Nước uống từ thảo dược Vietsciences- Nguyễn Lân Dũng Trên thế giới ngoài nước trà chế biến từ lá của cây Chè xanh tên khoa học là Camellia... sinensis, đôi khi được gọi là chè Assa
Trang 1Nước uống từ
thảo dược
Vietsciences- Nguyễn Lân
Dũng
Trên thế giới ngoài nước trà
chế biến từ lá của cây Chè xanh
(tên khoa học là Camellia
Trang 2sinensis, đôi khi được gọi là chè
Assam với tên khoa học của một
loài phụ là đôiCamellia sinensis
assamica) Cây chè có nguồn gốc
từ khu vực Đông Nam Á và những nước có chè nổi tiếng là Trung
Quốc (bao gồm cả Đài Loan, Nhật Bản, Việt Nam, Sri Lanka )
Ngoài lá dùng để làm các loại nước uống (chè tươi, trà nóng, trà đá ) thì hạt còn được dùng để ép dầu
Nước ta hàng năm xuất khẩu trung bình tới khoảng 2000 tấn chè khô Diện tích trồng chè là khoảng 125
000 ha và cho sản lượng khoảng
trên 1 triệu tấn mỗi năm Ngoài cây chè thông thường, một số vùng núi phía Bắc còn có Chè tuyết (hay chè
Trang 3San tuyết) lấy từ những cây chè cổ thụ lâu năm mọc trên núi cao (nhất
là ở vùng Suối Giàng (Yên Bái)
Thời Pháp thuộc, vào thập niên
1930 chè được đem trồng một cách quy mô trên cao nguyên vùng
B’Lao và Dji Ring và vùng này sau chiếm địa vị là vựa chè của tỉnh
Lâm Đồng Khi hái chè người ta
phân biệt loại 1 là Chè búp (chỉ
chọn toàn búp non của cây chè),
loại 2 là lá chè thứ hai, thứ ba Còn chè lấy từ lá thứ tư, thứ năm được gọi là loại được dùng để chế biến Chè mạn
Trang 4
Chè xanh
Chè Tuyết Suối Già
Bản chất chè là một thảo
dược Các nghiên cứu ở nhiều nước trong lá chè Assam có chứa 22.2% polyphenol, 17.2% protein, 4.3% caffeine, 27.0% cellulose thô, 0.5% tinh bột, 3.5% đường khử, 6.5%
pectin, 2.0% chất chiết xuất bằng ether và 5.6% tro (muối khoáng) Trong 100 g chè khô còn có chứa một nhiệt lượng khoảng 293 calo,
Trang 58.0 g nước, 24.5 g protein, 2.8 g
lipidt, 58.8 g hydratcarbon, 8.7 g
cellulose, 5.9 g tro, 327 mg Ca, 313
mg P, 24.3 mg Fe, 50 mg Na, 2700
UG đương lượng beta-carotene,
0.07 mg thiamine (B1), 0.8 mg
riboflavin (B2), 7.6 mg niacin (B3),
và 9 mg acid ascorbic (C) (theo
Duke và Atchley, 1984) Lá chè
còn có chứa acid malic và acid
oxalic cùng với kaempferol,
quercitrin, theophylline,
theobromine, xanthine,
hypoxanthine, adenine, gôm
(gums), dextrins, và inositol Thành phần dầu bay hơi chủ yếu
(0.007-0.014% trọng lượng tươi của lá)
chủ yếu là hexenal, hexenol, và các
Trang 6aldehyde bậc thấp, butyraldehyde, isobuteraldehyde, isovaleraldehyde, n-hexyl, benzyl và các phenylethyl alcohol, phenol, cresol, hexoic acid, n-octyl alcohol, geraniol, linalool, acetophenone, benzyl alcohol,
citral Một số thành phần trong lá chè có tác dụng chống oxy hóa như catechin, epigallocatechin,
epigallocatechin gallate (Leung,
1980)
Tác dụng dược liệu của chè được xác định từ lâu trong các y
văn Trung Hoa Chủ yếu là các tác dụng chống độc (antitoxic), lợi tiểu (diuretic), long đờm (expectorant), kích thích (stimulant) và kích hoạt
dạ dày (stomachic) (theo Leung,
Trang 71980) Chè còn có tác dụng co
(astringent), kích thích (stimulant)
và tác động như chất làm dịu thần kinh (giảm đau đầu) Nó còn có tác dụng làm tiêu tan rối loạn thần kinh (digestive disturbances) Lá chè có tạc dụng dieetjn trực khuẩn lỵ và
amib lỵ (amebic dysentery), chống viêm dạ dày-ruột (gastroenteritis)
và viêm gan (hepatitis) Ngoài ra
còn có hiệu ứng chống xơ vữa động mạch (antiatherosclerotic) và có
hoạt tính của vitamin P (theo
Leung, 1980) Duke và Wain
(1981) chứng minh chè được dân gian dùng để giảm đau (analgesic), giải độc (antidotal), chất làm se
(astringent), trợ tim (cardiotonic),
Trang 8thông trung tiện (carminative),
chống viêm (demulcent), trợ giúp tiêu hóa (digestive), lợi tiểu
(diuretic), long đờm (expectorant), tăng tiết sữa (lactagogue), gây mê (narcotic), bổ thần kinh (nervine), thanh nhiệt (refrigerant), kích thích (stimulant), kích hoạt dạ dày
(stomachic)
Chè rõ ràng là một loại đồ
uống tốt, vừa có tác dụng giải khát, vừa có tác dụng bồi dưỡng sức
khỏe, tăng sức đề kháng với nhiều loại bệnh tật (kể cả bệnh ung thư) Gần đây trên thị trường xuất hiên Trà Dr Thanh (loại có đường
và loại không đường) được giới
Trang 9thiệu là chế tạo từ 9 loại thảo mộc cung đình và có tác dụng thanh lọc
cơ thể Tôi uống thử và thấy hương
vị rất dễ chịu Ngay cả loại không đường vẫn có vị ngọt của thảo mộc
© http://vietsciences.org
và http://vietsciences.free.fr
-Nguyễn Lân Dũng