Nửa nǎm nay, bệnh phát liên tục và càng kịch liệt hơn, châm cứu, hoặc uống thuốc giảm đau không còn tác dụng.. áp dụng có gia giảm vào lâm sàng để chữa bệnh đau đầu do thần kinh thu được
Trang 1Đau đầu do thần kinh
Biện chứng đông y: Phong hàn nội kết, trở trệ kinh mạch, thượng phạm
thanh không
Cách trị: Khử phong tán hàn, thông kinh chỉ thống
Đơn thuốc: Cứu não thang
Công thức: Tân di 9g, Xuyên khung 30g, Tế tân 3g, Đương quy 30g, Mạn
kinh tử 6g
Sắc uống mỗi ngày 1 thang Nếu đầu đau tức, mắt đỏ thì thêm Câu đằng 30g, Long đởm thảo 6g, Thạch quyết minh 30g; khí hư mệt mỏi thì thêm Sinh kỳ 15g, Đảng sâm 12g; mất ngủ mộng mị thì thêm Táo nhân (sao) 15g, Dạ giao đằng 15g, Sinh, Long mẫu mỗi thứ 15g; đau lâu không rứt, ứ trở mạch lạc thì thêm Thủy diệt (đỉa) 3g, Ngô công 3 con, Toàn trùng 5g, bị hành nôn mửa thì thêm Bán
hạ 10g, Ngô thù du 6g, Sinh khương 5 lát, bị nhiệt nôn mửa thì thêm Đại giả thạch 15g, Trúc nhự 10g
Hiệu quả lâm sàng: Trương XX, nữ, 18 tuổi, kế toán Đau đầu đã 12 nǎm,
chữa chạy nhiều mà vô hiệu Tới khám ngày 12-6-1977 Người bệnh ngay từ nhỏ
đã khổ vì đau đầu, cách vài ngày bệnh phát 1 lần, nhẹ thì phải nằm nghỉ ngơi, nặng
Trang 2thì phải tiêm hoặc uống thuốc giảm đau mới đỡ Nửa nǎm nay, bệnh phát liên tục
và càng kịch liệt hơn, châm cứu, hoặc uống thuốc giảm đau không còn tác dụng Khám thấy vẻ mặt đau đớn, tỉnh táo, biểu hiện lạnh nhạt, hai mắt không có Thần, đồng tử to đều, đáy mắt không có gì khác thường, huyết áp 126/74 mmHg, lưỡi đỏ nhạt, mạch huyền tế mà sáp Chẩn đoán lâm sàng là đau đầu do thần kinh Khám xong cho dùng Cứu não thang có thêm Thủy diệt 3g, Ngô công 3 con, Toàn trùng 5g Uống 1 thang, đau đầu giảm hẳn Uống 4 thang các chứng đều hết Cǎn bệnh kéo dài 12 nǎm bỗng chốc khỏi hẳn Để củng cố hiệu quả, giảm bớt liều lượng của bài thuốc trên, cho thêm Bạch thược 15g, Thục địa 15g, để dưỡng huyết tư âm, nhu can cố bản Cho dùng 3 thang Theo dõi 2 nǎm, bệnh không tái phát
Bàn luận: Bài Cứu não thang được chép trong trong sách "Biện chứng lục"
của Trần Sĩ Phong thời Thanh áp dụng có gia giảm vào lâm sàng để chữa bệnh đau đầu do thần kinh thu được kết quả rất tốt, mà với các chứng đau đầu dai dẳng khác cũng có kết quả khá Từ tháng 5-1977 đến tháng 4-1980 dùng bài Cứu não thang có gia giảm chữa cho 80 bệnh nhân đau đầu dai dẳng khác nhau phần lớn chỉ 3 đến 6 thang là khỏi hẳn hoặc giảm nhẹ
Trang 3Đái dầm
Biện chứng đông y: Thận khí bất cố
Cách trị: Bổ thận ích khí cố nhiếp
Đơn thuốc: Gia vị tang phiêu tán (thang)
Công thức: Đảng sâm 15g, Tang phiêu tiêu 15g, Viễn chí 4,5g, Phục thần
15g, Ngũ vị tử 6g, Ô dược 6g, Sơn dược 12g, Thạch xương bồ 6g, Miết giáp 12g, Đương qui 9g, Thỏ ti tử 12g, ích trí nhân 15g, Bổ trung ích khí hoàn 30g (bao), Đoạn long cốt 12g, Đoạn mẫu lệ 12g Sắc uống mỗi ngày 1 thang
