UNG THƯ TẾ BÀO ĐÁY (Basal cell carcinoma) pdf

- Thể tăng sắc tố Pigmented BCC: ngoài những đắc trưng như ở thể nốt, tổn thương còn tăng sắc tố màu nâu hoặc đen, thường gặp ở những người da đen.. Điều trị Phẫu thuật: lựa chọn phương

UNG THƯ TẾ BÀO ĐÁY (Basal cell carcinoma)

Ung thư tế bào đáy là một bệnh ác tính thường gặp Vị trí thường gặp ở những vùng da tiếp xúc thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời Bệnh thường phát triển chậm và hiếm khi di căn

Dịch tễ học

Tần số: ở Mỹ khoảng 900.000 ca/năm (550.000 nam, 350.000 nữ)

Tử vong do BCC thường rất hiếm

Chủng tộc: thường gặp ở người da trắng

Tuổi: BCC thường gặp ở người trưởng thành, đặc biệt là người cao tuổi Nguyên nhân

Tia UV: đây là nguyên nhân quan trọng và thường gặp nhất của BCC Tia X

Arsen

Suy giảm miễn dịch: làm tăng nguy cơ mắc BCC

Khô da sắc tố (Xeroderma pigmentosum)

Nevoid BCC syndrome (basal cell nevus syndrome, Gorlin syndrome)

Bazex syndrome

Tiền sử ung thư da không melanoma (BCC hoặc SCC)

Lâm sàng

Vị trí tổn thương: mặt tai, da đầu, phần trên của thân người

Tổn thương thường không liền, dễ chảy máu

Các thể lâm sàng:

- Thể nốt (Nodular BCC): thường gặp ở đầu, cổ, phần trên của thân Một số đặc trưng: sẩn màu sáp lõm giữa, sẩn ngọc, xây xước hoặc loét, chảy máu, vảy, bờ nổi cao, bề mặt giãn mạch

- Thể tăng sắc tố (Pigmented BCC): ngoài những đắc trưng như ở thể nốt, tổn thương còn tăng sắc tố màu nâu hoặc đen, thường gặp ở những người da đen

- Thể nang (Cystic BCC): nang trong suốt, màu xanh xám

- Thể bề mặt (Superficial BCC): sẩn hoặc mảng có vảy, màu hồng tới màu

đỏ nâu, thường lành ở trung tâm, bờ thường mảnh Vị trí thường ở thân người, ít xâm lấn Tổn thương có thể nhầm với bệnh vảy nến hoặc eczema Số lượng tổn thương lớn có thể do tiếp xúc với arsen

- Thể nang nhỏ (Micronodular BCC): thường không loét, ấn kính có màu vàng-trắng, sờ chắc, bờ rõ

- Thể xơ cứng và thâm nhiễm (Morpheaform and infiltrating BCC): sẩn hoặc mảng xơ cứng, bờ không rõ; thường không loét, không chảy máu, không có vảy; dễ nhầm với mô sẹo

Cận lâm sàng

Sinh thiết da: để chẩn đoán bệnh và thể bệnh

- Bào da (Shave biopsy): đủ để chẩn đoán trong hầu hết các trường hợp

- Sinh thiết da bằng kim (Punch biopsy)

Điều trị

Phẫu thuật: lựa chọn phương pháp phẫu thuật dựa vào: mô bệnh học, vị trí, kích thước của khối u, tuổi, thể lực, khả năng tài chính của bệnh nhân Những phương pháp thường dùng là dùng cu-rét, phẫu thuật chuẩn, phẫu thuật Mohs, xạ trị Áp ni-tơ lỏng được áp dụng trong một số trường hợp

Curettage (thường kết hợp với đốt điện): áp dụng đối với những trường hợp ung thư tế bào đáy thể nốt hoặt thể bề mặt, sau khi nạo tổn thương bằng cu-rét người ta tiến hành đốt điện Toàn bộ quá trình này có thể tiến hành lại 1-2 lần Ưu điểm của phương pháp này là đơn giản, nhanh, rẻ tiền hơn nhiều phương pháp khác Nhược điểm: đây là phương pháp mù, không kiểm soát được bờ tổn thương,

để lại sẹo

Phẫu thuật chuẩn với bờ quy ước: phẫu thuật cắt khôi u và vùng da lành cách bờ tổn thương ít nhất 4mm Ưu điểm: thời gian lành tổn thương ngắn hơn,

tính thẩm mỹ tố hơn Nhược điểm: cần nhiều thời gian hơn và đắt hơn so với dùng cu-rét, có thể bỏ sót tổn thương

Phẫu thuật Mohs: cắt khối u và vùng rìa tổn thương, dùng phương phát cắt lạnh soi dưới kính hiển vi, cắt đến khi nào không còn ổ tế bào ung thư thì thôi Ưu điểm: cắt hết được tổn thương, tỷ lệ chữa khỏi cao Nhược điểm: đắt, thời gian điều trị kéo dài

Áp lạnh (Cryotherapy): ít áp dụng trong điều trị ung thư tế bào đáy, phụ thuộc vào kinh nghiệm của người làm

Xạ trị: áp dụng cho những bệnh nhân không có khả năng phẫu thuật (người già, người suy kiệt ) hoặc phẫu thuật thất bại hoặc bệnh nhân từ chối phẫu thuật

Thuốc bôi:

Kem Imiquimod 5%: tác dụng tốt trong thể bề mặt, đường kính không lớn hơn 2cm Bôi 5 lần/tuần trong 6 tuần, tỷ lệ khỏi 70-90%

Kem 5-fluorouracil 5%: sử dụng trong những ung thư nhỏ, thể bề mặt, hội chứng nevus tế bào đáy; ngày 2 lần trong ít nhất 6 tuần Những bệnh nhân điều trị bằng phương pháp này cần được theo dõi vì không phải tất cả các khối u đều đáp ứng với thuốc

Interferon alfa-2b: tiêm vào tổn thương 3 lần/tuần trong 3 tuần, mỗi lần 1,5 triệu đơn vị Đây không phải là phương pháp điều trị chính vì giá thành đắt, tiêm

nhiều lần và tác dụng phụ của thuốc Thuốc kích thích miễn dịch, vì vậy không sử dụng ở những người ghép tạng và người có bệnh tự miễn