ĐIỆN TỪ TRƯỜNG I / MỤC TIÊU : Hiểu được mối liên hệ giữa từ trường biến thiên và điện trường xoáy : Từ trường biến thiên làm xuất hiện điện trường xoáy; hiểu khái niệm điện trường xoáy
Trang 1ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
I / MỤC TIÊU :
Hiểu được mối liên hệ giữa từ trường biến thiên và điện trường xoáy :
Từ trường biến thiên làm xuất hiện điện trường xoáy; hiểu khái niệm điện trường xoáy
Hiểu được mối liên hệ giữa điện trường biến thiên và từ trường : điện trường biến thiên theo thời gian làm xuất hiện từ trường
Hiểu khái niệm điện từ trường, sự tồn tại không thể tách rời giữa điện trường và từ trường
II / CHUẨN BỊ :
GV nhắc HS ôn lại các kiến thức đã học ở lớp 11 về điện trường (tĩnh)
và từ trường, đường sức điện và đường sức từ, hiện tượng cảm ứng điện từ
III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Hoạt động 1 :
HS : Quan sát kim điện kế
HS : Kim điện kế lệch đi
HS : Vòng dây dẫn có tác dụng cho
ta thấy hiện tượng cảm ứng điện từ
GV : GV làm thí nghiệm hình 32.1
GV : Kim điện kế lúc này ra sao ?
GV : Trong thí nghiệm hiện tượng
cảm ứng điện từ vòng dây dẫn có vai
Trang 2HS : Trong vùng không gian có từ
trường biến thiên theo thời gian đã
xuất hiện một điện trường
HS : Điện trường này có các đường
sức là những đường cong khép kín
HS : Nêu định nghĩa điện trường
xoáy ?
HS : Khi ta đặt một dây dẫn vào
trong vùng không gian đó, như ở thí
nghiệm trên, thì chính điện trường
xoáy này đã buộc các điện tích tự do
trong dây dẫn kín phải chuyển động
Đó chính là nguyên nhân làm xuất
hiện dòng điện trong dây dẫn kín, mà
ta đã quan sát thấy
HS : Dây dẫn đặt trong vùng không
gian có từ trường biến thiên có tác
dụng làm cho ta thấy rõ được sự tồn
tại của điện trường xoáy trong không
gian mà thôi
trò gì ?
GV : Bản chất của hiện tượng này là
gì ?
GV : Điện trường xuất hiện ở thí
nghiệm này khác điện trường tĩnh ở đặc điểm gì ?
GV : Điện trường xoáy là gì ?
GV : Hãy giải thích vì sao xuất hiện
dòng điện trong mạch lúc này ?
GV : Dây dẫn đặt trong vùng không
gian có từ trường biến thiên có tác dụng gì ?
Trang 3HS : Từ trường biến thiên theo thời
gian làm xuất hiện điện trường xoáy
HS : Tự vẽ hình chiều của B và E ở
32.2
Hoạt động 2 :
HS : Điện trường biến thiên theo
thời gian sẽ làm xuất hiện từ trường
xoáy
HS : Có các đường sức từ bao quanh
các đường sức của điện trường
HS : Xem hình 32.3
HS : Nêu định nghĩa dòng diện dịch
Hoạt động 3 :
HS : Nêu mối quan hệ ở trang 143
HS : Càng lớn
HS : Càng lớn
GV : Nêu giả thuyết 1 của Maxwell
?
GV : Hướng dẫn học sinh vẽ hình
32.2
GV : Điện trường biến thiên theo
thời gian có làm xuất hiện từ trường xoáy không ?
GV : Từ trường này có đặc điểm gì ?
GV : Khi tụ điện phóng điện thì điện
trường giữa hai bản của tụ điện như thế nào ?
GV : Thế nào là dòng điện dịch ?
GV : Điện trường và từ trường có
mối quan hệ mật thiết với nhau như thế nào ?
Trang 4HS : Vì thể có từ trường biến thiên ,
mà ở không gian xung quanh nó
không xuất hiện điện trường Ngược
lại, điện trường biến thiên không thể
tồn tại tách rời với từ trường
HS : Nêu định nghĩa điện từ trường
GV : Từ trường biến thiên càng
nhanh thì cường độ điện trường xoáy như thế nào ?
GV : Điện trường biến thiên càng
nhanh thì cảm ứng từ như thế nào ?
GV : Tại sao điện trường và từ trường không thể tồn tại riêng biệt
độc lập với nhau ?
GV : Điện từ trường là gì ?
IV / NỘI DUNG :
1 Liên hệ giữa điện trường biến thiên và từ trường biến thiên
a Từ trường biến thiên làm xuất hiện điện trường xoáy
Trong vùng không gian có từ trường biến thiên theo thời gian thì làm xuất hiện điện trường xoáy (đường sức của điện trường xoáy là các đường cong khép kín)
b Điện trường biến thiên làm xuất hiện từ trường xoáy :
Trang 5Trong vùng không gian có điện trường biến thiên theo thời gian thì làm xuất hiện từ trường xoáy (Có các đường sức từ bao quanh các đường sức của điện trường)
2 Điện từ trường :
Nội dung thuyết Mác-xoen về điện từ trường :
Mỗi biến thiên theo thời gian của từ trường đều sinh ra trong không gian xung quanh một điện trường xoáy biến thiên theo thời gian, và ngược lại, mỗi biến thiên theo thời gian của điện trường cũng sinh ra một từ trường biến thiên theo thời gian trong không gian xung quanh
Từ trường và điện trường không tồn tại riêng biệt, đối lập đối với nhau, chúng đồng thời tồn tại trong không gian, liên quan mật thiết với nhau và là hai thành phần của một trường thống nhất gọi là điện từ trường
V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ :
Trả lời câu hỏi 1, 2, 3
Xem bài 33