Phong tước + Kiến địa

Xuất phát từ hệ tư tưởng chính trị thời Tây Chu, Trung Quốc.

Đem đất đai phong cho bà con để kiến lập các nước chư hầu gọi là "phong kiến thân thích"

Phong kiến

Giai cấp địa chủ phong kiến nắm

quyền sở hữu phần lớn ruộng và tiến

hành bóc lột địa tô đối với nông dân

không có hay có ít ruộng đất

Xã hội phân hoá thành những giai

cấp và đẳng cấp khác nhau

Hệ thống chính trị có thể là phân

quyền cát cứ hay tập quyền theo

chính thể quân chủ

Cơ sở kinh tế chủ yếu là nông

nghiệp dựa trên sản xuất nhỏ của

nông dân

Đặc điểm chế độ phong kiến

Tại phương Tây, đặc điểm

cơ bản của chế độ phong

kiến là kinh tế lãnh địa, giai

cấp lãnh chúa và nông nô, hệ

thống đẳng cấp dựa trên quan

hệ lãnh chúa - chư hầu, tình

trạng cát cứ kéo dài

Phong kiến châu Á và phong

kiến châu Âu

Tại phương Đông, kinh tế lãnh địa

và quan hệ lãnh chúa - nông nô không phát triển, chế độ quân chủ tập quyền ra đời sớm và tồn tại lâu dài, bên cạnh sở hữu tư nhân còn có

sở hữu nhà nước về ruộng đất, kinh

tế địa chủ với quan hệ địa chủ - tá điền chiếm ưu thế

Vùng đất chịu sự cai trị trực tiếp về chính trị của một quốc gia khác.

Thuộc địa không có đại diện quốc tế, và những chức trách cao nhất đều chịu sự chỉ đạo trực tiếp từ mẫu quốc

Mẫu quốc bột lột sức lao động nặng nề, khai thác tài nguyên thiên nhiên…

Thuộc địa

Chịu hai ách thống trị: địa chủ phong

kiến và thực dân, người dân phải đóng

thuế cho cả bọn thực dân và bọn phong

kiến

Hiểu rộng hơn: chế độ tồn tại đan xen

cả hình thái xã hội tư bản chủ nghĩa và có

sự tồn tại (không mất đi) của hình thái xã

hội phong kiến khi giai cấp phong kiến,

địa chủ vẫn còn nắm quyền thống trị (dù

chỉ là hình thức) và bóc lột nông dân

Thuộc địa nửa Phong kiến

Nhà nước phong kiến với

chế độ quân chủ tập quyền

Vua nắm mọi quyền

hành, quan lại đứng đầu

Thứ nhất, nền kinh tế tự nhiên (tự cấp, tự túc) chiếm địa vị chi

phối toàn bộ hoạt động của nền kinh tế

Một số đặc điểm của xã hội Việt Nam

trước năm 1858

Thứ hai, giai cấp thống trị duy nhất lúc đó là vua và địa chủ

phong kiến Giai cấp nông dân hầu như không có ruộng đất

Ngoài hai giai cấp cơ bản đó xã hội Việt Nam lúc này đã có sự

manh nha của những giai cấp mới như: địa chủ tư sản hoá hoặc

nông dân, thợ thủ công mất việc

Một số đặc điểm của xã hội Việt Nam

trước năm 1858

Thứ ba, quyền lực nhà

nước tập trung trong tay

vua, quan lại phong kiến

và hệ thống bộ máy trấn

áp nhân dân Quyền

chiếm hữu ruộng đất và

bóc lột địa tô hoàn toàn

do địa chủ, cường hào

trực tiếp nắm giữ

Sáng ngày 1/9/1858 quân Pháp với 2500 quân và 13 thuyền chiến

nổ sung bắn phá và đổ bộ lên bán bảo Sơn Trà đánh dấu sự xâm

chiếm Việt Nam

Việt Nam từ năm 1858 đến 1945

Nhà Nguyễn bất lực, khủng hoảng…

1859: Quân Pháp đánh vào Cần Giờ, phá thành Gia Định

1862: Quân Pháp đánh Mỹ Tho, Biên Hòa Hiệp ước nhường ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ

1867: Quân Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây

1873: Pháp đánh chiếm Hà Nội

1884: Hiệp ước Giáp thân, đánh dấu sự đầu hàng của nhà

Nguyễn

Triều Nguyễn bù nhìn

Triều Nguyễn bù nhìn

Đồng Khánh(1885-1889)

Triều Nguyễn bù nhìn

Duy Tân(1907-1916) Thành Thái (1889-1907)

Khải Định(1916-1925)

Triều Nguyễn bù nhìn

Bảo Đại(1925-1945)

Quan hệ sản xuất TBCN đã xâm nhập vào, kinh tế hàng hoá và kinh tế tiền tệ được mở rộng, từng bước đẩy lùi và thu hẹp phạm

vi của nền kinh tế tự cấp, tự túc Pháp thực hiện một chính sách

kinh tế thực dân rất bảo thủ và phản động: “Duy trì phương thức sản xuất phong kiến kết hợp với việc thiết lập một cách hạn chế

phương thức sản xuất TBCN”

Đặc điểm xã hội Việt Nam(1858-1945)

Đặc điểm xã hội Việt Nam(1858-1945)

Sự phân hoá rõ rệt và sâu sắc trong xã hội đã tạo nên một cơ cấu giai cấp mới Gồm có: địa chủ, nông dân, công nhân, tư sản, tiểu

tư sản thành thị…

Đặc điểm xã hội Việt Nam(1858-1945)

Chính sách chuyên chế với bộ máy đàn áp nặng nề.

Mọi quyền hành đều thâu tóm trong tay các viên quan cai trị

người Pháp, từ toàn quyền Đông Dương, thống đốc Nam Kỳ, khâm

sứ Trung Kỳ, thống sứ Bắc Kỳ, công sứ các tỉnh, đến các bộ máy quân đội, cảnh sát, toà án

Bộ máy cai trị

Biến vua quan Nam triều thành bù nhìn, tay sai

Duy trì một số luật lệ, hủ tục của chế độ phong

kiến, lợi dụng tôn giáo…

Thảo luận

Tranh luận: “Nước Việt Nam đã có những biến chuyển sâu sắc về

chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Việt Nam từ một xã hội phong kiến thuần tuý đã biến thành một xã hội thuộc địa Mặc dù thực dân còn duy trì một phần tính chất phong kiến, song khi đã thành thuộc địa thì tất cả các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và giai cấp ở Việt Nam đều bị đặt trong quỹ đạo chuyển động của xã hội đó.”

Thống nhất: Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu XX là nước

Thuộc địa nửa Phong kiến

+ Hai phương thức sản xuất cùng được duy trì

+ Hệ thống quan lại cũ với sự chịu sự chỉ huy của Pháp, Pháp chưa kiểm soát hoàn toàn và hợp nhất được VN

+ Nông dân phải chịu cảnh một cổ hai tròng

+ Có đại diện quốc tế và được công nhân là một quốc gia độc lập dưới sự bảo hộ của Pháp

Question ?

Tài liệu tham khảoNguồn sách báo

1 GS Trương Hữu Quýnh (2001) Lịch sử Việt Nam từ thế kỷ X đến năm

m

K52 - Biotech

Many thanks to all