Viêm ruột hoại tử Biện chứng đông y: Thấp nhiệt tà độc, chước thương mạch lạc, ứ huyết nội trở, kinh khí bất hành.. Với người bệnh mới mắc, chính khí còn chưa suy, bụng trướng nhiệt thố
Trang 1Viêm ruột hoại tử
Biện chứng đông y: Thấp nhiệt tà độc, chước thương mạch lạc, ứ huyết nội
trở, kinh khí bất hành
Cách trị: Thanh nhiệt giải độc, trừ thấp hóa ứ, thông kinh chỉ thống
Đơn thuốc: Gia giảm bạch đầu ông thang
Công thức: Bạch đầu ông 30g, Hoàng liên 4,5g, Trần bì 30g, Kim ngân hoa
30g, Bạch thương 18g, Đương qui 10g, Xích tiểu đậu 30g, Điền thất mạt 3g, Địa
du than 12g, Hoạt huyết đằng 30g, Cam thảo 5g
Sắc uống, mỗi ngày một thang Với người bệnh mới mắc, chính khí còn chưa suy, bụng trướng nhiệt thống thì thêm Đại hoàng, Hậu phác, bệnh đã tương đối lâu ngày, đau dữ dội, mạch tế vô lực thì thêm Nhân sâm; nếu ỉa máu không thôi, sắc mặt xanh xao thì thêm A giao châu hoặc Đào hoa tán (Xích thạch chi, Can khương, gạo tẻ); nếu có tẩy giun thì thêm Ô mai, Xuyên tiêu
Hiệu quả lâm sàng: Mã XX, nữ, 12 tuổi, học sinh, vào viện 15-7-1980
Người bệnh 5 ngày trước đây đột nhiên đau bụng từng cơn liên tục dữ dội Phân như nước màu hồng, ngày đi 4-5 bận Thân nhiệt 38o3 C, thần sắc mệt mỏi, mặt
Trang 2nhanh nhợt, vẻ mặt đau đớn Tim phổi không có gì khác thường, bụng trướng đầy,
ấn đau rõ rệ Xét nghiệm phân chứ huyết dương tính Xét nghiệm máu: huyết sắc
tố 6,6g, hồng cầu 2,32 triệu/mm3m, bạch cầu 16000/mm3, trung tính 88% Tây y chẩn đoán lâm sàng là viêm ruột hoại tử Mời khám điều trị, thấy mạch huyền sắc, lưỡi đỏ, rêu vàng bẩn Cǎn cứ vào mạch chứng, thì đây là thấp nhiệt tà độc thiêu đốt làm thương tổn mạch lạc, ứ huyết nội trở, kinh khí không chạy Điều trị phải thanh nhiệt giải độc, trừ thấp hóa ứ, thông kinh chỉ thống Cho dùng Gia giảm bạch đầu ông thang, uống 5 thang, các chứng đều trở lại bình thường, cơn đau cơ bản khỏi hết, đại tiện bình thường Tiếp đó cho dùng mấy thang điều lý khí huyết
để củng cố, bệnh khỏi hoàn toàn, bệnh nhân ra viện
Trang 3Viêm ruột mạn
Biện chứng đông y: Khí của tì vị vận hóa thất thường, vị khí cực hư
Cách trị: Bổ hư ôn trung, sáp tràng cố thoát
Đơn thuốc: Chân nhân dưỡng tạng thang
Công thức: Đảng sâm 12g, Bạch truật 10g, Cam thảo nướng 3g, Đương qui
6g, Bạch thược 12g, Nhục quế 6g, Nhục đậu khấu 10g, Mộc hương 6g, Kha tử 12g Túc xác 6g, Can khương 6g
Sắc uống, ngày 1 thang
Hiệu quả lâm sàng: Chu XX, nam, 30 tuổi, công nhân Hơn 3 nǎm lại đây,
ngày đêm ngâm ngẩm đau bụng, ỉa chảy mỗi ngày 5 - 6 bận, đã chữa chạy nhiều
mà không khỏi Chẩn đoán là viêm ruột mạn tính, từng đến bệnh viện tiêm tĩnh mạch cloramphenicol, lại uống Tứ thần hoàn, hơn 100 thang Phụ tử lý trung hoàn thang, nhưng bệnh lúc đỡ lúc lại nặng, mãi mà không khỏi Bệnh nhân thân thể gầy còm, sợ rét, tứ chi lạnh giá, không muốn ǎn, ǎn xong là đi lỏng, chất lưỡi non, rêu trắng dầy, mạch trầm trì tế nhược, thuộc chứng tì thận dương hư, không có sức vận hóa Tì vị hư thì không tiêu hóa thức ǎn, vận hóa tinh vi dược Tì thận dương
hư, thì âm thủy không hóa lâu dần thành ra đi ngoài lúc canh nǎm, bệnh không dứt
sẽ tiến tới chứng hoạt thoát Chứng tỏ khí của tì vị vận hóa bất thường, vị khí cực
hư Chữa nên bổ hư ôn trung, sáp tràng cố thoát Cho uống 5 thang bài Chân nhân dưỡng tạng thang, sau khi dùng thuốc chứng đau bụng và đi ngoài lúc canh nǎm
Trang 4có chuyển biến tốt rõ rệt, nhưng ngày vẫn đi lỏng 1-3 lần Bài thuốc đã có công hiệu, nên nguyên phương thêm Phụ phiến 6g, Bổ cốt chỉ 10g, để ôn bổ thận dường, ích tì cốt thoát, dùng liền 10 thang Uống thuốc xong, tứ chi trở nên ấm, ỉa lỏng ngừng, đại tiện đã bình thường, ǎn uống tǎng lên Vì vậy bỏ vị can khương, cho uống tiếp 10 thang nữa để củng cố hiệu quả Hai tháng sau thǎm lại mọi thứ đều tốt