Mục tiêu: Hs có khả năng: - Nêu được khái niệm kĩ thuật di truyền và các khâu trong kĩ thuật gen - Xác định được các lĩnh vực ứng dụng kĩ thuật gen - Nêu lên được : Công nghệ sinh học
Trang 1TUẦN 16 - TIẾT 32 CÔNG NGHỆ GEN
I Mục tiêu:
Hs có khả năng:
- Nêu được khái niệm kĩ thuật di truyền và các khâu trong kĩ thuật gen
- Xác định được các lĩnh vực ứng dụng kĩ thuật gen
- Nêu lên được : Công nghệ sinh học là gì?
- Xác định được các lĩnh vực chính của công nghệ sinh học
Rèn kĩ năng quan sát, phân tích thu nhận kiến thức từ hình vẽ
II Phương tiện:
- Tranh phóng to hình 32.1 - 2 SGK
III Phương pháp
- Nêu vấn đề
- Quan sát
- Nghiên cứu SGK
IV Tiến trình bài giảng
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Bài giảng
Trang 2Gv – Hs
Mở bài:
Gv: Yêu cầu hs quan sát hình 32.1 –
32.2 SGK, tìm hiểu SGK để trả lời
các câu hỏi sau:
? Người ta sử dụng công nghệ gen
vào mục đích gì
? Kĩ thuật gen gồm những khâu và
phương pháp chủ yếu nào
Hs quan sát tranh và thảo luận theo
nhóm, cử đại diện trình bày
Bảng
Bài 32 Công nghệ gen
I Khái niệm kĩ thuật gen và công nghệ gen
- Người ta dùng kĩ thuật gen để tạo ra các chế phẩm sinh học, tạo ra các giống cây trồng và vật nuôi biến đổi gen
- Kĩ thuật gen gồm 3 khâu ứng với 3 phương pháp chủ yếu:
Khâu 1: Phương pháp tách ADN của tế bào cho
và tách phân tử ADN dùng làm thể truyền từ vi khuẩn hoặc virut
Gv: phân biệt sự chuyển gen vào tế
bào vi khuẩn và tế bào động thực vật:
Trong tế bào vi khuẩn, gen được
chuyển do gắn vào thể truyền
(plasmit) nên vẫn có khả năng tái bản
độc lập với NST dạng vòng của vật
chủ (E coli)
Trong tế bào động vật, gen được
Khâu 2: Phương pháp tạo ADN tái tổ hợp (ADN lai) ADN của tế bào cho và phân tử ADN làm thể truyền được cắt ở vị trí xác định, ngay lập tức ghép đoạn ADN của tế bào cho vào ADN thể truyền
Khâu 3: Chuyển đoạn ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận, tạo điều kiện cho gen đã ghép thể hiện
Trang 3chuyển chỉ có khả năng tái bản khi
nó được gắn vào NST của tế bào
nhận
Kĩ thuật gen gồm 3 khâu ứng với 3
phương pháp (chủ yếu)
Chuyển tiếp:
II Ứng dụng công nghệ gen
1 Tạo ra các chủng vi sinh vật mới
E coli đẻ nuôi cấy, sinh sản rất nhanh (sau 30 phút lại nhân đôi), tăng sinh khối nhanh Do vậy, E coli được dùng để cấy gen mã hoá hoocmôn insulin của người trong sản xuất, thì giá thành insulin để chữa bệnh đái tháo đường rẻ
đi nhiều E coli còn được chuyển từ xạ khuẩn
để nâng cao hiệu quả sản xuất chất kháng sinh
Gv: nêu vấn đề: Bằng kĩ thuật gen,
người ta đã đưa nhiều gen quy định
tính trạng quý (năng suất, hàm lượng
dinh dưỡng cao) từ giống này sang
giống khác Vd: chuyển gen quy định
tổng hợp - caroten vào tế bào cây
2 Tạo giống cây trồng biến đổi gen
Bằng kĩ thuật gen, người ta đã đưa nhiều gen quy định tính trạng quý (năng suất, hàm lượng dinh dưỡng cao) từ giống này sang giống khác Vd: chuyển gen quy định tổng hợp - caroten vào tế bào cây lúa, tạo giống lúa giàu
Trang 4lúa, tạo giống lúa giàu vitamin A,
chuyển một gen từ giống đậu của
Pháp vào tế bào cây lúa, làm tăng
hàm lượng sắt trong gạo lên 3 lần
Hs: theo dõi, ghi nội dung chính vào
vở
Gv: yêu cầu hs đọc SGK, thảoluận
nhóm để nêu lên được các thành tựu
chuyển gen vào động vật
Gv: yêu cầu hs nghiên cứu SGK, trả
lời câu hỏi sau:
? Công nghệ sinh học là gì, gồm
những lĩnh vực nào
? Tại sao công nghệ sinh học là
hướng được ưu tiên đầu tư và phát
triển
vitamin A, chuyển một gen từ giống đậu của Pháp vào tế bào cây lúa, làm tăng hàm lượng sắt trong gạo lên 3 lần
3 Tạo động vật biến đổi gen
- Người ta đã chuyển được gen sinh trưởng ở bò vào lợn, giúp hiệu quả tiêu thụ thức ăn cao hơn,
ít mỡ lợn hơn bình thường, nhưng cũng có tác động phụ có hại cho người tiêu dùng (tim nở to, loét dạ dày, viêm da ); chuyển được gen tổng hợp hoocmôn sinh trưởng và gen chịu lạnh từ cá Bắc Cực vào cá hồi và cá chép
III Khái niệm Công nghệ sinh học
Hs nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm,
đại diện trả lời:
- Công nghệ sinh học là một ngành công nghệ
sử dụng tế bào sống và các quá trình sinh học tế bào để tạo ra các sản phẩm sinh học cần thiết cho con người
Trang 5- Công nghệ sinh học gồm: Công nghệ lên men, công nghệ tế bào, công nghệ enzim, công nghệ chuyển nhân và chuyển phôi, công nghệ sinh học xử lí môi trường, công nghệ gen
- Công nghệ sinh học được coi là hướng ưu tiên đầu tư và phát triển Vì giá trị sản lượng của một
số chế phẩm công nghệ sinh học trên thế giới năm 1998 đạt 40 – 65 tỉ đô la Mĩ, dự kiến 2010
sẽ đạt 1000 tỉ đô la Mĩ
Củng cố:
Chọn câu trả lời đúng:
Các lĩnh vực trong công nghệ sinh học hiện đại là gì?
a Công nghệ lên men để sản xuất các chế phẩm vi sinh dùng trong chăn
nuôi trồng trọt và bảo quản*
b Công nghệ tế bào thực vật và động vật*
c Công nghệ chuyển nhân và chuyển phôi*
d Công nghệ sinh học xử lí môi trường*
e Công nghệ chất tế bào (lai chất tế bào của 2 loại khác nhau)
Trang 6f Công nghệ enzim protein để sản xuất axit amin từ nhiều nguồn nguyên liệu, chế tạo các chất cảm ứng sinh học và thuốc phát hiện chất độc*
Công nghệ gen (là công nghệ cao) quyết định sự thành công của cuộc cách mạng sinh học*