Hiệu quả lâm sàng: Cao X, 16 tuổi, sơ chẩn ngày 12-3-1973 Bệnh nhân từ
nhỏ đã đái dầm, nay đã hơn 10 nǎm, rất khổ tâm, xin chẩn trị, chữa theo thận khí bất cố, dùng "Gia vị tang phiêu tán" Uống liền 7 thang, khỏi hẳn đái dầm
Trang 4Đái không kìm được
Biện chứng đông y: Thận khí bất túc, thận dương suy vi, bàng quang thất
ước
Cách trị: Bổ ích thận khí, ôn bổ thận dương
Đơn thuốc: Củng đề thang gia giảm
Công thức: Bổ cốt chỉ 20g, Cữu tử 15g, Thỏ ti tử 20g, Bạch truật 15g, Phục
linh 15g, Phụ tử 15g, Quế chi 10g, Ba kích 20g, Đảng sâm 15g, Thục địa 20g, ích trí nhân 10g, Sa nhân 8g Sắc uống mỗi ngày 1 thang
Hiệu quả lâm sàng: Hầu XX, nữ, 73 tuổi, sơ chẩn ngày 16-10-1977 Kể
tiểu tiện không kìm được đã 4 nǎm Trước đó 4 nǎm bệnh nhân đi đái vặt không rõ nguyên nhân, nước tiểu trong, lưng đau, đùi yếu, ho nhiều thở ngắn, toàn thân mệt mỏi, tay chân lạnh, sợ rét, sau đó bệnh tình tǎng dần, tiểu tiện không kìm được, có nước tiểu là rỉ không kể ngày hay đêm, ba nǎm nay chưa từng vào nhà vệ sinh đi tiểu, rất khổ sở Khám thấy mặt trắng bệch, ủ rũ, nói yếu, lưỡi nhạt rêu trắng mỏng, mạch trầm nhược, hai mạch xích càng nhược Đây là thận khí bất túc, thận dương suy vi, bàng quang không chế ước được, phải trị bằng phép bổ ích thận khí,
ôn bổ thận dương Dùng bài "Củng đề thang gia giảm" Uống được 5 thang, bệnh tình cải thiện rõ rệt Uống tiếp bài trên gia giảm, tất cả 16 thang thì khỏi bệnh
Bàn luận: Thận là gốc của tiên thiên, là nguồn sinh đẻ phát dục của con
người có quan hệ mật thiết với các tổ chức phủ tạng khác Thận với bàng quang có
Trang 5quan hệ biểu lý với nhau, sự đóng mở của bàng quang do thận quản lý, dựa vào sự khí hóa của thận cho nên nói là "thận tư nhị tiện", vậy Chỉ cần thận khí đầy đủ chức nǎng khí hóa bình thường thì bàng quang đóng mở bình thường, thận khí mà
hư, khí hóa không tốt ắt bàng quang không chế ước được, cho nên tiểu tiện nhiều lần, thậm chí không kìm được Khí là dương, nếu thận khí hư nhược, tất nhiên dẫn đến chỗ thận dương bất túc, cho nên sinh ra một loạt các biểu hiện hư hàn như ghê lạnh, mặt bệch, lưỡi nhạt, mạch trầm Do đó có thể thấy bệnh này tuy ở bàng quang mà gốc lại ở thận Trị bệnh phải dựa trên nguyên tắc tìm đến gốc do đó phải
bổ ích thận khí, ôn bổ thận dương, thận khí khôi phục được, thận dương bổ được, thì chứng bàng quang thất ước tự khỏi Trong bài thuốc có Cốt chỉ, Cữu tử Thỏ ti
tử, Ba kích, Thục địa đều là các thứ bổ thận, Đảng sâm, bạch truật, Phục linh để ích khí kiện tì, phù thổ chế thủy, Phụ tử, Quế chi ôn bổ thận dương, lại thêm Sa nhân để ngừa vị ngọt ngậy của các thuốc Phép chữa và thuốc tương ứng với nhau làm các chứng đều tan, bệnh khỏi nhanh